BIO

Born on 10 April 1978 in Radom; son of the engineer and professor of tribology Marian Szczerek. He was a pupil at the T. Chałubiński Grammar School No. IV in Radom. After completing his advanced secondary education, he studied law at the Jagiellonian University (UJ) in Krakow. Following his graduation with a master's degree, he took a postgraduate programme in political science. He made his debut in 2006 with the short story Pośmiertny medal Bohatera Związku Radzieckiego (A Posthumous Hero of the Soviet Union Medal), which appeared in "Studium" (no. 2). His reportage pieces, articles and reviews also appeared in periodicals including
"Lampa" (2006-07 and 2009), "Tygodnik Powszechny" (2010, 2013-16, and 2022), "Nowa Europa Wschodnia" (2008, 2010, and 2014-18), "New Eastern Europe" (2012-14 and 2017), "Ha!art" (2013; including in issue no. 1 a translation into Polish of Hunter S. Thompson's article The Kentucky Derby Is Decadent and Depraved [Polish: Upadek i demoralizacja na Derby Kentucky

Twórczość

1. Paczka Radomskich. [Opowiadania]. [Autorzy:] Z. Szczerek, M. Kępa. Ilustracje: M. Kamieński. Radom: Marcin Kępa &Paczka Radomskich 2010, 285 s.

Zawartość

Tu Z. Szczerka: Radom, Illinois; Atmad edis; Rynek – widmo; Chrobrego; Luty w Radomiu; O PRL-u, panu Teosiu i nieszczęśliwej miłości; Mikołaja Mikołajewicza Płaskina; Półświat; Kyrrwy; Schodki; Orbitujące miasto; Światy równoległe; Perfekt Dej; Ground show; Dżony; Siódemka; Kaptur; Mgła.

2. Przyjdzie Mordor i nas zje, czyli Tajna historia Słowian. Kraków: Korporacja Ha!art 2013, 220 s. Seria Prozatorska. Wyd. nast. tamże 2022.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Czyta J. Zawada. Warszawa: Stowarzyszenie Pomocy Osobom Niepełnosprawnym „LARIX”, 2017, 1 plik cyfrowy; Czyta Z. Szczerek. Kraków: Korporacja Ha!art 2017, płyta w formacie mp3.
Wyd. jako dokument elektroniczny: Kraków: Korporacja Ha!art 2013, plik w formacie EPUB, MOBI.

Nagrody

Nagroda Paszport Polityki w 2014, nominacja do Nagrody Literackiej Nike w 2014.

Przekłady

czeski

Přijde Mordor a sežere nás aneb Tajná historie Slovanů. [Przeł.] M. Lebduška. [Brno] 2017.

niemiecki

Mordor kommt und frisst uns auf. [Przeł. T. Weiler]. Leipzig 2017.

ukraiński

Prijde Mordor ì nas z’ïst', abo Taêmna ìstorìâ slov’ân. [Przeł.] A. Bondar. Kiïv 2014.

węgierski

Jön Mordor és felfal minket, avagy A szlávok titkos története. [Przeł.] G. Körner. Budapest 2016.

Adaptacje

teatralne

Przyjdzie Mordor i nas zje, czyli Tajna historia Słowian. Reżyseria: R. Brzyk. Wystawienie: Lublin, Teatr im. J. Osterwy 2015.

3. Rzeczpospolita zwycięska. Alternatywna historia Polski. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak 2013, 285, [16] s. tabl. Wyd. nast.: Kraków: Znak Horyzont 2020.

Dot. II wojny światowej.

4. Siódemka. [Powieść]. Kraków: Wydawnictwo i Księgarnia Korporacja Ha!art 2014, 248 s. Seria Prozatorska.

Nagrody

Nominacja do Nagrody Literackiej Europy Środkowej Angelus w 2015.

Przekłady

niemiecki

Sieben. [Przeł.] T. Weiler. Berlin; Dresden; Leipzig 2019.

Adaptacje

teatralne

Adaptacja: M. Kmiecik. Reżyseria: R. Brzyk. Sosnowiec, Teatr Zagłębia 2016.
Adaptacja i reżyseria: P. Bikont. Badów Górny, Stowarzyszenie Teatralne Badów 2017.

5. Tatuaż z tryzubem. [Reportaże]. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne 2015, 318 s. Sulina. Wyd. nast. tamże: 2016, 2022.

Nagrody

Nominacja do Nagrody Literackiej Nike w 2016, nominacja do nagrody ObserwaTOR w ramach plebiscytu Mediatory w 2016.

6. Międzymorze. Podróże przez prawdziwą i wyobrażoną Europę Środkową. [Reportaże]. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne 2017, 342 s.

Nagrody

Nominacje w 2017 do Nagrody im. B. Pawlak i do Śląskiego Wawrzynu Literackiego.

7. Siwy Dym albo Pięć Cywilizowanych Plemion. [Powieść]. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne 2018, 335 s.

Nagrody

Nagroda Literacka Miasta Radomia w kategorii „Książka Literacka” w 2019.

Przekłady

słowacki

Sivý dym. [Przeł.] P. Oriešek. Banská Bystrica 2020.

8. Via Carpatia. Podróże po Węgrzech i Basenie Karpackim. [Reportaże]. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne 2019, 421 s. Sulina.

Przekłady

węgierski

Via Carpatia avagy Csavargások Magyarországon és a Kárpát-medencében. [Przeł.] A. Grozdits. Budapest 2022.

9. Wiedźmin – Turbolechita. [Utwór dramatyczny]. „Dialog2019 nr 4 s. 48-75.

10. Cham z kulą w głowie. [Powieść]. Kraków: Znak Litera Nova 2020, 525 s.

Nagrody

Nagroda Grand Prix Festiwalu „Kryminalna Warszawa” w 2021, Srebrne Wyróżnienie Nagrody Literackiej im. J. Żuławskiego w 2021.

11. Kazik, ja tylko żartowałem. [Utwór dramatyczny]. Prapremiera: Reżyseria: P. Sieklucki. Kraków, Teatr Nowy Proxima 2020.

12. Kolejna alternatywna historia Polski. Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska 2021. Wolne Lektury,, plik w formacie PDF, EPUB, MOBI.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Czyta K. Szczepaniak. Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska 2021. Wolne Lektury, plik w formacie mp3.

13. NaXuj czyli miejsce dyslokacji rosyjskiego okrętu wojennego. [Utwór dramatyczny]. Prapremiera: Reżyseria: Piotr Sieklucki. Kraków, Teatr Nowy Proxima 2022.

14. Wymyślone miasto Lwów. [Reportaże]. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne 2022, 246 s. Sulina.

Przekłady utworów literackich w antologiach zagranicznych

francuski

Hourras et désarrois. Scènes d'une guerre culturelle en Pologne. [Lausanne] 2019.

serbski

Konradov kaput. Savremena pol̂ska pripovetka. [Przekł. i oprac.] M. Markić. Kral̂evo 2017.

węgierski

Utópia 501 [on-line] [Red.: M. Turi. Przeł. V. Barics i in.]. Budapest 2018. Dostępne w Internecie: Zob. link [dostęp 21 października 2023].

Omówienia i recenzje

Wywiady

Rozmowy na/o granicy. 1. Z Brygidą Helbig, Angeliką Kuźniak, Ingą Iwasiów, Ignacym Karpowiczem, Ziemowitem Szczerkiem. Słubice: Polsko-Niemiecki Instytut Badawczy 2014, 65 s.
Oczywiście, że obsesja. Rozmowa z Ziemowitem Szczerkiem. Rozm. J. Jaworska. „Dialog2019 nr 4.
Ej, ziomeczki, jak się nie ogarniecie, przyjdzie złe. Co nas czeka po epidemii. Jeśli teraz pozwolimy na wybory pocztowe, następnym razem wyrzucą nam bezprawnie brata z pracy, a sąsiadowi zabiorą ziemię pod budowę kolei do Centralnego Portu Komunikacyjnego, na który pójdzie tyle kasy, że nic nie zostanie na inne rzeczy. Rozm. A. Gruszczyński. „Gazeta Wyborcza2020 nr 101 [dot. m.in.: Cham z kulą w głowie].
Gdyby Polska. Rozm. M. Nocuń. „Tygodnik Powszechny2022 nr 45.

Ogólne

Artykuły

M.I. Niemczyńska: Zmiana warty. Literaci na świeczniku. „Gazeta Wyborcza2014 nr 248 dod. „Kraków” [dot. m.in. Z. Szczerka].
J.E. Dąbrowska: Obraz państwa postapokaliptycznego w prozie Ziemowita Szczerka. „ Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio FF. Philologiae2016 vol. 34 z. 2.
T. Majta: Does the Central Europe exist?. Geo-cultural framework of Central and Eastern Europe in the output of Andrzej Stasiuk and Ziemowit Szczerek. „Studia Humanistyczno-Społeczne2016.
B. Szymankiewicz: Wschód i Środek jako stan umysłu, czyli Mentalna kolonizacja w tekstach Ziemowita Szczerka. „Czas Kultury2016 nr 4.
G. Wysocki: Szczerek Sp. z o. o.Tygodnik Powszechny2016 nr 3.
A. Balcer: Wschody i Zachody. „Nowa Europa Wschodnia2017 nr 5 [dot. też W. Góreckiego].
M. Cobel-Tokarska: Central'noêvropejs'ka ìdentičnìst' u procesì transformacìï u pereviznačennâ na osnovì tvorčostì Zemovìta Ŝčereka. [Przeł.] A. Savenec’. W: Ìdentičnostì narodìv Central'no-Shìdnoï Êvropi. L'vìv 2018.
A. Kalin: Intermedialność ukraińskich „reportaży” Ziemowita Szczerka. „Zeszyty Humanistyczne AJP [Akademia im. Jakuba z Paradyża w Gorzowie Wielkopolskim]2018 nr 1.
K. Gieba: Karykaturalne pogranicze. „Poniemiecja” w tekstach Ziemowita Szczerka. „Postscriptum Polonistyczne2019 nr 1.
R. Kupidura: Gonzo uwikłane, przemoc przedstawienia oraz mozaika fantazmatów narodowych, czyli O „ukraińskiej trylogii” Ziemowita Szczerka. „Porównania2019 nr 1 [dot.: Międzymorze; Przyjdzie Mordor i nas zje; Tatuaż z tryzubem].
N. Lemann: Strachy na Lachy, czyli Ziemowita Szczerka egzorcyzmowanie słowiańskości. „Dialog2019 nr 4.
M. Zając: Pomiędzy geopoetyką a geopolitykąO relacjach polsko-rumuńskich na przestrzeni wieków w Stulecie Odzyskania Niepodległości Polski i Wielkiego Zjednoczenia Rumunii = Despre relațiile polono-române de-a lungul timpului în anul Centenarului Independenței Poloniei și Marii Uniri a României. Suceava 2019.
M. Zduniak-Wiktorowicz: Krajobraz postzależności. Ziemie polskie na ziemiach poniemieckich (oczyma Ziemowita Szczerka). W: Historie i narracje. Od historii lokalnej do opowieści postantropocentrycznej. Kraków 2019.
M. Cobel-Tokarska: Emocjonalne podstawy nowej tożsamości środkowoeuropejskiej na przykładzie narratora prozy Ziemowita Szczerka. W: Identičnìst' ta socìal'na solìdarnìst' u central'no-shìdnìj Evropì. Kolektivna monografìâ = Tożsamość i solidarność społeczna w Europie Środkowo-Wschodniej. Lʹvìv 2020.
H. Gosk: Wspólnota byłych subalternów. Co to takiego?. W: Wspólnota. Formy – historie – horyzonty. Poznań 2021 [dot. też B. Chromrego].

Paczka Radomskich

A. Spólna: Ludzie i malwy w Radomiu. „Miesięcznik Prowincjonalny2010 nr 6.

Przyjdzie Mordor i nas zje, czyli Tajna historia Słowian

T. Fiałkowski: Nasza powieść drogi. „Tygodnik Powszechny2013 dod. „Książki w Tygodniku” nr 49.
K. Knapik-Gawin: Ruskie zoo. „Arterie2013 nr 2.
M. Sowiński: Tam, gdzie Polak jest panem. „ Nowa Europa Wschodnia2013 nr 3/4.
A. Wójtowicz: Safari w Mordorze. „Akcent2013 nr 4.
S. Łubieński: Ukraina na Wigorze. „Nowe Książki2014 nr 3.
J.M. Paluch: Przyjdzie Szczerek i nas zje!Akant2014 nr 8.
K. Zych: Przyjdzie gonzo i nas zje, czyli tajna historia pewnej granicy. „Elewator2014 nr 3.
J. Szydłowska: O pożytkach z podglądania marginesu, czyli po co centrom peryferie. Egzotyzacja świata w prozie reportażowej Ziemowita Szczerka („Przyjdzie Mordor i nas zje, czyli tajna historia Słowian”). W: Centra – peryferie w literaturze polskiej XX i XXI wieku. Kraków 2015.
M. Kmak: Jakiego Innego potrzebujemy?. Obrazy Ukrainy w książce Ziemowita Szczerka „Przyjdzie Mordor i nas zje, czyli tajna historia Słowian”. W: Inny w podróży. T. 2. Narracje podróżnicze w XX i XXI wieku. Rzeszów 2017.
E. Żyrek-Horodyska: Od amerykańskiego snu Thompsona po ukraiński Mordor Szczerka. Estetyzacja świata w duchu gonzo. „Konteksty Kultury2017 nr 14 z. 2.
M. Cobel-Tokarska: Idea wykuwania w „Mordorze. Ziemowita Szczerka konceptualizacyjne ujęcie Europy Środkowej. „Kultura i Społeczeństwo2018 nr 2.
M. Baran-Szołtys: Gonzo, ironic nostalgia, magical realism, or, How to re-narrate traumatic transnational borderland stories. Examples from the twenty-first century Polish(-German) literature. „Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo2019 nr 9 cz. 1 [dot. też: T. Różycki: Dwanaście stacji].

Recenzje adaptacji teatralnych

A. Mazuś: Sobota premierowa. „Dziennik Wschodni2015 nr 48.
K. Sulowski: Premiera w Teatrze Osterwy. Na Ukrainę jak do zoo. „Gazeta Wyborcza2015 nr 58 dod. „Lublin”.
K. Sulowski: Takich rzeczy na scenie jeszcze nie było. Wstyd! „Gazeta Wyborcza2015 nr 62 dod. „Lublin”.

Rzeczpospolita zwycięska

T. Nałęcz: Alternatywna historia Polski. Rozm. A. Koziński. „Polska2013 nr 63 dod. „Magazyn” [wywiad dot.: Rzeczpospolita zwycięska].
M. Wolski: Chybiona alternatywa. „Gazeta Polska2013 nr 39.
E. Sobol: Spełnione marzenia II RP. „Odra2014 nr 12.

Siódemka

J. Burnatowski: Główny bohater w stanie wyjątkowym. „Nowe Książki2015 nr 6.
W. Orliński: Siedem cudów polskich. „Gazeta Wyborcza2015 nr 63.
P. Pieniążek: A to Polska właśnie?Twórczość2015 nr 10.
M. Sowiński: Zwierciadło na drodze krajowej. Literacka Nagroda Europy Środkowej Angelus. „Tygodnik Powszechny2015 nr 42.
O. Szmidt: Polska to Polska. „Nowa Dekada Krakowska2015 nr 3/4.
P. Tacik: Psychoanalityczne rozważania. O pewnym opisanym literacko przypadku zbiorowej paranoi. „FA-art2015 nr 1/2 [dot. też: D.P. Schreber: Denkwürdigkeiten eines Nervenkranken].
A. Spólna: Polska.zip. O „Siódemce” Ziemowita Szczerka. „Radomskie Studia Humanistyczne2016.
E. Pietluch: Uciec przed Polską do wyszminkowanego trupa dawnej stolicy. Demitologizacja Krakowa w „Siódemce” Ziemowita Szczerka. W: Kraków zmitologizowany. Kraków 2017.

Recenzje adaptacji teatralnych

A. Głowacka: Na prowincji bez zmian. „Teatr2016 nr 6 [rec. wystawienia w Sosnowcu w reżyserii R. Brzyka].
Teatr jest żywym organizmem. Rozm.: R. Brzyk, M. Sarapata [on-line] Powst. 2016. Dostępny w Internecie: Zob. link. link [dostęp 3 października 2023].

Tatuaż z tryzubem

P. Oriešek. [Przeł.] P. Krasnowolski. „Herito2015 nr 4 [tekst w języku polskim i angielskim].
P. Dunin-Wąsowicz: Szczerek. Normalsi na gruzach Poradziecji. „Gazeta Wyborcza2016 nr 208.
J. Lech: Między pachanatem a postapokaliptyczną siczą. „Fraza2016 nr 3.
M. Mazzini: On the aesthetics of a post-apocalyptic world. „New Eastern Europe2016 nr 2.
P. Pieniążek: Ukraina to postapokalipsa. „Nowa Europa Wschodnia2016 nr 1.
E. Sobol: Ukraińska postapokalipsa. „Odra2017 nr 1.
E. Żyrek-Horodyska: Kartografia wyobrażona?. O reporterskich reprezentacjach przestrzeni w „Tatuażu z tryzubem” Ziemowita Szczerka. „Media i Społeczeństwo2018 nr 9.
D. Siwor: Czasem wydaje mi się, że rozumiem wszystko, czasem, że nic. Obraz Ukrainy w „Tatuażu z tryzubem” Ziemowita Szczerka. W: Odmiany pograniczności. Kraków 2020.

Międzymorze

M. Hanik: Środkowoeuropejski bieg lemingów. „Nowe Książki2017 nr 10.
M. Jakubowiak. „Herito2017 nr 3.
A. Kaczorowski: Kronika pewnego przesądu. „Przegląd Polityczny2017 nr 144.
A. Kuczyńska: Słonia trzeba jeść po kawałku. O „Międzymorzu” Ziemowita Szczerka. „Respublica2017 nr 2.
J. Majmurek: Inne Międzymorze jest konieczne. „Nowa Europa Wschodnia2017 nr 5.
W. Stanisławski: Czytanie jako sport ekstremalny. Kraje obmyte potopem. „W Sieci2017 nr 25.
L. Szaruga: Pro/za i przeciw. 16. „Elewator2017 nr 4 [dot. także: Z. Grębecka: Obcy w mieście; G. Łatuszyński: Czarnogórskie klimaty].
W. Krupowies: Literatura podróżnicza jako wiwsekcja narodowych tożsamości (na przykładzie „Międzymorza” Z. Szczerka). „Conversatoria Litteraria2018.
D. Siwor: Koncepcje Europy Środkowej w „Międzymorzu” Ziemowita Szczerka. „Konteksty Kultury2019 nr 16 z. 2.

Siwy Dym albo Pięć Cywilizowanych Plemion

P. Bratkowski: Wyścigi z Polską. „Newsweek Polska2018 nr 24 [dot. m.in.].
M. Ochędowska: Dzień spalenia Zbawiciela. „Tygodnik Powszechny2018 nr 30.
P. Wielgosz: Międzymorze 30 lat później. „Monde Diplomatique2018 nr 8.
K. Zych: Jeszcze Polska?Nowe Książki2018 nr 11.

Via Carpatia

G. Filip: Potwór, wampir i sprzedawca motocykli. „Nowe Książki2020 nr 4.
M. Hanik: Rozważania na peryferiach. „Nowe Książki2020 nr 4.

Cham z kulą w głowie

P. Kofta: W poszukiwaniu innej polski. „Dziennik Gazeta Prawna2020 nr 109.
D. Nowacki: Rzesza wzięta. „Nowe Książki2020 nr 2.
K. Varga: Mamy Madagaskar!. Mokre sny o Polsce. „Gazeta Wyborcza2020 nr 102.
J. Zalewski: Oszustwo prawie doskonałe Ziemowita Szczerka. „Akcent2020 nr 3.
K. Zych: Spóźniona rewolucja. „Nowe Książki2020 nr 12.

Zob. też Wywiady.

Kazik, ja tylko żartowałem

M. Gruszecka: To ja, Staszek, kolega Kazika. Jest o absurdach władzy, „jumaniu” z Reichu i Wałęsie. „Gazeta Wyborcza2020 nr 216 dod. „Kraków”.
W. Mrozek: Kazik według Szczerka. Po premierze w Krakowie. „Gazeta Wyborcza2020 nr 210.

NaXuj

D. Kosiński: Na rogu Sex Pistols i Bożego Ciała. „Tygodnik Powszechny2022 nr 25 [dot. też: K. Chlebny: Kora. Boska].