BIO

Urodzony 24 lutego 1885 w Warszawie; syn Stanisława Witkiewicza, malarza, krytyka sztuki, prozaika, twórcy stylu zakopiańskiego w architekturze, i Marii z Pietrzkiewiczów, nauczycielki muzyki. Od 1890 mieszkał w Zakopanem. Zgodnie z wolą ojca, przeciwnika systematycznej edukacji szkolnej, uczył się tylko prywatnie. Od dzieciństwa pasjonował się malarstwem i rysunkiem, w 1893 napisał kilkanaście drobnych utworów dramatycznych, z których część się zachowała (m.in. wydrukowane na domowej drukarence), a niektóre są znane tylko z tytułów; zajmował się też z zamiłowaniem fotografią. W 1897 zdał egzamin do drugiej klasy Szkoły Realnej we Lwowie, ale uczył się nadal w domu, dojeżdżając na egzaminy semestralne. Wśród jego zakopiańskich kolegów byli Leon Chwistek [ ] i Bronisław Malinowski. Debiutował jako malarz w 1900 krajobrazami pratatrzańskimi, którymi zilustrował artykuł swego nauczyciela, Mieczysława Limanowskiego, pt. Glossopteris, opublikowany w „Przeglądzie Zakopiańskim” (nr 8). W 1901 wystawiał po raz pierwszy swoje obrazy (pejzaże z Litwy) na wystawie w Zakopanem. W tym czasie zainteresował się także filozofią i zaczął pisać rozprawki. Wyjeżdżał wielokrotnie za granicę (poczynając od wizyty w 1901 w petersburskim Ermitażu), poznając malarstwo w galeriach Włoch, Francji, Niemiec, Austrii i Londynu. Po zdaniu w 1903 matury zajmował się jakiś czas studiami matematycznymi, podróżował m.in. do Włoch, a w 1904 był po raz pierwszy w Lovranie pod Triestem z chorym ojcem, który od 1908 do śmierci w 1915 mieszkał tam stale i był odwiedzany przez syna. Po powrocie z Lovranu zapisał się z początkiem 1905 na studia pejzażowe w pracowni Józefa Mehoffera na Akademii Sztuk Pięknych (ASP) w Krakowie; uczęszczał tam też na przełomie 1905/06 na kurs malarstwa krajobrazowego Jana Stanisławskiego. Pod naciskiem ojca przerwał studia w 1906 i wrócił do Zakopanego, gdzie pracował samodzielnie, a także pobierał lekcje malarstwa u Władysława Ślewińskiego. Uczestniczył w wystawach malarskich organizowanych m.in. przez Towarzystwo „Sztuka Podhalańska” w Zakopanem. W 1908–11 kontynuował studia malarskie na ASP w Krakowie nadal w pracowni J. Mehoffera. Około 1909–12 pozostawał w związku uczuciowym z Ireną Solską, aktorką; w powstałej w 1910–11 powieści 622 upadki Bunga, czyli Demoniczna kobieta (wyd. 1972) zawarł wątki dotyczące tej relacji. W 1911, po krótkim pobycie w Paryżu, spędził dłuższy czas na zaproszenie W. Ślewińskiego w Doëlan w Bretanii. Powróciwszy do Zakopanego, poświęcał się głównie malarstwu. W 1913 zaręczył się z Jadwigą Janczewską. Po samobójczej śmierci narzeczonej w lutym 1914, zdecydował się uczestniczyć za namową B. Malinowskiego w etnograficznej wyprawie badawczej na Nową Gwineę jako fotograf i rysownik. Zdążył zwiedzić Cejlon i Australię. Na wiadomość o wybuchu pierwszej wojny światowej postanowił wrócić do Europy, aby wziąć udział w działaniach wojennych. Wyruszył na początku września i w połowie października dotarł do Petersburga, gdzie mieszkali jego bliscy krewni. Dzięki ich protekcji w listopadzie tego roku został przyjęty do Pawłowskiej Szkoły Wojskowej i po przyspieszonym pięciomiesięcznym kursie przydzielony w stopniu podchorążego do 172. zapasowego batalionu piechoty Lejbgwardii Pawłowskiego Pułku, a następnie skierowany na front. W 1916 został mianowany podporucznikiem tegoż pułku. Poznał tam pułkownika Andrieja Potockiego, utalentowanego rysownika, prawdopodobnie za jego przykładem zainteresował się techniką pastelu. Uczestniczył 17 lipca 1916 w bitwie nad rzeką Stochód niedaleko Kowla, otrzymał za męstwo nominację na porucznika i Order Świętej Anny IV stopnia. Z powodu stresu pourazowego został skierowany na leczenie do Petersburga (wtedy już Piotrogrodu), skąd na front nie powrócił. Był świadkiem wydarzeń rewolucyjnych w 1917 jeszcze jako porucznik Lejbgwardii. W połowie listopada tegoż roku został oddelegowany do dyspozycji Naczelnego Polskiego Komitetu Wojskowo-Wykonawczego, ale ze względu na stan zdrowia służby wojskowej nie kontynuował. Zdemobilizowany został 18 lutego 1918. Uczestniczył w życiu kulturalnym miejscowej Polonii, korzystając z wojskowych urlopów i zwolnień lekarskich. Dużo malował (zarobkował także jako portrecista), zaczął pisać rozprawy o sztuce i filozofii. Od około 1917 sygnował swoje obrazy jako Witkacy, zaznaczając ich przynależność do nowego okresu twórczości, związanego z jego teorią Czystej Formy. Debiutował w maju 1918 w prasie recenzją przedstawienia, przygotowanego przez polonijny zespół w Piotrogrodzie, pt. Upiory” Ibsena. Benefis Choroszczy, opublikowaną w „Dzienniku Narodowym” (nr 204). W lipcu 1918 dotarł do Warszawy, a w sierpniu przyjechał do Zakopanego, przywożąc ze sobą dorobek artystyczny ostatnich lat. Kontynuował twórczość plastyczną i literacką; wkrótce został przyjęty do grupy Formistów; był głównym jej teoretykiem, uczestniczył w organizowanych przez nią wystawach. W 1918–25 napisał większość swoich utworów dramatycznych, z których tylko część została w okresie międzywojennym wystawiona bądź opublikowana; debiutował jako dramatopisarz sztuką pt. Pragmatyści, napisaną w 1919, wydrukowaną w 1920 w piśmie „Zdrój” (nr 3), a wystawioną w grudniu 1921, pierwszą inscenizacją jego sztuk była jednak prapremiera w czerwcu tego roku Tumora Mózgowicza w Teatrze im. J. Słowackiego w Krakowie. W prasie krajowej debiutował w 1919 reportażem z pobytu na Cejlonie pt. Z podróży do tropików, opublikowanym na łamach dwutygodnika „Echo Tatrzańskie” (nr 15–18). W tymże roku wydał pierwszą pracę na temat sztuki pt. Nowe formy w malarstwie i wynikające stąd nieporozumienia, a w 1920 opublikował Wstęp do teorii Czystej Formy w teatrze na łamach „Skamandra” (nr 1–3), w którym zamieszczał teksty także w 1921 i 1925. Utwory dramatyczne, wiersze, artykuły na temat filozofii i sztuki publikował w tym czasie również m.in. w pismach „Formiści” (1921), „Czartak” (1922), „Zwrotnica” (1922–23) i „Almanach Nowej Sztuki” (1924). W sierpniu 1920, jako niezdolny z powodu stanu zdrowia do służby wojskowej, został skierowany na kurs w Centralnej Szkole Instrukcyjnej dla Dowództwa Okręgu Generalnego w Krakowie, w czasie którego był także tłumaczem dla oficerów francuskich; w styczniu 1921 został zdemobilizowany. W 1923 ożenił się z Jadwigą Unrug, wnuczką Juliusza Kossaka (od 1925 mieszkała w Warszawie). W styczniu 1925 założył z grupą zakopiańskiej inteligencji Towarzystwo Teatralne, które wystawiało jego sztuki. W lutym tego roku wszedł w skład Komisji Wystawowej Towarzystwa „Sztuka Podhalańska”, przy której w czerwcu, po rozłamie w Towarzystwie Teatralnym, powołał Sekcję Teatru Formistycznego (działała do 1927). W tymże roku założył Firmę Portretową „S.I. Witkiewicz”, która stanowiła istotne źródło jego utrzymania; inny rodzaj malarstwa stopniowo zarzucił. Wszczął na nowo twórczość prozatorską; w 1925 debiutował jako prozaik powieścią Pożegnanie jesieni. Uczestniczył w seansach spirytystycznych, w 1928 został członkiem Towarzystwa Metempsychicznego w Warszawie. Podejmował eksperymenty z narkotykami, po których zażyciu malował obrazy i protokołował wrażenia. W 1927 publikował artykuły i felietony teatralne w „Przeglądzie Wieczornym.”. Od 1929 łączyły go więzy uczuciowe z Czesławą Oknińską-Korzeniowską. W 1931, zmuszony trudną sytuacją materialną rodziny (po tym jak matka zrezygnowała z prowadzenia pensjonatu w Zakopanem), rozpoczął działalność publicystyczną. Felietony i artykuły publikował m.in. w „Gazecie Lwowskiej” (1931), „Kurierze Literacko-Naukowym” (1931–32), „Linii” (1931), dodatku tygodniowym „Polski Zbrojnej” (1931), „Gazecie Literackiej” (1932, 1934), „Gazecie Polskiej” (1932–33), „Zecie” (1932–36), „Pionie” (1934–36), „Skawie” (1938–39), nadto rozprawy filozoficzne zamieszczał w „Przeglądzie Filozoficznym” (1933, 1936–38) i „Ruchu Filozoficznym” (1938–39). Równocześnie często jeździł po kraju z odczytami na temat m.in. filozofii, literatury i sztuk plastycznych, uczestniczył też w wielu wystawach malarskich. Mieszkając głównie w Zakopanem, odbywał systematycznie wycieczki w góry, a od 1934 był członkiem rzeczywistym Klubu Sportowego „Tatry” (Sekcja Taternicka). W 1935 otrzymał Złoty Wawrzyn PAL za wybitną twórczość literacką. W 1937 gościł filozofa niemieckiego Hansa Corneliusa, z którym od dwu lat prowadził stałą korespondencję, a zainteresował się jego filozofią jeszcze w czasie studiów. Latem 1937, a także w roku następnym, wykładał na Wakacyjnych Kursach Naukowo-Literackich w Zakopanem, których był współorganizatorem. W 1938 utworzył z grupą przyjaciół Towarzystwo Teatru Niezależnego, nie zdołał jednak doprowadzić do wystawienia w nim swoich sztuk. Po wybuchu II wojny światowej zgłosił się do punktu mobilizacyjnego, ale nie został powołany do wojska; 5 września opuścił Warszawę i udał się w kierunku wschodnim. Na wieść o wkroczeniu wojsk radzieckich do Polski, chory i w stanie depresji, nad ranem 18 września 1939 popełnił samobójstwo (wspólnie z nim nieudaną próbę samobójstwa podjęła C. Oknińska-Korzeniowska) we wsi Jeziory na Polesiu, gdzie też został pochowany (nie powiodła się próba przeniesienia jego prochów do grobu matki na cmentarzu w Zakopanem w 1988).
Od 1983 Polski Ośrodek Międzynarodowego Instytutu Teatralnego (ITI) przyznawał nagrodę im. S.I. Witkiewicza za propagowanie polskiej kultury za granicą. W 1985 Teatr Współczesny we Wrocławiu i Ministerstwo Oświaty i Wychowania ogłosiło konkurs dla dzieci i młodzieży im. S.I. Witkiewicza na oryginalną formę dramatyczną. Rok 1985 UNESCO ogłosiło Rokiem S.I. Witkiewicza. W 2015 powołana została fundacja Instytut Witkacego, która od 2016 wydaje półrocznik „Witkacy!”.

Works

1. Biedny chłopiec. [Utwór dramatyczny]. Powst. 1893. Pierwodruk z komentarzem W. Nowakowskiej pt. Nieznany dramat ośmioletniego Witkacego. Przegląd Humanistyczny 1964 nr 1 s. 141–145. Prapremiera: łącznie z Karaluchy [poz. ], Odważna Księżniczka [poz. ] pt. Karaluchy: Inscenizacja i scenografia: S. Słomka-Rakowski. Reżyseria zespołowa. Poznań, Teatr Lalki i Aktora „Marcinek 1970. Przedruk zob. poz. wyd. 2 (t. 1), ([t.] 4), [t. 5].

Przekłady

angielski

The poor boy. [Przeł.:] D. Gerould, J. Kosicka. „yale/theatre”, New Haven 1974 nr 3. Wystawienie łącznie z przekł. Komedie z życia rodzinnego [poz. ], Karaluchy [poz. ], Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę [poz. ], Nowe Wyzwolenie [poz. ] pt. Multiple self-portrait: Reżyseria: P. Cieślak. Glasgow, Royal Scottish Academy of Music and Drama 1989.
The poor boy. [Przeł.:] D. Gerould. W: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 1. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022.

francuski

La pauvre garçon. [Przeł.] A. van Crugten. „Cahiers S.I. Witkiewicz-Witkacy”, Lausanne 1976 t. 1.

hiszpański

Pobre mechachito. [Przeł.] R. Zermeño. „La Palabra y el Hombre”, Veracruz 1976 nr 20.

rosyjski

Bednyj malčik. [Przeł.] A. Bazilevskij. W: S.I. Witkiewicz: Metafizika dvuglavogo telënka i pročie komedii s trupami. Moskva 2001.

2. Karaluchy. Komedia w 1 akcie. Powst. 1893. Pierwodruk Kamena 1960 nr 2 s. 12, przedruk ze wstępem A. Micińskiej pt. Juvenilia: „Dialog” 1965 nr 8 s. 17–23 [poz. ]. Prapremiera łącznie z Menażeria, czyli Wybryk słonia [poz. ], Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę [poz. ] pt. Juwenilia: Inscenizacja: E. Kalinowicz. Reżyseria: W. Unicki. Wrocław, Zespół Amatorski Klubu „Oławka 1966. Wyd. osobne Komedje [!] Stasia Witkiewicza. T. 1. Karaluchy. Wałbrzych: Towarzystwo Przyjaciół Książki. Oddział Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej 1985, [20] s. Przedruk zob. poz. wyd. 2 (t. 1), ([t.] 4), [t. 5].

Maszynopis egzemplarza odbitego na drukarence domowej z napisem „Druk Stasia Witkiewicza” w Bibliotece Jagiellońskiej.
Premiera w teatrze zawodowym łącznie z Biedny chłopiec, Odważna Księżniczka zob. poz. .
W wydaniu osobnym nadto: Z listów St. Witkiewicza (ojca) do matki – Elwiry Witkiewiczowej (babki Witkacego).

Przekłady

angielski

Cockroaches. [Przeł.:] D. Gerould, J. Kosicka. „yale/theatre”, New Haven, CT 1974 nr 5. Wystawienie łącznie z przekł. Komedie z życia rodzinnego [poz. ], Biedny chłopiec [poz. ], Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę [poz. ], Nowe Wyzwolenie [poz. ] pt. Multiple self-portrait: Reżyseria: P. Cieślak. Glasgow, Royal Scottish Academy of Music and Drama 1989.
Cockroaches. [Przeł.] D. Gerould. W: S.I. Witkiewicz: The Witkiewicz reader. Evanston, IL 1992, wyd. nast. London 1993; Evanston, IL 1996, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 1. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022.

francuski

Les cancrelats. [Przeł.] A. van Crugten. „Cahiers S.I. Witkiewicz-Witkacy”, Lausanne 1976 t. 1. Wystawienie pt. Juvenilia: Paryż, L'Anomique Théâtre 1985.

hebrajski

Wystawienie łącznie z przekł. Komedie z życia rodzinnego [poz. ], Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę [poz. ], Nowe Wyzwolenie [poz. ] pt. Diokan acmi: Komediot mechje miszpacha – Hisztachrerut. [Przeł.] E. Sten. Reżyseria: P. Cieślak: Tel Awiw, Beit Zvi School of Drama 1993.

hiszpański

Las cucarachas. [Przeł.] R. Zermeno. „La Palabra y el Hombre”, Veracruz 1976 nr 20.

niderlandzki

Kakkerlakken. [Przeł.] K. Lesman. „het Cahier”, Breda 1991 nr 2, wyd. w: S.I. Witkiewicz: De Beëlzebubsonate en andere teksten. Leiden 1997.

rosyjski

Tarakany. [Przeł.] A. Bazilevskij. „Sapožniki. Neperodičeskij zavisimij organ”, Moskwa 1990 nr z V (z okazji wystawienia Szewców w Teatrze Studio „U Nikitskich Worot”). Wyd. w: S.I. Witkiewicz: Metafizika dvuglavogo telënka i pročie komedii s trupami. Moskva 2001.

serbsko-chorwacki

Žohari. [Przeł.] D. Blažina. W: S.I. Witkiewicz: Izbor iz djela. Zagreb 1985. Wystawienie: Dubrownik, Lero 1989.

węgierski

Svábbogarak. [Przeł.] G. Kerényi. W: S.I. Witkiewicz: Drámák. [Posłowie:] J. Elbert. Budapest 1973.

3. Komedie z życia rodzinnego: Karaluchy. Komedia w 1 akcie; Menażeria, czyli Wybryk słonia. Komedia w 5 aktach; Odważna Księżniczka. Komedia w 1 akcie. Przez Stasia Witkiewicza dla Mamy; Odważna Księżniczka, czyli Natrętny książę. Dramat. [1–4]. Powst. 1892–1893. Pierwodruk ze wstępem A. Micińskiej pt. Iuvenilia: Dialog 1965 nr 8 s. 17–23. Prapremiera łącznie z Biedny chłopiec [poz. ], Karaluchy [poz. ] pt. Karaluchy: Opole, Teatr Lalki i Aktora im. A. Smolki 1980. Zob. poz. , , , . Przedruk zob. poz. wyd. 2 (t. 1), ([t.] 4), [t. 5].

Przekłady

angielski

Comedies of family life. Four comedies. [Przeł.:] D. Gerould, J. Kosicka. „yale/theatre”, New Haven, CT 1974 nr 5. Wystawienie łącznie z przekł. Biedny chłopiec [poz. ], Karaluchy [poz. ], Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę [poz. ], Nowe Wyzwolenie [poz. ] pt. Multiple self-portrait: Reżyseria: P. Cieślak. Glasgow, Royal Scottish Academy of Music and Drama 1989.
Comedies of family life. [Przeł.] D. Gerould. W: The Witkiewicz reader. Evanston, IL 1992, wyd. nast. London 1993; Evanston, IL 1996, przedruk w: Collected plays. [T.] 1. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022.

francuski

Comédies de la vie de famille. 1–4. [Przeł.] A. van Crugten. „Cahiers S.I. Witkiewicz-Witkacy”, Lausanne 1976 t. 1.

hebrajski

Wystawienie łącznie z przekł. Karaluchy [poz. ], Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę [poz. ], Nowe Wyzwolenie [poz. ] pt. Diokan acmi: Komediot mechje miszpacha – Hisztachrerut. [Przeł.] E. Sten. Reżyseria: P. Cieślak. Tel Awiw, Beit Zvi School of Drama 1993.

niderlandzki

Komedies mit sen familie leven. [Przeł.] K. Lesman. Wystawienie: Reżyseria: E.W. Geerlings. Rotterdam, De Pragmatici (grano w oknie wystawowym Boekhandel Van Gennep) 1991.

serbsko-chorwacki

Komedije iz obiteljskog života. [Przeł.] D. Blažina. „Quorum”, Zagrzeb 1987 nr 1/2.

Adaptacje

teatralne

A a... a..., czyli Juwenilia i Nowe Wyzwolenie [poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Nowe Wyzwolenie. Dramat w 1 akcie. Powst. 1920. Pierwodruk „Zwrotnica” 1922 z. 3 s. 56-61, 1923 z. 4 s. 94-97. Prapremiera: teatralna: łącznie z Wariat i zakonnica [poz. ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Wariat i zakonnica, czyli Nie ma złego, co by na jeszcze gorsze nie wyszło. Krótka sztuka w 3 aktach i 4 odsłonach. Powst. 1923. Prapremiera: teatralna: Toruń, Teatr Miejski 1924; telewizyjna: Telewizja Polska 1972; radiowa: Polskie Radio 1978. Druk „Skamander” 1925 z. 39 s. 160-181 (i errata z. 40 s. 255-256). Przedruk zob. poz. ↑ (t. 2), ↑, ↑ ([t.] 5), ↑ [t. 7].] w reżyserii zespołowej pod kierunkiem S. Witkiewicza: Zakopane, Teatr Towarzystwa Teatralnego (w sali „Morskiego Oka”) 1925; telewizyjna: Telewizja Polska 1971. Przedruk zob. poz. ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dramaty. Oprac. i wstęp: K. Puzyna. T. 1-2. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1962, 585 + 653 s. Wyd. 2 rozszerzone i poprawione tamże 1972, 667 + 765 s. (t. 1), ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Wybór dramatów. Wybór i wstęp: J. Błoński. Tekst i przypisy: M. Kwaśny. Kraków: Wydawnictwo Ossolineum 1974, CXXII, 457 s. Biblioteka Narodowa I, 221. Wyd. 2 poprawione tamże 1983., ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dramaty. Wybór K. Puzyny. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1979, 564 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 1983, wyd. 3 1985., ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dzieła wybrane. [T.] 1-5. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1985. ([t.] 4), ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dzieła zebrane. Wyd. krytyczne ze wstępem J. Błońskiego. Komitet red.: przewodniczący: J. Degler [i in.]. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1992- [t. 5], ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dramaty wybrane. Wstęp i oprac.: J. Błoński. T. 1-2. Kraków: Universitas 1997, 325 + 365 s. (t. 1), 69 [Man hat uns], 70 [Szewcy i in]. ]. Układ tekstu (łącznie z Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę [poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę. Powst. 1893. Pierwodruk ze wstępem A. Micińskiej pt. Iuvenilia: „Dialog” 1965 nr 8 s. 31-34. Prapremiera łącznie z Menażeria, czyli Wybryk słonia [poz. ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Menażeria, czyli Wybryk słonia. (Komedia w 5 aktach). Powst. 1893. Pierwodruk ze wstępem A. Micińskiej pt. Iuvenilia: „Dialog” 1965 nr 8 s. 24-28; uzupełnione brakującego zakończenia wyd. J. Czarnik: Uzupełnienie do Juweniliów Witkacego. „Dialog” 1985 nr 9 s. 138-139. Prapremiera łącznie z Karaluchy [poz. ↑], Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę [poz. ↑] pt. Juwenilia: Wrocław, Zespół Amatorski Klubu „Oławka” 1966. Przedruk zob. poz. ↑ wyd. 2 (t. 1), ↑ ([t.] 4), ↑ [t. 5].], Karaluchy [poz. ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Karaluchy. Komedia w 1 akcie. Powst. 1893. Pierwodruk „Kamena” 1960 nr 2 s. 12. Prapremiera łącznie z Menażeria, czyli Wybryk słonia [poz. ↑], Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę [poz. ↑] pt. Juwenilia: Wrocław, Zespół Amatorski Klubu „Oławka” 1966. Wyd. osobne Komedje [!] Stasia Witkiewicza. T. 1. Karaluchy. Wałbrzych: Towarzystwo Przyjaciół Książki. Oddział Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej 1985, [20] s. Przedruk zob. poz. ↑ wyd. 2 (t. 1), ↑ ([t.] 4), ↑ [t. 5].] pt. Juwenilia: Inscenizacja: E. Kalinowicz. Reżyseria: W. Unicki. Wrocław, Zespół Amatorski Klubu „Oławka” 1966. Przedruk zob. poz. ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dramaty. Oprac. i wstęp: K. Puzyna. T. 1-2. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1962, 585 + 653 s. Wyd. 2 rozszerzone i poprawione tamże 1972, 667 + 765 s. wyd. 2 (t. 1), ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dzieła wybrane. [T.] 1-5. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1985. ([t.] 4), ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dzieła zebrane. Wyd. krytyczne ze wstępem J. Błońskiego. Komitet red.: przewodniczący: J. Degler [i in.]. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1992- [t. 5].], Menażeria, czyli Wybryk słonia [poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Menażeria, czyli Wybryk słonia. (Komedia w 5 aktach). Powst. 1893. Pierwodruk ze wstępem A. Micińskiej pt. Iuvenilia: „Dialog” 1965 nr 8 s. 24-28; uzupełnione brakującego zakończenia wyd. J. Czarnik: Uzupełnienie do Juweniliów Witkacego. „Dialog” 1985 nr 9 s. 138-139. Prapremiera łącznie z Karaluchy [poz. ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Karaluchy. Komedia w 1 akcie. Powst. 1893. Pierwodruk „Kamena” 1960 nr 2 s. 12. Prapremiera łącznie z Menażeria, czyli Wybryk słonia [poz. ↑], Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę [poz. ↑] pt. Juwenilia: Wrocław, Zespół Amatorski Klubu „Oławka” 1966. Wyd. osobne Komedje [!] Stasia Witkiewicza. T. 1. Karaluchy. Wałbrzych: Towarzystwo Przyjaciół Książki. Oddział Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej 1985, [20] s. Przedruk zob. poz. ↑ wyd. 2 (t. 1), ↑ ([t.] 4), ↑ [t. 5].], Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę [poz. ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę. Powst. 1893. Pierwodruk ze wstępem A. Micińskiej pt. Iuvenilia: „Dialog” 1965 nr 8 s. 31-34. Prapremiera łącznie z Menażeria, czyli Wybryk słonia [poz. ↑], Karaluchy [poz. ↑] pt. Juwenilia: Wrocław, Zespół Amatorski Klubu „Oławka” 1966. Przedruk zob. poz. ↑ wyd. 2 (t. 1), ↑ ([t.] 4), ↑ [t. 5].] pt. Juwenilia: Inscenizacja: E. Kalinowicz. Reżyseria: W. Unicki. Wrocław, Zespół Amatorski Klubu „Oławka” 1966. Przedruk zob. poz. ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dramaty. Oprac. i wstęp: K. Puzyna. T. 1-2. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1962, 585 + 653 s. Wyd. 2 rozszerzone i poprawione tamże 1972, 667 + 765 s. wyd. 2 (t. 1), ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dzieła wybrane. [T.] 1-5. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1985. ([t.] 4), ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dzieła zebrane. Wyd. krytyczne ze wstępem J. Błońskiego. Komitet red.: przewodniczący: J. Degler [i in.]. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1992- [t. 5].], Nowe Wyzwolenie [poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Nowe Wyzwolenie. Dramat w 1 akcie. Powst. 1920. Pierwodruk „Zwrotnica” 1922 z. 3 s. 56-61, 1923 z. 4 s. 94-97. Prapremiera: teatralna: łącznie z Wariat i zakonnica [poz. ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Wariat i zakonnica, czyli Nie ma złego, co by na jeszcze gorsze nie wyszło. Krótka sztuka w 3 aktach i 4 odsłonach. Powst. 1923. Prapremiera: teatralna: Toruń, Teatr Miejski 1924; telewizyjna: Telewizja Polska 1972; radiowa: Polskie Radio 1978. Druk „Skamander” 1925 z. 39 s. 160-181 (i errata z. 40 s. 255-256). Przedruk zob. poz. ↑ (t. 2), ↑, ↑ ([t.] 5), ↑ [t. 7].] w reżyserii zespołowej pod kierunkiem S. Witkiewicza: Zakopane, Teatr Towarzystwa Teatralnego (w sali „Morskiego Oka”) 1925; telewizyjna: Telewizja Polska 1971. Przedruk zob. poz. ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dramaty. Oprac. i wstęp: K. Puzyna. T. 1-2. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1962, 585 + 653 s. Wyd. 2 rozszerzone i poprawione tamże 1972, 667 + 765 s. (t. 1), ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Wybór dramatów. Wybór i wstęp: J. Błoński. Tekst i przypisy: M. Kwaśny. Kraków: Wydawnictwo Ossolineum 1974, CXXII, 457 s. Biblioteka Narodowa I, 221. Wyd. 2 poprawione tamże 1983., ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dramaty. Wybór K. Puzyny. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1979, 564 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 1983, wyd. 3 1985., ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dzieła wybrane. [T.] 1-5. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1985. ([t.] 4), ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dzieła zebrane. Wyd. krytyczne ze wstępem J. Błońskiego. Komitet red.: przewodniczący: J. Degler [i in.]. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1992- [t. 5], ↑ WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dramaty wybrane. Wstęp i oprac.: J. Błoński. T. 1-2. Kraków: Universitas 1997, 325 + 365 s. (t. 1), 69 [Man hat uns], 70 [Szewcy i in]. ]) i reżyseria: P. Cieślak. Wystawienie: Warszawa, Teatr Powszechny 1989.

radiowe

Stasinada. Reżyseria: N. Sołtysik. Polskie Radio 2015.

4. Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę. Powst. 1893. Pierwodruk ze wstępem A. Micińskiej pt. Iuvenilia: Dialog 1965 nr 8 s. 31–34. Prapremiera łącznie z Menażeria, czyli Wybryk słonia [poz. ], Karaluchy [poz. ] pt. Juwenilia: Inscenizacja: E. Kalinowicz. Reżyseria: W. Unicki. Wrocław, Zespół Amatorski Klubu „Oławka 1966. Przedruk zob. poz. wyd. 2 (t. 1), ([t.] 4), [t. 5].

Przekłady

angielski

Princess Magdalena, or the Importunate prince. [Przeł.:] D. Gerould, J. Kosicka. „yale/theatre”, New Haven, CT 1974 nr 3. Wystawienie łącznie z przekł. Komedie z życia rodzinnego [poz. ], Biedny chłopiec [poz. ], Karaluchy [poz. ], Nowe Wyzwolenie [poz. ] pt. Multiple self-portrait: Reżyseria: P. Cieślak. Glasgow, Royal Scottish Academy of Music and Drama 1989.
Princess Magdalena or the Importunate prince. [Przeł.] D. Gerould. W: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 1. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022.

francuski

La princesse Madeleine ou le prince entêté. [Przeł.] A. van Crugten. „Cahiers S.I. Witkiewicz-Witkacy ”, Lausanne 1976 t. 1.

hebrajski

Wystawienie łącznie z przekł. Komedie z życia rodzinnego [poz. ], Karaluchy [poz. ], Nowe Wyzwolenie [poz. ] pt. Diokan acmi: Komediot mechje miszpacha – Hisztachrerut. [Przeł.] E. Sten: Reżyseria: P. Cieślak. Tel Awiw, Beit Zvi School of Drama 1993.

serbsko-chorwacki

Kneginjica Magdalena ili Nasrtljivi knez. [Przeł.] D. Blažina. „Quorum”, Zagrzeb 1987 nr 1/2.

Adaptacje

teatralne

A a... a..., czyli Juwenilia i Nowe Wyzwolenie. Układ tekstu (łącznie z Komedie z życia rodzinnego [poz. ], Menażeria, czyli Wybryk słonia [poz. ], Nowe Wyzwolenie [poz. ]) i reżyseria: P. Cieślak. Wystawienie: Warszawa, Teatr Powszechny 1989.

5. Menażeria, czyli Wybryk słonia. (Komedia w 5 aktach). Powst. 1893. Pierwodruk ze wstępem A. Micińskiej pt. Iuvenilia: Dialog 1965 nr 8 s. 24–28; uzupełnienie brakującego zakończenia wyd. J. Czarnik: Uzupełnienie do Juweniliów Witkacego. „Dialog” 1985 nr 9 s. 138–139. Prapremiera łącznie z Karaluchy [poz. ], Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę [poz. ] pt. Juwenilia: Inscenizacja: E. Kalinowicz. Reżyseria: W. Unicki. Wrocław, Zespół Amatorski Klubu „Oławka 1966. Przedruk zob. poz. wyd. 2 (t. 1), ([t.] 4), [t. 5].

Przekłady

angielski

Menagerie or the Elephant's escapades. [Przeł.:] D. Gerould, J. Kosicka. „yale/theatre”, New Haven 1974 nr 3.
Menagerie or the Elephant's escapades. [Przeł.:] D. Gerould. W: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 1. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022.

francuski

La menagerie ou une incartade d'elephant. [Przeł.] A. van Crugten. „Cahiers S.I. Witkiewicz-Witkacy”, Lausanne 1976 t. 1.

hiszpański

La coleccion o la travesura del Elefante. [Przeł.] R. Zermeño. „La Palabra y el Hombre”, Veracruz 1976 nr 20.

rosyjski

Zverinec, ili prodelki slona. [Przeł.] A. Bazilevskij. W: S.I. Vitkevič: Metafizika dvuglavogo telënka i pročie komedii s trupami. Moskva 2001.

Adaptacje

teatralne

A a... a..., czyli Juwenilia i Nowe Wyzwolenie. Układ tekstu (łącznie z Komedie z życia rodzinnego [poz. ], Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę [poz. ], Nowe Wyzwolenie [poz. ]) i reżyseria: P. Cieślak. Wystawienie: Warszawa, Teatr Powszechny 1989.

6. Odważna Księżniczka. Komedia w 1 akcie. Powst. 1893. Pierwodruk wyd. przez R. Jasińskiego pt. Nieznany dramat Witkacego. Przekrój 1947 nr 106 s. 5. Druk pt. Odważna Księżniczka ze wstępem A. Micińskiej pt. Juvenilia: „Dialog” 1965 nr 8 s. 17–34 [poz. ]. Prapremiera łącznie z Biedny chłopiec [poz. ], Karaluchy [poz. ] pt. Karaluchy: Inscenizacja i scenografia: S. Słomka-Rakowski. Reżyseria zespołowa. Poznań, Teatr Lalki i Aktora „Marcinek 1970. Przedruk zob. poz. wyd. 2 (t. 1), ([t.] 4), [t. 5].

P. Grzegorczyk w swojej bibliografii (pt. Dzieło pisarskie Stanisława Ignacego Witkiewicza. W: Stanisław Ignacy Witkiewicz. Człowiek i twórca. Warszawa 1957) nadał tej komedii tytuł: Król i złodziej.

Przekłady

angielski

Courageous princess. [Przeł.:] D. Gerould, J. Kosicka. „yale/theatre”, New Haven, CT 1974 nr 3.
Courageous princess. [Przeł.] D. Gerould. W: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 1. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022.

francuski

La princesse courageuse. [Przeł.] A. van Crugten. „Cahiers S.I. Witkiewicz-Witkacy”, Lausanne 1976 t. 1.

niderlandzki

De dappere prinses. [Przeł.] K. Lesman. „het Cahier”, Breda 1991 nr 2.

rosyjski

Otvažnaâ princessa. [Przeł.] A. Bazilevskij. W: S.I. Witkiewicz: Metafizika dvuglavogo telënka i pročie komedii s trupami. Moskva 2001.

7. [Sześćset dwadzieścia dwa] 622 upadki Bunga, czyli Demoniczna kobieta. [Powieść]. Powst. 1910–1911. Druk fragmentów: Tamta strona liny. „Nowe Sygnały ” 1957 nr 37 s. 5; Oprac. A. Micińska. „Nurt” 1971 nr 12 s. 24–32; Donna Querpia. Wyd. z rękopisu i wstęp: J. Degler. „Odra” 1972 nr 4 s. 63–70. Wyd. ze wstępem i w oprac. A. Micińskiej Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1972, 545 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 1974, wyd. 3 1978, Wstęp i oprac. A. Micińska. Posłowie: J. Degler 2013, toż 2015; Kraków: Zielona Sowa 2005 tamże Red.: A> Latusek 2007. Przedruk zob. poz. ([t.] 1), [t. 1].

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Czyta M. Breitenwald. Piaseczno: Heraclon International [2014], wyd. nast. tamże 2016, płyta CD; Piaseczno: Heraclon International – Storybox.pl [2019], płyta CD.

Przekłady

francuski

Les 622 chutes de Bungo. [Przeł.:] L. Blyskowska, A. van Crugten. Lausanne 1979.

hiszpański

Las 622 caídas de Bungo o La mujer diabólica. [Przeł.] J.M. de Sagarra. Barcelona 2002.

serbski

622 pada Bunga ili Demonska žena. [Przeł. z polskiego] D. Valigurska. Novi Sad 2019.

Adaptacje

teatralne

pt. Upadki Bunga. Adaptacja i reżyseria: S. Woroniecki. Wystawienie: Szczecin, Teatr Polski (Scena Inicjatyw Aktorskich) 1981.
Oprac. dramaturgiczne, reżyseria i scenografia: J. Tartyłło. Wystawienie: Warszawa, Teatr na Targówku 1983.
Adaptacja także na podstawie pamiętnika I. Solskiej, listów I. i L. Solskich, poematów T. Micińskiego pt. Lato 1910: Z. Bojda. Reżyseria: M. Gorczyński. Wystawienie: Tarnów, Teatr im. L. Solskiego, Duża Scena 2014.

radiowe

Adaptacja: A. Sudlitz. Reżyseria: J. Owidzki. Polskie Radio 1983.

filmowe

T. Konwicki: Stanisław Ignacy Witkiewicz, „662 upadki Bunga. (Scenariusz filmowy). „Tekstualia2011 nr 4 s. 41–89.

8. Pojęcia i twierdzenia implikowane przez pojęcie Istnienia. Powst. 1917–1932. Wyd. Warszawa: Kasa im. Mianowskiego, Instytut Popierania Nauki 1934, 181 s. Wyd. nast.: Warszawa: Hachette Polska 2011, 437 s. Biblioteka Filozofów, 57; Kraków : Vis-à-vis Etiuda 2023. Meandry Kultury. Przedruk zob. poz. [t. 3], [t. 13].

9. Maciej Korbowa i Bellatrix. Tragedia w 5 aktach z prologiem. Powst. 1918. Druk w: Dramaty. Warszawa 1962 zob. poz. (t. 1) s. 45–122. Prapremiera: Reżyseria i scenografia: K. Lupa. Jelenia Góra, Teatr im. C. Norwida 1986. Przedruk zob. poz. ([t.] 4), [t. 5], .

Zaginiony prolog wraz ze spisem osób ogłosił J. Degler w: Nieznane fragmenty dramatów Witkiewicza. „Pamiętnik Teatralny1985 z. 1/4 s. 181–187.

Przekłady

angielski

Maciej Korbowa and Bellatrix. [Przekł. i wstęp] D.C. Gerould. Camden, NJ 2009, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Collected plays . [T.] 2. [Przeł.] D.C. Gerould. New York [2018], wyd. nast. tamże: 2020, 2022.

francuski

Mathias Korbowa. [Przeł.] A. van Crugten. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 6. Lausanne 1976.

niemiecki

Mathias Korbowa und Bellatrix. W: [S.I. Witkiewicz] Witkacy: Ein Hauch von Jenseits... Vier Stücke. Polnisch/deutsch. [Przekł. i red.] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. München; Berlin 2010.

rosyjski

Mačej Korbova i Belatrika. [Przeł.] L. Ermilovaâ. W: S.I. Witkiewicz: Bezymânnoe deân'e i ostal'nye sferičeskie tragedii. Moskva 2005.

10. Nowa homeopatia zła. Sztuka w 3 aktach. [Współautor:] T. Langier. Powst. 1918. Druk fragmentów w: Dramaty. Wyd. 2 poszerzone i poprawione Warszawa 1972 zob. poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dramaty. Oprac. i wstęp: K. Puzyna. T. 1–2. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1962, 585 + 653 s. Wyd. 2 rozszerzone i poprawione tamże 1972 , 667 + 765 s. (t. 2) s. 629–639. Prapremiera: Bydgoszcz, Grupa Teatralna „Plac 1989. Przedruk zob. poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dzieła wybrane. [T.] 1–5. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1985. ([t.] 5), poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dzieła zebrane. Wyd. krytyczne ze wstępem J. Błońskiego. Komitet red.: przewodniczący: J. Degler, B. Michalski, L. Sokół. T. 1–25. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1992–2020. [t. 7].

Przekłady

francuski

Une nouvelle homéopathie du mal. [Przeł.] A. van Crugten. „Cahier S.I. Witkiewicz Witkacy”, Lozanna 1976 nr 1. Wystawienie łącznie z Normalny człowiek [poz. ] i fragmentami powieści S.I. Witkiewicza pt. L'Ile de Satan. Reżyseria: G. Cambreleng. Paryż, Théâtre du Grotesque (Théâtre Arcane) 1985.

11. Nowe formy w malarstwie i wynikające stąd nieporozumienia. Powst. 1918. Wyd. Warszawa: Gebethner i Wolff, Kraków: G. Gebethner i Ska 1919, 187 s. Wyd. nast. pod red. M. Soina. Skierniewice: Wydawnictwo FiS 1992. Przedruk zob. poz. , [t. 1], [t. 8].

Zawartość

Cz. I. Wstęp filozoficzny; Cz. II. O sztuce czystej; Cz. III. Malarstwo; Cz. IV. O zaniku uczuć metafizycznych w związku z rozwojem społecznym.

Przekłady

bułgarski

Novite formi v živopista i proiztičaŝite ot tâh nedorazumeniâ. [Przekł. i przedmowa:] P. Spasova. Sofiâ 2011.

francuski

Les formes nouvelles en peinture et les malentendus qui en découlent. [Przeł.] A. Baudin. [Posłowie:] B. Danek-Wojnowska. Lausanne 1979.

12. Pragmatyści. Sztuka w 3 aktach i 4 odsłonach. Powst. 1919. Pierwodruk „Zdrój ” 1920 nr 3 s. 62–75 (oraz errata nr 5 s. 138). Prapremiera teatralna: Reżyseria: K. Borowski. Warszawa, Teatr Elsynor (w Teatrze Polskim) 1921; telewizyjna: Reżyseria i scenografia: K. Lupa. Telewizja Polska 1984. Przedruk zob. poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dramaty. Oprac. i wstęp: K. Puzyna. T. 1–2. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1962, 585 + 653 s. Wyd. 2 rozszerzone i poprawione tamże 1972 , 667 + 765 s. (t. 1), WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dzieła wybrane. [T.] 1–5. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1985. ([t.] 4), WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dzieła zebrane. Wyd. krytyczne ze wstępem J. Błońskiego. Komitet red.: przewodniczący: J. Degler, B. Michalski, L. Sokół. T. 1–25. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1992–2020. [t. 5], WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Wir brauchen gar kein Jenseits. Sechs Stücke. Zweisprachige Ausgabe polnisch und deutsch. [Przekł. i red.] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. München: O.Sagner 2009, 569 s. Arbeiten und Texte zur Slavistik, 85.

Wystawienia następne

Wystawienie następne m.in. z dekoracjami i projektami kostiumów S.I. Witkiewicza: Zakopane, Sekcja Teatru Formistycznego Towarzystwa „Sztuka Podhalańska (w sali „Morskiego Oka”) 1925.

Przekłady

angielski

Pragmatists. [Przeł.:] D. Gerould, E. Gerould. „Drama & Theatre”, Londyn 1971 nr 1, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Tropical madness. New York 1972, S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 2. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022. Wystawienie: Reżyseria: A. Asermely. Nowy Jork, City College, Department of Speech and Theatre, Theatre Hut 1972; Reżyseria: D. Moore, M. Rozitis. Adelajda (Australia), Legerdemain Theatre 1973?; Colchester, Essex University Theatre 1982.
The pragmatists. [Przeł.] D. Gerould. W: S.I. Witkiewicz: Seven plays. New York 2004.

bułgarski

Pragmatisti. [Przeł.] D. Lau-Bukowska. „Gestus”, Sofia 1990 nr 7/8.

estoński

Pragmaatikud. [Przeł.] H. Lindepuu. W: S.I. Witkiewicz: Näidendid. Tallinn 1997, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Hullumeelne ja nunn. 14 pöörast näidendit. [Przeł.] H. Lindepuu. Tartu 2015.

francuski

Les pragmatistes. [Przeł.] J. Strzałkowska. Przekł. powst. 1923. Maszynopis w Bibliotece Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu.
Les pragmatistes. [Przeł.] A. van Crugten. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 3. Lausanne 1971, wyd. nast. tamże 2001. Wystawienie: Reżyseria: S. Scribani. Paryż, Anomique Théâtre 1985.

niderlandzki

De pragmatici. [Przekł.] i reżyseria: J. Bliska. Wystawienie: Amsterdam, Universiteitstheater (Universiteit van Amsterdam, Instituut voor Dramatische Kunst) 1976.

niemiecki

Die pragmatiker. [Przeł.:] G.W. Grzyb, H. Taubmann. Baden-Baden [1967], powielone. Wystawienie: Reżyseria: R. Heimes. Wiedeń, Experiment am Lichtenwerd 1968.
Pragmatisten. W: [S.I. Witkiewicz] Witkacy: Wir brauchen gar kein Jenseits. Sechs Stücke. Zweisprachige Ausgabe polnisch und deutsch. [Przekł. i red.:] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. Frankfurt am Main 2009, wyd. jako dokument elektroniczny tamże 2009, plik w formacie PDF.

rosyjski

Pragmatisty. [Przeł.] V. Kulagina-Jarceva. „Sufler”, Moskwa 1994 nr 2/3, wyd. nast. w: S.I. Witkiewicz: Bezymânnoe deân'e i ostal'nye sferičeskie tragedii. Moskva 2005.

szwedzki

Pragmatikerna. [Przeł. z angielskiego] L. Kanter. Wystawienie: Reżyseria i scenografia: D. Hedman. Uppsala, Göteborgs Nationsteater 1980.
Pragmatikerna. W: S.I. Witkiewicz: Fem dramer. Przeł.: L. Kanter, A.N. Uggla, D. Hedman. Uppsala 1988.

włoski

I pragmatisti. „Sipario”, Mediolan 1969 nr 281.
I pragmatisti. [Przeł.] G. Pampiglione. W: S.I. Witkiewicz: Teatro. [1]. Roma 1979. Wystawienie: Reżyseria: S. Santucci. Rzym, Laboratorio Teatrale Libero 1983.

Wersja francuska: Les pragmatistes. Przekł.: J. Witkiewiczowa i S. Witkiewicz. Powst. 1923. Rękopis zaginął.

13. Tumor Mózgowicz. Dramat w 3 aktach z prologiem. Powst. 1919. Prapremiera: Reżyseria: T. Trzciński. Kraków, Teatr Miejski im. J. Słowackiego 1921. Wyd. Kraków: Fala 1921, 90 s. Przedruk zob. poz. (t. 1), ([t.] 4), [t. 5], .

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska 2015 [w ramach projektu Wolne Lektury]; Warszawa: Wydawnictwo Avia Artis 2022, plik w formacie EPUB.

Przekłady

angielski

Tumor Brainowicz. [Przeł.:] D. Gerould, J. Kosicka. W: S.I. Witkiewicz: Beelzebub Sonata. New York 1980, wyd. nast. 1988, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 2. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022. Wystawienie: Reżyseria: B. O’Harra. Nowy Jork, La MaMa Experimental Theatre Club 2002.
Tumor Brainowicz. [Przeł.] D. Gerould. W: S.I. Witkiewicz: Seven plays. New York 2004.

francuski

Tumeur Cervykal. [Przeł.] A. van Crugten. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 5. Lausanne 1974. Wystawienie: Reżyseria: J.P. Matheron. Paryż, Compagnie La Théâtre 173 1977.

niemiecki

Tumor Hirnriss. W: [S.I. Witkiewicz] Witkacy: Wir brauchen gar kein Jenseits. Sechs Stücke. Zweisprachige Ausgabe polnisch und deutsch. [Przekł. i red.] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. Frankfurt am Main 2009, wyd. jako dokument elektroniczny tamże 2009, plik w formacie PDF.

rosyjski

Tumor Mozgovič. [Przeł.] V. Kuloginâ-Ârceva. „Sufler”, Moskwa 1994 nr 2/3, przedruk w: W: S.I. Vitkevič: Bezymânnoe deân'e i ostal'nye sferičeskie tragedii. Moskva 2005.

włoski

Tumor Cervicale. [Przeł.] R. Fragola. Wystawienie: Reżyseria: U. Leonzio. Rzym, Teatro Colosso 1987.

14. Mister Price, czyli Bzik Tropikalny. Dramacik w 3 aktach napisany na współkę z panią E. Dunin-Borkowską. Powst. 1920. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: T. Leszczyc. Warszawa, Teatr Niezależny (w gmachu Teatru Nowości) 1926; telewizyjna pt. Bzik tropikalny: Reżyseria: J. Grzegorzewski. Telewizja Polska 1969. Druk w: Dramaty. Warszawa 1962 zob. poz. (t. 1) s. 201–262. Przedruk zob. poz. ([t.] 4), [t. 5], .

Grane też pt. Bzik tropikalny. Farsa podzwrotnikowa w 3 aktach, pod wspólnym tytułem z Nowe Wyzwolenie [poz.]: Demoniczny nadkabaret.

Przekłady

angielski

Mister Price or tropical madness. [Przeł.:] D.C. Gerould, E. Gerould. Wystawienie: Reżyseria: P. Berman. Baltimore, Maryland, Towson State College Theatre 1971. Wyd. w: S.I. Witkiewicz: Tropical madness. New York 1972, wyd. łącznie z przekł. poz. pt. Mister Price or tropical madness; Metaphisics of a two-headed calf. [Wstęp:] D.C. Gerould. London, New York 2002, wyd. nast. London 2015, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 2. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022.

czeski

Mister Price a Tropické Silenstvi. [Przeł.:] l. Lexovâ. W: S.I. Witkiewicz: Hry 2. Olomouc 2002. Wystawienie: Reżyseria: P. Palouš. Kladno, Středočeské Divadlo 2002.

estoński

Mister Price. W: S.I. Witkiewicz: Hullumeelne ja nunn. 14 pöörast näidendit. [Przeł.] H. Lindepuu. Tartu 2015.

francuski

Mister Price ou La dinguerie tropicale. [Przeł.] E. Veaux. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 4. Lausanne 1972. Wystawienie pt. La dinguerie tropicale: Reżyseria: M. Massé. Nancy, Théâtre Groupe 4 Litres 12 1973.

niemiecki

Mister Price also Der Tropenkoller. W: [S.I. Witkiewicz] Witkacy: Ein Hauch von Jenseits... Vier Stücke. Polnisch/deutsch. [Przekł. i red.] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. München; Berlin 2010.

portugalski

Mister Price. Delirio tropical. [Przeł.:] G. Rostworowski, S. Somaia. Wystawienie: Reżyseria: E. di Biasi. Sǎo Paulo, Teatro Anchieta 1977.

rosyjski

Mister Prajs, ili Tropičeskoje bezumije. [Przeł.] A. Babanov. W: S.I. Vitkevič: Bezymânnoe deân'e i ostal'nye sferičeskie tragedii. Moskva 2005.

włoski

Mister Price ovvero un caso di follia tropicale. [Przeł.] K. Vernicky. „Sipario”, Mediolan 1985 nr 450/451.

Adaptacje

teatralne

Adaptacja łącznie z Nowe Wyzwolenie [poz. ] pt. Bzik tropikalny: Scenariusz: [G. Jarzyna] G. Horst D'Albertis. Wystawienie: Warszawa, Teatr Rozmaitości 1997, Telewizja Polska 1999.

15. Nowe Wyzwolenie. Dramat w 1 akcie. Powst. 1920. Pierwodruk „Zwrotnica” 1922 z. 3 s. 56–61, 1923 z. 4 s. 94–97. Prapremiera: teatralna: łącznie z Wariat i zakonnica [poz. ] w reżyserii zespołowej pod kierunkiem S. Witkiewicza: Zakopane, Teatr Towarzystwa Teatralnego (w sali „Morskiego Oka”) 1925; telewizyjna: Telewizja Polska 1971. Przedruk zob. poz. (t. 1), , , ([t.] 4), [t. 5], (t. 1), , .

W 1920 dramat został odczytany przez I. Zawadzką w czasie „Poezyowieczoru” w Sali Sokoła w Zakopanem.

Przekłady

angielski

The new deliverance. [Przeł.] A. Turyn. „The Polish Perspectives”, Warszawa 1963 nr 6.
The new deliverance. [Przeł.:] D.C. Gerould, J. Kosicka. „The Polish Review”, Nowy Jork 1973 nr 1/2, przedruk w: New directions in prose and poetry. New York 1975. Wystawienie: Reżyseria: J. Boyd. Nowy Jork, CSC Repertory Theatre 1973, Colchester, Essex University Theatre 1983.
The new deliverance. [Przeł.] D. Gerould. W: The Witkiewicz reader. Evanston, IL 1992, wyd. nast. London 1993; Evanston, IL 1996, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 2. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022.

arabski

Althararor Alzaded. [Przeł. z angielskiego] A. Kureje. „Fikr”, Bejrut 1980 nr 39/40.

czeski

Nové Osvobozeni. [Przeł.:] l. Mikesovâ. W: S.I. Witkiewicz: Hry 2. Olomouc 2002.

duński

Den ny befrielse. [Przeł.] J. Ørnsbo. W: Europæisk avantgarde teater 1826–1930. [T. 3]. Odense 1978.

estoński

Uus vabastamine. W: S.I. Witkiewicz: Hullumeelne ja nunn. 14 pöörast näidendit. [Przeł.] H. Lindepuu. Tartu 2015.

francuski

La nouvelle délivrance. [Przeł.] G. Mérétik. „Perspectives Polonaises”, Warszawa 1963 nr 5.
La nouvelle délivrance. [Przeł.] E. Veaux. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 2. Lausanne 1970, wyd. nast. tamże 2001.
La nouvelle délivrance. [Przeł.] A. van Crugten. Wystawienie radiowe: Reżyseria: M. Wijcaert. Radio RTBF-3 1979.

hebrajski

Hisztachrerut. [Przeł.] E. Sten. Wystawienie łącznie z przekł. Komedie z życia rodzinnego [poz. ], Karaluchy [poz. ], Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę [poz. ]. Reżyseria: P. Cieślak. Tel Awiw, Beit Zvi School of Drama 1993.

hiszpański

La nueva liberación. [Przeł.] J. Segovia, V. Beck. Wyd. łącznie z przekł. Wariat i zakonnica [poz. ] pt. La nueva liberación y el loco y la monja. Madrid [1976]. Wyd. osobne Vigo 2009.

niemiecki

Neue Befreiung. [Przeł.:] T. Kantor, H. Taubmann. Baden Baden [1967], powielone.
Die neue Befreiung. [Przeł.:] E. Makarczuk-Schuster, K. Schuster. W: S.I. Witkiewicz: Man hat uns das Jenseits genommen... Fünf Stücke. München 2006 zob. poz. .

rosyjski

Novoě osvoboždeniě. [Przeł.] K. Staroselskaă. W: S.I. Vitkevič: Bezymânnoe deân'e i ostal'nye sferičeskie tragedii. Moskva 2005.

słowacki

Nové oslobodenie. [Przeł.] B. Ertlová. W: S.I. Witkiewicz: Hry. Bratislava 2001.

szwedzki

Den nya befrielsen. [Przeł.:] L. Kanter, A.N. Uggla. W: Två polska dramatiker. [Autorzy:] S. Witkiewicz, S. Wyspiański. Uppsala 1995.

włoski

La nuova liberazione. „Sipario”, Mediolan 1969 nr 281.
La nuova liberazione. [Przeł.] G. Pampiglione. W: S.I. Witkiewicz: Teatro. [2]. Roma 1980.

Adaptacje

teatralne

Witkacy i przeciwnicy. Wg „Nowego Wyzwolenia” i „Bez kompromisu” [poz. t. 2]. Scenariusz i reżyseria: J. Pieńkiewicz. Wystawienie: Zielona Góra, Lubuski Teatr im. L. Kruczkowskiego, Scena Kameralna 1985.
A a... a..., czyli Juwenilia [poz. ] i Nowe Wyzwolenie. Układ tekstu i reżyseria: P. Cieślak. Wystawienie: Warszawa, Teatr Powszechny 1989.
Adaptacja łącznie z Mister Price, czyli Bzik Tropikalny [poz. ] pt. Bzik tropikalny: Scenariusz: [G. Jarzyna] G. Horst D'Albertis. Wystawienie: Warszawa, Teatr Rozmaitości 1997, Telewizja Polska 1999.
Nowe: Wyzwolenie. Adaptacja łącznie z S. Wyspiański: Wyzwolenie. Reżyseria: D. Hajda. Wystawienie: Warszawa, Teatr Ex Machina, Piwnica na Wójtowskiej 2015.

radiowe

Adaptacja i reżyseria: A. Jarski. Polskie Radio 1987.

operowe

z podtytułem Dramat muzyczny w 2 częściach: Muzyka i libretto: K. Baculewski. Wystawienie: Wrocław, Opera Wrocławska 1986.

16. Oni. Dramat w dwóch i pół aktach. Powst. 1920. Druk w: Dramaty. Warszawa 1962 zob. poz. (t. 1) s. 287–343. Prapremiera: Reżyseria: J. Marso. Warszawa, Akademicki Teatr Prób „Centon” Uniwersytetu Warszawskiego 1963. Przedruk zob. poz. , ([t.] 4), [t. 5], .

Wystawienia następne

Informacje o wystawieniach następnych na stronie internetowej: Zob. link.
Premiera w teatrze zawodowym: Reżyseria: W. Skaruch. Wrocław, Teatr Polski, Teatr Kameralny 1965.
Do przedstawienia prapremierowego włączono fragment Pragmatystów (poz. ) jako sen Spiki Tremendosy.

Przekłady

angielski

They. [Przeł.:] D.C. Gerould, C.S. Durer. W: S.I. Witkiewicz: The madman and the nun, and other plays. Seattle [1968], wyd. nast. Seattle, London 1973, przedruk w: S.I. Witkiewicz: The mother and other unsavory plays. New York, London 1993. S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 2. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022. Wystawienie: Reżyseria: J. McCullough. Trenton, NJ, Trenton State College Theatre Campany, Kendall Theatre 1972, Reżyseria: P. Brightwell. London, The Polish Theatre (w Polskim Ośrodku Społeczno-Kulturalnym) 1984.

estoński

Nemad. W: S.I. Witkiewicz: Hullumeelne ja nunn. 14 pöörast näidendit. [Przeł.] H. Lindepuu. Tartu 2015.

francuski

Ils. [Przeł.:] J. Kukułczanka, F. Marié. Reżyseria: B. Horowicz. Radio „France-Culture” (Paryż) 1970.
Eux. [Przeł.] A. van Crugten. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 5. Lausanne 1974.
Ils ont déjá occupé la villa voisine. [Przeł.] J. Lisowski. Wystawienie: Reżyseria: A. Wajda. Nanterre, Maison de la Culture, Théâtre des Amandiers 1980.

hiszpański

Ellos. [Przeł.] K. Warzyca. Wyd. łącznie z przekł. Bezimienne dzieło [poz.] pt. Ellos; Obra sin nombre. Ciudad Autónoma de Buenos Aires 2016.

niemiecki

Die da! [Przeł.] P. Lachmann. W: Spectaculum 11. Sechs moderne Theaterstücke. Frankfurt am Main 1968, przedruk w: Sechs moderne Theaterstücke. Frankfurt am Main 1982. Spectaculum. Moderne Theaterstücke, 11.
Jene. [Przeł.:] G.W. Grzyb, H. Taubmann. Wystawienie: Reżyseria: C. Bock. Konstancja, Stadttheater 1970.
Sie. [Przeł.:] E. Makarczuk-Schuster, K. Schuster. Druk w: S.I. Witkiewicz: Man hat uns das Jenseits genommen... Fünf Stücke. München 2006 zob. poz. .

rosyjski

Oni. [Przeł.] A. Bazilevskij. W: S.I. Vitkevič: Dûbal Vahazar i drugie neevklidovy dramy. Moskva 1999.

rumuński

Ei. [Przeł.] O. Zaicik. W: S.I. Witkiewicz: Teatru. Bucureşti 1998.

słoweński

Oni. [Przeł.] D. Dominikuš. Wystawienie: Reżyseria: J. Grzegorzewski. Lublana, Mestno Gledališče Ljubljansko 1986.

włoski

Loro. [Przeł.] G. Pampiglione. W: S.I. Witkiewicz: Teatro. [1]. Roma 1979. Wystawienie: Reżyseria: G. Pampiglione. Livorno, Centro di Ricera per il Teatro, Teatrino del „Pascoli 1980.

Adaptacje

teatralne

Adaptacja zainspirowana dramatem ONI oraz życiem i twórczością W. Hasiora pt. Ha!Sio(R) – czyli nie drażnić kota: Reżyseria, scenografia i oprac. muzyczne: A. Dziuk. Wystawienie: Zakopane, Teatr im. S.I. Witkiewicza 2012.

telewizyjne

Adaptacja i reżyseria: K. Rogulski. Telewizja Polska 1984.

17. Panna Tutli-Putli. Libretto do operetki w 3 aktach. Powst. 1920. Pierwodruk: Podał do druku J. Żuławski. „Dialog ” 1974 nr 2 s. 34–54. Prapremiera: teatralna: Adaptacja i reżyseria: J. Warmiński. Muzyka: S. Radwan. Warszawa, Teatr Ateneum 1975; telewizyjna: Reżyseria: T. Ryłko. Muzyka: S. Radwan. Telewizja Polska 1985. Przedruk zob. poz. [t. 5], .

Planowana na 1922 prapremiera w Teatrze Miejskim w Toruniu, do której muzykę miał napisać Jarosław Leszczyński, nie doszła do skutku.

Przekłady

angielski

Tootli-Pootli. W: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 2. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022.

francuski

Miss Tootlie-Pootlie. Adaptacja i reżyseria: G. Cambreleng. Wystawienie: Paryż, Théâtre Grotesque (Théâtre Arcane) 1986.

niemiecki

Fräulein Tutli-Putli. W: [S.I. Witkiewicz] Witkacy: Wozu bist du aus dem Jenseits hierher gekommen? Sechs Stücke. Polnisch/deutsch. [Przeł. i red.:] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. Frankfurt am Main 2012, wyd. jako dokument elektroniczny tamże 2012, pik w formacie PDF.

rosyjski

Madmuazel Tutli Putli. [Przeł.] O. Abramovič. W: S.I. Vitkevič: Bezymânnoe deân'e i ostal'nye sferičeskie tragedii. Moskva 2005.

18. Straszliwy wychowawca. Dramat w 4 aktach. Powst. 1920. Prapremiera: Reżyseria: W.J. Dobrowolski. Kraków, Teatr Legionu Młodych „Awanscena (w sali Teatru Bagatela) 1935. Druk fragmentów „Gazeta Artystów ” 1935 nr 17, 20–21. Przedruk zob. poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dramaty. Oprac. i wstęp: K. Puzyna. T. 1–2. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1962, 585 + 653 s. Wyd. 2 rozszerzone i poprawione tamże 1972 , 667 + 765 s. (t. 2) s. 595–598, WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Dzieła zebrane. Wyd. krytyczne ze wstępem J. Błońskiego. Komitet red.: przewodniczący: J. Degler, B. Michalski, L. Sokół. T. 1–25. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1992–2020. ([t.] 5), 64 [t. 7].

Przekłady

francuski

L'éducateur terrible. [Przeł.] A. van Crugten. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 6. Lausanne 1976.

Adaptacje

teatralne

Adaptacja łącznie z poz. pt. Straszliwy wychowawca w małym dworku: Adaptacja, reżyseria i scenografia: J. Tartyłło. Wystawienie: Gdynia, Teatr Dramatyczny 1986.

19. Bezimienne dzieło. 4 akty dość przykrego koszmaru. Powst. 1921. Druk w: Dramaty. Warszawa 1962 zob. poz. (t. 2) s. 51–124. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: B. Dąbrowski. Kraków, Teatr im. J. Słowackiego 1967; telewizyjna: Reżyseria: A. Markowicz. Telewizja Polska 1984. Przedruk zob. poz. , ([t.] 5), [t. 6], .

Przekłady

angielski

The anonymous work. [Przeł.] D. Gerould [przy współpracy] E. Gerould. Drama & Theater, Londyn 1974 nr 1. Przedruk w: Twentieth-century Polish avant-garde drama. Ithaca, London 1977.
The anonymous work. [Przeł.] D. Gerould. W: S.I. Witkiewicz: Seven plays. New York 2004, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Collected plays . [T.] 3. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022.

estoński

Anonüümne teos. W: S.I. Witkiewicz: Hullumeelne ja nunn. 14 pöörast näidendit. [Przeł.] H. Lindepuu. Tartu 2015.

francuski

L'Oeuvre sans nom. [Przeł.:] M. Masłowski, Ch. Dancy. Wystawienie: Reżyseria: M. Masłowski. Paryż, Université International du Théâtre 1968.
L'oeuvre sans nom. [Przeł.] A. von Crugten. Wystawienie: Reżyseria: G. Cambreleng. Paryż, La Théâtre de Fortune 1975. Wyd. w: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 5. Lausanne 1974.

hiszpański

La obra anónima. W: S.I. Witkiewicz: Teatro. Ensayos y obras dramáticas. [Wybór, przekł., wstęp:] E. Popławska. Madrid 2015.
Obra sin nombre. [Przeł.] K. Warzyca. Wyd. łącznie z przekł. Oni [poz.] pt. Ellos; Obra sin nombre. Ciudad Autónoma de Buenos Aires 2016.

niemiecki

Das namenlose Werk. [Przeł.] Ch. Vogel. Berlin [1972], powielone.
Das namenlose Werk. [Przeł.] H. Bereska. W: S.I. Witkiewicz: Stücke. Oprac., przekł. i posłowie: H. Bereska. Berlin 1982.
Eine Tat ohne Namen. W: [S.I. Witkiewicz] Witkacy: Wir brauchen gar kein Jenseits. Sechs Stücke. Zweisprachige Ausgabe polnisch und deutsch. [Przekł. i red.:] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. Frankfurt am Main 2009, wyd. jako dokument elektroniczny tamże 2009, plik w formacie PDF.

rosyjski

Bezymânnoe deân'e. [Przeł.] A. Bazilevskij. W: S.I. Vitkevič: Bezymânnoe deân'e i ostal'nye sferičeskie tragedii. Moskva 2005.

Adaptacje

teatralne

Dzień dobry Państwu – Witkacy. Scenariusz i reżyseria: A. Dziuk. Wystawienie: Zakopane, Teatr im. S.I. Witkiewicza 2006.

20. Gyubal Wahazar, czyli Na przełęczach BEZSENSU. Nie-euklidesowy dramat w 4 aktach. Powst. 1921. Druk w: Dramaty. Warszawa 1962 zob. poz. (t. 1) s. 519–585. Prapremiera: Reżyseria: J. Pieńkiewicz. Poznań, Teatr Polski 1966. Wyd. osobne Kraków: Edycja 1992, 95 s. Wyd. nast. łącznie z przekł. angielskim pt. Gyubal Wahazar czyli Na przełęczach bezsensu. Nieeuklidesowy dramat w czterech aktach = Vahazar or On the uplands of absurdity. Non-euclidean drama in four acts. [Przeł.] C. Wieniewska. [Adaptacja:] P. Fetherson. Red. i oprac. graficzne: E. Satalecka, współpraca: M. Sady, M. Średniawa. Warszawa: Wydawnictwo PJATK 2017, 298 s. Polsko-Japońska Akademia Technik Komputerowych. Przedruk zob. poz. , ([t.] 4), [t. 6], .

Przekłady

angielski

Gyubal Wahazar or Along the cliffs of the absurd. [Przeł.:] D.C. Gerould, E. Gerould. „Arts in Society”, Madison, WI 1971 nr 3, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Tropical madness. New York 1972, S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 3. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022. Wystawienie: Reżyseria: P. Berman. Baltimore, MD, Towson State College, Townson State Theatre, Main Stage of the Fine Art Center 1973.
Gyubal Wahazar or Along the cliffs of the absurd. [Przeł.:] D.C. Gerould, S.C. Durer. Wystawienie: Reżyseria: S. Daly. Colchester, University of Essex, The Witkacy Ensemble 1984.
Gyubal Wahazar, or, Along the cliffs of the absurd. [Przeł.] D. Gerould. W: S.I. Witkiewicz: Seven plays. New York 2004.
Vahazar or On the uplands of absurdity. Non-euclidean drama in four acts. [Przeł.] C. Wieniewska. [Adaptacja:] P. Fetherson. [Wstęp:] P. Rosheim. San Francisko 2015. Wyd. łącznie z tekstem polskim pt. Gyubal Wahazar czyli Na przełęczach bezsensu. Nieeuklidesowy dramat w czterech aktach = Vahazar or On the uplands of absurdity. Non-euclidean drama in four acts. Warszawa 2017.

francuski

Gyubal Velleÿtar ou sur les sommets du non-sens. [Przeł.] A. van Crugten. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 3. Lausanne 1971, wyd. nast. tamże 2001. Wystawienie: Reżyseria zespołowa pod kierunkiem R. Germaya. Liège (Belgia), Théâtre Univesitaire Liègeois 1983.
Moi, moi Gyubal. Adaptacja i reżyseria: M. Ponce. Wystawienie: Awinion, Campagnie „Art-Scène 1987.

niemiecki

Gyubal Wahazar oder Im Engpass des Unsinns. [Przeł.] I. Boll. Frankfurt am Main 1974.
Gyubal Wahazar oder auf den Passhöhen des Unsinns. [Przeł.] H. Bereska. W: S.I. Witkiewicz: Stücke. Oprac., przekł. i posłowie: H. Bereska. Berlin 1982.
Gyubal Zauderzar oder Auf den Passwegen der SINNLOSIGKEIT. [Przeł.:] E. Makarczuk-Schuster, K. Schuster. Druk w: W: S.I. Witkiewicz: Man hat uns das Jenseits genommen... Fünf Stücke. München 2006 zob. poz. .

rosyjski

Dûbal Vahazar, ili Na perevalach absurda. [Przeł.] A. Bazilevskij. W: S.I. Vitkevič: Sapožniki. Moskva 1989, przedruk w: S.I. Vitkevič: Dûbal Vahazar i drugie neevklidovy dramy. Moskva 1999.
Gûbal Vahazar. (Na perevalach absurda). [Przeł.] E. Gessen. Wystawienie: Tomsk, Teatr Kukły i Aktora „Skomoroch 1990.

rumuński

Gyubal Wahazar sau în labirinturile nonsensului. (Przeł.) O. Zaicik. Bucureçti 1998.

włoski

Ciccino Craxic ovvero sui valichi del nonsenso. [Przeł.] G. Pampiglione. W: S.I. Witkiewicz: Teatro. [2]. Roma 1980.

Adaptacje

teatralne

Adaptacja i reżyseria: W. Hejno. Wystawienie: Wrocław, Wrocławski Teatr Lalek, Scena Mała 1987.
Adaptacja łącznie z Matka [poz.] pt. Matka Gyubala Wahazara. Reżyseria: J. Kowalska. Wystawienie: Wrocław, Fundacja Centrala 71.33, Przegląd Piosenki Aktorskiej, Teatr Współczesny im. E. Wiercińskiego, Kraków, Teatr Łaźnia Nowa 2012.

21. Kurka Wodna. Tragedia sferyczna w 3 aktach. Powst. 1921. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: T. Trzciński. Kraków, Teatr Miejski im. J. Słowackiego 1922; telewizyjna: Reżyseria: T. Minc. Telewizja Polska 1971. Druk w: Dramaty. Warszawa 1962 zob. poz. (t. 2) s. 50–60. Przedruk zob. poz. ([t.] 5), [t. 6], (t. 2), .

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Agencja Paccoarte 2013.

Przekłady

angielski

The water hen. [Przeł.:] D.C. Gerould, C.S. Durer. „First Stage. A Quarterly of New Drama”, West Lafayette, IN (Purdue University) 1967 nr 2 s. 86–102, przedruk w: S.I. Witkiewicz: The madman and the nun, and other plays. Seattle [1968], wyd. nast. Seattle, London 1973, w: Avant-garde drama. [Oprac. I wstęp:] B.F. Dukore, D.C. Gerould. Toronto–New York–London 1969, wyd. nast. New York 1976, w: S.I. Witkiewicz: The madman and the nun and The crazy locomotive. Three plays, including The water hen. [Przekł., oprac. i wstęp:] D.C. Gerould, C.S. Durer. [Posłowie:] J. Kott. New York 1989, w: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 3. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022. Wystawienie: Reżyseria: W. McCombe. Urbana, IL, The University of Illinois – The Depot 1970.

bułgarski

Vodnata Kokoška. [Przeł.] K. Bachneva. W: S.I. Witkiewicz: Piesi. Sofiâ 1993.

chiński

Shui ya. San mu qiumian beiju. [Przeł.] H. Wang. Taibei 2001.

chorwacki

Vodena koka. [Przeł.] D. Blažina. Wystawienie: Osijek, Hrvatsko Narodno Kazalište 2005.

czeski

Vodní ślípka. [Przeł.] H. Stachová. Praha 1968, powielone.

estoński

Pöörane vedur. W: S.I. Witkiewicz: Hullumeelne ja nunn. 14 pöörast näidendit. [Przeł.] H. Lindepuu. Tartu 2015.

francuski

La Poule d'eau. [Przeł.] J. Strzałkowska. Przekł. powst. 1924. Maszynopis w Bibliotece Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu.
La poule d'eau. [Przeł.: J. Kukułczanka] Koukou Chanska, F. Marié. [Paris] 1969, wyd. nast. tamże 1988. Wystawienie: Reżyseria: F. Simon. Genewa, Théâtre de Carouge 1971, Radio „France-Culture” (Paryż) 1977, Lyon, Théâtre des Jeunes 1985.
La poule d'eau. [Przeł.] A. van Crugten. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 3. Lausanne 1971, wyd. nast. tamże 2001.
La poule d'eau. [Przeł.] K. Skansberg [przy współpracy] P. Adrien. Wystawienie: Aubervilliers, Paryż, Théâtre de la Commune d'Aubervilliers, Centre Dramatique National 1980.
Adaptacja: A. Renaut. Wystawienie: Montreuil, Studio Marcelin Berthelot 1989.

hiszpański

La gallina acuática. [Przeł.] J. Caño. Madrid 1975.

japoński

Wystawienie: Yokohama, Yokohama Boat Theatre 1992.
Chiisana oyashiki. W: Vitokatsi no gikyoku yonpen. [Dramaty]. [Przeł.] T. Sekiguchi. Tōkyō 2015.

koreański

Soemuldak. Wyd. łącznie z przekł. Wariat i zakonnica [poz. ], Szalona Lokomotywa [poz. ] pt. Kwangin gwa sunyŏ; Soemuldak; P'okchu kigwanch'a. [Przeł.] J. Bora. Sŏul 2022.

niderlandzki

Het Waterhoen. [Przeł.:] E.W. Geerlings, A. Vegter. Wystawienie: Rotterdam, De Pragmatici (Theater Lanteren) 1990.

niemiecki

Das Wasserhuhn. [Przeł.] H. Kunstmann. Wyd. łącznie z przekł. Wariat i zakonnica [poz. ] pt. Das Wasserhuhn; Narr und Nonne. Frankfurt am Main 1965. Wystawienie: Reżyseria: J. Biczycki. Kolonia, Theater am Dom 1967.
Das Wasserhuhn. [Przeł.] N. Dutsch. Wyd. łącznie z przekł. Matka [poz. ] pt. Das Wasserhuhn; Die Mutter. München, Wien, Basel 1966, powielone.
Das Wasserhuhn. [Przeł.] G. Hagenau. Wien–München [1981], powielone.
Das Wasserhuhn. W: [S.I. Witkiewicz] Witkacy: Wir brauchen gar kein Jenseits. Sechs Stücke. Zweisprachige Ausgabe polnisch und deutsch. [Przekł. i red.:] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. Frankfurt am Main 2009, wyd. jako dokument elektroniczny tamże 2009, plik w formacie PDF.

norweski

Vannhøna. [Przeł.] W. Øgrim. Wystawienie: Adaptacja: H. Hoaas. Reżyseria: P. Chołodziński. Oslo, Nationaltheatret 1991. Wyd. Oslo 1991.

rosyjski

Vodnaja kuročka. [Przeł.] A. Bazilevskij. W: S.I. Witkiewicz: Dûbal Vachazar i drugie neevklidovy dramy. Moskva 1999.

rumuński

Gǎinuşa de baltǎ. [Przeł.] O. Zaicik. W: S.I. Witkiewicz: Teatru. Bucureşti 1998.

serbsko-chorwacki

Vodena koka. [Przeł.] S. Štukelja. Wystawienie: Reżyseria: R. Dorić. Sarajewo, Malo Pozorište 1970.
Vodena koka. [Przeł.] D. Blažina. W: S.I. Witkiewicz: Izbor iz djela. Zagreb 1985.

słowacki

Vodná sliepka. [Przeł.] J. Mrázik. Bratislava 1967.

szwedzki

Sumphönan. [Przeł.] C. Berg. Adaptacja i reżyseria: K. Sjöberg. Wystawienie: Sztokholm, Kungliga Dramatiska Teatern 1981. Wyd. w: S.I. Witkiewicz: Fem dramer. [Przeł.:] C. Berg, A.N. Uggla, D. Hedman. Uppsala 1988.

ukraiński

Vlâcha Mucha. W: Vint či bridż. This is the question... Šist p’esy. [Przeł.] M. Barbara. Kiïv 2013.

węgierski

Vízityúk. [Przeł.] G. Kerényi. W: S.I. Witkiewicz: Drámák. Budapest 1973. Wystawienie: Reżyseria: T. Fodor. Miszkolc, Nemzeti Szinház 1979.

włoski

La gallinella acquatica. [Przeł.:] B. Kozłowska, L. Trezzini. W: S.I. Witkiewicz: Teatro. [Roma] 1969.
La gallinella acquatica. [Przeł.] R. Landau. W: S.I. Witkiewicz: Teatro I. Bari 1969. Wystawienie: Reżyseria zespołowa. Turyn, Teatro Stabile-Compagnia Gruppo 1969.

Adaptacje

teatralne

Scenariusz, reżyseria i scenografia: T. Kantor. Wystawienie z podtytułem Teatr wydarzeń Tadeusza Kantora: Kraków, Teatr Cricot 2 1967. Druk: Kurka Wodna” – scenariusz. „Dialog 1973 nr 8 s. 118–130.
Adaptacja łącznie z Matka [poz. ] pt. Śnieg. Reżyseria i scenografia: G. Wiśniewski. Wystawienie: Toruń, Teatr im. W. Horzycy 2010.

operowe

Edgar syn Wałpora. Opera w 3 aktach do własnego libretta opartego na dramacie S.I. Witkiewicza „Kurka wodna”: Z. Penherski. Powst. 1982 [utwór niewystawiony; inf.: R. Augustyn: Witkacy „librecista. W: Między teatrem i literaturą. Wrocław 2004].

22. Metafizyka dwugłowego cielęcia. Tropikalno-australijska sztuka w 3 aktach. Powst. 1921. Prapremiera: Reżyseria: E. Wierciński. Poznań, Teatr Nowy 1928. Druk w: Dramaty. Warszawa 1962 zob. poz. (t. 1) s. 459–518. Przedruk zob. poz. ([t.] 4), [t. 6], .

Zaginioną „Przedmowę do «Metafizyka dwugłowego cielęcia»” ogłosił J. Degler w: Nieznane fragmenty dramatów Witkiewicza. „Pamiętnik Teatralny1985 z. 1/4 s. 187-190.

Przekłady

angielski

Metaphisics of a two-headed calf. [Przeł.:] D.C. Gerould, E. Gerould. W: S.I. Witkiewicz: Tropical madness. New York 1972, wyd. nast. łącznie z przekł. Mister Price, czyli Bzik Tropikalny [poz. ] pt. Mister Price or tropical madness; Metaphisics of a two-headed calf. [Wstęp:] D.C. Gerould. London, New York 2002, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 3. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022. Wystawienie: Reżyseria: M. Lindner. Richmond, VA, Stage Center 1973, Reżyseria: S. Schipper. Niagara-on-the-Lake, Ontario (Kanada), Court House Theatre 1985.
The metamorphosis of the two-headed calf. [Przeł.] R. Pulvers. Wystawienie: Reżyseria: A. Butavicius. Alice Springs (Australia), Totem Theatre (Central Australian Art Society Hut) 1973.

bułgarski

Metafizika na dvuglavoto tele. [Przeł.] D. Laj-Bykovska. W: S.I. Witkiewicz: Piesi. Sofiâ 1993.

estoński

Kahepealise vasika metafüüsika. W: S.I. Witkiewicz: Hullumeelne ja nunn. 14 pöörast näidendit. [Przeł.] H. Lindepuu. Tartu 2015.

francuski

La métaphysique d'un veau à deux têtes. [Przeł.: J. Kukułczanka] Koukou Chanska, F. Marié. [Paris] 1969. Wystawienia: radiowe: Reżyseria: B. Horowicz. Radio „France-Culture” (Paryż) 1969; teatralne: Reżyseria: R. Vachaux. Wystawienie: Genewa, Nouveau Théâtre de Poche 1970, Reżyseria: S. Solov, P. Chabert. Paryż, Compagnie Solov-Chabert (Théâtre de la rue d'Ulm) 1976.
La métaphysique de veau bicéphale. [Przeł.] E. Veaux. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 4. Lausanne 1972.

grecki

I metafusike tu moschariu me ta dio kefalia. [Przekł. i reżyseria:] K. Antoniadi. Wystawienie: Saloniki, Teatr Grecji Północnej, Nowa Scena 1973. Wyd. pt. Metafysikī enòs dikéfalou moscharioú. Athī'na 1975.

niemiecki

Die Metaphysik des zweiköpfingen Kalbes. [Przeł.] Ch. Vogel. Berlin [1972], powielone.
Die Metaphysik eines zweiköpfigen Kalbes. [Przeł.:] E. Makarczuk-Schuster, K. Schuster. Druk w: W: S.I. Witkiewicz: Man hat uns das Jenseits genommen... Fünf Stücke. München 2006 zob. poz. .

rosyjski

Metafizika dvuglavogo telënka. [Przeł.] A. Bazilevskij. W: S.I. Vitkevič: Metafizika dvuglavogo telënka i pročie komedii s trupami. Moskva 2001. Wystawienie: Reżyseria: O. Rybkin. Sankt Petersburg, Teatr Satiry na Vasilevskim 2003.

włoski

Le metafisica di un vitello a due teste. [Przeł.:] I. Natanson, L. Trezzini. „Sipario”, Mediolan 1972 nr 312. Wystawienie: Reżyseria: F.P. Salvi. Arezzo, Borsa Merci, Compagnia Teatrale i Guitti 1979.

Adaptacje

teatralne

Adaptacja łącznie z Niepodległość trójkątów [poz. ] pt. Off Niepodległość Kinoteatr 3D: Adaptacja i reżyseria: S.H. Budzyk. Wystawienie: Zakopane, Teatr im. S.I. Witkiewicza 2012.

23. Negatyw szkicu. [Felieton ze skeczem]. Gazeta Zakopiańska 1921 nr 1 s. 2–4. Wyd. zob. poz. (t. 2 i wyd. 2 t. 2) s. 625–633. Prapremiera w formie sztuki czytanej: Zakopane, Teatr Małych Form przy Towarzystwo Miłośników Teatru im. H. Modrzejewskiej (w sali Biura Wystaw Artystycznych) 1964. Przedruk zob. poz. ([t.] 5), [t. 7].

Pierwodruk podpisany: M. z hr. O. Maciejowa I. Prapremiera podczas otwarcia wystawy malarstwa „Od Witkiewicza do Hasiora”.

Przekłady

chorwacki

Negativ skice. [Przeł.] D. Blažina. 15 dana, Zagrzeb 1989 nr 8.

litewski

Skečas. [Przeł.] G. Gabrėnas. W: Witkacy. Plėšrūniškas protas. Vilnius 2018.

rosyjski

Avtoparodiâ „Negativ eskiza. [Przeł.] N. Jakubova. Moskovskij Nabludatel 1996 nr 3/4.
Negativ skeča. [Przeł.] A. Bazilevskij. W: S.I. Vitkevič: Metafizika dvuglavogo telënka i pročie komedii s trupami. Moskva 2001.

Adaptacje

teatralne

Wystawienie: Kraków, Grupa Bembergi, Teatr VIII LO im. S. Wyspiańskiego 2015.

24. Niepodległość trójkątów. Sztuka w 4 aktach. Powst. 1921. Druk w: Dramaty. Warszawa 1962 zob. poz. (t. 1) s. 397–457. Prapremiera: Reżyseria: J. Zegalski. Katowice, Teatr Śląski im. S. Wyspiańskiego 1985. Przedruk zob. poz. ([t.] 4), [t. 6], .

Wystawienia następne

Wystawiane też pt. Efekt cieplarniany.

Przekłady

angielski

The independence of triangles. W: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 2. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022.

francuski

L'independance des triangles. [Przeł.] A. van Crugten. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 4. Lausanne 1972. Wystawienie: Adaptacja i reżyseria: G. Cambreleng. Paryż, Théâtre du Picolo 2006.

niemiecki

Unabhängigkeit der Dreiecke. W: [S.I. Witkiewicz] Witkacy: Ein Hauch von Jenseits... Vier Stücke. Polnisch/deutsch. [Przekł. i red.] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. München; Berlin 2010.

rosyjski

Nezavisimost tregolnikov. [Przeł.] O. Abramovič. W: S.I. Vitkevič: Vitkevič Bezymânnoe deân'e i ostal'nye sferičeskie tragedii. Moskva 2005.

Adaptacje

teatralne

Adaptacja łącznie z Metafizyka dwugłowego cielęcia [poz. pt. Off Niepodległość Kinoteatr 3D: Adaptacja i reżyseria: S.H. Budzyk. Wystawienie: Zakopane, Teatr im. S.I. Witkiewicza 2012.

25. Papierek lakmusowy. Najnowsza artystyczna nowalia. Piurblagizm!! Teoria czystej blagi. Najnowsze utwory piurblagistów. [Jednodniówka satyryczna; autorzy: S. Witkiewicz, T. Langier, T. Niesiołowski]. Zakopane: Drukarnia „Polonia” J. Trybuły [1921]. Przedruk ze wstępem A. Lama pt. Zabawa w blagę istotną: Miesięcznik Literacki 1970 nr 9 s. 130–138.

Tu S.I. Witkiewicza m.in.: Manifest (Fest-mani) [podpisany: Marceli Duchański-Blaga]; Redemptoary. Dramat w 3 aktach [podpisany: Bronisław Niewieża-Pędzisławski-Blaga; poz. ]. Przedruk zob. poz. (wyd. 2 t. 2), [t.] 5.

Przekłady

francuski

Manifest: Manifeste(Fest-mani). [Przeł.] A. van Crugten. „Cahiers S.I. Witkiewicz-Witkacy”, Lausanne 1976 nr 1.

rosyjski

Manifest (Fest-mani). [Przeł.] A. Bazilevskij. W: A. Bazilevskij: Vitkevič. Povest' o večnom bezvremene. Moskva 2000.

26. Redemptoary. Dramat w 3 aktach. Powst. 1921. Druk w: Papierek lakmusowy. Najnowsza artystyczna nowalia. Piurblagizm!! Teoria czystej blagi. Najnowsze utwory piurblagistów. [Jednodniówka satyryczna; autorzy: S. Witkiewicz, T. Langier, T. Niesiołowski]. Zakopane [1921] zob. poz. . Przedruk ze wstępem A. Lama pt. Zabawa w blagę istotną: „Miesięcznik Literacki ” 1970 nr 9 s. 132–133 oraz poz. wyd. 2 (t. 2), 62 ([t.] 5). Wystawienie łącznie z poz. pt. Redemptoary – Romans schizofrenika: Reżyseria: A. Kącki. Opole, Scena Ujęć Naturalnych „Aligator 1973.

Pierwodruk podpisany: Bronisław Niewieża-Pędzisławski-Blaga.

Przekłady

francuski

Les rédemptoires. [Przeł.] A. van Crugten. „Cahiers S.I. Witkiewicz-Witkacy”, Lausanne 1976 t. 1.

rosyjski

Redemptoary. [Przeł.] A. Bazilevskij. W: S.I. Vitkevič: Metafizika dvuglavogo telënka i pročie komedii s trupami. Moskva 2001.

Adaptacje

teatralne

Adaptacja łącznie z poz. pt. Kalafar. (Redemptoary – Romans schizofrenika): Scenariusz i reżyseria: B. Mich. Łódź, Teatr Studyjny ’83 im. J. Tuwima 1985.

27. Romans schizofrenika. [Utwór dramatyczny]. Powst. 1921? Pierwodruk „Kronika” 1957 nr 15 s. 4. Przedruk zob. poz. wyd. 2 (t. 2), poz. ([t.] 5) oraz poz. [t. 7]. Prapremiera łącznie z poz. pt. Redemptory – Romans schizofrenika: Reżyseria: A. Kącki. Opole, Scena Ujęć Naturalnych „Aligator 1973.

Przekłady

francuski

Une idylle de schizophrene. [Przeł.] A. van Crugten. „Cahiers S.I. Witkiewicz-Witkacy”, Lausanne 1976 t. 1.

rosyjski

Roman šizofrenika. [Przeł.] A. Bazilevskij. W: S.I. Vitkevič: Metafizika dvuglavogo telënka i pročie komedii s trupami. Moskva 2001.

włoski

Storia d'amore di uno schizofrenico. [Przeł.] G. Tomassucci. Techne 1986 nr 1.

Adaptacje

Romanse schizofrenika. Scenariusz i reżyseria: B. Janik. Wystawienie: Białystok, Wydział Sztuki Lalkarskiej Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Warszawie 1996.

teatralne

Adaptacja łącznie z poz. pt. Kalafar. (Redemptoary – Romans schizofrenika): Scenariusz i reżyseria: B. Mich. Wystawienie: Łódź, Teatr Studyjny ’83 im. J. Tuwima 1985.

28. Szkice estetyczne. Powst. 1919–1921. Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza 1922 [antydatowane 1921], 166 s. Przedruk zob. poz. , [t. 1], [t. 8].

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Wydawnictwo Avia Artis 2022, plik w formacie EPUB, MOBI; dostępny też w bibliotece cyfrowej Polona.

Zawartość

Przedmowa. – Pojęcie piękna; O pojęciu formy; O „łatwości” dzisiejszego malarstwa w stosunku do „trudności” dawnego; O „treści” obrazów i ich tytułach i o problemie imitacji trójwymiarowości na płaszczyźnie; O tzw. „deformacji” kształtów świata zewnętrznego na obrazach malarzy współczesnych; Stosunek ogólnej teorii sztuki do kryteriów oceny dzieł poszczególnych; Teoria Antoniego Buszka i pewne wątpliwości co do niej w kwestii odrodzenia Sztuki Czystej; Krytyka teorii sztuki Leona Chwistka.

29. W małym dworku. Sztuka w 3 aktach. Powst. 1921. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: W. Malinowski. Toruń, Teatr Miejski 1923; telewizyjna: Reżyseria: W. Laskowska. Telewizja Polska 1970 . Wyd. łącznie z Szewcy [poz. ] pt. W małym dworku; Szewcy. Kraków: Spółdzielnia Pracy i Użytkowników „Czytelnik 1948 s. 5–49. Wyd. osobne ze wstępem L. Sokoła Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1972, 78 s. Wyd. nast.: tamże: wyd. 2 1974, wyd. 3 1977, wyd. 4 1982; Warszawa 1975 (druk alfabetem Braille’a); Warszawa: Nasza Księgarnia 1993; [B.m.:] Sternik 1997; Łódź: Akapit Press 1997; Wrocław: Siedmioróg 1998; [wyd. 14] Kraków: Zielona Sowa 2003; Kraków: Wydawnictwo Greg [2000]. Lektura. Wydanie z opracowaniem. Przedruk zob. poz. (t. 1), , ([t.] 4), [t. 6], (t. 1), , .

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2010], plik w formacie PDF.

Wystawienia następne

Wystawienie następne m.in. z dekoracjami według pomysłu J. Kotarbińskiego, R. Malczewskiego i S.I. Witkiewicza: Reżyseria: M. Staroniewicz. Zakopane, Sekcja Teatralna Formistycznego Towarzystwa „Sztuka Podhalańska (w sali „Morskiego Oka”) 1925; Reżyseria: S.I. Witkiewicz. Lwów, Teatr Mały 1926; Reżyseria i scenografia: T. Kantor. Kraków, Teatr Cricot II 1961.

Przekłady

angielski

In a little country house. [Przeł.] S.E. Gross. [Adaptacja i reżyseria:] A.S. White. Wystawienie: Bowling Green, OH, State University, University Theatre 1974.
The little manor. [Przeł.] I. Knight. Wystawienie: Reżyseria I scenografia: E. Kuryluk. Nowy Jork, Interart Theatre 1988.
Country house. [Przeł.] D. Gerould. Wystawienie: Adaptacja: D. Gerould. Reżyseria: P. Berman. Nowy Jork, Columbia University, Theatre at Bernard (Minor Latham Playhouse) 1988. Wyd. Amsterdam 1997, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 2. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022.

czeski

Na malém panství. [Przeł.:] P. Zavřelovâ. W: S.I. Witkiewicz: Hry 2. Olomouc 2002.

estoński

Väikeses häärberis. [Przeł.] H. Lindenpuu. Wystawienie: Tallin, Eesti Noorsooteater 1990. Wyd. w: S.I. Witkiewicz: Näidendid. Tallinn 1997, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Hullumeelne ja nunn. 14 pöörast näidendit. [Przeł.] H. Lindepuu. Tartu 2015.

francuski

Dans le petit manoir. [Przeł.] E. Veaux. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 1. Lausanne 1969, wyd. nast. tamże: jako reprint 1980. Wystawienie: Reżyseria: N. Rossier. Lozanna, Théâtre Vidy 1996.
Dans le petit manoir. [Przeł.] A. van Crugten. Wystawienie: Charleroi, Le Théâtre de la Ancre 1988. Wyd. pt. Le petit manoir w: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 1. Lausanne 2005.

hiszpański

En la pequena mansión. [Przeł.] M. Sten. W: S.I. Witkiewicz: Tres obras teatrales. Mexico 1974.

japoński

Yurei-no ie. [Przeł. z angielskiego] Y. Takahashi. Hermes (Japonia) 1985 nr 4. Wystawienie: [Adaptacja i reżyseria:] R. Pulvers. Tokio, Gekijō Parco 1985.
Kyōjin to nisō. W: Vitokatsi no gikyoku yonpen. [Dramaty]. [Przeł.] T. Sekiguchi. Tōkyō 2015.

litewski

Mažame Dvarely. [Przeł.] G. Gabrėnas. W: Witkacy. Plėšrūniškas protas. Vilnius 2018.

niemiecki

Der Schrank. [Przekł., inscenizacja, reżyseria i scenografia:] T. Kantor. Wystawienie: Baden-Baden, Theater der Stadt Baden-Baden 1966.
Im kleinem Landhaus. [Przeł.:] G.W. Grzyb, H. Taubmann. Baden-Baden [1972], powielone. Wystawienie: Reżyseria: W. Bernhart. Graz, THEATERmëRZ 1990.
Im kleinem Landhaus. [Przeł.] H. Bereska. W: S.I. Witkiewicz: Oprac., przekł. i posłowie: H. Bereska. Stücke. Berlin 1982.
In einem kleinen Gutshaus.W: [S.I. Witkiewicz] Witkacy: Wozu bist du aus dem Jenseits hierher gekommen? Sechs Stücke. Polnisch/deutsch. [Przeł. i red.:] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. Frankfurt am Main 2012, wyd. jako dokument elektroniczny tamże 2012, pik w formacie PDF.

rosyjski

V malenkoj usad'be. [Przeł.:] G. Mimin, L. Tjomin. W: S.I. Vitkevič: Metafizika dvuglavogo telënka i pročie komedii s trupami. Moskva 2001.
V malenkoj usad'be. [Przeł.] K. Starosel'skaja. W: Dramaturgia Pol'ši. XX v. Moskva 2004.

rumuński

O casa la tara. [Przeł.] D. Vránceanu. „Secolul 20”, Bukareszt 1975 nr 5/6.

serbsko-chorwacki

U malom dvorcu. [Przeł.] V. Gerić. Wystawienie: Reżyseria: V. Vidošević. Zagrzeb, Mala Scena Hrvatskog Narodnog Kazališta 1966.
U maloj kuriji. [Przeł.] D. Blažina. W: S.I. Witkiewicz: Izbor iz djela. Zagreb 1985.

słowacki

V malej kúrii. [Przeł.] B. Ertlová. W: S.I. Witkiewicz: Hry. Bratislava 2001.
V malej kúrii. [Przeł.] T. Horvath. Wystawienie: Reżyseria: H. Rozen. Koszyce, Štatne Divadlo Košice 2001.

szwedzki

På den lilla gården. [Przeł.:] A.N. Uggla, D. Hedman. W: Två polska dramatiker. [Autorzy:] S. Witkiewicz, S. Wyspiański. Uppsala 1995.

węgierski

Egy kis udvarházban. [Przeł.] G. Kerényi. W: S.I. Witkiewicz: Drámák. Budapest 1973. Wystawienie: Reżyseria: M. Szurdi. Budapeszt, Wyższa Szkoła Teatralna, Sala Odry Szinpad 1975.

włoski

In una casa campagna. [Przeł.:] E. Barbaro, L. Trezzini. „Il Drama”, Rzym 1970 nr 10.
Una tranquilla dimora di campagna. [Przekł. i adaptacja:] R. Lenici. Wystawienie: Reżyseria: A. Salines. Rzym, La Cooperativa Teatrale G. Belli 1975.

Adaptacje

teatralne

Adaptacja łącznie z poz. pt. Straszliwy wychowawca w małym dworku: Adaptacja, reżyseria i scenografia: J. Tartyłło. Wystawienie: Gdynia, Teatr Dramatyczny 1986.
Moniuszkowskie śpiewy „W małym dworku” Witkacego. Uzdatnił: M. Witkiewicz. Wystawienie: Bydgoszcz, Akademia Muzyczna im. F. Nowowiejskiego 1996.
Męczycie mnie, za to was lubię. Adaptacja łącznie z Szewcy [poz. ] oraz reżyseria: T. Ciborska. Wystawienie: Szczecin, Teatr Boscha, Dom Kultury „13 Muz 2019.

radiowe

Adaptacja: K. Białek. Reżyseria: H. Kajzar. Polskie Radio 1969.

operowe

Muzyka i libretto: Z. Bargielski. Wystawienie: Reżyseria: W. Szulczyński. Wrocław, Opera 1981.

Wyd. łącznie z Szewcy [poz. ] pt. W małym dworku; Szewcy. Wstępem opatrzył L. Sokół. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1988, 183 s. Wyd. nast. tamże: 1992, wyd. ze wstępem L. Sokoła i posłowiem J. Deglera 1998.

Wyd. łącznie z Matka [poz. ] i Szewcy [poz. ] pt. W małym dworku; Matka; Szewcy. Lekcja literatury z J. Błońskim. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1995, 222 s.

30. Jan Maciej Karol Wścieklica. Dramat w 3 aktach bez trupów. Powst. 1922. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: J. Pawłowski. Warszawa, Teatr im. Fredry 1925; telewizyjna: Reżyseria: M. Prus. Telewizja Polska 1991 . Druk w: Dramaty. Warszawa 1962 zob. poz. (t. 2) s. 209–155. Przedruk zob. poz. [t. 5] oraz poz. [t. 7], .

Nagrody

Nagroda Związku Artystów Scen Polskich (ZASP) za „wysoki poziom artystyczny” dla prapremiery w 1925.

Przekłady

angielski

Jan Maciej Karol Hellcat. W: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 4. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022.

francuski

Jean-Mathieu-Charles Lenragey. [Przeł.] A. van Crugten. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 6. Lausanne 1976.

hiszpański

Juan Carlos Mateo Rabieta. [Przeł.:] M. Sten. W: Literatura dramática y teatro. México 1985.

niemiecki

Jan Mathis Karl Tollwuth. W: [S.I. Witkiewicz] Witkacy: Wir brauchen gar kein Jenseits. Sechs Stücke. Zweisprachige Ausgabe polnisch und deutsch. [Przekł. i red.:] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. Frankfurt am Main 2009, wyd. jako dokument elektroniczny tamże 2009, plik w formacie PDF.

rosyjski

Jan Mačej Karol Vzbešica. [Przeł.:] G. Mimin, L. Tjomin. „Sovremennaâ Dramaturgiâ”, Moskva 1991 nr 3, wyd. w: S.I. Vitkevič: Metafizika dvuglavogo telënka i pročie komedii s trupami. Moskva 2001.

węgierski

Höbörgö János Mátyás Károly. [Przeł.] G. Kerényi. W: S.I. Witkiewicz: Drámák. Budapest 1973.

31. Mątwa, czyli Hyrkaniczny światopogląd. Sztuka w 1 akcie. Powst. 1922. Pierwodruk „Zwrotnica” 1923 z. 5 s. 127–138. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: W.J. Dobrowolski. Kraków, Teatr Cricot 1933; radiowa: Reżyseria: G. Styła. Polskie Radio (Kraków) 1985. Przedruk zob. poz. (t. 1), , , ([t.] 4), [t. 5], (t. 1), .

Wystawienia następne

Wystawienia następne m.in.: Reżyseria: T. Kantor. Kostiumy: M. Jarema. Kraków, Teatr Cricot 2 1956.

Przekłady

angielski

The cuttlefish. [Przeł.:] D.C. Gerould, E. Gerould. W: Treasury of the theatre. [Oprac.:] J. Gassner. T. 2. New York 1969, przedruk w: Twentieth century Polish theatre. London 1980. Wystawienie: Reżyseria: J. Strzemień. Nowy Jork, Theatre for the New City, Bartenieff-Field 1975, Colchester, Essex University Theatre 1982.
The cuttlefish or The Hyrcanian world view. [Przeł.] D. Gerould. W: S.I. Witkiewicz: Seven plays. New York 2004, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 3. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022.

bułgarski

Oktopod ili Hirkaničen svetogled. [Przeł.] K. Bachneva. W: S.I. Witkiewicz: Piesi. Sofiâ 1993.

czeski

Sépie aneb Hyrkanický světový názor. [Przeł.:] l. Mikešovâ. W: S.I. Witkiewicz: Hry 2. Olomouc 2002.

flamandzki

De inktivis of de Hyrkanische wereld. [Przeł.] J. Snauwaert. Wystawienie: Reżyseria: E. Vereycken. Gandawa, Gent Universitair Theater G.U.T. 1979.

francuski

La pieuvre ou une vision du monde à la mode hyrcanique. [Przeł.: J. Kukułczanka] Koukou Chanska, F. Marié. Wyd. łącznie z Introduction à la théorie de la forme pure du théâtre pt. Introduction à la théorie de la forme pure du théâtre; La pieuvre. „Cahiers de la Compagnie Madeleine Renaud – Jean-Louis Barreault”, Paris 1970 nr 73. Wystawienie: Reżyseria: J.M. Papapietro. Paryż, Théâtre de la Limité (Théâtre Ranelagh) 1975.
La pieuvre ou une vision du monde à la mode hyrcanique. [Przeł. J. Kukułczanka] Koukou Chanska. Wystawienie: Reżyseria: G. Peyrou. Nancy, Studyjny Teatr Radiowy 1971.
La pieuvre ou Vision du monde hyrcanique. [Przeł.] A. van Crugten. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 3. Lausanne 1971, wyd. nast. tamże 2001. Wystawienie: radiowe: Reżyseria: G. Peyrou. Radio „France-Culture” (Nancy) 1971; teatralne: Reżyseria: P. Bonté. Bruksela, Rebelothéâtre 1981.

hiszpański

La sepia o la ideologia Hircana. W: S.I. Witkiewicz: Teatro. Ensayos y obras dramáticas. [Wybór, przekł., wstęp:] E. Popławska. Madrid 2015.

kataloński

El pop a la visió Hyrkansesa del món. [Przeł.] J.M. de Sagarra. Wyd. łącznie z przekł. O Czystej Formie [poz. ] oraz tekstem T. Kantora pt. El pop a la visió Hyrkansesa del món; Sobre la Forma Pura; T. Kantor: El pop: projecte de muntatge. Barcelona 1992. Wystawienie: Reżyseria: M. Maicas. Barcelona, Teatro Invisible (w Teatro Sant Andreu) 1994.

niemiecki

Der Tintenfisch oder Die hyrkanische Weltanschauung. [Przeł.:] T. Kantor, H. Taubmann. Baden-Baden [1967], powielone.
Der Tintenfisch oder Die hyrkanische Weltanschauung. [Przeł.] H. Bereska. W: S.I. Witkiewicz: Stücke. Oprac., przekł. i posłowie: H. Bereska. Berlin 1982.
Die Tintenfisch.W: [S.I. Witkiewicz] Witkacy: Wozu bist du aus dem Jenseits hierher gekommen? Sechs Stücke. Polnisch/deutsch. [Przeł. i red.:] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. Frankfurt am Main 2012, wyd. jako dokument elektroniczny tamże 2012, pik w formacie PDF.

rosyjski

Karakotica ili Girkaničeskoe mirovozzrenie. [Przeł.] A. Bazilevskij. W: S.I. Vitkevič: Sapožniki. Moskva 1989, przedruk w: S.I. Vitkevič: Dûbal Vahazar i drugie neevklidovy dramy. Moskva 1999.

rumuński

Sepia. [Przeł.] O. Zaicik. W: S.I. Witkiewicz: Teatru. Bucureşti 1998.

słowacki

Sépia, čiže hyrkánsky svetonázor. [Przeł.] E. Štercová. Wystawienie: Bratysława, Wyższa Szkoła Teatralna 1992.
Chobotnica. [Przeł.] B. Ertlová. W: S.I. Witkiewicz: Hry. Bratislava 2001.

ukraiński

Karakaticâ. W: Vint či bridż. This is the question... Šist p’esy. [Przeł.] M. Barbara. Kiïv 2013.

włoski

La seppia ovvero La visione Hyrcanica del mondo. [Przeł.:] B. Kozłowska, L. Trezzini. W: S.I. Witkiewicz: Teatro. [1]. [Roma] 1969.
La piovra ovvero Visione Ircanica del mondo. [Przeł.] G. Pampiglione. Wystawienie: Reżyseria, scenografia i opracowanie muzyczne: G. Pampiglione. Rzym, L'Accademia Nazionale d'Arte Drammatica, Teatro Eleonora Duse 1977. Wyd. w: S.I. Witkiewicz: Teatro. [1]. Roma 1979, przedruk w: Teatro polacco del'900. Roma 1987.

32. Nadobnisie i koczkodany, czyli Zielona pigułka. Komedia z trupami w 2 aktach i 3 odsłonach. Powst. 1922. Druk w: Dramaty. Warszawa 1962 zob. poz. (t. 2) s. 166–207. Prapremiera: Układ tekstu i reżyseria: A. Marczewski. Warszawa, Studencki Teatr Studyjny „IWG” przy Szkole Głównej Gospodarstwa Wiejskiego (w Klubie „Karuzela”) 1967. Przedruk zob. poz. ([t.] 5), [t. 6], .

Wystawienia następne

Wystawienie następne m.in.: Inscenizacja: T. Kantor. Kraków, Teatr Cricot 2 1973.

Przekłady

angielski

Dainty shapes and hairy apes or the green pill. [Przeł.] D.C. Gerould. Wystawienie: Richmond, VA, Virginia Commonwealth University, Theatre VCU 1979. Wyd. w: S.I. Witkiewicz: Seven plays. New York 2004, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 3. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022.
Dainty shapes and hairy apes or the green pill. [Przeł.:] D.C. Gerould, J. Kosicka. W: S.I. Witkiewicz: Beelzebub Sonata. New York 1980, wyd. nast. 1988.

estoński

Kaunitarid ja värdjad ekh Roheline tablett. [Przeł.] H. Lindepuu. W: S.I. Witkiewicz: Näidendid. Tallinn 1997, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Hullumeelne ja nunn. 14 pöörast näidendit. [Przeł.] H. Lindepuu. Tartu 2015.

francuski

Les grâces et les épourantails ou La pilule verte. [Przeł.] A. van Crugten. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 4. Lausanne 1972. Adaptacja pt. La pilule verte: Adaptacja i reżyseria: M. Wijckaert. Wystawienie: Bruksela, Le Théâtre de la Balsamine 1981.

niemiecki

Nixen und Hexen oder Der grüne Pille. [Przeł.] L. Niesielska. Wien [1974], powielone.
Grazien und Vogelscheuchen. W: [S.I. Witkiewicz] Witkacy: Wozu bist du aus dem Jenseits hierher gekommen? Sechs Stücke. Polnisch/deutsch. [Przeł. i red.:] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. Frankfurt am Main 2012, wyd. jako dokument elektroniczny tamże 2012, pik w formacie PDF.

rosyjski

Krasotki i urodiny, ili Zelënaja piljulja. [Przeł.] A. Bazilevskij. W: S.I. Vitkevič: Metafizika dvuglavogo telënka i pročie komedii s trupami. Moskva 2001.

rumuński

Nebenul si cǎlugǎriţa. [Przeł.] O. Zaicik. W: S.I. Witkiewicz: Teatru. Bucureşti 1998.

ukraiński

Lasošči i makaki. W: Vint či bridż. This is the question... Šist p’esy. [Przeł.] M. Barbara. Kiïv 2013.

włoski

Le graziose e gli scimmioni. [Przeł.] G. Pampiglione. Wystawienie: Reżyseria i scenografia: G. Pampiglione. Palermo, Laboratorio Teatrale Universitario 1979. Wyd. pt. Le bellocce e i bertuccioni ovvero La pillola verde. W: S.I. Witkiewicz: Teatro. [1]. Roma 1979.

33. Teatr. Wstęp do teorii Czystej Formy w teatrze; O twórczości reżysera i aktorów; Dokumenty do historii walki o Czystą Formę w teatrze; Dodatek: O naszym futuryzmie. Powst. 1919–1922. Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza 1923, 278 s. Przedruk zob. poz. [t. 1], [poza Dodatkiem], [t. 9].

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Wydawnictwo Avia Artis 2017, plik w formacie EPUB, PDF.

Zawartość

Przedmowa. – Wstęp do teorii Czystej Formy w teatrze; Bliższe wyjaśnienia w kwestii Czystej Formy na scenie; Zwierzenia osobiste w kwestii „Tumora Mózgowicza” i teorii Czystej Formy na scenie; Odpowiedź [W.] Fallkowi na jego krytykę „Tumora Mózgowicza”; Parę słów w kwestii „tematów” sztuk teatralnych. (Á propos dyskusji Boya z Winawerem); Kwestia języka w sztukach scenicznych w Czystej Formie; Odczyt o Czystej Formie w teatrze, zawierający część polemiki z Fallkiem, Rostworowskim i prof. Szyjkowskim; Z powodu krytyki „Pragmatystów” wystawionych w „Elsynorze”; Szkic do systemu pojęć dla krytyki formalnej w teatrze; Dodatkowe wyjaśnienia w kwestii gry aktorskiej w sztuce w Czystej Formie; Pierwsza odpowiedź recenzentom „Pragmatystów”; Druga odpowiedź recenzentom „Pragmatystów”; Parę słów o krytyce artystycznej u nas; Parę nieistotnych uwag na temat „Kurki Wodnej”. – Dodatek: O skutkach działalności naszych futurystów; Aleksander Wat; Dalszy ciąg polemiki z Leonem Chwistkiem; Dodatek do Dodatku; Spis sztuk.

Przekłady

francuski

Bliższe wyjaśnienia w kwestii Czystej Formy na scenie: Précisions sur la question de la Forme Pure au théâtre. [Przeł.:] [J. Kukułczanka] Koukou Chanska, J. Lacarrière. Cahiers de la Compagnie Madeleine Renaud – Jean-Louis Barrault 1970 nr 73.
Wstęp do teorii Czystej Formy w teatrze: Introduction á la théorie de la forme pure au théâtre. [Przeł.:] [K. Kukułczanka] Koukou Chanska, F. Marié. Wyd. łącznie z przekł. Mątwa [poz. ] w: S.I. Witkiewicz: Introduction à la théorie de la forme pure du théâtre; La pieuvre. Paris 1970.

niemiecki

Wstęp do teorii Czystej Formy w teatrze: Einführung in die Theorie oder Reinem Form des Theaters. [Przeł.] F. Griese. W: S.I. Witkiewicz: Verrückte Lokomotive. [Oprac.] A. Wirth. Frankfurt am Main 1985, wyd. 2 tamże 1994.
Theoretische Schriften zum Theater. [Przekł., wybór i przedmowa:] K. Schuster. Berlin [2018].

rosyjski

Wstęp do teorii Czystej Formy w teatrze; Bliższe wyjaśnienia w kwestii Czystej Formy na scenie; Kwestia języka w sztukach scenicznych w Czystej Formie: Vvedenie v teoriju Čistoj Formy v teatre; Bolee detalnye rozjasneniă po voprosu Čistoj Formy na scene; Problema ăzyka v sceničeskich p'esach Čistoj Formy. [Przeł.] A. Bazilevskij. W: S.I. Vitkevič: Metafizika dvuglavogo telënka i pročie komedii s trupami. Moskva 2001.

serbski

Wstęp do teorii Czystej Formy w teatrze: Uvod u Teoriju Čiste forme u pozorištu. W: S.I. Vitkjevič: Autoportret s narkoticima. [Wybór i przekł. z polskiego:] B. Rajčić. Beograd 2020.

serbsko-chorwacki

Wstęp do teorii Czystej Formy w teatrze: Uvod u teoriju Čiste Forme u kažalistu. [Przeł.] D. Blažina. W: S.I. Witkiewicz: Izbor iz djela. Zagreb 1985.

włoski

częściowy: Introduzione alla teoria della Forma Pura nel teatro” e altri saggi di teoria e critica. [Przeł.:] F. Biagazzi, A.M. Kozarzewska. Roma 1988.

34. Janulka, córka Fizdejki. Tragedia w 4 aktach. Powst. 1923. Druk w: Dramaty. Warszawa 1962 zob. poz. (t. 2) s. 323–387. Wyd. osobne Warszawa: Wydawnictwo Ktoczyta.pl – Ventigo Media 2017. Prapremiera: Inscenizacja i reżyseria: J. Para. Wrocław, Teatr Współczesny 1974. Przedruk zob. poz. , , ([t.] 5), [t. 7], , (t. 1), , .

Przekłady

angielski

Janulka, daughter of Fizdejko. [Przeł.:] D. Gerould, J. Kosicka. Wystawienie jako spektakl czytany: Reżyseria: P. Caren Billig. Nowy Jork, The Threshold Theatre Company 1986.
Janulka, daughter of Fizdejko. [Przeł.] D. Gerould. W: S.I. Witkiewicz: The Witkiewicz reader. Evanston, IL 1992, wyd. nast. London 1993; Evanston, IL 1996, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 4. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022.

estoński

Janulka, Fizdejko tütar. W: Hullumeelne ja nunn. 14 pöörast näidendit. [Przeł.] H. Lindepuu. Tartu 2015.

francuski

Yanulka, fille de Fizdejko. [Przeł.] A. Beczkowska. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 2. Lausanne 1970, wyd. nast. tamże 2001. Wystawienie: Reżyseria: M. Wijckaert. Bruksela, Théâtre de Poche de Bruxelles 1976.

niemiecki

Janulka, Tochter des Fizdejko. [Przeł.:] G.W. Grzyb, H. Taubmann. Baden-Baden 1967.
Janulka, die Tochter Viehsdeykos. W: [S.I. Witkiewicz] Witkacy: Wozu bist du aus dem Jenseits hierher gekommen? Sechs Stücke. Polnisch/deutsch. [Przeł. i red.:] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. Frankfurt am Main 2012, wyd. jako dokument elektroniczny tamże 2012, pik w formacie PDF.

rosyjski

Janul'ka, doč' Fizdejko. [Przeł.] A. Bazilevskij. W: S.I. Vitkevič: Djubal Vachazar i drugie neevklidovy dramy. Moskva 1999.

Adaptacje

teatralne

Masonia. Oprac. scenariusza (łącznie z Wampir we flakonie, czyli Zapach welonu [poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Wampir we flakonie, czyli Zapach welonu. Dramat w 3 aktach. Powst. 1926. Druk fragmentów aktu I oraz planu dramatu w: Dramaty. Wyd. 2 poszerzone i poprawione Warszawa 1972 zob. poz. ↑ (t. 2) s. 641–650. Przedruk zob. poz. ↑ ([t.] 5), ↑ [t. 7].] i z wykorzystaniem źródeł masońskich) i inscenizacja: K. Piaseczna. Wystawienie: Łódź, Studencki Teatr Satyry „Pstrąg 1973.
...Córka Fizdejki ” według Witkacego: Reżyseria, adaptacja, sample, skrecze mentalne: J. Klata. Wystawienie: Wałbrzych, Teatr Dramatyczny im. J. Szaniawskiego 2004.

35. Szalona lokomotywa. Sztuka bez tezy w 2 aktach z epilogiem. Powst. 1923. Druk w wersji zrekonstruowanej i tłumaczeniem z przekładu francuskiego przez K. Puzynę w: Dramaty. Warszawa 1962 zob. poz. (t. 2) s. 593–624. Prapremiera: radiowa: Adaptacja: K. Białek. Reżyseria: Z. Kopalko. Polskie Radio (Kraków) 1964 ; teatralna: Inscenizacja i reżyseria: J. Güntner. Kraków, Studencki „Teatr 38 1965; telewizyjna: Reżyseria: J. Bunsch. Telewizja Polska 1988 . Przedruk zob. poz. ([t.] 5), ([t.] 7).

Tekst oryginału zaginął; dramat został zrekonstruowany i przetłumaczony z języka francuskiego na polski przez K. Puzynę na podstawie przepisanego przez J. Witkiewiczową na maszynie tłumaczenia J. Pstrąg-Strzałkowskiej z 1923 oraz maszynopisu przekładu Jadwigi i Stanisława Witkiewiczów z 1924 z drobnymi poprawkami pisarza francuskiego J. de La Hire’a (maszynopis obecnie zaginiony). Przekład polski zweryfikowała J. Witkiewiczowa.

Przekłady

angielski

The crazy locomotive. [Przeł.:] D.C. Gerould, C.S. Durer. [West Lafayette, IN, Purdue University] 1966, powielone, przedruk w: „First Stage. A Quarterly of New Drama”, West Lafayette, IN 1967/68 nr 4, wyd. w: S.I. Witkiewicz: The madman and the nun, and other plays. [Przekł. i oprac.:] D.C. Gerould, C.S. Durer. [Wstęp:] J. Kott. Seattle-London 1968, wyd. nast. tamże 1973, w: S.I. Witkiewicz: The madman and the nun and The crazy locomotive. Three plays, including The water hen. [Przekł., oprac. i wstęp:] D.C. Gerould, C.S. Durer. [Posłowie:] J. Kott. New York 1989, w: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 4. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022. Wystawienie: teatralne: Reżyseria: W.L. Sharp. Middlebury, VT, The Bread Loaf School of English 1968; Reżyseria: R. Wilson. Wystawienie: Canberra (Australia, pokaz warsztatowy na festiwalu studenckim) 1974; radiowe: Radio (San Francisco) 1968.

bułgarski

Besnijat lokomotiv. [Przeł.] K. Bachneva. W: S.I. Witkiewicz: Piesi. Sofiâ 1993.

chorwacki

Poludjela lokomotiva. [Przeł.] D. Blažina. W: S.I. Witkiewicz: Izbor iz djela. [Wybór i przekł.] D. Blažina. Zagreb 1985.

czeski

Šilena lokomotiva. „Divadlo”, Praga 1967 nr z XI.
Blázinová lokomotiva. [Przeł.] J. Simonides. W: S.I. Witkiewicz: Hry. Praha 1985, wyd. nast. tamże 1986, 1990. Wystawienie: Praga, A Studio Rubin & Divadlo Nablizko 2000.

duński

Det tossede Lokomotiv. Reżyseria: J. Marrot. Kopenhaga, Danmarks Radio 1974.

estoński

Hallunud vedur. [Przeł.] H. Lindepuu. W: S.I. Witkiewicz: Näidendid. Tallinn 1997, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Hullumeelne ja nunn. 14 pöörast näidendit. [Przeł.] H. Lindepuu. Tartu 2015.

francuski

La locomotive folle. [Przeł.:] J. Kukułczanka, F. Marié. Wystawienie: Reżyseria: G. Peyrou. Radio „France-Culture” (Paryż) 1978.
Une locomotive folle. [Przekł.:] S. Witkiewicz, J. Witkiewiczowa. [Przekł. poprawiony przez:] J. de la Hire. Przekł. powst. 1923. Maszynopis, będący w posiadaniu J. Witkiewiczowej, zaginął po 1962.
Une locomotive folle. [Przeł.] J. Strzałkowska. Przekł. powst. 1923. Maszynopis w Bibliotece Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu. Druk w: S.I. Witkiewicz: Dramaty III. Warszawa 2004 s. 521–558 zob. poz. [t. 7].
Une locomotive folle. [Przeł.] A. van Crugten. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 2. Lausanne 1970, wyd. nast. tamże 2001. Wystawienie: Reżyseria: M. Massé. Nancy, Campagnie 4 litres 12 1976.

hiszpański

La locomotora loca. [Przeł.:] M. Sten. W: Literatura dramática y teatro. México 1985.

koreański

P'okchu kigwanch'a. Wyd. łącznie z przekł. Wariat i zakonnica [poz. ], Kurka wodna [poz. ] pt. Kwangin gwa sunyŏ; Soemuldak; P'okchu kigwanch'a. [Przeł.] J. Bora. Sŏul 2022.

niemiecki

Verrückte Lokomotive. [Przeł.] Ch. Vogel. Berlin 1985, powielone, toż w: S.I. Witkiewicz: Verrückte Lokomotive. [Oprac.] A. Wirth. Frankfurt am Main 1985, wyd. 2 tamże 1994.
Rasende Lokomotive. [Przeł.] H. Bereska. Wystawienie: Reżyseria: I. Zarypowa. Berlin, Grupa Zan Pollo, Scena Theater am Halleschen Ufer 1993.

rosyjski

Rozumnyj lokomotiv. [Przeł.] A. Bazilevskij. W: S.I. Vitkevič: Dûbal Vachazar i drugie neevklidovy dramy. Moskva 1999.

słowacki

Šialena lokomotìva. [Przeł.] B. Ertlová. W: S.I. Witkiewicz: Hry. Bratislava 2001.

słoweński

Ponorela lokomotiva. [Przeł.] D. Dominkuš. Ljubljana 2012.

włoski

La locomotiva folle. [Przeł.] G. Tomassucci. „Sipario”, Mediolan 1985 nr 450/451.

Adaptacje

teatralne

Opowieści kolejowe. Reżyseria (łącznie z C. Dickens: Dróżnik, H. McFerlane: Pamiętniki): M. Masztalski. Wystawienie: Wrocław, Grupa Arystyczna Ad Spectatores Pod wezwaniem Calderona 2000.
OL 12-7 stEG, Wien. Scenariusz i reżyseria: A. Dziuk. Wystawienie: Zakopane, Teatr im. S.I. Witkiewicza 1994.
Adaptacja łącznie z Wariat i zakonnica [poz. ] pt. Zderzenie. Reżyseria: K. Dąbrowska. Wystawienie: Ciechanów, Teatr Exodus 2010.
Szalona lokomotywa. [Adaptacja łącznie z S. Grabiński: Ślepy tor, S. Lem: Przekładaniec]. Reżyseria: M. Masztalski. Wrocław, Teatr Ad Spectatores, Browar mieszczański 2017.

radiowe

Adaptacja i reżyseria: W. Laskowska. Polskie Radio 1985.

operowe

Szalona lokomotywa. Opera dramatyczna. Muzyka: J. Duszyński. Reżyseria: M. Zadara. Wystawienie: Bydgoszcz, Teatr Polski im. H. Konieczki 2013.

36. Wariat i zakonnica, czyli Nie ma złego, co by na jeszcze gorsze nie wyszło. Krótka sztuka w 3 aktach i 4 odsłonach. Powst. 1923. Prapremiera: teatralna pt. Wariat i pielęgniarka: Reżyseria: M. Szpakiewicz. Toruń, Teatr Miejski 1924; telewizyjna: Reżyseria: B. Hussakowski. Telewizja Polska 1972; radiowa: Reżyseria: G. Styła. Polskie Radio 1985. Druk „Skamander” 1925 z. 39 s. 160–181 (i errata z. 40 s. 255–256). Przedruk zob. poz. (t. 2), , ([t.] 5), [t. 7], , .

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny. Warszawa: Wydawnictwo Avia Artis 2022, plik w formacie EPUB.

Wystawienia następne

Informacje na stronie internetowej: Zob. link(https://encyklopediateatru.pl/autorzy/158/stanislaw-ignacy-witkiewicz).
Wystawienie m.in. łącznie z Nowe Wyzwolenie [poz. ] pt. Wariat i pielęgniarka. W reżyserii zespołowej pod kierunkiem S. Witkiewicza i z jego scenografią: Zakopane, Teatr Towarzystwa Teatralnego (w sali „Morskiego Oka”) 1925.

Przekłady

angielski

The madman and the nun or there is nothing bad which could not turn into something worse. [Przeł.:] D.C. Gerould, C.S. Durer. „First Stage. A Quarterly of New Drama”, West Lafayette, IN (Purdue University) 1965/66 nr 4, przedruk w: S.I. Witkiewicz: The madman and the nun, and other plays. [Przeł. i oprac.:] D.C. Gerould, C.S. Durer. [Wstęp:] J. Kott. Seattle–London 1968, wyd. nast. Seattle, London 1973, w: S.I. Witkiewicz: The madman and the nun and The crazy locomotive. Three plays, including The water hen. [Przekł., oprac. i wstęp:] D.C. Gerould, C.S. Durer. [Posłowie:] J. Kott. New York 1989, w: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 4. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022. Wystawienie: Reżyseria: J. Kott. San Francisco, San Francisco State College – Main Theatre 1967; Reżyseria: R. McMurray. Palmerston-North (Nowa Zelandia), Teatr studencki Massey University 1969; Reżyseria: R. Walker. Glasgow (Wielka Brytania), Citizens Theatre Company (Close Theatre Club) 1970; Reżyseria: R. Wilson. Canberra (Australia) 1975 (przedstawienie warsztatowe studentów na festiwalu teatralnym); Guelph, Ontario (Kanada) 1975.
The madman and the nun. [Przeł.] E.J. Czerwiński. Wystawienie: Port Jefferson, Nowy Jork, Slavic Cultural Center, The Port Theatre Company 1971.

białoruski

Bezumec i manahinâ. [Przeł.] Ł. Czernyszowa. Reżyseria: K. Jasiński. Wystawienie: Mińsk, Teatr Dramatyczny 1989.
Var'at i manaška. [Przeł.] N. Ruseckaâ. W: S.I. Vitkevič: Var'at i manaška. Minsk 2006.

bułgarski

Ludiât i monachinâta, ili zloto ne idva samo. [Przeł.] K. Bachneva. W: S.I. Vitkevič: Piesi. Sofiă 1993.

chorwacki

Ludak i opatic. [Przeł.] D. Blaźina. Wystawienie: Zagrzeb, Kazališna Skupina „Čudo 1997.

czeski

Blázen i jeptiška. Wystawienie: Praga, Divadlo „Ypsylon 1981.
Blázen a jeptiška. [Przeł.] H. Stachová. W: S.I. Witkiewicz: Hry. Praha 1985, wyd. nast. tamże 1986, 1990. Wystawienie: Reżyseria: J. Janik. Brno, Kabinet múz – Café 1992.

duński

Den gale og nonnen. [Przeł.] C. Nyholm. Wystawienie: Reżyseria: M. Grunwald. Kopenhaga, Bristol Music Center's Teater 1973.

estoński

Hullumeelne ja nunn. [Przeł.] H. Lindepuu. Wystawienie: Tallin, Viljandi Draamateater „Ugala 1990. Wyd. w: S.I. Witkiewicz: Näidendid. Tallinn 1997, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Hullumeelne ja nunn. 14 pöörast näidendit. [Przeł.] H. Lindepuu. Tartu 2015.

fiński

Hullu ja nunna. [Przekł. i reżyseria:] J. Hurme. Wystawienie: Helsinki, Yóvieraat-t. 1991.

francuski

Le fou et la nonne. Przeł. J. Strzałkowska. Przekł. powst. ok. 1923. Maszynopis w Bibliotece Polskiej Akademii Nauk w Krakowie.
Wystawienie: Adaptacja: M.L. Audiberti. Reżyseria: G. Vitaly. Paryż, Théâtre „La Bruyère 1967 [zapowiadana inscenizacja prawdopodobnie nie została zrealizowana].
Le fou et la nonne. [Przeł.] E. Veaux. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 1. Lausanne 1969, wyd. nast. tamże jako reprint 1980.
Le fou et la nonne ou Il n'y a pas de mal qui ne finisse par le pire. [Przeł.:] [J. Kukułczanka] Koukou Chanska, F. Marié. Warszawa 1971. Wystawienie: Reżyseria: F. Simon. Genewa, Théâtre de Carouge 1971, Reżyseria: J. Huppert. Paryż, Théâtre Mouffetard 1978.
Le fou et la nonne. Wystawienie: Reżyseria: J. Van Burek. Toronto (Kanada), Théâtre du „P’tit” Bonheur 1973.
Le fou et la nonne. [Przeł.] U. Hrehorowicz. Wystawienie: Reżyseria: C. Rémer. Paryż, Res Nullius Théâtre 1977.
Le fou et la nonne. [Przeł.:] E. Veaux, A. van Crugten. Wystawienie: Reżyseria: J. Franquin. Bruksela, Le Rebelothéâtre 1980.
Le fou et la nonne. [Przekł. i adaptacja:] A. Zahmani [przy współpracy] B. Sieroslavskiej. Wystawienie: Reżyseria: A. Zahmani. Marsylia, La Compagnie Witkacy 1992, Théâtre de la Main d’Or 1992.
Le fou et la nonne. [Przeł.] A. van Crugten. W : S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 1. Lausanne 2005.

hiszpański

El loco y la monja. [Przeł.] M. Sten. Wystawienie: Reżyseria: M. Montoro. Meksyk, Instituto Nacional de Bellas Artes, Estudio de Arte Dramatico 71 1971. Wyd. w: S.I. Witkiewicz: Tres obras teatrales. Mexico 1974.
El loco y la monja. [Przeł.] J. Segovia. Wyd. łącznie z przekł. Nowe Wyzwolenie [poz. ] pt. La nueva liberación y el loco y la monja. Madrid 1976.
Wystawienie: Reżyseria: J. Gusman. Buenos Aires, La Manzana de las Luces, grupa „El Sotano 1987.
El loco y la monja. [Przeł.:] L. Demaio, C. Scaramuzza, R. Szuchmacher. Wystawienie: Reżyseria: R. Szuchmacher. Buenos Aires, Teatro Municipal General San Martin 1987.
El loco y la monja. [Przeł.] J. Bielski. Madrid 1992. Wystawienie: Reżyseria: J. Bielski. Madryt, Real Escuela del Arte Dramatico. Teatro Pradillo 1992.

japoński

Kyojin to nisó. [Przeł.] Y. Kudo. „Shingeki”, Tōkiō 1977 nr 12.
Haha. W: Vitokatsi no gikyoku yonpen. [Dramaty]. [Przeł.] T. Sekiguchi. Tōkyō 2015.

koreański

Kwangin gwa sunyŏ. Wyd. łącznie z przekł. Kurka wodna [poz. ], Szalona Lokomotywa [poz. ] pt. Kwangin gwa sunyŏ; Soemuldak; P'okchu kigwanch'a. [Przeł.] J. Bora. Sŏul 2022.

macedoński

Sekoe zlo może da tude i polšo. [Przel.] M. Trajkov. „Kulturen Źivot”, Skopje 1972 nr 3.

niderlandzki

De Gek en de Non. [Przeł.] P. Beers. „De Revisor”, Amsterdam 1977 nr 1. Wystawienie: Reżyseria: P. Loef. Arnhem, Theatergroep Chaoz 1982.

niemiecki

Narr und Nonne oder Es gibt nichts Schlechts das nicht ein noch schlimmeres Eude nähme. [Przeł.] H. Kunstmann. Wyd. łącznie z przekł. Kurka Wodna [poz. ] pt. Das Wasserhuhn; Narr und Nonne. Frankfurt am Main 1965. Wystawienie: Reżyseria: J. Biczycki. Wiedeń, Ateliertheater am Naschmark 1966, Reżyseria: S. Poddine. Tybinga (Niemcy Zachodnie), Zimmertheater 1967.
Der Narr und die Nonne oder Nichts Schlechts, das nicht noch schlechter sein könnte. [Przeł.] G. Hagenau. Wien–München [1979, powielone].
Ein Irrer und 'ne Nonne. W: [S.I. Witkiewicz] Witkacy: Wir brauchen gar kein Jenseits. Sechs Stücke. Zweisprachige Ausgabe polnisch und deutsch. [Przekł. i red.:] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. Frankfurt am Main 2009, wyd. jako dokument elektroniczny tamże 2009, plik w formacie PDF.

norweski

Galningen og Nonna. [Przeł.] O.M. Selberg. Wystawienie: Reżyseria: H. Hoaas. Oslo, Det Norske Teater 1988.

rosyjski

Bezumec i monachină, ili net huda bez togo čtob eščë huže ne stalo. [Przeł.] L. Černyšëva. Wystawienie: Mińsk, Gosudarstvenyj Russkij Dramatičeskij Teatr 1989. Wyd. w: S.I. Witkiewicz: Metafizika dvuglavogo telënka i pročie komedii s trupami. Moskva 2001.

rumuński

Nebunul şi calugariţa sau Nu exiśta rau care sa nu se preschimbe într-un rau şi mai mare. [Przeł.] O. Zaicik. W: Teatru. Bucureşti 1997.

serbsko-chorwacki

Ludak i opatica ili nema zla što ne bijoš na gore izišlo. [Przeł.] P. Vujičić. W: Avangardna drama. Beograd 1964. Wystawienie: Reżyseria: N. Rodić. Belgrad, Pozorište Levo 1975.
Ludak i opatica. [Przeł.] D. Blažina. W: S.I. Witkiewicz: Izbor iz djela. Zagreb 1985.

słowacki

Blázon a mníška. [Przeł.] V. Móres. Wystawienie: Reżyseria: V. Móres. Bratysława, Vysoka Škola Múzických Umení 1995.
Blázon a mníška. [Przeł.] J. Štrbák. Wystawienie: Oprac. i reżyseria: P. Nagy. Burkovna, Vysoka Škola Muzickych Umeni 2000. Wyd. w: S.I. Witkiewicz: Hry. Bratislava 2001.

słoweński

Ludak i opatica. [Przeł.] H. Pašović. Wystawienie: Reżyseria: H. Pašović. Nowy Sad, Akademia Teatralna 1981.

szwedzki

Dåaren och nunnan. [Przeł. z angielskiego] L. Kanter. Wystawienie: teatralne: Reżyseria: D. Hedman. Uppsala, Nationsteatern 1978; radiowe: Reżyseria: S. Johansson. Sveriges Riksradio 1986. Wyd. w: S.I. Witkiewicz: Fem dramer. Uppsala 1988.

ukraiński

Warât i monaška. W: Vint či bridż. This is the question... Šist p’esy. [Przeł.] M. Barbara. Kiïv 2013.

węgierski

Az örult és az apáca. [Przeł.] G. Kerényi. W: Tangó. Modern lengyel drámák. Budapest 1968, S.I. Witkiewicz: Drámák. Budapest 1973. Wyd. łącznie z przekł. Matka [poz. ] pt. Az örült és az apáca; Az anya. Bukarest 1983. Wystawienie: Reżyseria: J. Sándor. Szeged, Szegedi Nemzeti Színház 1986.

włoski

Il pazzo e la monaca. [Przeł.:] I. Natanson, L. Trezzini. W: S.I. Witkiewicz: Teatro. [1]. [Roma] 1969.
Il pazzo e la monaca. [Przeł.] R. Landau. W: S.I. Witkiewicz: Teatro I. Bari 1969. Wystawienie: Reżyseria: A. Momo. Wenecja, Teatro Club 1970.

Adaptacje

teatralne

Adaptacja łącznie z Szalona lokomotywa [poz. ] pt. Zderzenie. Reżyseria: K. Dąbrowska. Wystawienie: Ciechanów, Teatr Exodus 2010.

37. Matka. Niesmaczna sztuka w 2 aktach z popularnym epilogiem. Powst. 1924. Druk w: Dramaty. Warszawa 1962 zob. poz. (t. 2) s. 353–412. Wyd. osobne [Warszawa:] Sternik 1997. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: J. Jarocki. Kraków, Stary Teatr, Scena Kameralna 1964; telewizyjna: Reżyseria: J. Jarocki. Telewizja Polska 1976. Przedruk zob. poz. , ([t.] 5), (t. 7), (t. 2), , .

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2014], plik w formacie PDF; Warszawa: Wydawnictwo Ktoczyta.pl – Ventigo Media 2017, pliki w formacie EPUB, MOBI, PDF.

Przekłady

angielski

The mother. [Przeł.:] D.C. Gerould, C.S. Durer. W: S.I. Witkiewicz: The madman and the nun, and other plays. Seattle [1968], wyd. nast. Seattle, London 1973, przedruk w: S.I. Witkiewicz: The mother and other unsavory plays. New York, London 1993, w: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 4. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022. Wystawienie: Reżyseria: J. Garrard. Burnaby, British Columbia (Kanada), Simon Fraser Theatre 1972, Reżyseria: R. Wilson. Canberra (Australia; pokaz warsztatowy na studenckim festiwalu teatralnym) 1976, Reżyseria: L. Dudarew-Ossetynski. Los Angeles, The Ossetynski Actors Laboratory (Safe Harbor Theatre) 1983.

bułgarski

Majka. [Przeł.] D. Laj-Bykovska. W: S.I. Witkiewicz: Piesi. Sofiă 1993.

chorwacki

Majka. [Przeł.] D. Blažina. „Kazalište”, Zagrzeb 2014 nr 59/60.

czeski

Matka. [Przeł.] H. Stachová. W: S.I. Witkiewicz: Hry. Praha 1985, wyd. nast. tamże 1986, 1990.
Matka. [Przekł., adaptacja i reżyseria:] M. Long. Wystawienie: Praha, Divadlo Labirynt 1997.

estoński

Ema. [Przeł.] H. Lindepuu. W: S.I. Witkiewicz: Näidendid. Tallinn 1997, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Hullumeelne ja nunn. 14 pöörast näidendit. [Przeł.] H. Lindepuu. Tartu 2015.

francuski

La mère. Piéce répugnante en deux actes et un épilogue. [Przeł.:] [J. Kukułczanka] Koukou Chanska, F. Marié. Wystawienie: radiowe: Reżyseria: B. Horowicz. Radio „France-Culture” (Paryż) 1968; teatralne: Reżyseria: L. Binot. Liége (Belgia), Théâtre L'Etuve, „Centre Dramatique de Liége 1969, Reżyseria: M. Renaud. Paryż, Théâtre National Populaire 1969, Adaptacja: M. Duras. Reżyseria: C. Régy. Paryż, La Compagnie Renaud-Barrault 1970. Wyd. [Paris] 1969, wyd. nast. tamże 1988.
La mère. [Przeł.] A. van Crugten. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 1. Lausanne 1969, wyd. nast. tamże: reprint 1980, wyd. nowe 2005. Wystawienie: Reżyseria: H. Ronse. Bruksela, Théâtre Royal du Parc 1987.
La mère. [Przekł. i adaptacja:] K. Famery, M. Thonon. Wystawienie: Reżyseria: J.L. Jacopin. Paryż, Théâtre de la Bastille 1983.
La mére. [Przeł.] L.Ch. Sirjacq. Wystawienie: Paryż, Théâtre Gérard Philipe 2004.

grecki

[Przekł. z francuskiego]. Wystawienie: Reżyseria: J. Emirzas. Ateny, Teatr KABA 1985.

hiszpański

Comedia repugnánte de una madre. [Przeł.:] J.C. Arecha, M. Narros. Madrid 1973.
La madre. [Przeł.:] M. Sten, C. Conde. W: S.I. Witkiewicz: Tres obras teatrales. Mexico 1974, przedruk w: Teatro polaco. [T.] 1. Ciudad de la Habana 1978.
La madre. [Przeł.:] Z. Kerlog, T. Segovia. Wystawienie: Reżyseria: S. Flores. Meksyk, Teatro de la Universidad (Universidad Nacional Autónoma de México), Teatr Xola 1974.
Comedia repugnánte de una madre. Wystawienie: Parla, Madryt, Taller Municipal de Teatro de Parla 1984.
La madre. [Przeł.] M. Sten. W: Literatura dramática y teatro. México 1985. Wystawienie: Adaptacja i reżyseria: R. Carrillo. Meksyk, Universidad Nacional Autónoma de México, Facultad Filosofia y Letras (Teatro Espacio Multiple) 1986.

japoński

Kuina. W: Vitokatsi no gikyoku yonpen. [Dramaty]. [Przeł.] T. Sekiguchi. Tōkyō 2015.

kataloński

La madre. [Przeł.] D. Szmidt. Barcelona 1987.

łotewski

Máte. [Przeł.] D. Gasina. „Teatra Véstnesis”, Ryga 1989 nr 9/10.

macedoński

Majka. [Przeł.] M. Nedelkovski. Reżyseria: P. Dimoski. Skopje, Dramski Teatar 1972.

niderlandzki

De moeder. [Przeł.] K. Lesman. W: S.I. Witkiewicz: De Beëlzebubsonate en andere teksten. Leiden 1997.

niemiecki

Die Mutter. [Przeł.] N. Dutsch. Wyd. łącznie z przekł. Kurka Wodna [poz. ] pt. Das Wasserhuhn; Die Mutter. München, Wien, Basel 1966, powielone.
Die Mutter. Wystawienie: Reżyseria: Z. Stok. Saarbrücken, Stadttheater 1966.
Die Mutter. [Przeł.] I. Zimmermann-Göllheim. Wien [1968], powielone, wyd. nast. Baden-Baden 1970, powielone. Wystawienie: Reżyseria: E. Axer. Düsseldorf, Schauspielhaus 1971.
Die Mutter. Wystawienie: Reżyseria: J. Markuszewski. Zurych, Theater am Neumarkt 1971.
Die Mutter. [Przeł.] H. Bereska. W: S.I. Witkiewicz: Stücke. Oprac., przekł. i posłowie: H. Bereska. Berlin 1982.
Die Mutter. W: S.I. Witkiewicz: Man hat uns das Jenseits genommen... [Przeł.:] E. Makarczuk-Schuster, K. Schuster. München 2006 zob. poz. .

perski

Mâdar [namâyešnâmeh]. [Przeł. Z angielskiego] M. Farajpūr. Tehrân 1390 [2012].

portugalski

A mãe. [Przeł.:] S. Carrilho, A. Carrilho, R. de Cleto. Wystawienie: Reżyseria: C. Régy. Rio de Janeiro, Teatro „Maison de France 1971. Wyd. [Brazylia ok. 1971].
A mãe o processo de espectáculo anulado. [Przeł.] [J.] Palla e Carmo. Lisboa [1972]. Wystawienie: Reżyseria: A. Ramos. Lizbona, Teatro Municipal São Luis [zaplanowana w 1972 premiera nie doszła do skutku z powodu zakazu cenzury i uznania sztuki za niemoralną]; Reżyseria: C. Avilez. Funachal (Madera), Teatro Experimental de Cascais 1979.

rosyjski

Mamulâ. [Przeł.] Natella-Bašindžagân. „Sovremennaâ Dramaturgiâ”, Moskva 2000 nr 3, przedruk pt. Mat'. W: S.I. Witkiewicz: Metafizika dvuglavogo telënka i pročie komedii s trupami. Moskva 2001.

rumuński

Mama. [Przeł.] O. Zaicik. W: S.I. Witkiewicz: Teatru. Bucureşti 1998.

serbski

Majka. Neukusan komad u dva čina s epilogom. W: S.I. Vitkjevič: Autoportret s narkoticima. [Wybór i przekł. z polskiego:] B. Rajčić. Beograd 2020.

serbsko-chorwacki

Majka. [Przeł.] P. Vujičić. Reżyseria: M. Trailović. Wystawienie: Belgrad, Atelje 212 1981.

słowacki

Matka. [Przeł.] E. Stercová. Wystawienie: Reżyseria: M. Šulik. Martin, Divadlo Slovenského Narodného Povstania 1988.
Matka. Nechutná hra v dvoch dejstvách s epilogu. [Przeł.] M. Choluj. Bratislava 1988, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Hry. Bratislava 2001.

szwedzki

Modern. [Przeł.] C. Berg. Wystawienie: Reżyseria: A. Sjöberg. Sztokholm, Kungliga Dramatiska Teater 1971. Wyd. w: S.I. Witkiewicz: Fem dramer. [Przeł.:] C. Berg, A.N. Uggla, D. Hedman. Uppsala 1988.

ukraiński

Mama. [Przeł.] R. Harczuk. Wystawienie: Kijów, Nacjonalnij Akademičnij Dramatičnij Teatr im. I. Franka 2005.
Mati. W: Vint či bridż. This is the question... Šist p’esy. [Przeł.] M. Barbara. Kiïv 2013, przedruk w: Witkacy! Czyste dusze w niemytej formie 2022 nr 1.

węgierski

Az anya. [Przeł.] G. Kerényi. W: Tangó. Budapest 1968, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Drámák. Budapest 1973, wyd. nast. łącznie z przekł. Wariat i zakonnica [poz. ] pt. Az örült és az apáca. Bukarest 1983. Wystawienie: Reżyseria: J. Sándor. Szeged, Szegedi Nemezeti Szinház 1974.

włoski

Commedia ripugnante di una madre. [Przeł.] D. Maraini. Wystawienie: Reżyseria: M. Missiroli. Rzym, Campagnia del „Porcospino secondo” (w Teatro Centrale) 1969. Wyd. Roma 1970.
La commedia ripugnante di una madre. „Sipario”, Mediolan 1970 nr 12.
La madre. [Przeł.] G. Pampiglione. W: S.I. Witkiewicz: Teatro. [2]. Roma 1980. Wystawienie: Reżyseria: C. Frosi. Rzym, Gruppo teatrale „Il Pantano” (Teatro Ghione) 1985.

Adaptacje

teatralne

Katzenjamer. Oprac. tekstu, reżyseria i scenografia: A. Dziuk. Wystawienie: Zakopane, Teatr im. S.I. Witkiewicza 1990.
O, beri-beri. Scenariusz i reżyseria: W. Kamasa. Wystawienie: Warszawa, Teatr Collegium Nobilium Państwowa Wyższa Szkoła Teatralna 1993.
Das Küchendrama, czyli dość niesmaczna wariacja na temat „Matki” Witkacego w czterech koszmarnych częściach. Scenariusz: M. Bartkiewicz. Wystawienie: Słupsk, Campania Banda Oszustów – Teatr Rondo 2002.
Prochy. Scenariusz wg „Narkotyków” [poz. ] i „Matki” [poz. ]: K. Kopka. Wystawienie: Wrocław, Teatr K2 2002.
Adaptacja łącznie z Kurka wodna [poz. ] pt. Śnieg. Reżyseria i scenografia: G. Wiśniewski. Wystawienie: Toruń, Teatr im. W. Horzycy 2010.
Adaptacja łącznie z relacją C. Oknińskiej-Korzeniowskiej o śmierci S.I. Witkiewicza pt. Witkacy: bez końca. Adaptacja i reżyseria: T. Załucki. Wystawienie: Lublin, Akademickie Centrum Kultury „Chatka Żaka”, Teatr Pierwszego Kontaktu 2011.
Adaptacja łącznie z Gyubal Wahazar [poz. ] pt. Matka Gyubala Wahazara. Reżyseria: J. Kowalska. Wystawienie: Wrocław, Fundacja Centrala 71.33, Przegląd Piosenki Aktorskiej, Teatr Współczesny im. E. Wiercińskiego, Kraków, Teatr Łaźnia Nowa 2012.

radiowe

Adaptacja i reżyseria: J. Warenycia. Polskie Radio 2004.

Wyd. łącznie z W małym dworku [poz. ], Szewcy [poz. ] pt. W małym dworku; Matka; Szewcy. Lekcja literatury z J. Błońskim. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1995, 222 s.

38. Normalny człowiek. Sztuka w 3 aktach i 4 odsłonach. Powst. 1924. Zrekonstruowana częściowo na podstawie zachowanych fragment rękopisu przez K. Puzynę. Druk pt. Dramat nierozpoznany w: Dramaty. Wyd. 2 poszerzone i poprawione Warszawa 1972 zob. poz. (t. 2) s. 651–685. Prapremiera łącznie z fragmentami innych dramatów S.I. Witkiewicza pt. Dramat nierozpoznany: Oprac. i reżyseria: T. Minc. Warszawa, Teatr Narodowy, Teatr Mały 1978. Przedruk zob. poz. ([t.] 5), [t. 7].

Zrekonstruowany przez K. Puzynę dramat nierozpoznany został zidentyfikowany przez J. Deglera (zob. poz. [t. 7] s. 806/807) jako utwór „Normalny człowiek”, znany wcześniej tylko z tytułu.

Przekłady

francuski

Piéce non identifiée. [Przeł.] A. van Crugten. „Cahiers S.I. Witkiewicz-Witkacy”, Lausanne 1976 t. 1. Wystawienie łącznie z Nowa homeopatia zła [poz. ] i fragmentami powieści S.I. Witkiewicza pt. L'Ile de Satan. Reżyseria: G. Cambreleng. Paryż, Théâtre du Grotesque (Théâtre Arcane) 1985.

niemiecki

Das nich erkannte Drama. [Przeł.] L. Kasajew. Wien–München 1981, powielone.

39. Persy Zwierżontkowskaja. Dramat w 3 aktach. Powst. 1924. Prapremiera: Łódź, Teatr Miejski 1927.

Rękopis zaginął; zachował się tylko spis osób w programie teatralnym do prapremiery dostępny w Archiwum Miejskim w Łodzi (inf.: J. Degler zob. poz. [t. 5] s. 515); druk w: Dzieła zebrane. [T. 7]. Warszawa 2004 zob. poz. .

40. Pożegnanie jesieni. Powieść. Powst. 1925. Wyd. Warszawa: F. Hoesick 1927, 449 s. Wyd. nast.: jako reprint wyd. z 1927 z posłowiem A. van Crugtena Lausanne: L'âge d'Homme 1979; Warszawa: Nowa* 1981; Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1983, wyd. 4 tamże 1990; z posłowiem A. Micińskiej Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie 1996; wyd. w oprac., ze wstępem i komentarzami W. Boleckiego Kraków: Wydawnictwo Literackie 1997; Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1998, tamże wyd. 2 krytyczne w oprac. A. Micińskiej 2001; [wyd. 12] Kraków: Zielona Sowa 2004, tamże 2010; Posłowie: A. Micińska. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie 2005; Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki 2013; Wstęp i oprac.: W. Bolecki. Wrocław: Ossolineum 2014. Biblioteka Narodowa I, 323, tamże 2017; Kraków: Wydawnictwo Literackie; Warszawa: Ringier Axel Springer Polska 2017; [Warszawa]: Fundacja Nowoczesna Polska [2018]; Warszawa: MG 2020. Przedruk zob. poz. ([t.] 2), [t. 2].

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Czyta M. Wakuliński. Warszawa: Mozaika 2007, płyta CD w formacie mp3, wyd. nast. 2014; Czyta W. Adamczyk. [Warszawa:] Agencja Artystyczna MTJ/SMB 2010, płyta CD w formacie mp3; Czyta M. Breitenwald. Piaseczno: Heraclon International. Storybox.pl [2014], wyd. nast. [Piaseczno]: [Storybox.pl [2019], płyta CD.
Wyd. jako dokument elektroniczny: Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki 2013, plik w formacie PDF; Konin: Wydawnictwo Psychoskok 2016, pliki w formacie EPUB, MOBI i PDF; Warszawa: Wydawnictwo Avia Artis 2017, plik w formace PDF, EPUB; [on-line] Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2018]. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp 30 maja 2022].
W wyd. z 1997 wstęp W. Boleckiego pt. Szaleństwo ludzi zdrowych, czyli Ładne samobójstwo, s. 5–145.

Przekłady

francuski

L'adieu à l'automne. [Przeł.] A. van Crugten. Lausanne 1972, wyd. nast. tamże 1991.

hiszpański

Adiós al otoño. [Przeł.:] E. Bortkiewicz, J.C. Vidal. Madrid [1993].

macedoński

Zboguvaňe so esenta. [Przeł.] A. Todevska. Skopje 2011.

niderlandzki

Afschied van de herfst. [Przeł.] K. Lesman. Amsterdam 1996.

niemiecki

Abschied vom Herbst. [Przeł.:] H. Heider, R. Zan. W: S.I. Witkiewicz: Verrückte Lokomotive. [Oprac.] A. Wirth. Frankfurt am Main 1985, wyd. 2 tamże 1994.
Abschied vom Herbst. [Przeł.] W. Tiel. München, Zürich 1987.
Abschied vom Herbst. [Przeł.] R. Matwin-Buschmann. Leipzig 1991.

rosyjski

Proščanie s osen'û. [Przeł.] U. Čajnikov. Moskva 2006.

słoweński

Slovo od jeseni. [Przeł.] N. Jež. Ljubljana 1994.

węgierski

Az ösz búcsúja. Przeł G. Körner. Pécs 2002.

włoski

Addio all'autunno. [Przeł.] P. Ruggieri. Milano 1969, wyd. nast. Milano 1993.

Adaptacje

teatralne

Scenariusz i reżyseria: M. Grabowski. Wystawienie: Kraków, Teatr im. J. Słowackiego 1993.
Adaptacja: T. Kireńczuk, P. Sieklucki. Reżyseria: P. Sieklucki. Wystawienie: Wrocław, Wrocławski Teatr Współczesny im. E. Wiercińskiego 2011.
Reżyseria: M. Żynel. Wystawienie: Warszawa, Teatr Malabar Hotel 2018.

radiowe

Adaptacja: A. Sudlitz. Reżyseria: H. Rozenek. Polskie Radio 1979.

filmowe

Scenariusz: W. Nowak, J. Wróblewski, M. Treliński. Reżyseria: M. Treliński. Ekranizacja 1990.

41. Sonata Belzebuba, czyli Prawdziwe zdarzenie w Mordowarze. Sztuka w 3 aktach. Powst. 1925. Pierwodruk „Ateneum ” 1938 nr 4/5 s. 625–659. Wyd. osobne Warszawa: Nasza Księgarnia [1938], 39 s. Biblioteka „Ateneum, nr 2. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: J. Zegalski. Białystok, Teatr im. A. Węgierki, Studio 66 1966; telewizyjna: Reżyseria: S. Bieliński. Telewizja Polska 1970 . Przedruk zob. poz. (t. 2), ([t.] 5), [t. 7], .

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2013], plik w formacie PDF; Warszawa: Wydawnictwo Ktoczyta.pl – Ventigo Media 2017, plik w formacie EPUB, PDF; Warszawa: Wydawnictwo Avia Artis 2022, plik w formacie EPUB.

Przekłady

angielski

The Beelzebub Sonata or What really happened in Mordovar. [Przeł.:] D.C. Gerould, J. Kosicka. Wystawienie: Reżyseria: B.F. Dukore. Honolulu, HI, The University of Hawaii, J.F. Kennedy Theatre 1974. Wyd. w: S.I. Witkiewicz: Beelzebub Sonata. Plays. Essays. Documents. New York 1980, wyd. nast. 1988.
The Beelzebub sonata, or, What really happened in Mordovar. [Przeł.] D. Gerould. W: S.I. Witkiewicz: Seven plays. New York 2004, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Collected plays. [T.] 4. [Przeł.] D.C. Gerould. New York 2018, wyd. nast. tamże: 2020, 2022.

bułgarski

Sonata na Velzevul, ili istinska slučka v Mordovar. [Przeł.] K. Bachneva. W: S.I. Witkiewicz: Piesi. Sofiă 1993.

czeski

Sonata Belzebuba. [Przeł.] H. Stachová. Wystawienie: Praha, Disk-Divadlo Řeznické 1994.

duński

Belzebub Sonaten. [Przeł.] S. Gottschalk Rasmussen. Wystawienie: Odense, Odense Teater 1995.

estoński

Peltsebuli sonat. [Przeł.] H. Lindenpuu. W: S.I. Witkiewicz: Näidendid. Tallinn 1997, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Hullumeelne ja nunn. 14 pöörast näidendit. [Przeł.] H. Lindepuu. Tartu 2015.

francuski

La sonate de Belzébuth. [Przeł.] A. van Crugten. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 1. Lausanne 1969, wyd. nast. tamże: jako reprint 1980, wyd. nowe 2005. Wystawienie: Reżyseria: J. Franquin. Bruksela, Le Cercle d'Études Slaves de l'U.L.B. (Faculté de Philosophie et Lettres, Section de Slavistique) 1978.

hiszpański

La sonata de Belcebú o Un Suceso Real Acontecido en Mordovar. [Przeł.] J.M. de Sagarra Àngel. „ADE Teatro”, Madryd 2014 nr 151.
La sonata de Belcebu o un acontecimiento real en Mordovar. W: S.I. Witkiewicz: Teatro. Ensayos y obras dramáticas. [Wybór, przekł., wstęp:] E. Popławska. Madrid 2015.

łotewski

Spoka sonāte. Groteska luga 2 dąlās. [Przeł.] A. Vecsīle. Rīga 2005.

niderlandzki

De Beëlzebubsonate. [Przeł.] K. Lesman. W: S.I. Witkiewicz: De Beëlzebubsonate en andere teksten. Leiden 1997.

niemiecki

Die Beelzebub-Sonate oder Ein wirklicher Vorfall in Mordovar. [Przeł.] L. Kasajew. Wien; München 1981, wyd. nast. München; Wien 1987.
Die Beelzebub-Sonate. [Przeł.] Ł. Neca. W: [S.I. Witkiewicz] Witkacy: Wozu bist du aus dem Jenseits hierher gekommen? Sechs Stücke. Polnisch/deutsch Frankfurt am Main 2012 zob. poz. , wyd. jako dokument elektroniczny tamże 2012, pik w formacie PDF.

rosyjski

Sonata Belzevula, ili Podlinnoje prosšestvije v Mordovare. [Przeł.] N. Mironovaâ. W: S.I. Witkiewicz: Bezymânnoe deân'e i ostal'nye sferičeskie tragedii. Moskva 2005.

szwedzki

Belsebubsonaten. [Przeł. z angielskiego] L. Kanter. Wystawienie: Reżyseria: D. Hedman. Göteborg, Nationsteater 1983.
Belsebubsonaten. Przeł.: L. Kanter, A.N. Uggla, D. Hedman. W: S.I. Witkiewicz: Fem dramer. Uppsala 1988.

ukraiński

Sonata Belzevula. W: Vint či bridż. This is the question... Šist p’esy. [Przeł.] M. Barbara. Kiïv 2013.

włoski

La sonata di Belzebú ovvero cosa accadde realmente a Grugonovar. [Przeł.] G. Pampiglione. W: S.I. Witkiewicz: Teatro. [2]. Roma 1980.

Adaptacje

teatralne

Czysta blaga w czystej formie Sonaty Belzebuba. Reżyseria: W. Gołaszewski. Wystawienie: Warszawa, Fundacja Proscenium Studio Inicjatyw Artystycznych Teatr GO 2003.

operowe

Muzyka i libretto z podtytułem Widowisko muzyczne w 2 częściach: E. Bogusławski. Wystawienie: Wrocław, Opera, Scena Kameralna w Auli Leopoldianum Uniwersytetu Wrocławskiego 1977.

42. Wampir we flakonie, czyli Zapach welonu. Dramat w 3 aktach. Powst. 1926. Druk fragmentów aktu I oraz planu dramatu w: Dramaty. Wyd. 2 poszerzone i poprawione Warszawa 1972 zob. poz. (t. 2) s. 641–650. Przedruk zob. poz. ([t.] 5), [t. 7].

Nie wiadomo, czy utwór został ukończony.

Przekłady

francuski

La vampire en flacon ou Le parfume de voile. [Przeł.] A. van Crugten. „Cahiers S.I. Witkiewicz-Witkacy”, Lausanne 1976 t. 1.

Adaptacje

teatralne

Masonia. Oprac. scenariusza (łącznie z Janulka, córka Fizdejki [poz. ] i z wykorzystaniem źródeł masońskich) oraz inscenizacja: K. Piaseczna. Wystawienie: Łódź, Studencki Teatr Satyry „Pstrąg 1973.

43. Nienasycenie. Powieść. Cz. 1. Przebudzenie; Cz. 2. Obłęd. Powst. 1927. Wyd. Warszawa: Dom Książki Polskiej 1930, 272 + 343 s. Wyd. nast.: ze wstępem A. Stawara Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1957, wyd. 2 tamże 1982; Warszawa: Prószyński i S-ka 2003; [wyd. 6] Kraków: Zielona Sowa 2004, tamże 2007; Bletchley: JiaHu Books 2017. Przedruk zob. poz. ([t.] 3), [t. 3].

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2010], plik w formacie PDF, wyd. nast. tamże [2016]; Kęty: Wydawnictwo Marek Derewiecki 2013, plik w formacie PDF, tamże 2018; Warszawa: Wydawnictwo Avia Artis 2017, plik w formacie EPUB, PDF; Warszawa: Wydawnictwo Ktoczyta.pl – Ventigo Media 2017, plik w formacie EPUB, MOBI, PDF.
Wyd. jako dokument dźwiękowy: Czyta M. Breitenwald. Piaseczno: Heraclon International 2014, płyta CD, wyd. nast. [Piaseczno]: Storybox.pl [2018], płyta CD.

Przekłady

angielski

Insatiability. [Przekł., wstęp i przypisy:] L. Iribarne. Urbana–Chicago–London [1976], wyd. nast. poprawione Evanston, IL 1996.

białoruski

Nenasytnasc'. [Przeł. z polskiego] A. Pâtrovìč. Ząbki 2023.

chorwacki

Niezasitnost. [Przeł.] D. Blažina. Zagreb 2019.

francuski

L'inassouvissement. [Przekł. i wstęp:] A. van Crugten. Lausanne 1970, wyd. nast. tamże: 1978, 1997, przekład nowy Paris–Lausanne 2019.
L'inassouvissement ou le fantómme torturé par un psychoanalyste amateur. Adaptacja (5 odcinków): Przeł. J. Kukułczanka. Reżyseria: C.R. Manuel. Radio „France-Culture” (Paryż) 1986.

grecki

Adīfagía. [Przeł.] A. Kalofōliás. Athī́na 2007.

hiszpański

Insaciabilidad. [Przekł., oprac.] E. Popławska. Madrid 2013, wyd. nast. tamże 2014.

kataloński

Insaciabilidad. [Przeł.] M. Bustamante. Barcelona 1973.

koreański

T'amyok. [Przeł.] B. Jeong. Sŏul 2022.

litewski

Besotystė. [Przeł.] I. Aleksaitė. Vilnius 2021.

macedoński

Nenasitnost. T. 1–2. [Przeł.] F. Dimevski. Skopje 2016.

niderlandzki

Onverzadigbaarheid. [Przeł.] K. Lesman. Amsterdam 1993, wyd. nast. tamże 1996.

niemiecki

Unersättlichkeit. [Przeł.] W. Tiel. [Przedmowa:] W. Gombrowicz. München [1966], wyd. nast. tamże 1986, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Verrückte Lokomotive. [Oprac.] A. Wirth. Frankfurt am Main 1985, wyd. 2 tamże 1994; München 2018, wyd. jako dokument elektroniczny tamże 2018, plik w formacie EPUB.

rosyjski

Nenasytimost'. [Przeł.:] V. Horev [cz. 1], A. Bazilevskij [cz. 2]. Moskva 2004.

serbski

Nezasitost. [Przekł.] B. Rajčić. Beograd 2017.

węgierski

Telhetetlenség. [Przeł.] G. Körner. Pécs 2005.

włoski

Insaziabilità. [Przeł. i red.:] A.M. Raffo [przy współpracy:] G. Brogi, P. Marchesano, G. Pampiglione, V. Petrelli, B. Wojciechowska. Bari 1970, wyd. nast. Milano 1973.
Insaziablita. [Przekł., scenariusz i reżyseria] G. Pampiglione. Wystawienie: Terni, Centro Multimediale di Terni 2003.

Adaptacje

teatralne

Adaptacja i reżyseria: W. Saniewski. Wystawienie: Wrocław, Teatr Współczesny 1984 [premiera nie doszła do skutku z powodu zakazu cenzury].
Adaptacja i reżyseria: S. Zacharkiewicz. Wystawienie: Bydgoszcz, Teatr Polski 1990.

filmowe

Scenariusz i reżyseria W. Grodecki. Ekranizacja 2003.

baletowe

Scenariusz: W. Kaczkowski. Choreografia: Z. Rudnicka. Muzyka: T. Stańko. Wystawienie: Warszawa, Teatr Wielki 1987.
Adaptacja (inspirowana także powieścią H. Millera: Zwrotnik Raka): Reżyseria i choreografia: P. Matyasik. Wystawienie: Poznań, Polski Teatr Tańca 2009.

44. Regulamin Firmy Portretowej „S.I. Witkiewicz. Warszawa: Zakład Graficzny Polska Zjednoczona 1928, 12 s. Wyd. nast.: Warszawa: Drukarnia Uniwersum 1932; łącznie z przekł. niderlandzkim: Het reglement van de portrettenfirma „Stanisław Ignacy Witkiewicz” = Regulamin Firmy Portretowej „S.I. Witkiewicz. [Przekł. i posłowie:] K. Lesman. Heerlen: Huis Clos 2000, 63 s. Przedruk zob. poz. [t. 2], , [t. 10] oraz m.in. Katalogi wystaw i albumy twórczości plastycznej oraz fotograficznej poz. , , , w: W. Sztaba: Gra ze sztuką. O twórczości Stanisława Ignacego Witkiewicza. Kraków 1982, S. Krzysztofowicz-Kozakowska: Firma portretowa Stanisława Ignacego Witkiewicza. Kraków 1989.

Przekłady

angielski

Rules of the S.I. Witkiewicz portrait-painting firm. [Przeł.] D. Gerould. W: S.I. Witkiewicz: Beelzebub Sonata. Plays, essays, documents. New York 1980, przedruk w: W: S.I. Witkiewicz: The Witkiewicz reader. Evanston, IL 1992, wyd. nast. London 1993; Evanston, IL 1996 oraz w: Polish writers on writing. [Red.] A. Zagajewski. San Antonio, TX 2007; Witkacy in English. 21st century perspectives. Krakow 2013.

francuski

Règlement de la firme de portraits „S.I. Witkiewicz. [Przeł.] A. B[audin]. „Cahiers Witkiewicz”, Lausanne 1979 nr 2, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Génie multiple de Pologne. Mélange d'études de dessins, de peinture et de photographies. [Wybór i red.:] A. van Crugten. Lausanne 1981, Présences polonaises. Witkiewicz, constructivisme, les contemporains. L'art vivant autour du Musee de Łódź. Paris 1983.

hiszpański

Reglamento de la Firma de Retratos „S.I. Witkiewicz. [Przeł.] E. Bortkiewicz. „Quimera”, Barcelona 1984 nr 39/40.

japoński

S.I. Witkiewicz”. Shōzoga Shōkai no Teikan. W: Vitokyewicchi-no sekai. 1920 nen-dai-no engekiteki (dzi). Tōkyō 1985.
S.I. Witkiewicz”. Shōzoga Shōkai no Teikan. [Przeł.] T. Sekiguchi. W: Witkacy-in-the-box. Theater X Opening. Tōkyō 1992.

litewski

Reglamentas. [Przeł.] I. Aleksaitė. W: Witkacy. Plėšrūniškas protas. Vilnius 2018.

niderlandzki

Het reglement van de Portretten Firma „Stanisław Ignacy Witkiewicz. [Przekł. i posłowie:] K. Lesman. „Tijdschrift voor Slavische Literatuur”, Amsterdam 1989 nr 5. Wyd. osobne w języku niderlandzkim i polskim Heerlen 2000.

niemiecki

Geschäftsordnung der Porträtfirma. W: Stanisław Ignacy Witkiewicz 1885–1939. Berlin 1990.
Portraitgeschichten um die „Porträtfirma S.I. Witkiewicz. Ludwigsburg 2001.
Geschäftsordnung der Porträtfirma. [Przeł.] W. Sztaba. Herrenberg 2007.

serbski

Pravilnik Firme portreta S.I. Vitkjevič. W: S.I. Vitkjevič: Autoportret s narkoticima. [Wybór i przekł. z polskiego:] B. Rajčić. Beograd 2020.

węgierski

A „S.I. Witkiewicz” Puortéfestö cég Müködési Szabályzata. [Przeł.] J. Reiman. „Nappali haz”, Budapest 1992 nr 4.

włoski

Regolamento della ditta di ritratti „S.I. Witkiewicz. W: La ditta dei ritratti S.I. Witkiewicz. Livorno 1980, wyd. osobne: La Ditta dei ritratti. Bologne 2003.

Adaptacje

teatralne

De portrettenfirma Witkiewicz. Scenariusz (na podstawie Regulaminu Firmy Portretowej „S.I. Witkiewicz” i kilku sztuk) i reżyseria: B. Gÿzel. Wystawienie: Amsterdam, [Teatr Uniwersytecki] 1985.
Firma portretowa. O zaniku uczuć metafizycznych. Scenariusz: W. Cichy, A. Pawłowski. Wystawienie: Opole, Teatr im. J. Kochanowskiego 1988.
Firma portretowa II. Scenariusz i reżyseria: A. Pawłowski. Wystawienie: Łódź, Teatr Studyjny'83 im. J. Tuwima 1991.
Firma portretowa. Monodram w wykonaniu B. Fudalej. Wystawienie: Kraków, Stara Galeria 1992.

telewizyjne

Twarze Witkacego, czyli Regulamin Firmy Portretowej. Reżyseria: A. Maj. Telewizja Polska 1994.

baletowe

Adaptacja także na podstawie ostatnich lat życia S.I. Witkiewicza: Witkacy. Reżyseria, scenografia i choreografia: W. Kuca. Wystawienie: Częstochowa, Częstochowski Teatr Tańca, Klub Politechnik 2014.

45. O Czystej Formie. Powst. 1927–1929. Druk fragmentów „Głos Plastyków” 1931 nr 10–12. Pierwodruk całości: „Zet” 1932/33 nr 7, 9–12. Wyd. osobne [Warszawa: b.w. 1932], 36 s. Przedruk zob. poz. [t. 2], , , , [t. 10].

Data powstania i pierwodruk fragmentów wg informacji w: Bibliografia Stanisława Witkiewicza. 1885–1989. Oprac. J. Degler, T. Pawlak. Warszawa 2020.

Przekłady

angielski

On Pure Form. [Przeł.] C.S. Leach. W: Aesthetics in twentieth-century Poland. Lewisburg, PA 1973.

francuski

De la forme pure. [Przeł.] A. B[audin]. „Cahier Witkiewicz”, Lozanna 1979 nr 2.

hiszpański

Sobre la Forma Pura. [Przeł.] J.M. de Sagarra. Wyd. łącznie z przekł. Mątwa, czyli Hyrkaniczny światopogląd [poz. ] pt. El pop a la visió Hyrkansesa del món; Sobre la Forma Pura; T. Kantor: El pop: projecte de muntatge. Barcelona 1992. Wystawienie: Barcelona, Teatro Invisible (w Teatro Sant Andreu) 1994.

japoński

Junsuikeishiki ni Tsuite. Vitokyevicchi no sekai. 1920 nendai no engekiteki. [Red.:] Y. Nakamura. Tōkyō 1985.

serbski

Čistoj formi. W: S.I. Vitkjevič: Autoportret s narkoticima. [Wybór i przekł. z polskiego:] B. Rajčić. Beograd 2020.

włoski

Sulla Forma Pura. W: S.I. Witkiewicz: Introduzione alla teoria della Forma Pura nel teatro” e altri saggi di teoria e critica. [Przeł. i oprac.:] F. Biagazzi, A.M. Kozarzewska, Pietro di Marco. Roma 1988.

46. Nikotyna, alkohol, kokaina, peyotl, morfina, eter, appendix. Powst. 1931. Wyd. Warszawa: Drukarnia Towarzystwa Polskiej Macierzy Szkolnej 1932, 187 s. Wyd. nast. pt. Narkotyki: jako reprint. Warszawa: Przedświt 1990, 189 s.; Warszawa: Jirafa Roja 2010; Warszawa: CM 2019. Przedruk pt. Narkotyki zob. poz. ([t.] 1), [t. 12].

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy pt. Narkotyki: Czyta S. Biczysko. [Nadarzyn:] Lissner Studio 2010, płyta CD w formacie mp3, wyd. nast. tamże: 2017, 2019; Czyta M. Breitenwald. Piaseczno: Heraclon International 2015, płyta CD, wyd. nast. Piaseczno: Storybox.pl [2019], płyta CD.
Wyd. jako dokument elektroniczny pt. Narkotyki: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2014], plik w formacie PDF; Warszawa: Avia Artis 2017, plik w formacie EPUB, PDF.

Zawartość

Przedmowa. – Nikotyna; Alkohol; Kokaina; Peyotl; Morfina; Eter; Appendix. – O myciu się, goleniu, arystokratomanii, hemoroidach i tym podobnych rzeczach: I. O brudzie; II. O gimnastyce; III. O goleniu się; IV. O hemoroidach; V. O tzw. „puszeniu się”; VI. Trochę recept i już koniec. – Nadto: D. Prokopowicz: Eter; B. Filipowski: Morfina.

Przekłady

angielski

Narcotics: nicotine, alcohol, cocaine, peyotl, morhpine and ether. [Przeł.] D. Gerould. W: S.I. Witkiewicz: The Witkiewicz reader. Evanston, IL 1992, wyd. nast. London 1993; Evanston, IL 1996.
Narcotics: nicotine, alcohol, cocaine, peyotl, morphine, ether + Appendices. Including select from „Farewell to autumn. [Przeł.] S.A. Gauger. Praha 2018, wyd. jako dokument elektroniczny on-line tamże 2018.

czeski

Narkotika. [Przeł.] O. Krochmalný. Praha 2017.

francuski

Les narcotiques. [Przeł.] G. Conio. Wyd. łącznie z przekł. Niemyte dusze [poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Niemyte dusze. Studium psychologiczne nad kompleksem niższości (węzłowiskiem upośledzenia) przeprowadzone metodą Freuda ze szczególnym uwzględnieniem problemów polskich. Powst. 1936. Druk fragmentów: Atmosfera miast. „Skawa” 1938 nr 1 s. 6–9; Węzłowisko upośledzenia; Znaczenie codzienno-życiowe teorii Kretschmera. „Skawa” 1939 nr 2 s. 6–9, nr 5 s. 1-4. Wyd. łącznie z poz. ↑ pt. Narkotyki; Niemyte dusze. Studium psychologiczne nad kompleksem niższości (węzłowiskiem upośledzenia) przeprowadzone metodą Freuda ze szczególnym uwzględnieniem problemów polskich. Wstęp i oprac.: A. Micińska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1975 s. 189–365. Wyd. 2 tamże 1979. Przedruk zob. poz. ↑ ([t.] 1), ↑ [t. 12].] pt. Les narcotiques; Les âmes mal lavées. Lausanne 1980.

hiszpański

Narcóticos. [Przeł.] J.M. de Sagarra. Barcelona 1994.

rosyjski

Narkotiki. Esse. [Przeł.]A. Baziievskij. Wyd. łącznie z Jedyne wyjście [poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Jedyne wyjście. Powieść. Powst. 1931–1933. Wyd. przygotowane z rękopisu z posłowiem i notą T. Jodełki-Burzeckiego. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1968, 254 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 1980, 1993. Przedruk zob. poz. ↑ ([t.] 2), ↑ [t. 4].] pt. Narkotiki. Esse; Edinstvennyj vyhod. Moskva 2003.

serbski

Narkotici. [Przeł.] B. Rajčić. Čačak 2000, wyd. nast. tamże 2015, przedruk w: S.I. Vitkjevič: Autoportret s narkoticima. [Wybór i przekł. z polskiego:] B. Rajčić. Beograd 2020.

słoweński

Narkotiki. (Predgovor – Nikotin – Alkohol – Kokain – Pejotl). [Przeł.] J. Unuk. Ljubljana 2009.

Adaptacje

teatralne

Narkotyki. Reżyseria: T. Patulski. Wystawienie: Świdnica, Rock-Teatr-Scena w Świdnickim Ośrodku Kultury 1984.
Narkotyki. Scenariusz i reżyseria: Z. Mich. Wystawienie: Warszawa, Teatr Komedia 1985.
Niech żyje blaga. Adaptacja w postaci monodramu (łącznie z Niemyte dusze [poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Niemyte dusze. Studium psychologiczne nad kompleksem niższości (węzłowiskiem upośledzenia) przeprowadzone metodą Freuda ze szczególnym uwzględnieniem problemów polskich. Powst. 1936. Druk fragmentów: Atmosfera miast. „Skawa” 1938 nr 1 s. 6–9; Węzłowisko upośledzenia; Znaczenie codzienno-życiowe teorii Kretschmera. „Skawa” 1939 nr 2 s. 6–9, nr 5 s. 1-4. Wyd. łącznie z poz. ↑ pt. Narkotyki; Niemyte dusze. Studium psychologiczne nad kompleksem niższości (węzłowiskiem upośledzenia) przeprowadzone metodą Freuda ze szczególnym uwzględnieniem problemów polskich. Wstęp i oprac.: A. Micińska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1975 s. 189–365. Wyd. 2 tamże 1979. Przedruk zob. poz. ↑ ([t.] 1), ↑ [t. 12].] oraz wierszami S.I. Witkiewicza), reżyseria i wykonanie: J. Kozak. Wystawienie: Szczecin, Sala Klubu Stowarzyszeń Twórczych „13 Muz 1985.
Narkotyki. Scenariusz: P. Kamza. Wystawienie: Legnica, Centrum Sztuki Teatr Dramatyczny 1995.
Prochy. Scenariusz wg „Narkotyków ” i „Matki” [poz. ]: K. Kopka. Wystawienie: Wrocław, Teatr K2 2002.
Narkotyki... niemyte dusze. Adaptacja łącznie z Niemyte dusze [poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Niemyte dusze. Studium psychologiczne nad kompleksem niższości (węzłowiskiem upośledzenia) przeprowadzone metodą Freuda ze szczególnym uwzględnieniem problemów polskich. Powst. 1936. Druk fragmentów: Atmosfera miast. „Skawa” 1938 nr 1 s. 6–9; Węzłowisko upośledzenia; Znaczenie codzienno-życiowe teorii Kretschmera. „Skawa” 1939 nr 2 s. 6–9, nr 5 s. 1-4. Wyd. łącznie z poz. ↑ pt. Narkotyki; Niemyte dusze. Studium psychologiczne nad kompleksem niższości (węzłowiskiem upośledzenia) przeprowadzone metodą Freuda ze szczególnym uwzględnieniem problemów polskich. Wstęp i oprac.: A. Micińska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1975 s. 189–365. Wyd. 2 tamże 1979. Przedruk zob. poz. ↑ ([t.] 1), ↑ [t. 12].] i reżyseria: A. Czerny. Wystawienie: Łódź, Grupa Teatralna Dziewięćsił 2003.
Dragi. Reżyseria: M. Mydlak. Wystawienie: Olsztyn, Teatr im. S. Jaracza, Scena Margines 2004.
Witkacy – Appendix. Adaptacja (łącznie z Niemyte dusze [poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Niemyte dusze. Studium psychologiczne nad kompleksem niższości (węzłowiskiem upośledzenia) przeprowadzone metodą Freuda ze szczególnym uwzględnieniem problemów polskich. Powst. 1936. Druk fragmentów: Atmosfera miast. „Skawa” 1938 nr 1 s. 6–9; Węzłowisko upośledzenia; Znaczenie codzienno-życiowe teorii Kretschmera. „Skawa” 1939 nr 2 s. 6–9, nr 5 s. 1-4. Wyd. łącznie z poz. ↑ pt. Narkotyki; Niemyte dusze. Studium psychologiczne nad kompleksem niższości (węzłowiskiem upośledzenia) przeprowadzone metodą Freuda ze szczególnym uwzględnieniem problemów polskich. Wstęp i oprac.: A. Micińska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1975 s. 189–365. Wyd. 2 tamże 1979. Przedruk zob. poz. ↑ ([t.] 1), ↑ [t. 12].] i utworami R.M. Rilkego) oraz reżyseria: A. Dziuk. Wystawienie: Zakopane, Teatr im. S.I. Witkiewicza 2004.
Adaptacja łącznie z Jedyne wyjście [poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Jedyne wyjście. Powieść. Powst. 1931–1933. Wyd. przygotowane z rękopisu z posłowiem i notą T. Jodełki-Burzeckiego. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1968, 254 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 1980, 1993. Przedruk zob. poz. ↑ ([t.] 2), ↑ [t. 4].] Matka [poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Matka. Niesmaczna sztuka w 2 aktach z popularnym epilogiem. Powst. 1924. Druk w: Dramaty. Warszawa 1962 zob. poz. ↑ (t. 2) s. 353–412. [Wyd. osobne] [Warszawa:] Sternik 1997. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: J. Jarocki. Kraków, Stary Teatr, Scena Kameralna 1964; telewizyjna: Reżyseria: J. Jarocki. Telewizja Polska 1976. Przedruk zob. poz. ↑, ↑ ([t.] 5), ↑ (t. 7), ↑ (t. 2), ↑, ↑.] pt. Witkacy – Jedyne wyjście. Reżyseria: M. Kuźmiński. Wystawienie: Kraków, Teatr im. J. Słowackiego 2011.

Wyd. łącznie z poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Niemyte dusze. Studium psychologiczne nad kompleksem niższości (węzłowiskiem upośledzenia) przeprowadzone metodą Freuda ze szczególnym uwzględnieniem problemów polskich. Powst. 1936. Druk fragmentów: Atmosfera miast. „Skawa” 1938 nr 1 s. 6–9; Węzłowisko upośledzenia; Znaczenie codzienno-życiowe teorii Kretschmera. „Skawa” 1939 nr 2 s. 6–9, nr 5 s. 1-4. Wyd. łącznie z poz. ↑ pt. Narkotyki; Niemyte dusze. Studium psychologiczne nad kompleksem niższości (węzłowiskiem upośledzenia) przeprowadzone metodą Freuda ze szczególnym uwzględnieniem problemów polskich. Wstęp i oprac.: A. Micińska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1975 s. 189–365. Wyd. 2 tamże 1979. Przedruk zob. poz. ↑ ([t.] 1), ↑ [t. 12]. pt. Narkotyki; Niemyte dusze. Studium psychologiczne nad kompleksem niższości (węzłowiskiem upośledzenia) przeprowadzone metodą Freuda ze szczególnym uwzględnieniem problemów polskich. Wstęp i oprac.: A. Micińska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1975, 379 s. Wyd. nast. tamże: 1979, pt. Nikotyna, alkohol, kokaina, peyotl, morfina, eter + appendix; Niemyte dusze. Oprac. A. Micińska. Posłowie: J. Degler. 2016.

47. Jedyne wyjście. Powieść. Powst. 1931–1933. Wyd. przygotowane z rękopisu z posłowiem i notą T. Jodełki-Burzeckiego. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1968, 254 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 1980, 1993. Przedruk zob. poz. ([t.] 2), [t. 4].

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Czyta M. Breitenwald. Piaseczno: Heraclon International 2014, wyd. nast. tamże 2019, płyta CD.
Wyd. jako dokument elektroniczny: [Piaseczno]: Storybox.pl [2019], płyta CD.
Z planowanych dwu tomów powstał t. 1 „Przyjaciele”; t. 2 „Dygnitarze” nie został napisany.

Przekłady

francuski

L'unique issue. [Przeł.] G. Conio. Lausanne 2001.

niemiecki

Der eizige Ausweg. [Przeł.:] H. Heider, R. Zan. W: S.I. Witkiewicz: Verrückte Lokomotive. [Oprac.] A. Wirth. Frankfurt am Main 1985, wyd. 2 tamże 1994.

rosyjski

Edinstvennyj vyhod. [Przeł ] U. Čajnikov. Wyd. łącznie z Nikotyna, alkohol, kokaina, peyotl, morfina, eter, appendix [poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Nikotyna, alkohol, kokaina, peyotl, morfina, eter, appendix. Powst. 1931. Wyd. Warszawa: Drukarnia Towarzystwa Polskiej Macierzy Szkolnej 1932, 187 s. Wyd. nast. pt. Narkotyki: jako reprint. Warszawa: Przedświt 1990, 189 s.; Warszawa: Jirafa Roja 2010; Warszawa: CM 2019. Przedruk pt. Narkotyki zob. poz. ↑ ([t.] 1), ↑ [t. 12].] pt. Narkotiki. Esse; Edinstvennyj vyhod. Moskva 2003.

Adaptacje

teatralne

Adaptacja łącznie z Narkotyki [poz. ] pt. Witkacy – Jedyne wyjście. Reżyseria: M. Kuźmiński. Wystawienie: Kraków, Teatr im. J. Słowackiego 2011.

w formie komiksu

Scenariusz: W. Sztaba. Koncepcja wizualna i rysunki: P. Dwurnik. Warszawa: Krupa Gallery 2022 , 96 s.

48. Szewcy. Naukowa sztuka „ze śpiewkami” w 3 aktach. Powst. 1927–1934. Wyd. łącznie z W małym dworku [poz. ] pt. W małym dworku; Szewcy. Kraków: Spółdzielnia Pracy i Użytkowników „Czytelnik 1948 s. 51–122. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: Z. Hübner. Sopot, Teatr Wybrzeże, Teatr Kameralny 1957; telewizyjna: Reżyseria: M. Kochańczyk. Telewizja Polska 1985. Wyd. osobne Bydgoszcz: Arcanum [1991], 79 s. Wyd. nast.: Kraków: Edycja 1992; Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne 1992; Warszawa: Kama 1993; Łódź: Inicjał 1994; wyd. 2 [!] Warszawa: Kama [1996]; Wrocław: Siedmioróg 1996, wyd. nast. tamże 1997; [wyd. 9] Kraków: Wydawnictwo Literackie 1996; Warszawa: Agencja Wydawnicza Liberal 1996.Warszawa: Agencja Praw Autorskich i Wydawnictwo Interart 1997; Kraków: Zielona Sowa 1998; wyd. 3 [!] Warszawa: Kama 1998; Wrocław: Promocja 2001; Kraków: Greg [2001], tamże 2003; w oprac. T. Maciosa Kraków: Zielona Sowa 2003, tamże 2004. Oprac. D. Polańczyk. Lublin: Biblioteka Wysyłkowa 2005; Posłowie: Ł. Badula. Kraków: Zielona Sowa [2006]; Warszawa: Orkla Press Polska 2006; Warszawa: Polskapresse 2006; Łódź: [Ibis] 2010; Kraków: Wydawnictwo Greg 2015. Lektura z opracowaniem, tamże wyd. 3 zaktualizowane Oprac.: W. Rzehak, A. Woźny, M. Zagnińska. Kraków: Wydawnictwo Greg 2017. Przedruk zob. poz. (t. 2), , , ([t.] 5), [t. 7], , (t. 2), , oraz w: Antologia dramatu polskiego 1918–1978. Warszawa 1981.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Słuchowisko z udziałem 8 wykonawców. [Nadarzyn:] Lissner Studio 2009, płyta CD w formacie mp3; Czytają T. Czarnecki, M. Regent, J. Żak. Ostrów Wielkopolski: Magna T [2011], wyd. nast. Katowice: Aleksandria 2015, płyta CD w formacie mp3.
Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2010], plik w formacie PDF; Warszawa: Wydawnictwo Ktoczyta.pl – Ventigo Media 2016, plik w formacie EPUB, MOBI, PDF; Warszawa: Wydawnictwo Avia Artis 2017, plik w formacie EPUB, PDF.

Przekłady

angielski

The shoemaker. [Przeł.:] D.C. Gerould, C.S. Durer. W: S.I. Witkiewicz: The madman and the nun, and other plays. Seattle [1968], wyd. nast. Seattle, London 1973, przedruk w: S.I. Witkiewicz: The mother and other unsavory plays. New York, London 1993. Wystawienie: Adaptacja: E. Koźmian. Reżyseria: M. Colburne: Londyn, Half Moon Theatre 1973, Nowy Jork, J. Cocteau Repertory Theatre 1987.
Reżyseria: M. Perepeczko. Melbourne, Grupa Teatralna „Teatr Witkacemu 1989.

bułgarski

Obuščari. [Przeł.] D. Laj-Bykovska. W: S.I. Witkiewicz: Piesi. Sofiâ 1993.

chiński

Xiejiang. W: Xiaoxiao de wending. Bolan bainian jingdian juzuo xuan. [Przeł.:] L. Wei-Yun, G. Pan. Taibei shi 2017.

chorwacki

Šusteri. [Przeł.] D. Blažina. W: S.I. Witkiewicz: Izbor iz djela. Zagreb 1985.

czeski

Ševci. [Przeł.] E. Sojka. W: S.I. Witkiewicz: Hry. Praha 1985, wyd. nast. tamże 1990.

duński

Skomagerne. [Przeł.] J. Ørnsbo. Oprac. radiowe i reżyseria: W. Herman. Danmarks Radio 1981.

esperanto

Ŝuistoj. Instrua teatraĵo en tri aktoj kun „kupledoj”. [Przekł.:] L. Ligęza, T. Chmielik, W. Żelazny. Bjalistoko 2021.

francuski

Les cordonniers. [Przeł.:] [J. Kukułczanka] Koukou Chanska, J. Lacarrière. [Paris] 1969. Wystawienie radiowe: Reżyseria i muzyka: B. Horowicz. Radio „France-Culture” (Paryż) 1971.
Les cordonniers. [Przeł.] E. Veaux. W: S.I. Witkiewicz: Théâtre complet. [T.] 2. Lausanne 1970, wyd. nast. tamże 2001. Wystawienie: Reżyseria, scenografia i kostiumy: T. Kantor. Paryż-Malakoff, La Compagnie Charbonnier-Kayat, „Théâtre 71 1972.
Les cordonniers. [Przeł.] E. Lewinson. Wystawienie: Reżyseria: E. Lewinson. Paryż, Le Théâtre des Quartiers d'Ivry 1976.

hiszpański

Los Zapateros. W: S.I. Witkiewicz: Teatro. Ensayos y obras dramáticas. [Wybór, przekł., wstęp:] E. Popławska. Madrid 2015.

litewski

Batsiuvai. [Przeł.] I. Aleksaitė. W: Witkacy. Plėšrūniškas protas. Vilnius 2018.

niemiecki

Die Schuster. [Przeł.] J. von Pilecki. W: Modernes Polnisches Theater. 1. Neuwied, Berlin 1967, wyd. nast. Berlin [1976], powielone, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Verrückte Lokomotive. [Oprac.] A. Wirth. Frankfurt am Main 1985, wyd. 2 tamże 1994. Wystawienie: Reżyseria: E.A. Klusen. Dortmund, Städtische Bühnen 1975.
Die Schuster. [Przeł.] L. Niesielska. Wien – München [1979, powielone].
Die Schuster. [Przeł.] G. Hagenau. Wien [1981], powielone.
Die Schuster. [Przeł.] H. Bereska. W: S.I. Witkiewicz: Stücke. Oprac., przekł. i posłowie: H. Bereska. Berlin 1982.
Schuhmacher. W: [S.I. Witkiewicz] Witkacy: Ein Hauch von Jenseits... Vier Stücke. Polnisch/deutsch. [Przekł. i red.:] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. München; Berlin 2010.

rosyjski

Sapožniki. [Przeł.] A. Bazilevskij. W: S.I. Witkiewicz: Sapožniki. Dramy. Moskva 1989, przedruk w: S.I. Witkiewicz: Dûbal Vahazar i drugie neevklidovy dramy. Moskva 1999. Wystawienie: Adaptacja i reżyseria: W. Herman. Moskwa, Teatr-Studio „U Nitskich Worot 1990.

rumuński

Cizmarii. [Przeł.] J. Radu. W: S.I. Witkiewicz: Teatru. Bucureşti 1998.

serbsko-chorwacki

Obućari. [Przeł.] M. Duškov. „Gradac ”, Čačak 1982 nr 44/45. Wystawienie: Reżyseria: J. Skotnicki. Nowa Gorica, Primorsko Dramsko Gledališče 1984.

słoweński

Čevljarji. [Przeł.] P. Dominkuš. Wystawienie: Reżyseria: J. Skotnicki. Nova Gorica, Primorsko Dramsko Gledlasišče 1984. Wyd. w: Dramatikon I. Ljubljana 1999.

węgierski

Vargák. [Przeł.] G. Kerényi. „Szinhaz ”, Budapeszt 1984.

włoski

I colzolai. [Przeł.] R. Landau. W: S.I. Witkiewicz: Teatro I. Bari 1969. Wystawienie: Reżyseria: G. Pampiglione. Terni, Il Teatro Stabile Primavera di Terni 1975.

Adaptacje

teatralne

Trzeci akt według „Szewców. Scenariusz i reżyseria: J. Jarocki. Wystawienie: Kraków, Stary Teatr 2002.
Szewczyny. Adaptacja i reżyseria: S. Melski. Wrocław, Centrum Sztuki Impart 2005.
Szewcy.u.bram. Dramaturg: S. Sierakowski. Opracowanie tekstu i reżyseria: J. Klata. Wystawienie: Warszawa, Teatr Rozmaitości 2007.
Męczycie mnie, za to was lubię. Adaptacja łącznie z W małym dworku [poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: W małym dworku. Sztuka w 3 aktach. Powst. 1921. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: W. Malinowski. Toruń, Teatr Miejski 1923; telewizyjna: Reżyseria: W. Laskowska. Telewizja Polska 1970. Wyd. łącznie z Szewcy [poz. ↑] pt. W małym dworku; Szewcy. Kraków: Spółdzielnia Pracy i Użytkowników „Czytelnik” 1948 s. 5–49. Wyd. osobne ze wstępem L. Sokoła Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1972, 78 s. Wyd. nast.: tamże: wyd. 2 1974, wyd. 3 1977, wyd. 4 1982; Warszawa 1975 (druk alfabetem Braille’a); Warszawa: Nasza Księgarnia 1993; [B.m.:] Sternik 1997; Łódź: Akapit Press 1997; Wrocław: Siedmioróg 1998; [wyd. 14] Kraków: Zielona Sowa 2003; Kraków: Wydawnictwo Greg [2000]. Lektura. Wydanie z opracowaniem. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 1), ↑, ↑ ([t.] 4), ↑ [t. 6], ↑ (t. 1), ↑, ↑.] oraz reżyseria: T. Ciborska. Wystawienie: Szczecin, Teatr Boscha, Dom Kultury „13 Muz 2019.

Wyd. łącznie z W małym dworku [poz. ] ze wstępem J. Koźbiel i posłowiem M. Raszewskiej pt. Szewcy; W małym dworku. Warszawa: Twój Styl 1996, 191 s.

Wyd. łącznie z W małym dworku [poz. ], Matka [poz. ] pt. W małym dworku; Matka; Szewcy. Lekcja literatury z J. Błońskim. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1995, 222 s.

49. Niemyte dusze. Studium psychologiczne nad kompleksem niższości (węzłowiskiem upośledzenia) przeprowadzone metodą Freuda ze szczególnym uwzględnieniem problemów polskich. Powst. 1936. Druk fragmentów: Atmosfera miast. „Skawa” 1938 nr 1 s. 6–9; Węzłowisko upośledzenia; Znaczenie codzienno-życiowe teorii Kretschmera. „Skawa ” 1939 nr 2 s. 6–9, nr 5 s. 1-4. Wyd. łącznie z Nikotyna, alkohol, kokaina, peyotl, morfina, eter, appendix [poz. ] pt. Narkotyki; Niemyte dusze. Studium psychologiczne nad kompleksem niższości (węzłowiskiem upośledzenia) przeprowadzone metodą Freuda ze szczególnym uwzględnieniem problemów polskich. Wstęp i oprac.: A. Micińska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1975 s. 189–365. Wyd. 2 tamże 1979. Przedruk zob. poz. ([t.] 1), [t. 12].

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Czyta M. Breitenwald. Piaseczno: Heraclon International [2015], wyd. nast. nast. Piaseczno: Storybox.pl [2018], płyta CD w formacie mp3.

Przekłady

angielski

Unkempt souls. [Przeł.] M. Górny. W: Discourses of collective inden tity in Central and Southeast Europe (1770–1945). Budapest – New York 2014.

francuski

Les âmes mal lavées. [Przeł.] G. Conio. Wyd. łącznie z przekł. Narkotyki [poz. ] pt. Les narcotiques; Les âmes mal lavées. Lausanne 1980.

Adaptacje

teatralne

Monodram w wykonaniu E. Łaciaka. Wystawienie: Mława 1979.
Poza rzeczywistością. Scenariusz łącznie z Manifest (Fest-mani) [poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Redemptoary. Dramat w 3 aktach. Powst. 1921. Druk w: Papierek lakmusowy. Najnowsza artystyczna nowalia. Piurblagizm!! Teoria czystej blagi. Najnowsze utwory piurblagistów. [Jednodniówka satyryczna; autorzy: S. Witkiewicz, T. Langier, T. Niesiołowski]. Zakopane [1921] zob. poz. ↑. Przedruk ze wstępem A. Lama pt. Zabawa w blagę istotną: „Miesięcznik Literacki” 1970 nr 9 s. 132–133 oraz poz. ↑ wyd. 2 (t. 2), 62 ([t.] 5). Wystawienie łącznie z poz. ↑ pt. Redemptoary – Romans schizofrenika: Reżyseria: A. Kącki. Opole, Scena Ujęć Naturalnych „Aligator” 1973.] i reżyseria: Z. Mich. Wystawienie: Warszawa, Teatr Stara Prochownia 1981, toż w reżyserii W. Górskiego. Koszalin, Bałtycki Teatr Dramatyczny im. J. Słowackiego 1981.
Niech żyje blaga. Adaptacja w postaci monodramu (łącznie z Narkotyki [poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Nikotyna, alkohol, kokaina, peyotl, morfina, eter, appendix. Powst. 1931. Wyd. Warszawa: Drukarnia Towarzystwa Polskiej Macierzy Szkolnej 1932, 187 s. Wyd. nast. pt. Narkotyki: jako reprint. Warszawa: Przedświt 1990, 189 s.; Warszawa: Jirafa Roja 2010; Warszawa: CM 2019. Przedruk pt. Narkotyki zob. poz. ↑ ([t.] 1), ↑ [t. 12].] oraz wierszami S.I. Witkiewicza), reżyseria i wykonanie: J. Kozak. Wystawienie: Szczecin, Sala Klubu Stowarzyszeń Twórczych „13 Muz 1985.
Narkotyki... niemyte dusze. Adaptacja łącznie z Narkotyki [poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Nikotyna, alkohol, kokaina, peyotl, morfina, eter, appendix. Powst. 1931. Wyd. Warszawa: Drukarnia Towarzystwa Polskiej Macierzy Szkolnej 1932, 187 s. Wyd. nast. pt. Narkotyki: jako reprint. Warszawa: Przedświt 1990, 189 s.; Warszawa: Jirafa Roja 2010; Warszawa: CM 2019. Przedruk pt. Narkotyki zob. poz. ↑ ([t.] 1), ↑ [t. 12].] i reżyseria: A. Czerny. Wystawienie: Łódź, Grupa Teatralna Dziewięćsił 2003.
Witkacy – Appendix. (Adaptacja łącznie z Nikotyna, alkohol, kokaina, peyotl, morfina, eter, appendix [poz. WITKIEWICZ Stanisław Ignacy: Nikotyna, alkohol, kokaina, peyotl, morfina, eter, appendix. Powst. 1931. Wyd. Warszawa: Drukarnia Towarzystwa Polskiej Macierzy Szkolnej 1932, 187 s. Wyd. nast. pt. Narkotyki: jako reprint. Warszawa: Przedświt 1990, 189 s.; Warszawa: Jirafa Roja 2010; Warszawa: CM 2019. Przedruk pt. Narkotyki zob. poz. ↑ ([t.] 1), ↑ [t. 12].] i utworami R.M. Rilkego) oraz reżyseria: A. Dziuk. Wystawienie: Zakopane, Teatr im. S.I. Witkiewicza 2004.

telewizyjne

Lektura obszernych fragmentów, wybór i adaptacja: J. Kryszak. Telewizja Polska 1985.

Wyd. łącznie z Nikotyna, alkohol, kokaina, peyotl, morfina, eter, appendix [poz. ] pt. Narkotyki; Niemyte dusze. Studium psychologiczne nad kompleksem niższości (węzłowiskiem upośledzenia) przeprowadzone metodą Freuda ze szczególnym uwzględnieniem problemów polskich. Wstęp i oprac.: A. Micińska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1975, 379 s. Wyd. nast. tamże: 1979, pt. Nikotyna, alkohol, kokaina, peyotl, morfina, eter + appendix; Niemyte dusze. Oprac. A. Micińska. Posłowie: J. Degler. 2016.

50. Tak zwana ludzkość w obłędzie. Sztuka w 3 aktach bez epilogu. Powst. 1938.

Nie wiadomo, czy utwór został ukończony. Zachowana jedna kartka rękopisu z tytułem, podtytułem, datami rozpoczęcia pracy oraz spisem osób (być może niepełnym) druk: Dramaty. T. 2. Wyd. 2. Warszawa 1972 s. 687–688 zob. poz. . Przedruk zob. poz. ([t.] 5), [t. 7].

51. Zagadnienia psychofizyczne. Powst. 1932–1939. Z rękopisu wydał oraz przypisami i posłowiem opatrzył B. Michalski. W: Pisma filozoficzne i estetyczne. [T. 4]. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1978. Zob. poz. (t. 4). Przedruk zob. poz. [t. 14].

52. Nowe formy w malarstwie i inne pisma estetyczne. Wybór, słowo wstępne i przypisy: J. Leszczyński. [Warszawa:] PWN 1959, 370 s.

Zawartość

Nowe formy w malarstwie i wynikające stąd nieporozumienia [poz. ]. – Szkice estetyczne [poz. ]. – Artykuły: Wstęp do teorii Czystej Formy w teatrze: z poz. : Wstęp do teorii Czystej Formy w teatrze; Bliższe wyjaśnienia w kwestii Czystej Formy na scenie, – nadto: Formista o formizmie. IV Wystawa Formistów w Krakowie; Parę zarzutów przeciw futuryzmowi; Formalne wartości dzieł Micińskiego; „Wniebowstąpienie J.M. Rytarda”; Malarstwo (nie sztuka) Rafała Malczewskiego i tło jego powstania; O artystycznym teatrze; Bilans formizmu.

53. Dramaty. Oprac. i wstęp: K. Puzyna. T. 1–2. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1962, 585 + 653 s. Wyd. 2 rozszerzone i poprawione tamże 1972 , 667 + 765 s.

Zawartość

T. 1: Maciej Korbowa i Bellatrix [poz. ]; Pragmatyści [poz. ]; Tumor Mózgowicz [poz. ]; Mister Price, czyli Bzik Tropikalny [poz. ]; Nowe Wyzwolenie [poz. ]; Oni [poz. ]; W małym dworku [poz. ]; Niepodległość trójkątów [poz. ]; Metafizyka dwugłowego cielęcia [poz. ]; Gyubal Wahazar, czyli Na przełęczach BEZSENSU [poz. ]. – T. 2: Kurka Wodna [poz. ]; Bezimienne dzieło [poz. ]; Mątwa, czyli Hyrkaniczny światopogląd [poz. ]; Nadobnisie i koczkodany, czyli Zielona pigułka [poz. ]; Jan Maciej Karol Wścieklica [poz. ]; Wariat i zakonnica, czyli Nie ma złego, co by na jeszcze gorsze nie wyszło [poz. ]; Janulka, córka Fizdejki [poz. ]; Matka [poz. ]; Sonata Belzebuba, czyli Prawdziwe zdarzenie w Mordowarze [poz. ]; Szewcy [poz. ], – Aneks: Straszliwy wychowawca [poz. ]; Szalona lokomotywa [poz. ]; Negatyw szkicu [poz. ].
W wyd. 2 do t. 1 dodano Juwenilia: Karaluchy [poz. ]; Komedie z życia rodzinnego [poz. ]; Menażeria, czyli Wybryk słonia [poz. ]; Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę [poz. ]; Odważna Księżniczka [poz. ]; Biedny chłopiec [poz. ].
W wyd. 2 do t. 2 dodano lub zredagowano w odmiennym układzie: Fragmenty: Straszliwy wychowawca [poz. ]; Nowa homeopatia zła [poz. ]; Wampir we flakonie, czyli Zapach welonu [poz. ]; [Dramat nierozpoznany; zidentyfikowany później jako Normalny człowiek] [poz. ]; Tak zwana ludzkość w obłędzie [poz. ]. – Autoparodie: Negatyw szkicu [poz. ]; Redemptoary [poz. ]; Manifest (Fest-mani) [poz. ]; Romans schizofrenika [poz. ].

54. Pisma filozoficzne i estetyczne. T. 1–4. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1974–1978 .

[T. 1]. Nowe formy w malarstwie; Szkice estetyczne. Oprac. i przypisy: J. Leszczyński. 1974, XV, 432 s.

Zawartość

Nowe formy w malarstwie i wynikające stąd nieporozumienia [poz. ]; Szkice estetyczne [poz. ]; Teatr [poz. ].

[T. 2]. O znaczeniu filozofii dla krytyki i inne artykuły polemiczne. Oprac. i przypisy: J. Leszczyński. Posł. napisał B. Dziemidok. 1976, 589 s.

Zawartość

Artykuły teoretyczne: O „deformacji” na obrazach; O tożsamości samej ze sobą Sztuki teatralnej w Czystej Formie; Parę zarzutów przeciw futuryzmowi [poz. ]; O artystycznej grze aktora; Teatr przyszłości; Uczucia metafizyczne; O Czystej Formie [poz. ]; Wątpliwości metodologiczne; Geneza uczuć metapsychicznych; Parę słów w kwestii „wielkości” form w Nowej Sztuce; Dlaczego powieść nie jest dziełem Sztuki Czystej; O artystycznym teatrze [poz. ]; O istocie malarstwa; Bilans formizmu [poz. ]. – Artykuły krytyczne: Formista o formizmie. (IV Wystawa Formistów w Krakowie) [poz. ]; „Wniebowstąpienie” J.M. Rytarda [poz. ]; Formalne wartości dzieł Micińskiego [poz. ]; Wstęp do rozważań nad „Wieżą Babel” Słonimskiego; Wystawa Rafała Malczewskiego w Zakopanem; Malarstwo (nie sztuka) Rafała Malczewskiego i tło jego powstania [poz. ]; Wywiad z Brunonem Schulzem; Twórczość literacka Brunona Schulza; „Hut ab, Meine Herren – ein Genie”. (Rzecz o twórczości malarskiej Bronisława Linkego); Czysta Forma w teatrze Wyspiańskiego; O Linkem. – Artykuły teoretyczno-polemiczne: Artysta i znawcy; Z powodu krytyki IV Wystawy Formistów; W sprawie mojej tzw. „Teorii Bezsensu” (?) w Sztuce; Parę słów w kwestii stosunku formy do „treści”. (Dalszy ciąg polemiki z K.H. Rostworowskim); Jeszcze parę słów w kwestii „fantastycznej psychologii”. (Dalszy ciąg polemiki z [W.] Fallkiem); Niedyskrecje; Krytyka artykułu Karola Irzykowskiego pt. „Uwagi na temat tzw. upadku twórczości dramatycznej”; Odpowiedź Anatolowi Sternowi na zarzuty co do książki pt. „Teatr”; Rozmowa ze St.I. Witkiewiczem; Odpowiedź [J. Brzękowskiemu]; Czerwony sygnał dla dr T.A. Mischkego; Parę uwag w związku z „Szylkretowym grzebieniem” w Towarzystwie Teatralnym; Odpowiedź p. [T.] Nałęczowi-Lipce na artykuł w 15 nr „Życia Teatru” z r. 1925; O artystycznej i literackiej pseudokulturze; Mała pigułeczka dla lwowskich „wrogów”; O przyszłość teatru; Beznadziejne porachunki z niepowrotnej przeszłości. (Wstęp do krytyki „Walki o treść” Karola Irzykowskiego); Polemika z krytykami. (Część polemiczna): Wstęp. Karol Irzykowski. Antoni Słonimski; O polemice i wrogach. (Uwagi ogólne); O znaczeniu filozofii dla estetyki i krytyki; O stosunku wykształcenia literackiego i filozoficznego artystycznego krytyka; Wstęp do rozważań nad „niezrozumialstwem”; O wstrętnym pojęciu „niezrozumialstwa”; Dalszy ciąg o wstrętnym pojęciu „niezrozumialstwa”; Tatry a współczesna twórczość literacka. (Wynurzenia S.I. Witkiewicza); Bez kompromisu; O potrzebach krytyki literackiej artystycznej; O prawdzie i strachu; O znaczeniu filozofii dla literatury; O znaczeniu filozofii dla krytyki; O antyintelektualizmie; O znaczeniu intelektualizmu w literaturze; Z powodu „Najazdu na filozofię”. (Odpowiedź Brunonowi Winawerowi); Rzecz o ciągłości bzdury malarsko krytycznej. (Głos „plastyka” wołającego na puszczy); Zamiast programu; Tchórze, niedołęgi, czy „przemilczacze”. (Słonimski, Winawer et Comp.); Odpowiedź p. J. Ulatowskiemu na jego artykuł w „Kulturze” pt. Witkiewicz intelektualista; „Villon [B.] Bavinka nie czytał, a pisał dobrze”; Czemu coś się psuje w państwie naszej literatury; Znowu to samo aż do znudzenia, czyli o roli światopoglądu w literaturze; Et tu Zahorska Stefania contra me? (Dawny porachunek); Prawda o „mirochładach” przez „ch”; O znaczeniu filozofii dla krytyki. – Dodatek. Teksty różne: Wstęp objaśniający; Z podróży do tropików; Demonizm Zakopanego; Wstęp teoretyczny; Parę dość stosunkowo luźnych uwag o portrecie w ogóle i moich portretach w szczególności; Regulamin Firmy Portretowej „S.I. Witkiewicz” [poz. ]; Przedmowa [do powieści „Nienasycenie”, poz. ].

[T. 3]. O idealizmie i realizmie. Pojęcia i twierdzenia implikowane przez pojęcie Istnienia i inne prace filozoficzne. Zebrał, oprac. i przypisami opatrzył B. Michalski. 1977, 572 s.

Zawartość

Od wydawcy. – Pisma młodzieńcze 1902–1903: O dualizmie; Marzenia improduktywa. (Dywagacja metafizyczna). – O przedmiocie, metodzie i miejscu filozofii w kulturze 1915–1932: Znaczenie filozofii dla wszystkich; O zrozumiałości i uroku świata pojęć filozoficznych; Urok świata pojęć filozoficznych; O „suchości” pojęć filozofii; O dwóch typach filozofów. (Teoria typów ludzkich Kretschmera); Kilka słów o intuicji; O intuicji; O stosunku religii do filozofii. (Uczucia metafizyczne jako podstawa uczuć religijnych i rozważań filozoficznych); Stosunek wzajemny nauki i filozofii. – Krytyka fizykalizmu. Idealizm i realizm. Polemiki i rozprawy różne 1933–1939: Popularna analiza poglądu fizykalnego; Leon Chwistek – Demon Intelektu (Cz. I–II); O tzw. zajmowaniu się naukami przyrodniczymi; O poglądzie fizykalnym; Nauki ścisłe a filozofia; O logistyce. (Zwierzenia laika); O idealizmie i realizmie; Odpowiedź Tadeuszowi Kotarbińskiemu; Wstęp do filozofii dla laika; O zjawiskowości tzw. przedmiotu rzeczywistego i fizykalnego jako jego części i o obserwatorze w równaniach fizyki, czyli o niesamowystarczalności czystego poglądu fizykalnego; O ontologicznej beznadziejności logiki, fizykalizmu i pseudonaukowego monizmu w ogóle i perspektywach koncepcji monadystycznej; Odpowiedź na krytykę mego „główniaka” przez Joachima Metallmanna; O protagorejskim typie umysłowości; Jan Świderski – zręby filozofii organicznej. – „Główniak” i jego streszczenie. 1917–1933: Pojęcia i twierdzenia implikowane przez pojęcie Istnienia [poz. ]; Der Daseinsbegriff und die von Ihm implizierten Begriffe und Behauptungen; Pojęcie Istnienia i wynikające z niego pojęcia i twierdzenia.

Przekłady

francuski

wyboru: Witkiewicz et la philosophie. [Oprac.] B. Michalski. Lausanne 1984, „Cahiers S.I. Witkiewicz-Witkacy”, 5.

[T. 4]. Zagadnienia psychofizyczne. Z rękopisu wydał oraz przypisami i posłowiem opatrzył B. Michalski. 1978, 462 s. Zob. poz. .

Rekonstrukcja zawartości według rękopisu znajdującego się w Bibliotece Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zawartość

Cz. 1. Ogólna krytyka materializmu fizykalnego. – Cz. 2. Próba rozwiązania zagadnienia psychofizycznego w systemie monadystycznym. – Cz. 3. Krytyka poszczególnych autorów: Krytyka „reizmu” – poglądu Tadeusza Kotarbińskiego; Krytyka poglądów Ludwika Wittgensteina; Krytyka poglądów Alfreda North Whiteheada; Krytyka poglądów Rudolfa Carnapa; Ogólna podstawa krytyki poglądów Koła Wiedeńskiego i pokrewnych. (Zarzut błędnego koła w teoriach przedstawicieli Koła Wiedeńskiego).

55. Wybór dramatów. Wyboru dokonał i wstępem poprzedził: J. Błoński. Tekst i przypisy oprac.: M. Kwaśny. Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 1974, CXXII, 457 s. Biblioteka Narodowa I, 221. Wyd. 2 poprawione tamże 1983.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 2019. Biblioteka Narodowa I, 221.

Zawartość

Nowe Wyzwolenie [poz. ]; W małym dworku [poz. ]; Mątwa, czyli Hyrkaniczny światopogląd [poz. ]; Janulka, córka Fizdejki [poz. ]; Matka [poz. ]; Szewcy [poz. ].

56. Wybór pism filozoficznych. Wybór i oprac.: J. Degler, B. Michalski. Wstępem opatrzył: B. Michalski. Würzburg: Jal-Reprint 1974, 227 s.

Zawartość

Zawiera z poz. [t. 3]: Wstęp do filozofii dla laika ; O stosunku religii do filozofii. (Uczucia metafizyczne jako podstawa uczuć religijnych i rozważań filozoficznych); Stosunek wzajemny nauki i filozofii; Nauki ścisłe a filozofia; O idealizmie i realizmie; Pojęcie Istnienia i wynikające z niego pojęcia i twierdzenia; O protagorejskim typie umysłowości, – nadto: O Czystej Formie [poz. ].

57. Bez kompromisu. Pisma krytyczne i publicystyczne. Zebrał i oprac. J. Degler. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1976, 727 s.

Zawartość

I. Estetyka: O Czystej Formie [poz. ]; Parę słów w kwestii „wielkości” form w Nowej Sztuce [poz. t. 2]; Uczucia metafizyczne [poz. t. 2]; O stosunku religii do filozofii [poz. t. 3]. – II. Malarstwo: Wstęp teoretyczny [poz. t. 2]; O „deformacji” na obrazach [poz. t. 2]; Formista o formizmie. Z powodu krytyki IV Wystawy Formistów [poz. ]; Parę dość stosunkowo luźnych uwag o portrecie w ogóle i moich portretach w szczegółowości [poz. t. 2]; Regulamin Firmy Portretowej „S.I. Witkiewicz” [poz. ]; Wystawa Rafała Malczewskiego w Zakopanem [poz. t. 2]; Malarstwo (nie sztuka) Rafała Malczewskiego i tło jego powstania [poz. ]; „Hut ab, Meine Herren – ein Genie”. (Rzecz o twórczości malarskiej Bronisława Linkego) [poz. t. 2]; Bilans formizmu [poz. ]. – III. Literatura: z poz. : O skutkach działalności naszych futurystów; Aleksander Wat; Dodatek do „Dodatku”, – z poz. : Parę zarzutów przeciw futuryzmowi [poz. ]; „Wniebowstąpienie J.M. Rytarda”; Formalne wartości dzieł Micińskiego [poz. ], – z poz. [t. 2]: Wstęp do rozważań nad „Wieżą Babel” Słonimskiego; Dlaczego powieść nie jest dziełem Sztuki Czystej; Prawda o „mirochładach” przez „ch”; Wywiad z Brunonem Schulzem; Twórczość literacka Brunona Schulza. – IV. Krytyka krytyki i literatury: O rzeczowość krytyki, – z poz. [t. 2]: O artystycznej i literackiej pseudokulturze; O przyszłość teatru. (Wstęp ogólny); O znaczeniu filozofii dla estetyki i krytyki; O stosunku wykształcenia literackiego i filozoficznego artystycznego krytyka; Wstęp do rozważań nad „niezrozumialstwem”; O wstrętnym pojęciu „niezrozumialstwa”; Dalszy ciąg o wstrętnym pojęciu „niezrozumialstwa”; Bez kompromisu; O prawdzie i strachu; O znaczeniu filozofii dla literatury; O znaczeniu filozofii dla krytyki; O potrzebach krytyki literackiej artystycznej; O antyintelektualizmie; O znaczeniu intelektualizmu w literaturze; Zamiast programu. Wyjaśnienia; „Villon Bavinka nie czytał, a pisał dobrze”; Czemu coś się psuje w państwie naszej literatury; Znowu to samo aż do znudzenia, czyli o roli światopoglądu w literaturze. – V. Polemiki: Dalszy ciąg polemiki z Leonem Chwistkiem [poz. ], – z poz. [t. 2]: O polemice i wrogach. (Uwagi ogólne); Krytyka artykułu Karola Irzykowskiego „Uwagi na temat tzw. upadku twórczości dramatycznej”; Odpowiedź Anatolowi Sternowi na zarzuty co do książki pt. „Teatr”; Odpowiedź p. Nałęczowi-Lipce na artykuł w 15 nr „Życia Teatru” z r. 1925; Odpowiedź; Czerwony sygnał dla dr T.A. Mischkego; Z powodu „Najazdu na filozofię”. (Odpowiedź Brunonowi Winawerowi); Tchórze, niedołęgi, czy „przemilczacze”. (Słonimski, Winawer et Comp.); Et tu Zahorska Stefania contra me? (Dawny porachunek); Rzecz o ciągłości bzdury malarsko krytycznej. (Głos „plastyka” wołającego na puszczy), – Leon Chwistek – Demon intelektu [poz. t. 3], – nadto: Powieść [odpowiedź recenzentom „Pożegnania jesieni”]; Odpowiedź i spowiedź; Ostrzeżenie; Jeszcze parę wyjaśnień; Mimowolna zbrodnia. – VI. Artykuły różne: z poz. [t. 2]: Z podróży do tropików; Demonizm Zakopanego, – nadto: O dandyzmie zakopiańskim; Wrażenia ze spóźnionego niestety pierwszego lotu aeroplanem. – VII. Wywiady.

58. Czysta Forma w teatrze. Wybór, wstęp i noty: J. Degler. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe 1977, 430 s. Wyd. 2 tamże 1986.

Zawartość

Teoria czystej formy: O Czystej Formie [poz. ]. – Czysta Forma w teatrze: z poz. : Wstęp do teorii Czystej Formy w teatrze; Bliższe wyjaśnienia w kwestii Czystej Formy na scenie; Parę słów w kwestii „tematów” sztuk teatralnych. (Á propos dyskusji Boya z Winawerem); Kwestia języka w sztukach scenicznych w Czystej Formie; Szkic do systemu pojęć dla krytyki formalnej w teatrze; Dodatkowe wyjaśnienia w kwestii gry aktorskiej w sztuce w Czystej Formie; Parę słów o krytyce artystycznej u nas, – z poz. [t. 2]: O artystycznej grze aktora; Teatr przyszłości; Czysta Forma w teatrze Wyspiańskiego, – O artystycznym teatrze [zob. poz. ]. – Polemiki: z poz. : Zwierzenia osobiste na temat „Tumora Mózgowicza” i teorii Czystej Formy na scenie; Odpowiedź Fallkowi na jego krytykę „Tumora Mózgowicza”; Odczyt o Czystej Formie w teatrze, zawierający część polemiki z Fallkiem, Rostworowskim i prof. Szyjkowskim; Pierwsza odpowiedź recenzentom „Pragmatystów”; Druga odpowiedź recenzentom „Pragmatystów”; Parę nieistotnych uwag na temat „Kurki Wodnej”, – z poz. [t. 2]: Odpowiedź Anatolowi Sternowi na zarzuty co do książki pt. „Teatr”; Odpowiedź p. Nałęczowi-Lipce; Mała pigułeczka dla lwowskich „wrogów”; Parę uwag w związku z „Szyldkretowym [!] grzebieniem” w Towarzystwie Teatralnym; Beznadziejne porachunki z niepowrotnej przeszłości. (Wstęp do krytyki „Walki o treść” Karola Irzykowskiego), – nadto: „Wariat i pielęgniarka” i pani Sato. – Aneks: Przedmowa. (Do książki „Teatr”); Spis sztuk [poz. ]; Polemika z krytykami. (Część polemiczna) [poz. t. 2].

59. Wistość tych rzeczy jest nie z świata tego. Stanisława Ignacego Witkiewicza wiersze i rysunki. Wybrały i do druku podały A. Micińska, U. Kenar. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1977, 153 s. Wyd. 2 tamże 1984.

Wybór wierszy i fragmentów wierszem z różnych utworów oraz rysunków.

60. Dramaty. Wybór K. Puzyny. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1979, 564 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 1983, wyd. 3 1985.

Zawartość

Nowe Wyzwolenie [poz. ]; Oni [poz. ]; Gyubal Wahazar, czyli Na przełęczach BEZSENSU [poz. ]; Bezimienne dzieło [poz. ]; Mątwa, czyli Hyrkaniczny światopogląd [poz. ]; Wariat i zakonnica, czyli Nie ma złego, co by na jeszcze gorsze nie wyszło [poz. ]; Janulka, córka Fizdejki [poz. ]; Szewcy [poz. ].

61. Dzieła wybrane. [T.] 1–5. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1985.

[T.] 1: 622 upadki Bunga, czyli Demoniczna kobieta; Narkotyki; Niemyte dusze. Wstępy: A. Micińska, 823 s. Zob. poz. , , .

[T.] 2: Pożegnanie jesieni. Posłowie: M. Misiorny; Jedyne wyjście. Posłowie: T. Jodełka-Burzecki, 589 s. Zob. poz. , .

[T.] 3. Nienasycenie. Posłowie: M. Misiorny, 501 s. Zob. poz. .

[T.] 4–5. Dramaty. Witkacy – wstęp; Nota do drugiego wydania (1972): K. Puzyna, 655 + 730 s.

Zawartość

[T.] 4: Juwenilia: Karaluchy [poz. ]; Komedie z życia rodzinnego [poz. ]; Menażeria, czyli Wybryk słonia [poz. ]; Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę [poz. ]; Odważna Księżniczka [poz. ]; Biedny chłopiec [poz. ], – Dramaty: Maciej Korbowa i Bellatrix [poz. ]; Pragmatyści [poz. ]; Tumor Mózgowicz [poz. ]; Mister Price, czyli Bzik Tropikalny [poz. ]; Nowe Wyzwolenie [poz. ]; Oni [poz. ]; W małym dworku [poz. ]; Niepodległość trójkątów [poz. ]; Metafizyka dwugłowego cielęcia [poz. ]; Gyubal Wahazar, czyli Na przełęczach BEZSENSU [poz. ]. – [T.] 5. Dramaty: Kurka Wodna [poz. ]; Bezimienne dzieło [poz. ]; Mątwa, czyli Hyrkaniczny światopogląd [poz. ]; Nadobnisie i koczkodany, czyli Zielona pigułka [poz. ]; Jan Maciej Karol Wścieklica [poz. ]; Wariat i zakonnica, czyli Nie ma złego, co by na jeszcze gorsze nie wyszło [poz. ]; Szalona lokomotywa [poz. ]; Janulka, córka Fizdejki [poz. ]; Matka [poz. ]; Sonata Belzebuba, czyli Prawdziwe zdarzenie w Mordowarze [poz. ]; Szewcy [poz. ], – Fragmenty: Straszliwy wychowawca [poz. ]; Nowa homeopatia zła [poz. ]; Wampir we flakonie, czyli Zapach welonu [poz. ]; [Dramat nierozpoznany; zidentyfikowany później jako Normalny człowiek poz. ]; Tak zwana ludzkość w obłędzie [poz. ], – Autoparodie: Negatyw szkicu [poz. ]; Redemptoary [poz. ]; Manifest (Fest-mani) [poz. ]; Romans schizofrenika [poz. ].

62. Aforyzmy = Aphorismes. Wybór: A. Podsiadły, E. Ferster. [Przeł. na angielski] M. Cywińska. Białystok: Krajowa Agencja Wydawnicza 1992, 55 + 56 s.

Tekst w języku polskim i angielskim.

Aforizmy. [Wybór:] A. Podsâdly i É. Ferster. [Przeł.] A. Nehaj. Sankt Petersburg 2003: Peterburgskij In-t. Jadernej Fiziki RAN 2003, 45 s.

Jako współautora wyboru podano błędnie É. Fišera (inf.: katalog Biblioteki Narodowej).
Tekst w języku polskim i rosyjskim.

63. Dzieła zebrane. Wyd. krytyczne ze wstępem J. Błońskiego. Komitet red.: przewodniczący: J. Degler, B. Michalski, L. Sokół. T. 1–25. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1992–2020.

[T. 1]. 622 upadki Bunga, czyli Demoniczna kobieta. Oprac.: A. Micińska. 1992, 564 s. Dodruk 1996. Zob. poz. .

[T. 2]. Pożegnanie jesieni. Oprac.: A. Micińska. 1992, 452 s. Wyd. 2 krytyczne tamże 2001. Zob. poz. .

[T. 3]. Nienasycenie. Oprac.: J. Degler, L. Sokół. 1992, 641 s. Zob. poz. .

[T. 4]. Jedyne wyjście. Oprac.: A. Micińska. 1993, 295 s. Wyd. 2 krytyczne tamże 2001. Zob. poz. .

[T. 5]. Dramaty I. Oprac.: J. Degler. Juwenilia oprac. A. Micińska. 1996, 671 s. Wyd. 2 uaktualnione 2016.

Zawartość

Juwenilia: Komedie z życia rodzinnego [poz. ]; Biedny chłopiec [poz. ]; Menażeria, czyli Wybryk słonia [poz. ]; Odważna Księżniczka [poz. ]; Księżniczka Magdalena, czyli Natrętny książę [poz. ]; Karaluchy [poz. ], – Dramaty: Maciej Korbowa i Bellatrix [poz. ]; Pragmatyści [poz. ]; Tumor Mózgowicz [poz. ]; Mister Price, czyli Bzik Tropikalny [poz. ]; Nowe Wyzwolenie [poz. ]; Panna Tutli-Putli [poz. ]; Oni [poz. ].

[T. 6]. Dramaty II. Oprac.: J. Degler. 1998, 689 s.

Zawartość

W małym dworku [poz. ]; Niepodległość trójkątów [poz. ]; Metafizyka dwugłowego cielęcia [poz. ]; Gyubal Wahazar, czyli Na przełęczach BEZSENSU [poz. ]; Kurka Wodna [poz. ]; Bezimienne dzieło [poz. ]; Mątwa, czyli Hyrkaniczny światopogląd [poz. ]; Nadobnisie i koczkodany, czyli Zielona pigułka [poz. ].

[T. 7]. Dramaty III. Oprac.: J. Degler. 2004, 856 s.

Zawartość

Dramaty: Jan Maciej Karol Wścieklica [poz. ]; Wariat i zakonnica, czyli Nie ma złego, co by na jeszcze gorsze nie wyszło [poz. ]; Janulka, córka Fizdejki [poz. ]; Matka [poz. ]; Sonata Belzebuba, czyli Prawdziwe zdarzenie w Mordowarze [poz. ]; Szewcy [poz. ]. – Fragmenty: Nowa homeopatia zła [poz. ]; Straszliwy wychowawca [poz. ]; Normalny człowiek [w poz. pt. Dramat nierozpoznany]; Persy Zwierżontkowskaja [poz. ]; Wampir we flakonie, czyli Zapach welonu [poz. ]; Tak zwana ludzkość w obłędzie [poz. ]. – Autoparodie: Negatyw szkicu [poz. ]; Romans schizofrenika [poz. ]. – Przekłady [poz. ]: Une locomotive folle. Przeł. J. Strzałkowska; Szalona lokomotywa. Przeł. K. Puzyna.

[T. 8]. Nowe formy w malarstwie i wynikające stąd nieporozumienia; Szkice estetyczne. Oprac.: J. Degler, L. Sokół. 2002, 414 s. Zob. poz. , .

[T. 9]. Teatr i inne pisma o teatrze. Oprac.: J. Degler. 1995, 680 s.

Zawartość

I. Teatr [poz. ]. – II: z poz. [t. 2]: W sprawie mojej tzw. „Teorii Bezsensu” (?) w Sztuce; Parę słów w kwestii stosunku formy do „treści”; Jeszcze parę słów w kwestii „fantastycznej psychologii”; Krytyka artykułu Karola Irzykowskiego pt. „Uwagi na temat tzw. upadku twórczości dramatycznej”; Odpowiedź Anatolowi Sternowi na zarzuty co do książki pt. „Teatr”; Odpowiedź p. Nałęczowi-Lipce na artykuł w 15 nr „Życia Teatru” z r. 1925; Parę uwag w związku z „Szyldkretowym [!] grzebieniem” w Towarzystwie Teatralnym; Mała pigułeczka dla lwowskich „wrogów”; O przyszłość teatru; O artystycznej grze aktora; Teatr przyszłości; Beznadziejne porachunki z niepowrotnej przeszłości; Czysta Forma w teatrze Wyspiańskiego; O artystycznym teatrze, – nadto: „Wariat i pielęgniarka” i pani Sato [poz. ]. – Aneks: Polemika z krytykami.

[T. 10]. „O Czystej Formie” i inne pisma o sztuce. Oprac.: J. Degler. 2003, 284 s.

Zawartość

O Czystej Formie [poz. ]. – O „deformacji” na obrazach [poz. ]. – Regulamin Firmy Portretowej „S.I. Witkiewicz” [poz. ], – z poz. : Formista o formizmie. IV Wystawa Formistów w Krakowie; Malarstwo (nie sztuka) Rafała Malczewskiego i tło jego powstania; Bilans formizmu, – z poz. [t. 2]: Wstęp teoretyczny; Z powodu krytyki IV Wystawy Formistów; Parę dość stosunkowo luźnych uwag o portrecie w ogóle i moich portretach w szczególności; Wystawa Rafała Malczewskiego w Zakopanem; Rzecz o ciągłości bzdury malarsko krytycznej. (Głos „plastyka” wołającego na puszczy); Parę słów w kwestii „wielkości” form w Nowej Sztuce; Et tu Zahorska Stefania contra me? (Dawny porachunek); Hut ab, Meine Herren – ein Genie. (Rzecz o twórczości malarskiej Bronisława Linkego); O Linkem; O istocie malarstwa, – nadto: [Wstęp do katalogu wystawy – 1924]. – Zawiera także: J. Degler: Spis wystaw z udziałem S.I. Witkiewicza (1901–1938).

[T. 11]. Pisma krytyczne i publicystyczne. Oprac.: J. Degler. 2015, 688 s.

Inne formy wydań

Wydanie jako dokument elektroniczny: Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 2015.

Zawartość

Parę zarzutów przeciw futuryzmowi [poz. ]; O rzeczowości krytyki. Credo Stanisława Ignacego Witkiewicza, – z poz. : Formalne wartości dzieł Micińskiego; Odpowiedź [J. Brzękowskiemu], – z poz. ): „Wniebowstąpienie” J.M. Rytarda; Czerwony sygnał dla dr T.A. Mischkego; O artystycznej i literackiej pseudokulturze; O polemice i wrogach. Uwagi ogólne; O znaczeniu filozofii dla estetyki i krytyki; O stosunku wykształcenia literackiego i filozoficznego artystycznego krytyka; Wstęp do rozważań nad „niezrozumialstwem”; O wstrętnym pojęciu „niezrozumialstwa”; Dalszy ciąg o wstrętnym pojęciu „niezrozumialstwa”; Wstęp do rozważań nad „Wieżą Babel” Słonimskiego ; Bez kompromisu; O prawdzie i strachu; O znaczeniu filozofii dla literatury; O znaczeniu filozofii dla krytyki; O potrzebach krytyki literackiej artystycznej; O antyintelektualizmie; O znaczeniu intelektualizmu w literaturze; Z powodu „Najazdu na filozofię” (Odpowiedź Brunonowi Winawerowi); Zamiast programu; Tchórze, niedołęgi czy „przemilczacze” (Słonimski, Winawer et Comp.); Odpowiedź p. J. Ulatowskiemu na jego artykuł w „Kulturze” pt. „Witkiewicz – intelektualista”; Dlaczego powieść nie jest dziełem Sztuki Czystej; „Villon Bavinka nie czytał a pisał dobrze”; Leon Chwistek – Demon Intelektu; Czemu coś się psuje w państwie naszej literatury; Znowu to samo aż do znudzenia, czyli o roli światopoglądu w literaturze; Prawda o „mirochładach” przez „ch”; Wywiad z Brunonem Schulzem; Twórczość literacka Brunona Schulz, – z poz. : Wyjaśnienia; Jeszcze parę wyjaśnień; Powieść [Odpowiedź recenzentom „Pożegnania jesieni]; Odpowiedź i spowiedź; Ostrzeżenie, – Aneks. O znaczeniu filozofii dla krytyki. – J. Degler: Nota wydawnicza.

[T. 12]. Narkotyki; Niemyte dusze. Oprac.: A. Micińska. 1993, 437 s. Wyd. 2 2004. Zob. poz. .

[T. 13]. Pojęcia i twierdzenia implikowane przez pojęcie Istnienia i inne pisma filozoficzne (1902–1932). (1902–1932). Oprac.: B. Michalski. 2002, 522 s.

Zawartość

I: z poz. [t. 3]: O dualizmie; Marzenia improduktywa. (Dywagacja metafizyczna). – II: z poz. [t. 2]: O antyintelektualizmie; Uczucia metafizyczne; Geneza uczuć metapsychicznych; Wątpliwości metodologiczne, – z poz. [t. 3]: Znaczenie filozofii dla wszystkich; O zrozumiałości i uroku świata pojęć filozoficznych; Urok świata pojęć filozoficznych; O „suchości” pojęć filozofii; O dwóch typach filozofów. (Teoria typów ludzkich Kretschmera); Kilka słów o intuicji; O intuicji; O stosunku religii do filozofii. (Uczucia metafizyczne jako podstawa uczuć religijnych i rozważań filozoficznych); Stosunek wzajemny nauki i filozofii. – III. Pojęcia i twierdzenia implikowane przez pojęcie Istnienia. 1917-1932 [poz. ]; Pojęcie Istnienia i wynikające z niego pojęcia i twierdzenia [poz. t. 3]. – IV. Aneks: T. Kotarbiński [recenzja: Pojęcia i twierdzenia implikowane przez pojęcie Istnienia]; S.I. Witkiewicz: Odpowiedź Tadeuszowi Kotarbińskiemu [poz. t. 3]; J. Metallmann [recenzja: Pojęcia i twierdzenia implikowane przez pojęcie Istnienia]; S.I. Witkiewicz: Odpowiedź na krytykę mego „główniaka” przez Joachima Metallmanna [poz. t. 3]; B. Sobociński [recenzja: Pojęcia i twierdzenia implikowane przez pojęcie Istnienia]; S.I. Witkiewicz: Les notions et les propositions impliquées par la notion de l'existence [streszczenie w języku francuskim: Pojęcia i twierdzenia implikowane przez pojęcie Istnienia].

[T. 14]. Zagadnienia psychofizyczne. Oprac.: B. Michalski. 2003, 638 s.

[T. 15]. „Nauki ścisłe a filozofia” i inne pisma filozoficzne (1933–1939). Oprac.: M. Dombrowski, M. Bizior-Dombrowska. 2014, 775 s.

Inne formy wydań

Wydanie jako dokument elektroniczny: Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 2014.

Zawartość

Z poz. : Popularna analiza poglądu fizykalnego; O tzw. zajmowaniu się naukami przyrodniczymi; O poglądzie fizykalnym; Nauki ścisłe a filozofia; O idealizmie i realizmie; O logistyce (zwierzenia laika); Wstęp do filozofii dla laika; O zjawiskowości tzw. przedmiotu rzeczywistego i fizykalnego jako części i o obserwatorze w równianiach fizyki, czyli o nie samowystarczalności czystego poglądu fizykalnego; O protagorejskim typie umysłowości; Jan Świderski, „Zręby filozofii organicznej”, Warszawa 1936, 460 s., – nadto: [O akcie]; [Polemika z Tadeuszem Kotarbińskim na temat monadyzmu]; [Polemika z Tadeuszem Kotarbińskim na temat reizmu]; O pojęciu celowości w biologii; O ontologicznej beznadziejności logiki, fizykalizmu i pseudonaukowego monizmu w ogóle i o perspektywach koncepcji monadystycznej; [Krytyka pracy Joachima Metallmanna o Alfredzie North Whiteheadzie]; [O niezaprzeczalnym substracie ontologicznym]; [O logice]; Traktat o Bycie samym w sobie i dla siebie; [O wirusach, fagach i drożdżach]; O fizyce i materializmie; [O przestrzeni]; [O monadach skończonych, dynamizmie i tworzeniu się jaźni].

[T. 16]. Spór o monadyzm. Dwugłos polemiczny z Janem Leszczyńskim. Oprac.: B. Michalski. 2002, 433 s.

[T. 17]. Listy. 1. Oprac. i przypisami opatrzył T. Pawlak. 2013, 1191 s. Dodruk 2016.

Zawiera listy S.I. Witkiewicza do rodziny, przyjaciół i znajomych.

[T. 18]. Listy. 2. (Wolumin 1). Oprac. i przypisami opatrzyli: T. Pawlak oraz S. Okołowicz, J. Degler; 2 (Wolumin 2 cz. 1–2). Oprac. i przypisami opatrzyli: J. Degler, S. Okołowicz, T. Pawlak. 2014, 1013 s.; 2017, 918 + 699 s.

Inne formy wydań

Wyd. woluminu 1 jako dokument elektroniczny: Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 2014, plik JPG, PDF.
Zawiera listy S.I. Witkiewicza do różnych adresatów. Tekst częściowo w języku polskim, angielskim, francuskim, niemieckim.

[T. 19]. Listy do żony. [T. 1]. (1923–1927). Przygotowała do druku A. Micińska. Oprac. i przypisami opatrzył J. Degler. 2005, 500 s. Wyd. nast. tamże: dodruk 2009, wyd. 2 poprawione i uaktualnione tamże 2015.

Adaptacje

telewizyjne

Listy do Niny. Reżyseria: R. Major. Telewizja Polska 1988.

[T. 20]. Listy do żony. [T. 2]. (1928–1931). Przygotowała do druku A. Micińska. Oprac. i przypisami opatrzył J. Degler. 2007, 625 s. Wyd. 2 poprawione i uaktualnione tamże 2015.

[T. 21]. Listy do żony. [T. 3]. 1932–1935. Przygotowała do druku A. Micińska. Oprac. i przypisami opatrzył J. Degler. 2010, 686 s. Wyd. 2 poprawione i uaktualnione tamże 2016.

[T. 22]. Listy do żony. [T. 4]. 1936–1939. Przygotowała do druku A. Micińska. Oprac. i przypisami opatrzył J. Degler. 2012, 650 s. Wyd. 2 poprawione i uaktualnione tamże 2016.

Tu także: J. Witkiewiczowa: Appendix: Wspomnienia o Stanisławie Ignacym Witkiewiczu.

Adaptacje

teatralne

Listy od W. Happeningi à la Witkacy. Adaptacja i reżyseria: W. Gołaszewski. Wystawienie: Teatr GO. Warszawa, Instytut Fizyki Plazmy i Laserowej Mikrosyntezy 2012.

[T. 23]. Varia. Oprac. J. Degler. 2019, 338 s.

[T. 24]. Kronika życia i twórczości Stanisława Ignacego Witkiewicza. Oprac.: J. Degler, A. Micińska, S. Okołowicz, T. Pawlak. 2017, 954 s.

[T. 25]. Bibliografia Stanisława Ignacego Witkiewicza. [1]. 1885–1989. Oprac.: J. Degler, T. Pawlak; [2]. 1990–2019. Oprac. P. Pawlak. 2020, 891 + 1069 s.

W obydwu woluminach układ bibliografii następujący: I. Literatura – estetyka – filozofia: A. Teksty; B. Opracowania. – II. Korespondencja: A. Edycje; B. Opracowania. – III. Teatr: A. Inscenizacje; B. Opracowania. – IV. Biografia: A. Dokumenty; B. Wspomnienia; C. Opracowania. – V. Witkacy na świecie: A. Przekłady; B. Inscenizacje; C. Opracowania. – V. Kult. – Nadto w woluminie [1]: J. Degler: Recepcja twórczości S.I. Witkiewicza w latach 1945-1989.

64. Do przyjaciół gówniarzy. [Wiersze]. Kielce: Scriptum, Bogart 1994, 31 s.

Adaptacje

teatralne

Uma hija humba gaga. [Monodram]. Reżyseria: B. Piotrowski. Wystawienie: Kraków, Teatr Psychodelii Absolutnej – Off Teatr, Centrum Sztuki Współczesnej „Solvay 2006 (wykonanie: W. Michno).

65. Pisarze awangardy dwudziestolecia międzywojennego. Autokomentarze: Leśmian, Witkacy, Schulz, Gombrowicz. Wybór i wprowadzenie: T. Wójcik. Warszawa: Semper 1995, 192 s.

Tu S.I. Witkiewicza: Wstęp filozoficzny [poz. ]; Uczucia metafizyczne [poz. t. 2]; O sztuce czystej [poz. ]; O zaniku uczuć metafizycznych w związku z rozwojem społecznym [poz. ].

66. Myśli o Polsce, sztuce, filozofii. Wybór i wstęp: J.W. Sarna. Kielce: Oficyna Wydawnicza STON 2 1996, 175 s.

67. Dramaty wybrane. Wstęp i oprac.: J. Błoński. T. 1–2. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas 1997, 325 + 365 s.

Zawartość

T. 1: Nowe Wyzwolenie [poz. ]; W małym dworku [poz. ]; Mątwa, czyli Hyrkaniczny światopogląd [poz. ]; Janulka, córka Fizdejki [poz. ]. – T. 2: Kurka Wodna [poz. ]; Matka [poz. ]; Szewcy [poz. ].

68. Ogród złotych myśli. [Aforyzmy]. Według pomysłu i w oprac. R. Matys-Małaszkiewicz. Wrocław: Astrum 1998, 69 s.

69. Man hat uns das Jenseits genommen... Fünf Stücke. Polnisch/deutsch. Übersetzt und herausgegeben von E. Makarczyk-Schuster und K. Schuster. München: O. Sanger 2006, 527 s. Arbeiten und Texte zur Slavistik, 79.

Autor podpisany także: Witkacy. Tekst w języku polskim i niemieckim.

Zawartość

Gyubal Wahazar, czyli Na przełęczach BEZSENSU [poz. ] = Gyubal Zauderzar oder Auf den Passwegen der SINNLOSIGKEIT. – Nowe Wyzwolenie [poz. ] = Die neue Befreiung. – Matka [poz. ] = Die Mutter. – Metafizyka dwugłowego cielęcia [poz. ] = Die Metaphysik eines zweiköpfigen Kalbes. – ONI [poz. ] = SIE.

70. Szewcy i inne dramaty. Posłowie: L. Badula. Kraków: Zielona Sowa 2006, 278 s.

Zawartość

Szewcy [poz. ]; Nowe Wyzwolenie [poz. ]; Wariat i zakonnica [poz. ]; Matka [poz. ]; Janulka, córka Fizdejki [poz. ].

71. Wir brauchen gar kein Jenseits. Sechs Stücke. Zweisprachige Ausgabe polnisch und deutsch. [Przekł. i red.:] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. München: O. Sagner 2009, 569 s. Arbeiten und Texte zur Slavistik, 85.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Frankfurt am Main: Peter Lang 2009, plik w formacie PDF.
Autor podpisany także: Witkacy. Tekst w języku polskim i niemieckim.

Zawartość

Wariat i zakonnica [poz. ] = Ein Irrer und 'ne Nonne; Tumor Mózgowicz [poz. ] = Tumor Hirnriss; Kurka wodna [poz. ] = Das Wasserhuhn; Pragmatyści [poz. ] = Pragmatisten; Bezimienne dzieło [poz. ] = Eine Tat ohne Namen; Jan Maciej Karol Wścieklica [poz. ] = Jan Mathis Karl Tollwuth.

72. Ein Hauch von Jenseits... Vier Stücke. Polnisch/deutsch. [Przekł. i red.] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. Munich; Berlin: O. Sagner 2010, 613 s. Arbeiten und Texte zur Slavistik, 87.

Autor podpisany także: Wtkacy. Tekst w języku polskim i niemieckim.

Zawartość

Szewcy [poz. ] = Schuhmacher; Maciej Korbowa i Bellatrix [poz. ] = Mathias Korbowa und Bellatrix ; Niepodległość trójkątów [poz.] = Unabhängigkeit der Dreiecke; Mister Price, czyli Bzik tropikalny [poz. ] = Mister Price also Der Tropenkoller.

73. Wozu bist du aus dem Jenseits hierher gekommen? Sechs Stücke. Polnisch/deutsch. [Przekł. i red.:] E. Makarczyk-Schuster, K. Schuster. [Przeł.Sonatę Belzebuba” Ł. Neca]. Frankfurt am Main: Peter Lang 2012, 595 s. Arbeiten und Texte zur Slavistik, 92.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Frankfurt am Main: Peter Lang 2012, plik w formacie PDF.
Autor podpisany także: Witkacy. Tekst w języku polskim i niemieckim.

Nagrody

Edytorzy otrzymali nagrodę Stowarzyszenia ZAiKS.

Zawartość

W małym dworku [poz. ] = In einem kleinen Gutshaus; Janulka, córka Fizdejki [poz. ] = Janulka, die Tochter Viehsdeykos; Sonata Belzebuba [poz. ] = Die Beelzebub–Sonate; Mątwa [poz. ] = Die Tintenfisch; Nadobnisie i koczkodany [poz. ] = Grazien und Vogelscheuchen; Panna Tutli-Putli [poz. ] = Fräulein Tutli-Putli.

74. M. Czyńska: Kobiety Witkacego. Metafizyczny harem. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy Znak 2016, 333 s., [16] s. tab., wyd. nast. [nowe i uzupełnione] pt. Witkacy i kobiety. Harem metafizyczny. Warszawa: Marginesy 2022, wyd. jako dokument elektroniczny tamże 2022, plik w formacie MOBI.

75. Theoretische Schriften zum Theater. [Przekł., wybór i przedmowa:] K. Schuster. Berlin: Frank & Timme [2018], 582 s. Arbeiten und Texte zur Slavistik, 101.

Tekst w języku polskim i niemieckim.

Zawartość

Z poz. : Poświęcone teatrałowi” = Dem „Theatral” gewidmet; Przedmowa = Vorwort; Wstęp do teorii Czystej Formy w teatrze = Einführung in die Theorie der Reinen Form im Theater; Bliższe wyjaśnienia w kwestii Czystej Formy na scenie = Nähere Erklärungen in der Frage der Reinen Form auf der Bühne; Parę słów w kwestii „tematów” sztuk teatralnych = Einige Worte in der Frage der „Themen” von Theaterstücken; Kwestia języka w sztukach scenicznych w Czystej Formie = Die Frage der Sprache in Bühnenstücken in Reiner Form; Odczyt o Czystej Formie w teatrze = Vortrag über die Reine Form im Theater; Szkic do systemu pojęć dla krytyki formalnej w teatrze = Skizze zu einem Begriffssystem für eine formale Kritik im Theater; Dodatkowe wyjaśnienia w kwestii gry aktorów w sztuce w Czystej Formie = Zusätzliche Erklärungen in der Frage des Spiels der Schauspieler in einem Stück in Reiner Form; Parę słów o krytyce artystycznej u nas = Einige Worte über die Kunstkritik bei uns; Parę słów w kwestii stosunku formy do „treści” = Einige Worte in der Frage des Verhältnisses der Form zum „Inhalt”; Jeszcze parę słów w kwestii „fantastycznej psychologii” = Noch einige Worte in der Frage der „fantastischen Psychologie”; O przyszłość teatru = Über die Zukunft des Theaters; O artystycznej grze aktora = Über das künstlerische Spiel des Schauspielers; Teatr przyszłości = Das Theater der Zukunft; Czysta Forma w teatrze Wyspiańskiego = Die Reine Form im Theater Wyspiańskis; O artystycznym teatrze = Über das künstlerische Theater; O Czystej Formie = Über die Reine Form.

Listy

1. Całuję was gdzie chcecie. Listy do Leona i Władysławy Reynelów. [Powst. 1919-1930]. Z rękopisu podała do druku i oprac. M. Gamdzyk-Kluźniak. Warszawa: ABC Future 1997, 7, [3], 50, [10], [25] s.
2. Listy do Bronisława Malinowskiego. [Powst. 1906, 1914, 1936-1938]. Wstępem opatrzył E.C. Martinek. Przygotował do druku: T. Jodełka-Burzecki. Wstęp przeł. [z angielskiego] Z. Zinserling, listy angielskie S. Witkiewicza i B. Malinowskiego przeł. T. Jodełka-Burzecki. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1981, 129 s.
3. Korespondencja filozoficzna. [Autorzy:] R. Ingarden, S. Witkiewicz. [Powst. 1934-1939]. Z rękopisu wyd. i wstępem opatrzył B. Michalski. Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN, Collegium Civitas Press 2002, 116 s.
Zawiera 88 listów S.I. Witkiewicza do R. Ingardena z lat 1934-1939 i 7 listów R. Ingardena do S.I. Witkiewicza z lat 1936-1938.
4. Dzieła zebrane. T. 17–22. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 2005, 2007, 2010, 2012, 2013, 2014. Zob. Twórczość poz. .
Tom 17–18 zawiera korespondencję do różnych adresatów z lat 1885–1939, t. 19–22 listy do żony z lat 1923–1939.

Utwory niepublikowane

Dramaty znane tylko z tytułów (inf.: J. Degler zob. Twórczość poz. [t. 5] s. 507–509):.

Filozofowie i cierpiętnicy, czyli Ladaczyni z Ekbatany. Tragedia perska w 3 aktach. Powst. 1920.
Miętosza, czyli w sidłach BEZTROSKI. Komedia w 2 aktach z epilogiem. Powst. 1920.
Multiflakopulo. Okropny dramat w 3 aktach z bardzo długim prologiem. Powst. 1920.
Utwór napisany na konkurs ogłoszony w 1919 przez redakcję „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” i dyrekcję krakowskiego Teatru Bagatela. Jury nie przyznało nagród tylko trzy „zaszczytne wzmianki”, z których jedną otrzymał dramat Witkiewicza.
Pentemychos i jej niedoszły wychowanek. Tragedyjka w 3 aktach z prologiem i epilogiem. Powst. 1920.
Planowane wystawienie w Teatrze Elsynor w Warszawie nie doszło do skutku.
Dobra Ciocia Walpurgia. Komedia w 2 aktach z epilogiem. Powst. 1921.
Chaizowe plemię. Dramat. Powst. 1925.
Zbyteczny człowiek. Dramat. Powst. 1925.
Ponury bękart Verminestone'u – „improglio angielskie. Powst. 1926.
Późnowieczne sobowtóry. Powst. 1923–1927.
Koniec świata. Komedia w 3 aktach. [Współautorka:] M. Pawlikowska-Jasnorzewska. Powst. ok. 1929.
Glątwa. Powst. [przed 1939].

Utwory niepublikowane, niedatowane

Juwenilia (inf.: A. Micińska zob. Twórczość poz. [t. 5] s. 482) znane tylko z tytułów:.

Długi, czyli Ucieczka.
Flaki dorożkarza.
Kłótnia o smród.
Ostatni nabój, czyli Pan Gnatowski w drodze do Afryki.
Szachy, czyli Cały majątek przegrany.
Wojna – dramat.

Wybory utworów literackich w przekładach

angielski

The madman and the nun, and other plays. [Przeł.:] D.C. Gerould, C.S. Durer. [Przedmowa:] J. Kott. Seattle [1968], wyd. nast. Seattle, London 1973.
Tropical madness. Four plays. [Przeł.:] D. Gerould, E. Gerould. [Przedmowa:] M. Esslin. New York 1972.
Beelzebub Sonata. Plays, essays, documents. [Wybór i przekł.:] D. Gerould, J. Kosicka. New York 1980, wyd. nast. 1988 [zawiera dramaty i fragmenty artykułów].
The Witkiewicz reader. [Przeł.] D. Gerould. Evanston, Ill. 1992, wyd. nast.: London 1993; Evanston, IL 1996 [zawiera przekłady sztuk, esejów, fragmentów powieści i korespondencji z B. Malinowskim].
The mother and other unsavory plays, including Shoemaker and They. [Przeł.:] D.C. Gerould, C.S. Durer. [Przedmowa:] J. Kott. New York 1993.
Seven plays. [Przeł.] D. Gerould. New York 2004.