BIO

Urodzony 2 lipca 1908 w Aleksandrowsku (obecnie Zaporoże) na Ukrainie; syn Michała Sokorskiego, nauczyciela gimnazjalnego, i Katarzyny z domu Poleskiej Szczypiłło. W 1912 wraz z rodziną przeniósł się do Kalisza, a potem do Warszawy. Po wybuchu I wojny światowej przebywał na Krymie (niedaleko Jałty) u dziadka Platona Poleskiego Szczypiłło. W 1918 powrócił do Warszawy i uczęszczał do Gimnazjum Wojciecha Górskiego. W 1923 został członkiem Związku Polskiej Młodzieży Socjalistycznej (ZPMS). Po objęciu przez ojca w 1924 stanowiska dyrektora Gimnazjum im. M. Konopnickiej w Łomży, przeprowadził się do tego miasta i kontynuował naukę w Gimnazjum im. T. Kościuszki; był współorganizatorem gimnazjalnego koła ZPMS. W 1926 zdał maturę i do 1930 studiował prawo na Uniwersytecie Warszawskim (UW; studiów nie ukończył). Prowadził aktywną działalność polityczną: przewodniczył warszawskiemu oddziałowi Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego (1926), należał do Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej „Życie” (w 1926-27 przewodniczący), Komunistycznej Partii Polski (KPP) (od 1927) i jednocześnie z polecenia partii do Polskiej Partii Socjalistycznej-Lewica (PPS-Lewica, w 1929-31 sekretarz generalny). W 1927 ożenił się z Marią Święcką, działaczką partyjną (rozwód w 1946). W 1929 został aresztowany i skazany na trzy miesiące więzienia (za udział w organizowaniu akcji wyborczej do parlamentu regionalnego na Śląsku). Współpracował z organem prasowym PPS-Lewicy „Robociarz” (1929-31), w którym ogłaszał artykuły publicystyczne i propagandowe. Debiutował jako prozaik w 1931 na łamach „Miesięcznika Literackiego” (nr 18) reportażem literackim pt. Górny Śląsk (podpisanym: J.W. Sokal). Aresztowany ponownie w 1931 (za udział w II Kongresie PPS-Lewicy i współpracę z KPP), na procesie w Łodzi w 1933 został skazany na pięć lat więzienia. W tym czasie zaczął pisać powieść Rozdarty bruk. Zwolniony z więzienia w styczniu 1936 (na mocy amnestii), kontynuował działalność polityczną w KPP; z ramienia tej partii współpracował z prasą lewicową; pod pseudonimem Andrzej Sokora pisał artykuły m.in. do „Dziennika Popularnego” (1936-37) i „Sygnałów” (1936-39). Rozpoczął studia w zakresie orientalistyki na UW (nieukończone). W listopadzie 1938 został po raz trzeci aresztowany pod zarzutem współpracy z KPP i przez kilka miesięcy, do umorzenia śledztwa, był więziony na Pawiaku. Po wybuchu w 1939 II wojny światowej służył w Robotniczej Brygadzie Obrony Warszawy. W połowie września udał się na wschód i dotarł do Kowla zajętego przez wojska radzieckie. Pracował jako kolejarz. Od 1941 był członkiem Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii Bolszewików. W maju tegoż roku został skierowany na kursy partyjne Kominternu (tzw. wyższy kurs szkoły związkowej) w szkole politycznych pracowników kolejowych w Moskwie i uzyskał stopień lejtnanta. Po rozpoczęciu wojny niemiecko-radzieckiej pracował w przemyśle zbrojeniowym najpierw w Charkowie, a potem kolejno w Sarepcie pod Stalingradem (jesienią 1941) i w Tbilisi (wiosną 1942). Na stanowisku instruktora Zarządu Politycznego Kolei Południe nadzorował zabezpieczanie wojskowych transportów kolejowych oraz prowadził działalność polityczną i propagandową wśród podległych mu robotników i rozrzuconych po Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich (ZSRR) Polaków. Wielokrotnie odbywał długie podróże po południowych republikach Związku Radzieckiego. W lutym 1943 został wezwany do Moskwy i brał udział w organizowaniu Związku Patriotów Polskich (ZPP): był członkiem prezydium Zarządu Głównego ZPP oraz współredaktorem „Wolnej Polski”, organu prasowego związku. W kwietniu tegoż roku otrzymał awans na podpułkownika i nominację na zastępcę (do spraw politycznych) dowódcy 1. Dywizji Piechoty im. T. Kościuszki (później 1. Korpusu Polskich Sił Zbrojnych w ZSRR). W maju wyjechał do Sielc i uczestniczył w formowaniu polskiej dywizji. W tym czasie zawarł związek małżeński z Haliną Snarską, żołnierzem 1. Samodzielnego Batalionu Kobiecego im. E. Plater (rozwiedzeni). Brał udział w bitwie pod Lenino (odznaczony krzyżem Virtuti Militari i radzieckim Orderem Lenina). W końcu listopada 1943, w czasie sporów ideologicznych wśród kierownictwa 1. Korpusu i ZPP, został odsunięty od służby wojskowej, wykluczony z Prezydium ZPP, a następnie na krótko aresztowany. Zwolniony, wyjechał z nakazem pracy do Gruzji (jako działacz związków zawodowych). W listopadzie 1945 powrócił do Polski. Został członkiem Polskiej Partii Robotniczej (PPR) i członkiem Krajowej Rady Narodowej (do 1947). Zamieszkał w Warszawie, gdzie objął stanowisko sekretarza Komisji Centralnej Związków Zawodowych (1945-48; pełnił też funkcję przewodniczącego Rady Szkół Wyższych w1946-48) i prezesa Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego (1945-48). Był posłem na Sejm Ustawodawczy (1947-52) i Sejm Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (PRL) (1952-56). Od 1948 pracował w Ministerstwie Kultury i Sztuki, najpierw w randze podsekretarza stanu, a w 1952-56 ministra. W grudniu 1948, na I zjeździe Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR), wszedł w skład Komitetu Centralnego (KC) jako zastępca członka KC (do 1976). Był jednym z inicjatorów zorganizowanego w styczniu 1949 w Szczecinie Zjazdu Pisarzy Polskich i autorem referatu programowego, postulującego realizm socjalistyczny. Działalność polityczną łączył z pracą dziennikarską i literacką; artykuły z zakresu publicystyki kulturalnej, krytyki oraz teorii literatury i sztuki ogłaszał m. in. w „Kuźnicy” (1946-50), „Odrodzeniu” (1947-49), „Materiałach do Studiów i dyskusji z Zakresu Teorii i Historii Sztuki” (1950-53), „Przeglądzie Kulturalnym” (1952-63; członek kolegium redakcyjnego) i w „Życiu Literackim” (od 1953; w 1979-80 cykl felietonów pt. Co słychać w Warszawie). W 1955 ożenił się z Barbarą Klimkiewicz, aktorką (rozwód w 1964). Należał do Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (SDP) i Związku Literatów Polskich (od 1956). W 1956 został mianowany przewodniczącym Komitetu do Spraw Radiofonii „Polskie Radio”, a w 1960 przewodniczącym Komitetu do Spraw Radia i Telewizji „Polskie Radio i Telewizja” (do 1972). Prowadził też w radiu od 1957 cykliczną audycję pt. Radioproblemy, a następnie od 1972 Felieton kulturalny. W 1964 zawarł związek małżeński z Wiesławą Fedorońko, lingwistką i dziennikarką. W 1965-76 był posłem na Sejm PRL. W 1966-90 pełnił funkcję redaktora naczelnego „Miesięcznika Literackiego”. Artykuły, felietony, wspomnienia, opowiadania i dramaty publikował m.in. w „Dialogu” (1958-76, z przerwami), „Kulturze” (1963-78; od 1964 członek zespołu redakcyjnego), „Szpilkach” (od 1971, z przerwami), „Za Wolność i Lud” (1975-83; przewodniczący rady redakcyjnej z ramienia Związku Bojowników o Wolność i Demokrację, ZBoWiD), „Ekranie” (1976-80; tu m.in. w 1978-80 cykl felietonów pt. Tradycja i kontynuacja), „Argumentach” (1977-80; m.in. w 1979 cykl wspomnień pt. Sylwetki), „Expressie Wieczornym” (1979-81, m.in. cykle felietonów w 1979-80 pt. Co słychać w Warszawie? i w 1980-81 Z lewej trybuny). W 1972 przeszedł na emeryturę. W 1976/77 wykładał politykę kulturalną na UW. W 1977 był kierownikiem literacko-artystycznym Zespołu Filmowego „Profil”. W 1979 otrzymał nagrodę im. B. Prusa przyznaną przez SDP za całokształt publicystyki. W 1980-83 pełnił funkcję prezesa Zarządu Głównego ZBoWiD, a w 1982-90 prezesa Narodowej Rady Kultury. W 1988 został mianowany generałem brygady w stanie spoczynku. W tymże roku otrzymał nagrodę literacką Ministra Obrony Narodowej. Odznaczony m.in. Orderem Sztandarem Pracy I klasy (1954), Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (1964), Orderem Budowniczych Polski Ludowej (1979), tytułem honorowym „Zasłużony dla Kultury” (1989). Zmarł 2 maja 1999 w Warszawie; pochowany tamże na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.

Twórczość

1. Rozdarty bruk. Powieść. Warszawa: M. Fruchtman 1936, 270 s.

Autor podpisany: Andrzej Sokora.

2. Czego chce PPR dla klasy robotniczej. [Broszura propagandowa]. Warszawa: Książka 1946, 23 s.

3. Przewodnik dla Rad Zakładowych. Warszawa: Książka 1947, 219 s.

4. Sprawy ruchu zawodowego. Przedmowa: O. Szechter. Warszawa: Czytelnik 1947, 91 s.

5. Sztuka w walce o socjalizm. [Zbiór artykułów]. [Warszawa:] Państwowy Instytut Wydawniczy 1950, 287 s.

Zawartość

Udział klasy robotniczej w budowaniu kultury narodowej epoki socjalizmu; Włodzimierz Lenin; Nowa literatura w procesie powstawania; Rodzi się nowa muzyka; Interesuje nas człowiek; Na marginesie sześcioletniego planu kulturalnego; O właściwy stosunek do sztuki ludowej; Kryteria realizmu socjalistycznego w plastyce; O realistyczną plastykę naszej epoki; Z problemów współczesnej dramaturgii; O sztukę realizmu socjalistycznego; Przeciw kosmopolityzmowi w sztuce; Ku realizmowi socjalistycznemu w muzyce; Szkolnictwo artystyczne na nowej drodze; Przeciw formalizmowi i naturalizmowi w filmie; Życie na miarę epoki; Sztuka w walce o socjalizm; Na marginesie Festiwalu sztuk radzieckich; Problematyka dyskusji literackich; Ogólnokrajowa wystawa plastyczna i jej konsekwencje.

Przekłady

czeski

Uměný v boji za socialismus. [Przeł.] E. Sojka. Praha 1952.

6. Dziennik podróży. Dwa miesiące w Chinach. Warszawa: Czytelnik 1954, 243 s.

Dotyczy podróży w okresie 18 IX-25 XI 1953.

7. Zakręty. (Sztuka w 3 aktach z prologiem). Dialog 1958 nr 5 s. 5-28.

8. Grubą kreską. Dialogi o sztuce, moralności i socjalizmie. Warszawa: Iskry 1959, 124 s.

9. Dramat w lesie. [Widowisko telewizyjne]. Telewizja Polska 1961.

10. Okruchy. [Opowiadania]. Warszawa: Czytelnik 1961, 165 s.

Zawartość

Ucieczka; Milczenie [por. Twórczość poz. oraz Słuchowiska radiowe]; Okruchy; Pierwszy dzień; Kontrasty [por. Słuchowiska radiowe]; Prowokator; Powrót; Połów [por. Słuchowiska radiowe].

11. Polowanie. [Widowisko telewizyjne]. Telewizja Polska 1961.

12. Ucieczki. Sztuka w 2 aktach. Prapremiera: Łodź, Teatr Nowy 1961.

13. Spotkania. Sztuka w 2 aktach. Uwagi inscenizacyjne: J. Nowacki. Scenografia: M. Kochanowicz. Warszawa: Centralna Poradnia Amatorskiego Ruchu Artystycznego 1962, 48 s.

14. Współczesność i młodzież. [Szkice]. Warszawa: Iskry 1963, 185 s.

Zawartość

Cz. I: Rocznice i fakty; Współczesna młodzież; Dialog czy problem; Młodzież i polityka; Młodzież a biurokracja; Komunizm współczesny; Nietolerancja; Myślenie laickie; Rodzina współczesna; O potrzebie współczesności; Nowoczesność – treść i forma; Co młodzież czyta i dlaczego; Młodzież w literaturze; Młodzież i film; Telewizja i młodzież; Kultura masowa; Kultura masowa i świat współczesny. – Cz. II: Obiektywne racje i odpowiedzialność; Moralność na codzień; Współczesna dziewczyna; Współczesny chłopiec; Prawo do własnej moralności; Prawo do szczęścia; Własne szczęście i własna ofiara; Własne szczęście i własna kamizelka; Życie i fantazja; Rozwód czy rodzina; Współistnienie i kontakty.

15. Współczesna kultura masowa. Szkice. Warszawa: Wydawnictwo Związkowe Centralnej Rady Związków Zawodowych 1967, 152 s.

Zawartość

Kultura socjalistyczna; Polityka kulturalna państwa socjalistycznego; Upowszechnienie kultury jako środek wychowania i kulturalnego rozwoju społeczeństwa; Kultura masowa a niektóre problemy twórczości; Literatura i czytelnik; Radio i telewizja oraz jej dramaturgia; Masowe środki upowszechniania i ruch zawodowy; Problematyka kultury masowej wśród młodzieży; Socjologia widowni – i co z tego wynika; Zasady współdziałania; Problem postawy afirmatywnej.

16. Milczenie. (Widowisko telewizyjne). Miesięcznik Literacki 1968 nr 7 s. 21-29. Telewizja Polska 1969. Przedruk „Teatr Polskiej Telewizji” 1970 nr 1 s. 77-91. Por. poz. oraz Słuchowiska radiowe.

17. Kultura i polityka. Szkice i artykuły. Warszawa: Wydawnictwo Związkowe Centralnej Rady Związków Zawodowych 1970, 130 s.

Zawartość

Wstęp; Ideologia i kultura; O co chodzi?; Ruch robotniczy i świat współczesny; Na tropach historii; Strategia walki; Demokracja socjalistyczna; Dwadzieścia pięć lat Polski Ludowej; Młode pokolenie; Lata przełomu; Studenci; Telewizja i świat współczesny; Wpływ radia i telewizji na ukształtowanie się upodobań i zainteresowań kulturalnych; Trudności i perspektywy; Świat idei i świat faktów; Teoria i praktyka; Marksizm i jego twórczy aspekt; Ideologia i moralność; Integracja narodu i socjalizm; Listopadowa rocznica.

18. Polacy pod Lenino. Warszawa: Książka i Wiedza 1971, 135 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 1983, wyd. 3 1988.

Opowieść o bitwie pod Lenino w 1943.

19. Nie ma powrotów tych samych. (Sztuka w 2 aktach). Dialog 1973 nr 3 s. 5-28.

20. Notatki. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1975, 184 s. Wyd. 2 tamże 1976.

Wspomnienia z lat 1908-1968.

21. Opowieść tropikalna. (Komedia w 2 aktach). Dialog 1976 nr 6 s. 5-26.

22. Piotr. [Powieść]. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1976, 194 s. Wyd. 2 tamże 1977.

23. Ludzie i sprawy. [Szkice]. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe 1977, 251 s.

Zawartość

Kilka słów zamiast wstępu. – Ci, co zostali wspomnieniem; Partia, Leon Kruczkowski; Maria Dąbrowska; Leon Schiller; Ludwik Solski; Arnold Szyfman; Jan Cybis; Xawery Dunikowski i Siqueiros Alfaro; Obrazy El Greco i słońce Kuby; Pisarze i artyści; Przyjęcie u Jarosława [Iwaszkiewicza]; Łagów i muzyka; Melanii Kierczyńskiej spór o realizm; Teatr w Telewizji; Rozmowa z Kimuro Osudą; Ciągłość zjawisk kulturalnych; Kultura socjalistyczna i tradycja; Rozmyślania o kulturze i nowoczesności; Autentyzm i rzeczywistość; Rytm życia; Spotkanie w Białej Podlaskiej; O filozofii, która się filozofom nie śniła [dot. współczesnego filmu polskiego]; Polityka, obyczaje i realizm socjalistyczny; Myślenie sprawia przyjemność; O „Miesięczniku Literackim” pół żartem, pół serio; W rozmowie z przyjaciółmi [z „Życia Literackiego”]; Rodzina Matysiaków [dot. powieści radiowej]; „Noce i dnie” [dot. wersji filmowej powieści M. Dąbrowskiej]; Polityka i kobiety; Kilka uwag na marginesie.

24. Polskie refleksje. [Zbiór artykułów]. Warszawa: Książka i Wiedza 1977, 93 s.

Zawartość

Kilka słów zamiast wstępu. Pierwsze lata; Sześciolatka; W poszukiwaniu nowego etapu; Na zwolnionych obrotach; Przyspieszenie; Zmiany w postawach ludzkich; Sylwetki; Refleksje polskie.

25. Kroki. [Powieść]. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1978, 197 s.

26. Leon Schiller. [Szkic biograficzny]. Warszawa: Iskry 1978, 83 s.

27. Xawery Dunikowski. [Szkic biograficzny]. Warszawa: Iskry 1978, 103 s.

28. Tamte lata. Warszawa: Książka i Wiedza 1979, 194 s. Wyd. 2 tamże 1980.

Wspomnienia z lat 1939-1945.

29. Czas, który nie mija. [Eseje, refleksje, wspomnienia]. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza 1980, 237 s.

Zawartość

Cz. I: Polityka kulturalna [dot. l. 1944-1977]. – Cz. II: Zygmunt Berling; Teatr [W.] Krasnowieckiego; Co Leon Schiller po sobie zostawił?; W pracowni [X.] Dunikowskiego; Jerzy Antczak; Tadeusz Hołuj; Książka wspomnień Jarosława Iwaszkiewicza [dot.: Książka moich wspomnień]; Epitafium na śmierć poetów [S. Grochowiaka i J. Przybosia]. – Cz. III: Kultura i świadomość społeczna; Refleksje literackie; Na czym polegają trudności? [dot. procesów twórczych]; Literaci; Myślenie – „Trzecie królestwo” [dot. m. in. A. Kuśniewicz: Trzecie królestwo]; Teatr, film i edukacja; Poczucie humoru [w literaturze i kulturze]; Postęp i snobizm; Jak żyć warto? [dot. społeczeństwa socjalistycznego]; Polityka i miłość życia; Czas, który nie mija [wspomnienia z okresu II wojny światowej].

30. Mikołaj. [Powieść]. Warszawa: Młodzieżowa Agencja Wydawnicza 1980, 237 s.

31. Refleksje o kulturze. Literatura i sztuka trzydziestopięciolecia. Warszawa: Iskry 1980, 224 s.

Zagadnienia polityki kulturalnej.

32. Umarli przychodzą nad ranem. [Powieść]. Warszawa: Czytelnik 1980, 166 s.

33. Zostać sobą. [Powieść]. Warszawa: Czytelnik 1982, 258 s. Wyd. 2 tamże 1987.

34. Każda rzeka ma swój nurt. [Powieść]. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza 1983, 69 s.

35. Nie można powtórzyć. [Powieść]. Warszawa: Książka i Wiedza 1984, 252 s. Wyd. 2 tamże 1986.

36. Skazani na siebie. [Powieść]. Warszawa: Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych 1988, 159 s.

37. Znaki zapytania. [Powieść]. Warszawa: Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych 1988, 166 s.

38. Nic nie jest proste. [Powieść]. Warszawa: Młodzieżowa Agencja Wydawnicza 1989, 206 s.

39. Niezależność i samorządność w ruchu zawodowym. Warszawa: Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych 1989, 97 s.

40. Udana klęska. Warszawa: Savimpress 1990, 141 s.

Wspomnienia z lat 1970-1990.

41. Uwikłania. [Powieść]. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1990, 215 s.

42. Wspomnienia [z lat 1908-1968]. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza 1990, 373 s.

43. Romans z komuną. Łódź: Res Polona 1991, 187 s.

Na okładce podtytuł: Zwierzenia intymne.
Wspomnienia w formie wywiadu rzeki.

44. Wyznania zdrajcy. Wywiad – rzeka z Włodzimierzem Sokorskim. Rozm. S. Zawiśliński. Chicago, Warszawa: Andy Grafik 1991, 102 s.

45. Adieu, burdel czyli Notatnik intymny. Inspiracja i współpraca red. S. Zawiśliński. Chicago, Warszawa: Andy Grafik 1992, 124 s.

Książka wspomnieniowa w formie leksykonu złożonego z krótkich, felietonowych haseł osobowych i rzeczowych; dotyczy polityki, kultury i obyczajowości II Rzeczpospolitej oraz Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej.

Słuchowiska radiowe, m.in.

Kartka z pamiętnika więźnia. Polskie Radio 1959.
Połów. Polskie Radio 1959 [por. Twórczość poz. ].
Kontrasty. Polskie Radio 1960 [por. Twórczość poz. ].
Milczenie. Polskie Radio 1968 [por. Twórczość poz. , ].
Kartka z notatnika. Polskie Radio 1973.
Wypadek. Polskie Radio 1974.
Dalekie i bliskie. Polskie Radio 1978.

Omówienia i recenzje

Ankiety dla IBL PAN 1966, 1979, 1988.

Autor o sobie

Włodzimierza Sokorskiego próba autoportretu. Notował E. Żurek. „Argumenty 1977 nr 51/52.
W. Sokorski: Moje dzienikarstwo. Prasa Polska 1979 nr 12.

Wywiady

Polityka i miłość życia. Rozm. B. Maciejewski. Itd 1975 nr 16.
Życie nie jest dla świętych. Rozm. Z. Trziszka. Tygodnik Kulturalny 1986 nr 39.
Nie będę robił z siebie baranka... Rozm. W. Karaś. Tygodnik Demokratyczny 1989 nr 4, 5.
Stawka większa niż władza. Rozm.: M. Jańczak, G. Wrońska. Wprost 1989 nr 4-6.

Słowniki i bibliografie

Słownik współczesnych pisarzy polskich. Seria 2. T. 3. Warszawa 1980 (B. Winklowa).
E. Ciborska: Leksykon polskiego dziennikarstwa. Warszawa 2000.
Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny. T. 2. Warszawa 2000 (Redakcja).

Ogólne

Artykuły

S. Wygodzki. „Dziennik Polski i Dziennik Żołnierza”, Londyn dod. „Tydzień Polski1975 nr 21 [dot. Ballada afrykańska. „Miesięcznik Literacki” 1975 nr 2].
S. Kokesz: Prezes. Tydzień Polski”, Londyn 1983 nr 36.
M. Prandota: Kocha życie, politykę i kobiety. Odrodzenie 1986 nr 7.
[Z. Trziszka] Z.T.: Sokorski prekursorski. Miesięcznik Literacki 1989 nr 2/3.
A. Kaczyński: Towarzysz Münchhausen. Włodzimierz Sokorski. „Rzeczpospolita 1999 nr 105.
M. Komar: Włodzimierz Sokorski. „Kultura 1999 nr 7/8.
E. Syzdek: Wieloznaczny i małowierny. Wielcy i mali politycy PRL. Trybuna 1999 nr 95.
M. Nowakowski: Ogród Ujazdowski. W tegoż: Nekropolis. Warszawa 2005.

Rozdarty bruk

[B. Dudziński] B. D.: Nowe książki. Robotnik 1936 nr 129.
E. Breiter: Powieści polskie. Wiadomości Literackie 1936 nr 24.

Sztuka w walce o socjalizm

L.B. Grzeniewski: Partyjna teoria w walce o socjalistyczną sztukę. Wieś 1951 nr 1.
K. Krejčý. „Slavia”, Praga 1952 nr 1.

Zakręty

J.N. Miller: O Sokorskim i o Częstochowie. Uwaga na „Zakręty”. Orka 1958 nr 25.

Okruchy

J. Katz: Ludzie bliscy. Życie Literackie 1961 nr 30.

Ucieczki

J. Kott: Próba współczesnego tematu. Przegląd Kulturalny 1961 nr 20.
Z. Nienacki: Ucieczki donikąd. Odgłosy 1961 nr 20.

Współczesna kultura masowa

M. Kwiecińska. „Nauczyciel i Wychowanie1968 nr 2.

Kultura i polityka

J. Jastrzębski: Polityk o kulturze. Odra 1971 nr 1.
J. Kossak: Refleksje nad polityką kulturalną. Miesięcznik Literacki 1971 nr 4.

Polacy pod Lenino

O. Terlecki. „Życie Literackie1971 nr 51.
J. Borkowski: Nie tylko pod Lenino. Miesięcznik Literacki 1972 nr 4.
J. Dobraczyński. „Słowo Powszechne1972 nr 16.
J. Gajewski. „Kultura1972 nr 16.
R. Zambrowski: Wspomnienia, czy fikcja literacka. Zeszyty Historyczne”, Paryż 1972 nr 22.

Notatki

J. Bułak: Śmielej z literaturą polityczną o naszych czasach!Życie Literackie1975 nr 45.
B. Czeszko: Włodzimierza Sokorskiego przypadki. Nowe Książki 1975 nr 21.
M.M. Drozdowski: Polityka, sztuka i kobiety. Miesięcznik Literacki 1975 nr 11.
H. Brzozowski: Anty-Konwicki. Tygodnik Powszechny 1976 nr 48.
W. Woroszylski: Książki, na które czekaliśmy. Więź 1976 nr 1, przedruk pt.: Książki, o które chodzi. W tegoż: Na kurczącym się skrawku i inne zapiski z kwartalnym opóźnieniem. Londyn 1984.

Piotr

L.M. Bartelski: Mistrz i modelka. Widnokręgi 1976 nr 10.
A. Budzyński: O sztuce rozbierania. Nowe Książki 1976 nr 15.
B.S. Kunda: Pasje Piotra Kołodzieja. Życie Literackie 1976 nr 34.
M. Danilewicz Zielińska: Książki najgorsze. Kultura”, Paryż 1976 nr 9.
A. Myszkowski: Medytacje w stylu retro. Miesięcznik Literacki 1976 nr 12.
A. Chudzik: Portret pana Piotra. Literatura 1977 nr 1.

Ludzie i sprawy

Z. Macużanka: Sztuka trwania. Nowe Książ 1977 nr 20.
T.J. Żółciński. „Odgłosy1977 nr 47.

Polskie refleksje

A. Myszkowski: Dokument ciekawych lat. Miesięcznik Literacki 1978 nr 5.

Kroki

E. Czarnecka: O polityce, literaturze i kobietach. Literatura 1979 nr 10.
K. Rutkowski: Metafizyka – polityka – erotyka. Miesięcznik Literacki 1979 nr 5.
W. Żukrowski: Niedomyślenia, pomyłki, trwanie. Nowe Książki 1979 nr 3.
S. Barańczak: Impotencja jako najwyższe stadium komunizmu. W tegoż: Książki najgorsze. Kraków* 1981, przedruk: w tegoż: Książki najgorsze i parę innych ekscesów krytycznoliterackich. Poznań 1990, Kartografia dziwnych podróży. Kraków 2004.

Leon Schiller

A. Myszkowski: Wielcy, którzy trwają. Miesięcznik Literacki 1979 nr 4 [dot. też: Xawery Dunikowski].

Xawery Dunikowski

A. Myszkowski: Wielcy, którzy trwają. Miesięcznik Literacki 1979 nr 4 [dot. też: Leon Schiller].

Tamte lata

Z. Domino: Ludzie i sprawy. Profile 1979 nr 10.
C. Leżeński: Ożywianie historii. Nowe Książki 1979 nr 13.
A. Urbański: Historie stale pisane. Literatura 1979 nr 29.
S. Pełczyński. „Miesięcznik Literacki1980 nr 2.

Czas, który nie mija

T. Błażejewski: Sprawa godna zastanowienia. Odgłosy 1980 nr 34.
A. Myszkowski: Czas zatrzymany pamięcią. Miesięcznik Literacki 1980 nr 10/11.

Mikołaj

E. Zaleska: Mikołaja Włodzimierza Sokorskiego niebanalne przypadki. Nowe Książki 1981 nr 9.

Refleksje o kulturze

B. Czeszko: Kultura jako taka, czyli o kulturze jako tako. Nowe Książki 1981 nr 10.
[J. Łobodowski] Szperacz: Zmierzch bogów. „Dziennik Polski i Dziennik Żołnierza”, Londyn dod. „Tydzień Polski1981 nr 13.
B. Owczarek: Kultura i polityka. Miesięcznik Literacki 1981 nr 6.

Umarli przychodzą nad ranem

R. Pawlukiewicz: Modelu wariant połowiczny. Miesięcznik Literacki 1981 nr 3.
J.M. Gisges: Erotyka i polityka. W tegoż: Moje prywatne miniatury. Warszawa 1982.

Zostać sobą

D. Brylska: Wyczerpać siebie do końca. Miesięcznik Literacki 1982 nr 9.

Każda rzeka ma swój nurt

B. Brankowski: Jego własny cień idzie za nim. Miesięcznik Literacki 1983 nr 8.

Nie można powtórzyć

B. Owczarek: Działacz jest istotą towarzyską. Miesięcznik Literacki 1984 nr 5.
J. Pilch: O co walczymy. Puls,” Londyn 1984 nr 22/23.
W. Zasada: Sokorskiego wizja Sierpnia. Argumenty 1985 nr 29.

Skazani na siebie

A. Bichta: Polityka i miłość. Miesięcznik Literacki 1989 nr 2/3.

Milczenie [Powieść]

B. Kaźmierczak: Milczenie. Ekran 1969 nr 50.