BIO

Urodzony 13 czerwca 1881 w Przemyślu; syn Edwarda Schroedera, urzędnika kolei, i Katarzyny z domu Stańko. Uczęszczał w 1892/93 do gimnazjum w Tarnowie, następnie prawdopodobnie do gimnazjum w Podgórzu pod Krakowem, a maturę zdał w 1902 w gimnazjum w Rzeszowie. W latach szkolnych zaczął pisać wiersze, występował w teatrzyku szkolnym. Działał wśród młodzieży skupionej wokół związanego z Ligą Narodową lwowskiego miesięcznika „Teka”. W 1902-04 studiował polonistykę, germanistykę i filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Debiutował w 1903 wierszem pt. Wiatrak, opublikowanym w „Biesiadzie Literackiej” (nr 13; podpisany Artur Natalian). W 1904 współredagował krakowski miesięcznik społeczno-literacki „Myśl Polska”. Następnie kontynuował studia z zakresu filozofii i estetyki na uniwersytecie w Berlinie. W tym czasie należał do organizacji niepodległościowych tamtejszej Polonii. Studiował też historię sztuki w Dreźnie, Lipsku i Monachium. Podróżował po Włoszech. W 1906-08 był stałym współpracownikiem pisma „Nasz Kraj”, w którym publikował wiersze, artykuły i recenzje (też w dziale Z nowości wydawniczych). Po powrocie do kraju i otrzymaniu dyplomu nauczycielskiego, uczył od 1907 języka polskiego i niemieckiego jako zastępca nauczyciela w filii VII Gimnazjum, a w 1908-10 w IV Gimnazjum we Lwowie. Zrezygnowawszy z pracy pedagogicznej, prowadził przez krótki czas dział teatralny w redakcji „Gazety Narodowej”. Następnie w 1910-21 pracował jako redaktor działu kulturalnego i artystycznego w „Gazecie Lwowskiej” (tu w 1918-21 cykl recenzji teatralnych pt. Z teatru). Równocześnie został redaktorem w lwowskiej filii warszawskiego „Tygodnika Ilustrowanego”. Artykuły i prozę publikował także w „Kronice Powszechnej” (1911-12). Był żonaty z Marią Wincentą Daisenberg, nauczycielką (rozwiedzeni). W czasie I wojny światowej nie został powołany do służby wojskowej z powodu choroby serca. Ewakuowany przed zajęciem Lwowa przez armię rosyjską we wrześniu 1914 wraz z redakcją „Gazety Narodowej” do Bielska, powrócił do miasta w drugiej połowie 1915. Od tegoż roku należał do Polskiej Organizacji Wojskowej. Ogłaszał utwory związane z tematyką patriotyczno-wojenną. W 1918 jako ochotnik szeregowiec wziął udział w walkach z Ukraińcami o Lwów. Równocześnie założył i współredagował pismo „Pobudka”, do którego pisał artykuły i utwory patriotyczne. Publikował także wiersze w wychodzącym w Krakowie czasopiśmie „Maski”; w 1919 pełnił funkcję zastępcy redaktora tego pisma na Lwów. W 1919-20 był redaktorem na Małopolskę tygodnika „Rewia”, wydawanego w Warszawie. W 1920 podczas wojny polsko-bolszewickiej zaciągnął się do 2. szwadronu 3. dywizjonu małopolskich Oddziałów Armii Ochotniczej, został ciężko ranny w bitwie pod Zadwórzem. Był czterokrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych. Zawarł związek małżeński z Janiną Łada Walicką, dziennikarką, uczestniczką walk na terenie Lwowa w 1919 (rozwiedzeni). Po zakończeniu wojny brał udział w organizowaniu życia artystycznego we Lwowie. W 1920 został wybrany do Zarządu Związku Zawodowego Literatów Polskich. W 1921-27 był redaktorem naczelnym lwowskiego tygodnika „Życie Teatralne”, w 1922-23 współpracował ze „Sceną Polską”. W 1922-25 był kierownikiem literackim i sekretarzem generalnym Teatrów Miejskich we Lwowie. Współpracował w 1925-27 z „Kurierem Lwowskim”, po czym był referentem sztuk plastycznych w „Gazecie Porannej”. Należał do dyrekcji lwowskiego Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych i brał udział w pracach jego komisji artystycznej. W 1927 przeniósł się do Krakowa, gdzie został sekretarzem Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych (TPSP). Równocześnie od 1928 współpracował stale z dziennikiem „Czas”, pisał także do „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” (1927-31) i jego dodatku „Kuriera Literacko-Naukowego” oraz do miesięczników „Sztuki Piękne” i „Tęcza”. Ożenił się z Zofią Zarzycką. W 1932 wszedł do komitetu redakcyjnego miesięcznika „Głos Plastyków”. Współpracował z rozgłośnią Polskiego Radia w Krakowie. Prowadził dział lalek w krakowskim Muzeum Przemysłowym i wykładał kostiumologię w żeńskiej szkole przemysłowej. W 1933 został wybrany na honorowego prezesa krakowskiego koła Związku Inwalidów Wojennych Rzeczypospolitej Polskiej. Był członkiem Rady Miejskiej miasta Krakowa, a także Komisji Teatralnej i jury nagrody literackiej Krakowa. Odznaczony m.in. Krzyżem Niepodległości i Złotym Krzyżem Zasługi. Oskarżony niesłusznie o nadużycia finansowe w TPSP (sprawa pozostała nie do końca wyjaśniona), popełnił samobójstwo 16 kwietnia 1934 w Krakowie; pochowany w Luborzycy pod Proszowicami.

Twórczość

1. Chwile. Poezje. Warszawa: Księgarnia M. Dubowskiego 1907, 60 s.

Zawartość

Cykle: Chwile; Pożegnanie; Zmierzch, — oraz przekłady: R. Dehmel: Świat i kobieta.

2. Ostatni Hamlet; Za co?; Wiosna; Florka; Lekcja. [Nowele]. Lwów: Księgarnia Zienkowicz i Chęciński 1910, 378 s. Wyd. osobne utworu Ostatni Hamlet: Lwów: Odrodzenie 1923, 160 s.

3. Echa. [Wiersze]. Lwów: Nakład Gubrynowicz i Syn 1914, 78 s.

4. Pani Rokicka, epizod jednej nocy. [Opowiadanie]. Wiedeński Kurier Polski 1915 nr 154-185. Wyd. osobne Wiedeń, Stanisławów: Księgarnia M. Haskler 1916, 85 s. Wyd. nast. Chicago: Komitet Obrony Narodowej 1917.

5. Marionetki wojenne. [Współautor:] H. Zbierzchowski, S. Wasylewski. Lwów: [Nakład autorów] 1916, 80 s.

Szopka satyryczna. — Autor podpisany: Henartstan.

6. Hrabia. [Opowiadania]. Lwów: Księgarnia Polska B. Połonieckiego 1918, 198 s. Wyd. 2 Lwów: Spółka Wydawnicza Odrodzenie [1925].

Zawartość

Jubileusz; Hrabia; Pan Groszek; Una piecola favola; Rozkaz.

7. Karykatura. (Kartony Kazimierza Sichulskiego). [Przedmowa do Katalogu wystawy:] Karykatury Kazimierza Sichulskiego. Lwów 1918 s. 3-18. Przedruk pt. Rozwój karykatury. W: K. Sichulski: Karykatury współczesne. Album. Kraków 1919 s. 5-24. Wyd. osobne pt. Kazimierz Sichulski. (Karykatury). Kraków: Gebethner i Wolff [1931], 33 s. Przedruk częściowy zob. poz. .

8. Katalog wystawy sztuki współczesnej. Lwów: [b.w.] 1918, 24 s.

9. Orlęta. (Z walk lwowskich). Lwów: Rada Parafialna parafii św. Andrzeja we Lwowie, Skład główny w księgarni Gubrynowicz i Syn 1919, 88 s. Wyd. nast.: wyd. 2 Lwów: H. Altenberg 1919; wyd. 3 Lwów: Odrodzenie 1924, tamże: wyd. 4 1930, wyd. 5 1937; wyd. inne: Wybór i posłowie: A. Krass. Łódź: Wydawnictwo Społeczne „Fakt”* 1988, 19 s.

Przekłady

francuski

Les lionceux. [Przeł.] H. Broel-Plater. Paris 1930.

szwedzki

Örnungarna av Arthurs Schroeder. [Przeł.] K.F. Fellenius. Stockholm 1934.

10. Śladem błękitnym. O sztuce i jej twórcach. Z przedmową L. Pinińskiego. [Szkice]. Lwów: H. Altenberg [1921], 114 s.

Zawartość

O portrecie; Piotr Skarga w malarstwie; Kazimierz Chłędowski; O klace teatralnej; Józef Chełmoński; Sichulski jako karykaturzysta [por. poz. ]; Józef Brandt; Józef Holewiński; Adam Chmielowski; Franciszek Kostrzewski; Wandalin Strzałecki; Franciszek Żmurko; Mieczysław Jakimowicz; A. Karpiński; Fryderyk Pautsch; U Władysława Jarockiego; Stanisław Jaworski.

11. Tajemnice teatru. [Szkice]. Zebrał i ułożył A. Schroeder. Lwów: Nowa Era 1922, 99 s.

Zawartość

Dyrektor teatru; Reżyser; Próba; Koniec aktu i opadanie kurtyny; Autor na próbach; O mimice; Partner; Tempo; Zmysł odległości u aktora; Tłum na scenie; Szminka i peruka w życiu codziennym; Sztuka teatralna jest sztuką przestrzeni; O stylu w dramacie; Trema; Wewnętrzne wyposażenie sceny; Znaczenie harmonii w utworze scenicznym; Dramatyczne wartości barw; Utwór sceniczny jako dzieło wszechsztuki; Dekoracja sceny i jej zadania; Rola dekoracji w utworze scenicznym; Wyspiański a wyposażenie sceny; O klace teatralnej [poz. ]; Nowoczesny kapelmistrz.

12. Awantury teatralne. [Szkice]. Lwów: Wydawnictwo Ossolineum 1927, 183 s.

Zawartość

Wstęp; Sztuka do grania; Bilety gratisowe; Talent; Autor, jego sztuka i winowajcy; Jak urzęduje się w dyrekcji teatru?; Przed i po premierze; Historie suflerskie; Doradcy; Komisja teatralna; Debiuty i popisy.

13. Rozkaz. Sztuka w 1 akcie z czasów walk legionowych. Lwów: Odrodzenie [1930], 30 s. Polskie Radio 1932.

14. Światła na wodzie. [Nowele]. Warszawa: Rój 1932, 206 s.

Zawartość

Diabeł; Najpiękniejszy prezent; Z wizytą do Matki Boskiej; Czar marszałka; Szopka krakowska w niebie; Większe zamówienie artystyczne; Światła na wodzie; Medalionik.

15. Bandyci. Komedia. Powst. 1933.

Według Polskiego Słownika Biograficznego (R. Skręt) rękopis w posiadaniu rodziny.

16. W latarni. Powieść. Kraków: Wydawnictwo Literacko-Naukowe 1933, 312 s.

Przekłady

1. F. Bryk: Liście kasztana. [Proza]. Warszawa: A.G. Dubowski 1906, 40 s.
2. G. Hauptmann: A Pippa tańczy! Baśń huty szklanej w 4 aktach. Brody: Księgarnia F. Westa [1906], 93 s. Wystawienie: Lwów, Teatr Miejski 1906.
3. S. Garrick: Kobieta, która zabiła. Sztuka w 3 aktach z prologiem i epilogiem. Wystawienie: Kraków, Teatr Bagatela 1921. Wyd. Lwów: Lektor 1922, 114 s.
4. K. Schoenherr: Tragedia dzieci, w 3 aktach. Lwów: Odrodzenie 1923, 57 s.

Prace redakcyjne

1. Katalog wystawy E.M. Liliena w Towarzystwie Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie. Wstęp, układ i objaśnienia: A. Schroeder. Lwów: TPSP [Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych] 1914.
2. Czwórka. Wystawa zbiorowa prac: Stanisława Batowskiego, Zygmunta Kurczyńskiego, Ludwika Kwiatkowskiego i Tadeusza Rybkowskiego. Wstęp i objaśnienia A. Schroeder. Lwów: [b.w.] 1917, 62 s.

Omówienia i recenzje

Słowniki i bibliografie

Słownik współczesnych pisarzy polskich. T. 4. Warszawa 1966.
Polski słownik biograficzny. T. 35. Z. 4. Warszawa; Kraków 1994 (R. Skręt).

Ogólne

Artykuły

Przyjaciel Ofiar Wojny Ziemi Krakowskiej 1935 nr 5 [nr poświęcony Arturowi Schroederowi; tu artykuły: J. Bajsarowicz: Człowiek, życie, śmierć; R. Dittrich: Artur Schroeder jako żołnierz; A. Woycicki: Wspomnienie o śp. Arturze Schroederze; Z. Zawiszanka: Serce prawdziwego chrześcijanina].
S. Szuman: Wizerunek. (Pamięci Artura Schroedera). Gazeta Literacka 1933/34 nr 9/10.
K. Czachowski: Artur Schroeder jako pisarz. Czas 1934 nr 137.
M. Lisiewicz: Pożegnanie. Wspomnienie ostatnich chwil Artura Schroedera. Czas 1934 nr 109.
M. Sterling: Z powodu śmierci śp. Artura Schroedera. Społeczne podłoże wstrząsającej tragedii krakowskiej. Kurier Poranny 1934 nr 177.
M. Lisiewicz: Niedokończone życie Artura Schroedera. W: Księga pamiątkowa na 90-lecie dziennika „Czas. Warszawa 1938.
M. Sołtysik: Honor Artura Schroedera. Palestra 2004 nr 5/6.

Pani Rokicka, epizod jednej nocy

T. Konczyński. „Ilustrowany Kurier Codzienny1917 nr 85.

Karykatura. (Kartony Kazimierza Sichulskiego)

K. Czachowski: Artur Schroeder i jego studium o karykaturach. Czas 1931 nr 131.

Orlęta

K. Bukowski. „Placówka1919 nr 20.
Z. Dębicki. „Kurier Warszawski1923 nr 350.
[W. Zechenter] (zech): Orlęta” Artura Schroedera po francusku. Ilustrowany Kurier Codzienny 1930 nr 71.
R. Lalou: Le roman polonais vu de France. „Pologne Littéraire”, Warszawa 1931 nr 53.

Światła na wodzie

K. Czachowski: Nowy tom nowel Artura Schroedera. Czas 1932 nr 82.

W latarni

K. Czachowski: Zazdrość i morze. Dziennik Polski 1933 nr 77.
L.H. Morstin: Tormenti di gelasia e il canto del mare. Czas 1933 nr 189.
L. Piwiński. „Wiadomości Literackie1933 nr 23.
Z. Starowieyska-Morstinowa. „Przegląd Powszechny1933 t. 199.
J. Birkenmayer. „Polonista1934 nr z V.