BIO

Urodzona 20 sierpnia 1912 w Częstochowie w rodzinie robotniczej; córka Jana Markowskiego i Michaliny z Habików. Po ukończeniu Gimnazjum Państwowego im. J. Słowackiego w Częstochowie studiowała w 1930-36 polonistykę i filologię klasyczną na Uniwersytecie Warszawskim (UW). W czasie studiów brała czynny udział w pracach Koła Polonistów UW i w organizacji Młodzieży Socjalistycznej „Życie”. Od 1933 należała do Komunistycznej Partii Polski (do jej rozwiązania w 1938). Była członkiem zespołu redakcyjnego miesięcznika „Lewar”. Po wybuchu II wojny światowej przebywała w zajętym przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Lwowie, gdzie pracowała w Bibliotece Zakładu Narodowego im. Ossolińskich. Uczestniczyła w przygotowaniu podręcznika literatury polskiej dla tamtejszych szkół pt. Literatura polska. Wypisy dla klasy IX szkoły średniej (wyd. Kijów 1940). Na początku okupacji niemieckiej opuściła w 1941 Lwów i powróciła do Warszawy, gdzie podjęła pracę w zawodowej szkole budowlanej. Po powstaniu warszawskim przebywała w Chęcinach i Częstochowie, ukrywając się przed wywózką na roboty do Niemiec. Od zakończenia wojny w 1945 mieszkała w Łodzi, pracując równocześnie jako bibliotekarka w powstałej tam Wyższej Szkole Partyjnej oraz jako redaktorka w wydawnictwie Książka. W tymże roku debiutowała, napisaną wspólnie z Anną Milską legendą grecką pt. Król Midas, ogłoszoną w „Dzienniku Ludowym” (nr 336). Od 1944 była członkiem Polskiej Partii Robotniczej (od 1948 Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej (PZPR)). Pod koniec 1947 wyjechała na rok do Paryża, gdzie studiowała literaturę na Sorbonie. Równocześnie pracowała jako kierownik kancelarii w Ambasadzie Rzeczpospolitej Polskiej. W 1949 powróciła do kraju i zamieszkała w Warszawie, gdzie objęła stanowisko redaktorki w dziale literackim Instytutu Wydawniczego Centralnej Rady Związków Zawodowych. Jednocześnie wykładała historię literatury polskiej i powszechnej w Wyższej Szkole Partyjnej oraz w szkole dla pracowników kulturalno-oświatowych. Rozwijała twórczość literacką i przekładową z języka niemieckiego. Wspólnie z Anną Milską była autorką baśni opartych na oryginalnych wątkach ludowych różnych kultur. W związku ze swoimi pracami literackimi odbyła wiele podróży, m.in. po Europie, na wyspy mórz Egejskiego i Jońskiego, do Egiptu oraz na Bliski Wschód i do Turcji. Podejmowała również prace redakcyjne. Współpracowała z Polskim Radiem. Od 1953 była członkiem Związku Literatów Polskich (do rozwiązania Związku w 1983). W 1955-57 pełniła funkcję początkowo zastępcy, a następnie kierownika Wydziału Kultury w Komitecie Centralnym PZPR. W 1957, w związku z wydarzeniami na Węgrzech, wystąpiła z PZPR. Od tegoż roku zajmowała się wyłącznie pracą literacką. W 1972 została członkiem Polskiego PEN Clubu, a w 1989 Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Odznaczona m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1955). Zmarła 10 stycznia 1999 w Warszawie.

Twórczość

1. Mity greckie. W oprac. dla młodzieży. Warszawa: Książka i Wiedza 1949, 326 s.

Przekłady

litewski

Graiku mitai. [Przeł.] V. Martisius. Vilnius 1971.

Wyd. nast.: tamże: wyd. 2 1949, wyd. 2 [!] 1950, wyd. 4 1951, wyd. 5 1951; Warszawa: Iskry 1953, tamże: wyd. 2 [!] 1955, wyd. 4 [!] 1957, wyd. 5 1962, wyd. 6 rozszerzone 1965. Przedruk zmienione pt. Mity Greków zob. poz. .

2. Literatura polska doby średniowiecza i początków Odrodzenia. Warszawa: Czytelnik 1950, 66 s.

Oprac. popularnonaukowe.

3. Droga na barykady Komuny. Rzecz o Jarosławie Dąbrowskim. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1952, 150 s. Wyd. 2 tamże 1953.

4. Adam Mickiewicz. (1798-1855). [Szkic]. Warszawa: Książka i Wiedza 1955, 109 s.

Na obwolucie tytuł: Adam Mickiewicz 1855-1955.

5. Literatura polska epoki Odrodzenia. Warszawa: Wiedza Powszechna 1956, 237 s.

6. Efeb z Eleuzyny. Opowiadania greckie. Warszawa: Nasza Księgarnia 1965, 191 s. Wyd. 2 Warszawa: Iskry 1981.

Zawartość

Od autorki. – Efeb z Eleuzyny; Nie jesteś Ateńczykiem, Kleobulu!; Antileon z Ajginy; Tancerka z Tralles; Narodziny Telezylii; Posążek Artemidy; Dzban wina; Noc kryptei. – Objaśnienia.

7. Mity Greków i Rzymian. Warszawa: Iskry 1968, 456 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 1973, wyd. 3 1979, wyd. 4 1983, wyd. 5 1987, wyd. 6 1990, wyd. 7 1994, wyd. 8 1996, wyd. 9 1997, wyd. 10 1997, wyd. 11 1998, wyd. 12 2000, wyd. 13 2001, wyd. 14 2002, wyd. 15 2003, wyd. 16 2004, wyd. 17 2005. .

Zawartość

Cz. I. Mity Greków [zmienione poz. ]. Cz. II. Wierzenia Rzymian.

Baśnie

Baśnie i legendy. W oprac. W. Markowskiej. [Warszawa:] Książka 1946, 205 s. Wyd. nast.: wyd. 2 tamże 1948; wyd. 3 Warszawa: Książka i Wiedza 1951, wyd. 4 tamże 1951; wyd. 5 Warszawa: Czytelnik 1953.
Od wyd. 3 pt. Baśnie i podania.
Tom zawiera także baśnie według A.J. Glińskiego, M. Konopnickiej, J.I. Kraszewskiego, R. Zmorskiego, J. i W. Grimm, H.Ch. Andersena.
Baśnie z całego świata. W oprac. W. Markowskiej. Łódź: Książka 1946, 178 s. Wyd. nast.: wyd. 2 tamże 1948; wyd. 3 Warszawa: Książka i Wiedza 1949, wyd. 4 tamże 1951; wyd. 4 [!] Warszawa: Czytelnik 1953.
Baśnie różnych ludów. W oprac. W. Markowskiej. Warszawa: Książka 1948, 162 s. Wyd. 2 Warszawa: Książka i Wiedza 1951.
Baśnie narodów Związku Radzieckiego. Warszawa: Książka i Wiedza 1950, 170 s. Wyd. nast.: wyd. 2 Warszawa: Nasza Księgarnia 1953, tamże: wyd. 3 1955, wyd. 4 1977; wyd. 5 Warszawa: NK; [b.m.:] Wniesztorgizdat 1983; wyd. 6 Warszawa: Nasza Księgarnia 1984; wyd. 7 Warszawa: Wydawnictwo TPPR [Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej] „Współpraca 1985.
Baśnie: zagadki, łańcuszki, z daleka i bliska. Oprac. na podstawie oryginalnych motywów ludowych: W. Markowska. Warszawa: Książka i Wiedza 1950, 135 s. Wyd. 2 Warszawa: Czytelnik 1954.
Zbiór baśni z folkloru różnych narodów.
Księga Papugi. Baśnie perskie. [Dla dzieci]. Oprac. [na podstawie tłum. z języka niemieckiego i angielskiego:] W. Markowska. Warszawa: Książka i Wiedza 1951, 37 s. Wyd. nast.: wyd. 3 [!] Warszawa: Nasza Księgarnia 1955, tamże: 1958; wyd. 5. Tłum. z języka rosyjskiego i oprac.: W. Markowska. 1966; wyd. 4 [!]. Oprac. i tłum. z języka niemieckiego W. Markowska. Warszawa: Wydawnictwo Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek 1986. Por. Przekłady poz. .

Przekłady

chiński

Pekin 1955.

francuski

Le livre du Perroquet. Paris 1957.

niemiecki

Das Papageienbuch. Persiche Märchen. [Przeł.] L. Lasiński. Berlin 1953, wyd. 2 tamże 1954.

słowacki

O mudrom papagajovi. Perske rozpravky. [Przeł.] M. Babiakova-Bajova. Bratislava 1957.

węgierski

[Przeł.] G. Ronay. Budapest 1957.
Baśnie z bliska i z daleka. Oprac.: W. Markowska. Warszawa: Nasza Księgarnia 1959, 189 s.
Baśnie z dalekich wysp i lądów. [Oprac.:] W. Markowska. Warszawa: Nasza Księgarnia 1962, 242 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 1966, wyd. [3] 1970.

Przekłady

litewski

Tolimuju krastu pasakos. [Przeł.] V. Martisius. Vilnius 1968.

rosyjski

Skazki dalekich ostrovov i stran. [Przeł.] V. Frisman-Ofinoj. Varsava 1965, wyd. nast. tamże 1969.
Mirote i czarodziejska fontanna. Baśń kubańska. Warszawa: Ruch 1962, [18] k.
Srebrna gołębica. Baśnie narodów Związku Radzieckiego oparte na motywach oryginalnych. [Wybór i oprac. literackie:] W. Markowska. Warszawa: Nasza Księgarnia 1963, 182 s. Wyd. 2 tamże 1975.
O królewiczu Ferruchu. [Baśń]. Warszawa: Nasza Księgarnia 1966, [18] k.
Śpiew kolibrów. Warszawa: Nasza Księgarnia 1968, 152 s.
Baśnie z Afryki, Ameryki Północnej i Południowej oraz Dalekiego Wschodu.

Wyd. osobne poszczególnych baśni Katowice: Śląsk: Laila i czarne łabędzie. Baśń z Sudanu. [1983], 12 s. – Śpiew kolibrów. Baśń Indian z Peru. [1984], 14 s. – O królewiczu Ledo, pięknej Loa i siedmiogłowym smoku. Baśń z Algerii. [1985], 14 s.

Baśnie z dalekich mórz i oceanów. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie 1969, 193 s.
Baśnie księżycowe. Warszawa: Nasza Księgarnia 1972, 243 s.

Przekłady

niemiecki

Mondmärchen. [Przeł.] I. Luft. Warszawa 1979.
Za siedmioma morzami, za siedmioma wyspami. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie 1973, 137 s. Wyd. 2 tamże 1985.
Wybór baśni z wcześniejszych tomów.
Prządki złota. Na podstawie ludowych wątków estońskich. [Baśń]. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza 1980, 34 s.
Baśnie z czterech świata stron. Warszawa: Nasza Księgarnia 1982, 342 s.
Bajka o smokach. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza 1983, [24] s.
Baśnie z dalekich mórz i oceanów. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie 1983, 27 s.
Wybór z poz. .
O Olafie i jego czarodziejskiej piszczałce. [Baśnie]. Wyd. 2 [!] Gdańsk: Wydawnictwo Morskie 1984, 32 s.
Ranira ze Słonego Jeziora. [Baśnie]. Wyd. 2 [!] Gdańsk: Wydawnictwo Morskie 1984, 31 s.
O Marandzie, co miała kołyskę z muszli. [Baśnie]. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie 1987, 31 s.
Szach Kobad i gadająca papuga. [Baśnie]. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie 1988, 29 s.

Baśnie opracowane wspólnie z A. Milską (z wyjątkiem poz. , ), m.in.

Adaptacje twórczości autora

teatralne

Fregata Oronga z wyspy olbrzymów Ahu. Wystawienie: Łódź, Teatr Lalek „Arlekin 1971.
Dżamil i róże. Adaptacja: H. Ryl. Wystawienie: Łódź, Teatr Lalek „Arlekin 1972.
Tangali, córka nieba. Adaptacja, inscenizacja i reżyseria H. Ryl. Wystawienie: Łódź, Teatr Lalek „Arlekin 1973.
Baśnie zamorskie. Adaptacja: H. Ryl. Wystawienie: Łódź, Teatr Lalek „Arlekin 1974.

telewizyjne

Darai i gazela. Oprac.: H. Antoszewski. Telewizja Polska 1967.
Baśń o dzielnym Muhomedzie. Adaptacja: H. Antoszewski. Telewizja Polska 1968.
Biały rekin. Adaptacja: K. Rybakowa. Telewizja Polska 1974.

radiowe

Urille z Kamerunu. Polskie Radio 1973.
Wyspa Znikąd do Nikąd. Adaptacja: E. Marcinkowska. Polskie Radio 1982.
O cudownym ptaku Kafti. Adaptacja: M. Bartosińska. Polskie Radio 1983.
O sułtanie Darai i wiernej gazeli. Cz. 1-2. Polskie Radio 1984.
Syn gwiazd. Adaptacja: E. Marcinkowska. Polskie Radio 1984.
Detanna, dziewczyna z tęczy. Adaptacja: E. Marcinkowska. Polskie Radio 1986.
O pięknej Czang i zielu życia. Adaptacja: E. Marcinkowska. Polskie Radio 1986.
Anansi i czarodziejska fontanna. Baśń kubańska. Adaptacja: E. Marcinkowska. Polskie Radio 1987.
Detanna, dziewczyna z tęczy. Adaptacja: E. Marcinkowska. Polskie Radio 1987.
Królowa termitów. Baśń senegalska. Adaptacja: E. Marcinkowska. Polskie Radio 1987.
O milczącej córce sułtana. Adaptacja: E. Marcinkowska. Polskie Radio 1987.
O pastuszku Aszwillim, co miał cudowny sen. Adaptacja: E. Marcinkowska. Polskie Radio 1987.
Rajska róża. Baśń perska. Adaptacja: E. Marcinkowska. Polskie Radio 1987.
Szach Kobad i gadająca papuga. Baśń perska. Adaptacja: E. Marcinkowska. Polskie Radio 1987.

Przekłady i adaptacje

1. J.W. Goethe: Współwinni. Komedia wierszem w trzech aktach. Przeł. W. Markowska. W: J.W. Goethe: Dzieła wybrane. T. 2. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1954, s. 6-76. Wyd. 2 tamże 1956.
2. Pańczatantra, czyli Mądrości Indii ksiąg pięcioro. Zbiór bajek i opowiadań. Spolszczyły [na podstawie przekł. niemieckiego, francuskiego i angielskiego] i oprac.: W. Markowska i A. Milska. Wstęp i przypisy: L. Skurzak. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1956, 238 s. Wyd. 2 tamże 1984.

Adaptacje

teatralne

Adaptacja: K. Krajcewicz. Wystawienie: Warszawa, Teatr Lalka 1973.
3. F. Schiller: Pasożyt, czyli sztuka zdobywania szczęścia. Komedia w 5 aktach. Na podstawie L.B. Picarda. [Przeł.] W. Markowska. [B.m w.] 1956, 68 s., maszynopis powielony. Przedruk „Scena Młodzieżowa” 1957 nr 3 s. 7-74.

Adaptacje

telewizyjne

Adaptacja: Z. Wojciechowski. Telewizja Polska 1970.
4. J.W. Goethe: Powinowactwa z wyboru. [Powieść]. Przeł. W. Markowska. Posłowie: T. Mann, tłum. J. Błoński. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1959, 335 s. Wyd. 2 tamże 1978.
5. Księga Papugi. [Baśnie perskie]. Spolszczyły [z angielskiego i niemieckiego] i oprac.: W. Markowska i A. Milska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1959, 218 s. Wyd. 2 tamże 1983. Por. Baśnie poz. .
6. A. Zweig: Nowele. Wyboru dokonała i przeł. W. Markowska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1964, 266 s.
7. Wergiliusz: Eneida. [Epopeja]. Przeł. W. Markowska. Warszawa: Nasza Księgarnia 1970, 309 s. Wyd. 2 poprawione tamże 1987.
8. F. Hölderlin: Pod brzemieniem mego losu. Listy – Hyperion. Przeł. i oprac.: A. Milska i W. Markowska. Wstęp: A. Milska. Warszawa: Czytelnik 1976, 442 s. Wyd. 2 tamże 1982.
Tu w przekł. i z przypisami W. Markowskiej: Hyperion albo Eremita w Grecji. [Powieść], s. 283-443.
9. R.M. Rilke, L. Andreas-Salome: Listy. Przekł. i wstęp W. Markowska. Wybór, słowo wiążące i przypisy: A. Milska. Warszawa: Czytelnik 1980, 577 s. Wyd. 2 tamże 1986.
10. A.N. Tołstoj: Wdzięczność szczupaka. [Baśń]. Oprac. i przeł.: W. Markowska, A. Milska. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza 1981, 22 s.
11. H. von Kleist: Listy. Tłum. i wstęp W. Markowska. Wybór, słowo wiążące i przypisy: A. Milska. Warszawa: Czytelnik 1983, 533 s.
12. Owidiusz: Heroidy. Tłum., wstęp, komentarz i przypisy W. Markowska. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1986, 245 s.
13. E. Lasker-Schüler: Gwiazdy Tartaru. Poezje. Wybrała, przeł. z niemieckiego i wstępem opatrzyła W. Markowska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1988, 218 s.

Prace redakcyjne

1. Literatura polska. Wypisy dla klasy IX szkoły średniej. Pod red. J. Borejszy. Ułożyli: E. Kantor, A. Kosko, W. Markowska. Kijów: Państwowe Wydawnictwo Mniejszości Narodowych USRR 1940, 387 s.
2. Komuna paryska. Materiały historyczno-literackie na wieczornicę. [Oprac.:] W. Markowska. Warszawa: Książka i Wiedza 1950, 133 s.
3. Adam Mickiewicz: Jego życie i dzieła. Dokumenty, portrety, ilustracje. [Album]. Oprac.: M. Kapuścieńska i W. Markowska. Wstęp: J.Z. Jakubowski. Powst. przed 1956.

Przekłady

angielski, francuski, rosyjski: [Warszawa:] Polonia 1956, 158 s.
4. Adam Mickiewicz. Księga pamiątkowa. W stulecie śmierci poety. Portrety, ilustracje, dokumenty oraz wybrane fragmenty dzieł i listów poety. Pod red. W. Markowskiej. Wybór tekstów i komentarz oprac.: M. Kapuścieńska, W. Markowska i J. Mikke. Warszawa: Sztuka 1957, 653 s.

Omówienia i recenzje

Ankiety dla IBL PAN 1966, 1989, 1997.

Słowniki i bibliografie

Słownik współczesnych pisarzy polskich. T. 2. Warszawa 1964.

Ogólne

Artykuły

A. Krawczuk: Mity greckie i rzymskie. Nowe Książki 1969 nr 6.
S. Stabryła: Hellada i Roma w Polsce Ludowej. Recepcja antyku w literaturze polskiej w latach 1945-75. Kraków 1983, passim.

Literatura polska epoki Odrodzenia

S. Grzeszczuk. „Pamiętnik Literacki1956 z. 4.

Śpiew kolibrów

H. Burkowa: Egzotyczne i dalekie. Nowe Książki 1968 nr 24.

Baśnie z czterech świata stron

R. Stiller: Z baśnią na ust koralu. Nowe Książki 1982 nr 4.

Pańczatantra

E. Słuszkiewicz. „Przegląd Orientalistyczny1957 nr 1.

Księga Papugi [Baśnie perskie]

J. Trznadel: Księga chytrości i poezji. Nowa Kultura 1960 nr 5.
R. Wasita: Mądrości Wschodu ciąg dalszy. Nowa Kultura 1960 nr 30.
F. Machalski. „Przegląd Orientalistyczny1961 nr 2.

Wergiliusz: Eneida

S. Kołodziejczyk: Literatura łacińska. „Rocznik Literacki 1970”.
Z. Abramowicz: Censurae Librorum. Eos 1973 nr 1.

F. Hölderlin: Pod brzemieniem mego losu

Ks. M. Bednorz: W sprawie Hölderlina. Tygodnik Powszechny 1976 nr 49.
J. Koprowski: Literatura i obłęd. Literatura 1977 nr 2.

H. von Kleist: Listy

K. Kamińska: Niecierpliwy ciemny poeta. Tu i Teraz 1983 nr 29.