BIO

Urodzony 26 marca 1928 w Poznaniu w rodzinie chłopskiej; syn Jana Mańkowskiego i Rozalii z Czerniaków. Po wybuchu II wojny światowej, w grudniu 1939 został wraz z rodziną przesiedlony do wsi Wierzbka pod Kielcami w Generalnej Guberni, gdzie przebywał do lutego 1945. Następnie powrócił do Poznania i pracował zarobkowo m.in. na kolei, w zakładzie elektromechanicznym i w drogerii. Równocześnie uczył się w Gimnazjum i Liceum im. Jana Kantego; w 1949 otrzymał tzw. małą maturę. W tymże roku debiutował opowiadaniem pt Gajowy, opublikowanym na łamach dziennika „Głos Wielkopolski” (nr 246; utwór nagrodzony w konkursie literackim czasopisma); drukował tu opowiadania i artykuły także w następnych latach. W 1950 zdał eksternistycznie maturę w Liceum im. K. Marcinkowskiego w Poznaniu i rozpoczął studia polonistyczne na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza (UAM). W czasie studiów rozwijał twórczość literacką i publicystyczną, współpracował z gazetką redagowaną na Wydziale Filologii UAM oraz drukował drobne artykuły i opowiadania w prasie. W 1953 otrzymał dyplom ukończenia studiów wyższych I stopnia i rozpoczął pracę jako dziennikarz w poznańskim oddziale „Słowa Powszechnego”; drukował tu do 1961 artykuły i recenzje na tematy kulturalne. Zawarł związek małżeński z Marią Tojzą. W 1955-65 był przez dwie kadencje radnym Dzielnicowej Rady Narodowej Grunwald i sekretarzem Komisji Ochrony Porządku i Bezpieczeństwa Publicznego. W 1957 w trybie eksternistycznym uzyskał stopień magistra. W 1961 podjął pracę jako kierownik działu oświaty w poznańskim Pałacu Kultury (zorganizował tu jeden z pierwszych w Polsce klubów seniora). Artykuły, opowiadania, recenzje literackie i teatralne drukował w tym czasie m.in. na łamach „Kierunków” (1959-62), „Kultury” (1960-61), „Gazety Poznańskiej” (1962-74), „Zeszytów Wielkopolskich” (1964-72; tu cykl pt. Wielkopolska kronika kulturalno-oświatowa). W 1964 został członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. Od tegoż roku pracował w redakcji teatru i publicystyki kulturalnej Ośrodka Telewizji Polskiej w Poznaniu. Był autorem lub współautorem kilku cykli programowych, m.in. Telewizyjnego przeglądu kulturalnego, licznych scenariuszy do Estrady poetyckiej (1967-77) i widowisk słowno-muzycznych. Współpracował także z Polskim Radiem; ogłaszał tu swoje słuchowiska oraz felietony, recenzje, eseje, programy poetyckie i wywiady, m.in. w audycjach Magazyn literacki, Cztery pory roku, Pisarz i książka oraz Portret pisarza. Należał do Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. W 1969 został członkiem Związku Literatów Polskich (ZLP) (w 1970-78 członek Zarządu Oddziału Poznańskiego ZLP, w 1977-79 opiekun Koła Młodych Oddziału, do 1978 członek Komisji Współpracy z Centralną Radą Związków Zawodowych przy Zarządzie Głównym ZLP). W 1970-79 był członkiem Komisji Kultury Wojewódzkiej Rady Związków Zawodowych w Poznaniu, w 1973-75 członkiem Komisji Oświaty i Kultury Dzielnicowej Rady Narodowej, a od 1975 członkiem Wojewódzkiego Komitetu Przeglądu Aktywności Kulturalnej Ludzi Pracy w Poznaniu. Działał w Oddziale Poznańskim Stowarzyszenia Marynistów Polskich. Przez wiele lat prowadził w Zakładach Przemysłu Metalowego Hipolita Cegielskiego w Poznaniu akcję upowszechniającą czytelnictwo wśród załogi. Założył i prowadził przy bibliotece zakładowej Klub Piszących Pracowników Zakładu; był współorganizatorem konkursu na wspomnienia robotnicze pt. Saga Cegielszczaków. Równocześnie kontynuował twórczość literacką i publicystyczną; artykuły, opowiadania i recenzje drukował w tym czasie m.in. nadal w „Głosie Wielkopolskim” (do 1979), a także w „Kronice Wielkopolskiej” (1973-79; tu cykl Kronika wydarzeń) i „Gazecie Zachodniej” (kontynuacja „Gazety Poznańskiej”; 1975-79). W 1975 otrzymał nagrodę miasta Poznania i województwa poznańskiego za osiągnięcia w dziedzinie upowszechniania kultury. Wyróżniony m.in. odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” (1969), Odznaką Honorową „Za Zasługi w Rozwoju Województwa Poznańskiego” (1971), Złotym Krzyżem Zasługi (1976), Odznaką Honorową Miasta Poznania (1976), Odznaką Honorową „Za Zasługi w Rozwoju Województwa Pilskiego” (1978), Odznaką Honorową „Za Zasługi w Rozwoju Województwa Konińskiego” (1979). Zmarł nagle 4 grudnia 1979 w Będzinie; pochowany w Poznaniu. Pośmiertnie został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1979).

Twórczość

1. Ballada sierpniowa. [Powieść]. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1966, 145 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 1968, wyd. 3 1972. Por. poz. .

2. Bajkowy samowar. Widowisko noworoczne dla dzieci i młodzieży. Prapremiera: Poznań, Pałac Kultury 1967.

3. Spoza gór i rzek. Widowisko słowno-muzyczne. [Współautor:] R. Urban. Prapremiera: Gniezno, Teatr im. A. Fredry 1968.

4. Najpiękniej umiera gałąź. [Powieść]. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1969, 214 s. Wyd. nast.: wyd. 2 tamże 1970; Warszawa: Wydawnictwo Centralnej Rady Związków Zawodowych 1972; wyd. 4 Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1980. Por. poz. .

Nagrody

Ogólnopolska Nagroda Literacka Centralnej Rady Związków Zawodowych w 1969.

Przekłady

bułgarski

Naj-krasivo umira klon't. Roman. Przeł. l. V'lev. Plovdiv 1977.

5. Ballada żołnierska. Scenariusz telewizyjny. Telewizja Polska 1970.

Adaptacja poz. 1.

6. Najpiękniej umiera gałąź. [Scenariusz; współautor:] A. Sokołowska. Warszawa: [b. w.] 1970, 97 [k.], maszynopis powielony. Por. poz. .

7. Sztandar. [Scenariusz telewizyjny]. Telewizja Polska 1970. Por. poz. .

8. Pisarze Wielkopolski. Informator. [Współautor:] N. Chadzinikolau. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1971, 221 s.

9. Zasypany piołunem ślad. [Powieść]. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1971, 224 s.

Utwór na motywach scenariusza telewizyjnego poz. 7.

10. Anna w moim życiu. Powieść. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1972, 208 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 1974, wyd. 3 1976, wyd. 4 1978, wyd. 5 1987.

Przekłady

bułgarski

Anna v moja zivot. Przeł. R. Miteva. Plovdiv 1985.

niemiecki

Anna in meinem Leben. Przeł. P. Ball. Berlin 1977.

11. Miłość to potrafi. Powieść. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1975, 180 s.

12. Dwoje na wrzosowisku. [Powieść]. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1977, 230 s. Wyd. 2 tamże 1979.

13. Nie nauczyłem się od ziemi. Powieść. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1979, 253 s.

Nagrody

II nagroda w ogólnopolskim konkursie literackim na powieść o tematyce górniczej, przyznana przez Ministerstwo Górnictwa i Oddział Katowicki Związku Literatów Polskich w 1978, oraz nagroda Centralnej Rady Związków Zawodowych w 1980.

14. Portret dziewanny smukłej. [Powieść]. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie 1982, 230 s.

Nagrody

I nagroda w konkursie Wielkopolskiego Towarzystwa Kulturalnego w 1980.

Słuchowiska radiowe, m.in.

Smutna zabawa. Polskie Radio 1960.
Zielone szkiełko jest różowe. Polskie Radio 1960.
Ballada o ślepym zegarmistrzu. Polskie Radio 1980.

Adaptacje

A. Wołodin: Starsza siostra. Adaptacja: J. Mańkowski. Telewizja Polska 1967.
F. Hebbel: Maria Magdalena. Adaptacja: J. Mańkowski. Telewizja Polska 1968.
V. Sebko: Ojcowie. [Przeł.] M. Tywonek. Adaptacja: J. Mańkowski. Telewizja Polska 1968.
J. Wojciechowski: Życiorys własny robotnika. Oprac. pt. Urodziłem się w mojej wiosce: S. Drozdowski, J. Perz. Adaptacja: J. Mańkowski. Wystawienie: Gniezno, Teatr im. A. Fredry 1969.

Prace redakcyjne

1. Sto wierszy o nauczycielu i szkole. Antologia. Zebrał J. Mańkowski. Poznań: Pałac Kultury 1962, 136 s.
2. Poznań literacki. Książki i ludzie. [Autorzy:] F. Fornalczyk, Sz. Gąssowski, J. Mańkowski, J. Ratajczak. Praca zbiorowa pod red. [i z posłowiem] J. Mańkowskiego. Poznań: Pałac Kultury 1964, 152 s.
Tu też w opracowaniu J. Mańkowskiego 19 biogramów.

Omówienia i recenzje

Ankieta dla IBL PAN 1984.

Słowniki i bibliografie

Rocznik Literacki 1979” (A. Biernacki).
U. Bzdawka, P. Wiśniewska: Jerzy Mańkowski. Poradnik bibliograficzny. Poznań: Wojewódzka Biblioteka Publiczna 1988, 47 s.
Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny. T. 1. Warszawa 2000 (Uzupełnienie).

Ballada sierpniowa

F. Fornalczyk: Ballada o człowieku. W: Proza, poezja. Wybór szkiców i recenzji. Warszawa 1966.
W. Szwedowicz: Ballada o wojennym słońcu. „Nowe Książki1966 nr 12.
S. Melkowski: Jak to na wojence ładnie. „Twórczość1967 nr 7, przedruk w tegoż: Oczekiwania i zapowiedzi. Łódź 1980.

Najpiękniej umiera gałąź [Powieść]

M. Jarochowska: Gałąź, która nie umiera. „Tygodnik Kulturalny1969 nr 31.
R. Marszałek: Własny ton. „Nowe Książki1969 nr 17.
A. Borycki. „Pomorze1970 nr 5.
S. Zieliński: Mimo wszystko. W tegoż: Wycieczki balonem. Nr 4. Warszawa 1971.
S. Barańczak: Bunt wykluczony albo Powieść „neoprodukcyjna. W tegoż: Ironia i harmonia. Warszawa 1973.

Zasypany piołunem ślad

F. Fornalczyk: Przypowieść o ludzkiej solidarności. „Miesięcznik Literacki1971 nr 11.
D. Knysz-Rudzka: Opowieść o partyzantach. „Nowe Książki1971 nr 22.
W. Kaczocha: Legenda o wojnie. „Tygodnik Kulturalny1972 nr 36.

Anna w moim życiu

L. Bugajski: O nowym życiu i tęsknocie. „Twórczość1973 nr 7.
F. Fornalczyk: Tęsknota za czymś, co się nigdy nie stanie. „Nowe Książki1973 nr 8.
M. Jarochowska: Przywiędłe kaczeńce. „Życie Literackie1973 nr 34.
K.K. Pysiak: Jak zrobić powieść. „Literatura1973 nr 27.

Miłość to potrafi

A. Adamiak: O miłości i „przyległościach. „Nowe Książki1975 nr 15.

Dwoje na wrzosowisku

T. Błażejewski: Inżynier w roli Romea. „Nowe Książki1977 nr 22.
Z. Bauer: Schemat i treść. „Życie Literackie1978 nr 17.
B. Kogut: Nie każde wrzosowisko raczy miodem. „Nurt1978 nr 1.

Nie nauczyłem się od ziemi

F. Fornalczyk: Elegijne wprowadzenie w epopeję regionu. „Nurt1979 nr 12.
M. Gierycz: Powrót na Wielką Odkrywkę. „Nowe Książki1980 nr 10.
J. Temer „Polonistyka 1980 nr 3.
J. Kamiński. „Regiony1980 nr 4.
E. Zyman: Próba konińskiej epopei. „Poglądy1980 nr 9.