BIO

Urodzony 25 maja 1926 w Warszawie; syn Romana Lipskiego, inżyniera mechanika i pedagoga, i Anieli z domu Kobla. W czasie okupacji niemieckiej uczył się na tajnych kompletach Gimnazjum i Liceum im. S. Staszica. Brał udział w działalności konspiracyjnej. Należał do Szarych Szeregów (1942-43, hufiec Mokotów Górny) i uczestniczył w akcjach małego sabotażu (akcja Wawer), następnie w 1943-44 był żołnierzem Armii Krajowej (batalion, a potem pułk Baszta). Walczył w powstaniu warszawskim i był ciężko ranny. Został odznaczony Krzyżem Walecznych. Po powstaniu, do września 1945 przebywał w Łowiczu i Wyszogrodzie. W 1946 zdał egzaminy maturalne w Liceum im. J. Słowackiego w Warszawie, następnie studiował polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim; w 1952 uzyskał magisterium. Był czynnym członkiem Koła Polonistów. Jednocześnie pracował zarobkowo: w 1947-49 jako bibliotekarz w II Miejskiej Szkole Mechanicznej, w 1949-50 w zespole Słownika wyrazów bliskoznacznych w Spółdzielni Wydawniczej Czytelnik, w 1950-51 jako współpracownik Instytutu Badań Literackich (IBL) przy Słowniku pojęć teoretycznoliterackich pod redakcją Marii Renaty Mayenowej (nie ukończonym). Debiutował recenzją Zająca A. Dygasińskiego pt. Książka o ludziach, opublikowaną w 1948 w „Nowinach Literackich” (nr 16), a jako historyk literatury referatem Psychologizm w prozie dwudziestolecia 1918-1939, przygotowanym wspólnie z Januszem Stradeckim, Januszem Wilhelmim i Krzysztofem Zarzeckim na IV Zjazd Kół Polonistycznych w Warszawie (druk „Twórczość1950 nr 2). W 1951 poślubił Marię Stabrowską. W 1952-59 pracował jako redaktor w Państwowym Instytucie Wydawniczym (od 1955 kierownik redakcji klasyków literatury polskiej okresu po 1863 roku). W tym czasie miał bliskie kontakty z IBL Polskiej Akademii Nauk (PAN), uczestnicząc w jego zebraniach naukowych. Recenzje i artykuły publikował m.in. w „Twórczości” (1950-52, 1955-67, 1970-75), „Nowej Kulturze” (1953-61), „Nowych Książkach” (1958-61), „Współczesności” (1960-61). Opracowywał dział Literatura polska po 1918 r. w „Roczniku Literackim” za lata 1963-66. W 1956-57 był członkiem redakcji oraz w 1957 przez pół roku kierownikiem działu kulturalnego tygodnika „Po prostu”. Należał do założycieli Klubu Krzywego Koła (1956) i w 1956-58 był jego prezesem, a następnie, aż do rozwiązania Klubu przez władze w 1962, sekretarzem Zarządu. Brał udział w reaktywowaniu grupy literackiej Przedmieście w 1958 i był jej członkiem. Patronował nielegalnemu uczniowskiemu Klubowi Poszukiwaczy Sprzeczności, założonemu na początku lat sześćdziesiątych. Od 1960 był członkiem Związku Literatów Polskich (do rozwiązania Związku w 1983). Usunięty z pracy w Państwowym Instytucie Wydawniczym w konsekwencji odczytu o ONR Falandze i Bolesławie Piaseckim, był w 1960-61 kierownikiem działu kulturalnego gazety „Gromada-Rolnik Polski”. W czerwcu 1961 został zatrudniony w Pracowni Historii Literatury Polskiej Okresu 1890-1918 IBL PAN na stanowisku starszego asystenta. W 1965 doktoryzował się w IBL na podstawie pracy pt. Twórczość Jana Kasprowicza w latach 1878-1891 (promotor prof. Kazimierz Wyka); w 1967 otrzymał stanowisko adiunkta. W 1970-71 był członkiem Pracowni Psychosocjologii Literatury IBL PAN, a następnie do 1980 zespołu Słownika pseudonimów pisarzy polskich. Równocześnie rozwijał działalność polityczno-społeczną. W lutym 1961 został przyjęty do tajnej loży wolnomularskiej Kopernik; w 1962-81 i 1986-88 był jej przewodniczącym, a następnie (1988-90) sekretarzem. Uczestniczył w wielu akcjach demokratycznej opozycji, m.in. w 1964 był współorganizatorem Listu 34 pisarzy i uczonych w obronie wolności słowa, w 1968 nadzwyczajnego zebrania ZLP, zwołanego w sprawie represji wobec inscenizacji Dziadów A. Mickiewicza w reżyserii Kazimierza Dejmka, w grudniu 1975 Memoriału 59, wyrażającego protest przeciw projektowanym zmianom w Konstytucji Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, w 1976 — Komitetu Obrony Robotników (KOR), którego został skarbnikiem. Był współorganizatorem (1978) i wykładowcą nielegalnego Towarzystwa Kursów Naukowych. Kilkakrotnie był objęty zakazem druku. Od 1976 współpracował z wydawnictwami i prasą drugiego obiegu; drukował m.in. w „Biuletynie Informacyjnym” KOR-u, w „Głosie”, „Krytyce”, „Robotniku”, „Spotkaniach”, „Zapisie”. Kontynuując pracę naukową, habilitował się w 1975 w IBL PAN na podstawie pracy Twórczość Jana Kasprowicza w latach 1891-1906; habilitacja ta ze względów politycznych została zatwierdzona dopiero w 1981, w trybie rewizyjnym. Od 1975 był członkiem Pracowni Historii Literatury Okresu Młodej Polski IBL PAN. W 1976 otrzymał nagrodę Fundacji A. Jurzykowskiego w Nowym Jorku. Aresztowany 17 maja 1977 w związku z działalnością w KOR, w lipcu tegoż roku został zwolniony dzięki amnestii. W styczniu 1978 poddał się w Londynie operacji serca. Po powstaniu w 1980 Solidarności był jej działaczem (m.in. członkiem zarządu Regionu Mazowsze, przedstawicielem w negocjacjach z władzami w sprawie ustawy o cenzurze, delegatem na I Krajowy Zjazd w Gdańsku-Oliwie). Po ogłoszeniu stanu wojennego 13 grudnia 1981, przedostał się 14 grudnia do strajkujących zakładów Ursus; tam w następnym dniu został aresztowany i niesłusznie oskarżony o kierowanie strajkiem. W marcu 1982 utracił pracę w IBL. Ze względu na stan zdrowia został przeniesiony pod nadzorem Służby Bezpieczeństwa z aresztu do kliniki kardiologicznej w Aninie. W maju tegoż roku uzyskał uchylenie aresztu i zezwolenie na wyjazd do Londynu na badania serca. Powrócił 15 września na wiadomość o przygotowywanym procesie członków KOR, został ponownie aresztowany i wraz z nimi postawiony przed sądem. W szpitalu więziennym i w klinice anińskiej przebywał do zwolnienia i kolejnej amnestii. W 1982-89 był aktywnym działaczem zdelegalizowanych struktur Solidarności. W 1983 otrzymał doktorat honoris causa uniwersytetu w Nanterre; w 1984 — honorową nagrodę kulturalną Solidarności za rok 1983, przyznawaną przez Komitet Kultury Niezależnej. Był współzałożycielem nielegalnego Komitetu Obywatelskiego Przeciw Przemocy (1984). Od połowy lat osiemdziesiątych uczestniczył w nielegalnych próbach reaktywowania Polskiej Partii Socjalistycznej (PPS); na zjeździe założycielskim w 1987 został prezesem Rady Naczelnej PPS, a w 1990 zainicjował Kongres Zjednoczeniowy, łączący krajową i emigracyjną PPS. Był członkiem Komitetu Obywatelskiego przy Lechu Wałęsie. W wyborach 1989 został senatorem województwa radomskiego. W czerwcu 1990 wszedł w skład Zarządu Głównego Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. W 1991 przeszedł w Londynie ponowną operację serca. Spowodowała ona komplikacje, w wyniku których zmarł 10 września 1991 w szpitalu w Krakowie; pochowany na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie. Pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski oraz Orderem Orła Białego (2006).
Od 1996 Towarzystwo Demokratyczno-Społeczne przyznaje nagrody im. J.J. Lipskiego za prace magisterskie z dziedziny nauk humanistycznych obronione w roku poprzednim.

Twórczość

1. Ekspresjonizm polski. [Studium; współautor:] M. Puchalska. Powst. 1952.

Maszynopis w Bibliotece Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk.

2. Kronika życia i twórczości Gabrieli Zapolskiej. W: G. Zapolska: Moralność pani Dulskiej. Tragikomedia kołtuńska w 3 aktach. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1953 s. 5-33. Przedruk w wyd. nast.: tamże wyd. 2 1955, wyd. 3 1956, wyd. nowe 1957, 1958, 1961, [w red. zmienione i uzupełnione] wyd. 8 1963, wyd. 10 1964, wyd. 11 1965, wyd. 12 1970; wyd. 13 Łódź: Wydawnictwo Łódzkie 1973 oraz w: G. Zapolska: Panna Maliczewska. Sztuka w 3 aktach. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1955 s. 5-31.

3. Ideologia Katolickiego Państwa Narodu Polskiego. Ideologia ONR-„Falangi”. [Rozprawa]. Powst. 1957-1959.

Maszynopis (380 s.) zaginiony. Zachowane drobne fragmenty włączone do nowej wersji tejże pracy, zob. poz. .

4. Pozycja „Hymnów” Kasprowicza na tle kierunków literackich okresu. Warszawa: Drukarnia „Tamka 1963, 30 s., maszynopis powielony Przedruk „Pamiętnik Literacki” 1966 z. 4 s. 411-438.

Referat na konferencji Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk: „Pół wieku poezji polskiej” (Warszawa 28-30 XI 1963).

5. Twórczość Jana Kasprowicza. [Monografia]. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1967-1975. Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk.

T. 3 nie został napisany.

[T. 1]. W latach 1878-1891. 1967, 360 s.

Rozprawa doktorska.

[T. 2]. W latach 1891-1906. 1975, 518 s.

Rozprawa habilitacyjna.

6. Dwie ojczyzny — dwa patriotyzmy. (Uwagi o megalomanii narodowej i ksenofobii Polaków). Warszawa: Niezależna Oficyna Wydawnicza NOWA* 1981, 40 s. Wyd. nast.: [b.m.]: Niezależne Wydawnictwo Chłopskie* 1981; Wrocław: Świt* 1981; [Warszawa: b.w.*] 1981; Warszawa: CDN* 1982; Kraków: [b.w.]* 1983; Warszawa: MKKW* 1983; Górny Śląsk [Katowice:] Głos Śląsko-Dąbrowski* [19]84; Kraków [właśc. Olsztyn:] Resursa* 1981 [właśc. 1983]; [Poznań:] [b.w.]* 1984; Warszawa: Stop* 1984; [b.m.]: Federacja Południowo-Zachodnia Niezależnego Zrzeszenia Studentów* [1984]. Przedruk zob. poz. , , .

Przekłady

niemiecki

Zwei Vaterländer — zwei Patriotismen. [Przeł.] E. Werfel. [Przedmowa:] G. Rhode. „Kontinent”, Berlin 1982 nr 22; odbitka [Berlin] 1982. Przedruk zob. poz. .

węgierski

Beszélö'”, Węgry 1985.

7. Etos Komitetu Obrony Robotników. Fragm[ent]. „Aneks”, Londyn 1983 nr 29/30 s. 30-46. Wyd. osobne: Warszawa: Oficyna WE* [1983], 17 s. Wyd. nast.: pt. Etos KOR-u. Nowy Targ: „Solidarność”* [19]83; [Warszawa:] Oficyna WE* [1985]; Łódź: „Solidarność Walcząca”* 1986; wspólnie z: Cz. Miłosz: O podboju, I. Grudzińska-Gross: Manipulacje pod płaszczykiem. Warszawa: Unia* 1984, 31 s.

Rozdział z książki „KOR”[poz. ].

Przekłady

angielski

The ethos of KOR. „Poland Watch”, Waszyngton 1983 nr 3.

8. KOR. Komitet Obrony Robotników. Komitet Samoobrony Społecznej. Londyn: Aneks 1983, 434 s. Wyd. nast.: wyd. 2. T. 1-2. Warszawa: CDN* 1983; wyd. 2 poprawione Warszawa: Niezależna Oficyna Wydawnicza NOWA* 1983; wyd. 2 Londyn: „Aneks” 1983 [właśc. 1984]; pt. KOR Gdańsk, Kraków: „Regiony”* 1984; [Kraków: b.w.* 1984]; wyd. 3 krajowe Gliwice: „Wokół nas”, „Głos Śląsko-Dąbrowski”* 1988; [wyd. 4] Wstęp: A. Friszke. Oprac. przypisy: G. Waligóra, J.T. Lipski. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej. Komisja Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu 2006, 645 s.

Przeróbka: KOR. Oprac. na podstawie wyd. przez wydawnictwo NOW-ą książki J.J. Lipskiego — KOR. Warszawa: Myśl”* [1987?], 79 s.

Nagrody

Nagroda kulturalna „Solidarności” za rok 1983.

Przekłady

angielski

KOR. A history of the Workers' Defence Committee in Poland 1976-1981. [Przeł.:] O. Amsterdamska, G.M. Moore. Berkeley, Los Angeles 1985.

9. Antysemityzm ONR „Falangi. Warszawa: Myśl”* 1985, 96 s. Przedruk zob. poz. .

Rozdział z książki Katolickie Państwo Narodu Polskiego [poz. ].

10. Dwie ojczyzny i inne szkice. Warszawa: Myśl”* [1985], 130 s.

Zawartość

[Nota wstępna]; Życiorys [J.J. Lipski]; A. Słonimski: Dwie ojczyzny [wiersz]. — Dwie ojczyzny — dwa patriotyzmy. (Uwagi o megalomanii narodowej i ksenofobii Polaków) [poz. ]; ONR „Falanga” a kultura [zmieniona redakcja rozdziału książki: Katolickie Państwo Narodu Polskiego, poz. ]; Kwestia żydowska [referat wygłoszony na sesji „Marzec 1968” na Uniwersytecie Warszawskim, marzec 1981]; Tekst wygłoszony podczas mszy świętej w intencji poległych i zamordowanych mieszkańców getta w Warszawie w kościele dolnym św. Stanisława na Żoliborzu 16 kwietnia 1983 roku; List do tygodnika „Der Spiegel”; Dwóch bandytów [A. Hitler i J.W. Stalin].

11. Etos opozycji. Kraków: Świt”* 1985, [12] k.

12. Szkice o poezji. Paryż: Instytut Literacki 1987, 198 s.

Zawartość

Wstęp. — J. Kwiatkowski: Trzeba wydać tę książkę, — oraz 32 recenzje z lat 1956-1980 drukowane głównie w „Twórczości”.

13. Totalizm i demokracja w oczach ONR „Falangi. [Studium]. Warszawa: Most”* 1987, 31 s.

14. Pamięć murów. Warszawa 1987-1944. Esej fotograficzny G. Nawrockiego. Słowo pisane J. Lipski. Warszawa: Parafia Miłosierdzia Bożego 1988, [8] s.

15. Program Polskiej Partii Socjalistycznej (propozycja do dyskusji). [Autorzy:] W. Kunicki-Goldfinger, J. Lipski, A. Malanowski, M. Nowicki. Warszawa: [b.w.]* 1988, 27 s. Wyd. inne: pt. PPS. Propozycje programowe. Warszawa: Wiedza* [1988?], 19 s.

16. Tunika Nessosa. Szkice o literaturze i o nacjonalizmie. Warszawa: PEN 1992, 195 s.

Zawartość

Dwie dusze autora. — I. Ekspresjonizm polski i niemiecki; Toller po trzydziestu latach; Prawdziwy koniec ekspresjonizmu [W. Borchert: Pod drzwiami]; Sztuka o władzy absolutnej [E. Kästner: Szkoła dyktatorów]; Klasyk komedii: Antoni Słonimski; Noc ciemna [A. Wat: Wiersze śródziemnomorskie]; Traktaty poetyckie anaksymandrejczyka [Z. Bieńkowski: Trzy poematy]; Słowa dodawane do rzeczy [M. Białoszewski: Obroty rzeczy]; Próba klasyczności [J. Przyboś: Próba całości]; Tunika Nessosa, czyli idea Katolickiego Państwa Narodu Polskiego [Z. Kossak: Suknia Dejaniry]. — II. Antysemityzm ONR „Falangi” [poz. ]; Dwie ojczyzny, dwa patriotyzmy (uwagi o megalomanii narodowej i ksenofobii Polaków) [poz. ]. — III. Miron widziany przeze mnie [dot. M. Białoszewskiego]; Knowania z Panem Antonim [Słonimskim]; Biała broda Jana Wolskiego; Wuj Edward [Lipiński].

17. Katolickie Państwo Narodu Polskiego. [Studium politologiczne]. Oprac. Sz. Rudnicki. [Wstęp:] A. Michnik: Z defektem polskości. Londyn: Aneks 1994, X, 227 s.

Powst. w wersji pierwotnej (zachowanej szczątkowo) 1957-1959 [poz. ]. Wersja druga, nie ukończona, powst. ok. 1985. Wydanie jest kontaminacją obu redakcji.

18. Powiedzieć sobie wszystko... Eseje o sąsiedztwie polsko-niemieckim. Teksty wybrał i wstępem opatrzył G. Ziegler. Gliwice, Warszawa: Wokół nas”, Wydawnictwo Polsko-Niemieckie 1996, 331 s. Wyd. 2 poprawione Warszawa: Wydawnictwo Polsko-Niemieckie 1996, s. 327.

Tekst w języku polskim i niemieckim; — Wydawnictwo dwujęzyczne. Druga karta tytułowa: Wir müssen uns alles sagen... Tłumaczenie: E. Werfel i inni.

Zawartość

Wyznania. Szkic autobiograficzny; Obraz Niemca w oczach Polaków. Zarys historii; Dwie ojczyzny — dwa patriotyzmy. Uwagi o megalomanii narodowej i ksenofobii Polaków [poz. ]; Antyniemiecka karta polskiego reżimu; O sensie powstania w warszawskim getcie [poz. , pt. Tekst wygłoszony [...] 16 kwietnia 1983 roku]; Odprężenie i pojednanie. Polemika z Günterem Grassem; Polacy, Niemcy i Europa; Depozyt. Niemieckie dziedzictwo kulturowe w Polsce; Czy Polska leży w Europie?; Nowe obszary i możliwości europejskiej polityki kulturalnej.

Artykuły w czasopismach i książkach zbiorowych, m.in.

Wakacje pana Hulot. Próba odczytania koncepcji filozoficznej. Kwartalnik Filmowy 1955 nr 4 s. 15-27.
O poezji Tytusa Czyżewskiego. Twórczość 1960 nr 6 s. 63-80.
Biografia a interpretacja. W: Z problemów literatury polskiej XX wieku. T. 1. Warszawa 1965 s. 180-205.
Jan Kasprowicz. W: Obraz literatury polskiej XIX i XX wieku. Seria 5 t. 1. Warszawa 1968 s. 321-362.
Expressionism in Poland. W: Expressionism as an international literary phenomenon. Paris 1973 s. 299-314.
Jan Kasprowicz — człowiek i pisarz prawicy? W: O współczesnej kulturze literackiej. T. 2. Wrocław 1973 s. 85-110.
Mit rodzimości kultury. (Na przykładzie recepcji Kasprowicza). W: Swojskość i cudzoziemszczyzna w dziejach kultury polskiej. Warszawa 1973 s. 305-322.
Osobowość twórcza. Pamiętnik Literacki 1983 z. 3 s. 167-188 [na przykładzie J. Kasprowicza].
Myśli skołowanego Polaka. Kultura Niezależna 1985 nr 15 s. 3-28.
Czym był KOR. Więź 1989 nr 7/8 s. 138-152.
Tytus Czyżewski. W: Obraz literatury polskiej XIX i XX wieku. Seria 6 t. 3. Kraków 1993 s. 7-40.
Władysław Sebyła. W: Obraz literatury polskiej XIX i XX wieku. Seria 6 t. 4. Kraków 1993 s. 87-118.

Prace edytorskie i redakcyjne

1. T. Muraszew: Lekarze motorów. Oprac. J. Lipski. Warszawa: Książka i Wiedza 1949, 34 s.
2. W. Sabowski (W. Skiba): Na paryskim bruku. Oprac. i wstęp: J. Lipski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1955, 220 s.
3. G. Zapolska: Ich czworo. Tragedia ludzi głupich w 3 aktach. Oprac. J. Lipski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1955, 160 s.
4. J. Kasprowicz: Świat się kończy. Dramat z życia ludu wielkopolskiego w 5 odsłonach. Oprac. J. Lipski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1956, 118 s.
5. J. Kasprowicz: Poezje. Wybór i wstęp J. Lipski. Warszawa: Czytelnik 1957, 564 s.
6. T. Miciński: W mroku gwiazd i inne poezje. Wyboru dokonał i wstępem opatrzył J. Lipski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1957, 133 s.
7. J. Kasprowicz: Dzieła wybrane. Pod red. [i ze wstępem] J. Lipskiego. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1958.

[T.] 1. Poezje 1, 554 s.

[T.] 2. Poezje 2, 629 s.

[T.] 3. Utwory dramatyczne, 546 s.

Zawartość

Świat się kończy! Dramat z życia ludu wielkopolskiego w 5 odsłonach; Bunt Napierskiego. Poemat dramatyczny; Na Wzgórzu Śmierci; Marchołt gruby a sprośny, jego narodzin, życia i śmierci misterium tragikomiczne w obrazach czterech zamknięte. — Nota wydawcy.

[T.] 4. Publicystyka, 639 s.

Zawartość

Zawiera też wybór artykułów i recenzji dot. literatury i teatru, — nadto: J.J. Lipski: Jan Kasprowicz — krytyk literacki i teatralny [studium] s. 609-636.
8. B. Chmielowski: Nowe Ateny albo Akademia wszelkiej sciencyi pełna, na różne tytuły iak na Classes podzielona [...]. Wybór i oprac. tekstu: M. Lipska, J. Lipski. Przedmowa: J. Lipski: Nikifor nauki polskiej. Projekt graficzny i ilustracje: Sz. Kobyliński. Tłumaczenia łacińskie: W. Zaryczny. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1966, 568 s. Wyd. 2 tamże 1968.
9. J. Kasprowicz: Pisma zebrane. Wyd. krytyczne pod red. J. Lipskiego i R. Lotha. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1973-2002. Z prac Instytutu Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk.

T. 1. Utwory literackie. [Cz.] 1. Oprac. R. Loth. 1973, 766 s.

T. 2. Utwory literackie. [Cz.] 2. Oprac. R. Loth. 1974, 751 s.

T. 3. Utwory literackie. [Cz.] 3· Cz. 1-2. Oprac.: R. Loth. 1997, 442 + 595 s.

T. 4. Utwory literackie. [Cz.] 4. Oprac. R. Loth. 1984, 907 s.

T. 5. Utwory literackie. [Cz.] 5. Oprac.: R. Loth. 1999, 609 s.

T. 6. Utwory literackie. [Cz.] 6. Oprac.: R. Loth. 2002, 908 s.

10. J. Kasprowicz: Wybór poezji. Oprac. J. Lipski. Wyd. 2 zmienione Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 1973, CXVII, 458 s. Biblioteka Narodowa I, 120. Wyd. 3 rozszerzone tamże. 1990.
Właśc.: wyd. 1 i 2 w tym opracowaniu.
11. Warszawscy „Pustelnicy” i „Bywalscy. [Wybór felietonów. Oprac., wstępem i notami biograficznymi opatrzył] J. Lipski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1973.

T. 1. Felietoniści i kronikarze 1818-1899, 406 s.

T. 2. Felietoniści i kronikarze 1900-1939, 490 s.

12. J. Kasprowicz: Wybór poezji. Wstęp i oprac. J. Lipski. Kraków: Universitas 1999, 494 s.
Wyd. oparte na wyd. w serii Biblioteka Narodowa I, 120 zob. poz. .

Omówienia i recenzje

Ankieta dla IBL PAN 1975.

Autor o sobie

J.J. Lipski: Dlaczego wracam do Polski. „Tydzień Polski”, Londyn 1982 nr 38, „Głos Polski”, Buenos Aires 1982 nr 42.
Jan Józef Lipski. W: W. Bartoszewski: Dni walczącej stolicy. Londyn 1984 s.154-155, 286-287, 299-300.
J.J. Lipski: Wyznania. Oprac. M.D. Pieńkowska. Polityka 1992 nr 3, przedruk zob. Twórczość poz. [wypowiedź z 12 IX 1989 dla Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza w Warszawie].

Wywiady

Proces o podpalenie PRL. Rozm. G. Herling-Grudziński. „Kultura”, Paryż 1982 nr 10.
G. Herling-Grudziński: Druga rozmowa z Janem Józefem Lipskim. „Kultura”, Paryż 1984 nr 5.
Niezrozumiały i przerażający amok. W: J. Trznadel: Hańba domowa. Paryż 1986.
Ohne übertriebene Hoffnungen. Gespräch mit Jan Józef Lipski. [Przeł. z polskiego] H. Hirsch. „Kontinent”, Berlin 1986 z. 3.
Bez dogmatu. Rozmowa z Janem Józefem Lipskim, senatorem i przewodniczącym Polskiej Partii Socjalistycznej. Rozm. B. Brach. Życie Gospodarcze 1990 nr 31.
Niezrozumiały i przerażający amok. W: Hańba domowa. Oprac.: J. Trznadel, przekł. francuski: L’incomprehensible, l’épouvantable amok. W: La honte. [Przeł.] M. Rodowicz-Heninger. Paris 1992.

Słowniki i bibliografie

Słownik współczesnych pisarzy polskich. Seria 2. T. 2. Warszawa 1978 (B. Winklowa).
Słownik badaczy literatury polskiej. [T. 3]. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego 2000 (B. Bogołębska).
J. Kaczyńska: Jan Józef Lipski. Monografia bibliograficzna. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich 2001, X, 103 s.

Ogólne

Książki

Jan Józef. Spotkania i spojrzenia. Książka o Janie Józefie Lipskim. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1996, 294 s. [zawartość: Od Redakcji. — Spotkania: M. Dmochowska: Ktoś to przecież musi zrobić; J. Kłoczowski: „Grabie” — żołnierz „Baszty”; O.A. Chomicki: „Dwa razy Sto” i Klub Samokształceniowy; K. Zarzecki: Jan Józef, jakiego pamiętam; Z. Bartoszewska: Przede wszystkim: człowiek; S. Manturzewski: Moje trzy grosze; I. Szymańska-Matuszewska: W PIW-ie i w kręgu literackiej opozycji; R. Loth: Wspomnienie o historyku literatury; M. Głowiński: Jan Józef w Pałacu Staszica; J. Maciejewski: Heroizm uzwyczajniony; J. Olszewski: Wielki jałmużnik; L. Kołakowski: Po odejściu Janka Lipskiego; A. Małachowski: Żołnierz niestrudzony; T. Gliwic: Wolny mularz; H. Janowski [pseudonim]: Czcigodny; A. Biernacki: Wspomnienie z dygresjami; A. Michnik: „Z defektem polskości...”; W. Bartoszewski: Okruchy; Anka Kowalska: Mieliśmy wspaniałe życie; I. Jarosińska: Fotografie, których nie mam; Z. Kuratowska: Był niepowtarzalnym człowiekiem; A. Malanowski: Z Janem Józefem w PPS; Audycja radiowa poświęcona Janowi Józefowi Lipskiemu. Przygotowanie: M. Jethon. — Spojrzenia: M. Puchalska: Wczesny Lipski; A. Friszke: Pozytywistyczny romantyk; L. Ciołkoszowa: Jan Józef Lipski; M. Bielińska-Hirszowicz: Pod prąd. Socjalizm Jana Józefa Lipskiego; M. Podraza-Kwiatkowska: Badacz literatury; J. Kwiatkowski: Trzeba wydać tę książkę; J. Jedlicki: Ten staroświecki Jan Józef. — Jan Józef Lipski. Informacje biograficzne. Oprac. I. Jarosińska].

Artykuły

W. Jedlicki: Klub Krzywego Koła. Paryż 1963, passim.
J. Kwiatkowski: Felieton poetycki. Twórczość 1973 nr 7, przedruk pt. Trzeba wydać tę książkę, w tegoż: Notatki o poezji i krytyce. Kraków 1975 oraz w: J.J. Lipski: Szkice o poezji. Paryż 1987; Jan Józef. Spotkania i spojrzenia. Warszawa 1996.
J. Bieriezin: Jan Józef Lipski. „Kultura”, Paryż 1991 nr 12.
L. Dymarski: Jan Józef. Tygodnik Solidarność 1991 nr 38.
A. Krzemiński, W. Władyka: Władza. Polityka 1991 nr 20.
R. Loth: Jan Józef. Teksty Drugie 1991 nr 6, nawiąz.: A. Kowalczykowa: O Janie Józefie Lipskim — dopowiedzenie, „tamże” 1992 nr 1/2.
R. Loth: Jan Józef Lipski. Rocznik Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza 1991/92.
Pożegnanie przyjaciela. Tygodnik Solidarność 1991 nr 38 [tu wspomnienia następujących osób: A. Grabiński, M. Miklaszewska, Z. Najder, J. Olszewski, A. Rudzińska, J. Szpotański].
A. Friszke: Pozytywistyczny romantyk, przekł. angielski: Jan Józef Lipski. A positivistic romantic. [Przeł.] A. Rodzińska. „Dialogue and Universalism”, Warszawa 1995 nr 11/12.
S. Krajski: Jan Józef Lipski — sieć pająka. W tegoż: Masoneria polska i okolice. Warszawa 1997.
R. Stiller: Refleksja o Janie Józefie. Wiadomości Kulturalne 1997 nr 37.
M. Grochowska: Jan Józef, ambasador marzeń. Gazeta Wyborcza 2001 nr 210, przedruk w tejże: Wytrąceni z milczenia. Warszawa 2005.
Od Edwarda Abramowskiego do Jana Józefa Lipskiego. Z dziejów niepodległościowego i demokratycznego nurtu w polskim ruchu socjalistycznym. Pod red. M.M. Drozdowskiego. Warszawa: Typografika 2002, 136 s., passim.
J. Wieruch „Mirosław”: Jan Józef Lipski. Wspomnienie. „Gazeta Wyborcza” dod. Gaz. Stołeczna 2002 nr 272.

Twórczość Jana Kasprowicza

R. Loth. Pamiętnik Literacki 1969 z. 4 [dot. Twórczość Jana Kasprowicza. [T. 1]. W latach 1878-1891].
H. Żurkowska. „Oficyna Poetów”, Londyn 1969 nr 2 [dot. Twórczość Jana Kasprowicza. [T. 1]. W latach 1878-1891].
J. Kulczycka-Saloni. Rocznik Literacki 1975 wyd. 1978 [dot. Twórczość Jana Kasprowicza. [T. 2]. W latach 1891-1906].

Dwie ojczyzny — dwa patriotyzmy

J. Czerwiński: Różne patriotyzmy. Trybuna Ludu 1981 nr 291.
K. Koźniewski: Co i komu mamy wybaczać? Polityka 1981 nr 49.
[List otwarty 16 matematyków wrocławskich]. Tygodnik Solidarność 1981 nr 33.
D. Luliński: Odwracanie historii. Trybuna Ludu 1981 nr 275.
P. Łękowski: Pour le roi de Prusse. Argumenty 1981 nr 49.
F. Ryszka: Megalomania i ksenofobia. Polityka 1981 nr 50.
W. Wirpsza: List do Jana Józefa Lipskiego. Kultura”, Paryż 1981 nr 12.
J. Giertych: O dwóch ojczyznach. „Opoka”, Londyn t. 17: 1982.
J.J. Lipski: Odpowiadam na zarzuty [zgłoszone do red. „Kultury”]. „Kultura”, Paryż 1982 nr 9, polemika: J. Giertych: Jeszcze o Janie Józefie Lipskim. „Opoka”, Londyn t. 17: 1982.
[A. Romanowski] G. Bytnar: Gmach wiedzy o Kasprowiczu. Tygodnik Powszechny 1982 nr 45.

KOR

J. Andrzejewski: KOR od wewnątrz. „Aneks”, Londyn 1984 nr 34.
[J. Szacki] J.S.: Etyka versus polityka. Almanach Humanistyczny* 1984 nr 1/2.

Szkice o poezji

P. Matywiecki: Portret krytyka i portret poezji. Res Publica 1989 nr 2.

Tunika Nessosa

L. Burska: O dwu duszach Jana Józefa Lipskiego i naszych czasach. Teksty Drugie 1993 nr 2.

Katolickie Państwo Narodu Polskiego

D. Gawin: Pogryzieni przez historię. „Ex Libris”, dod. Życia Warszawy 1994 nr 66.
M. Balcerzak: ONR, ONR!!! Arcana 1995 nr 4.
A.K. Waśkiewicz. Wiadomości Kulturalne 1995 nr 21.

Powiedzieć sobie wszystko...

F. Pflüger: Polski patriota i Europejczyk. O Janie Józefie Lipskim. Przeł. K. Grzybowska. Rzeczpospolita 1997 nr 149.

B. Chmielowski: Nowe Ateny

A. Makowiecki: Irracjonalista heroiczny. Kultura 1967 nr 1, polemika: Sz. Kobyliński: Rozumny Ciemnogród?, tamże nr 5, A. Makowiecki, tamże nr 8.
H. Rybicka: Czy istotnie Nikifor nauki polskiej? Przegląd Humanistyczny 1967 nr 4.
J. Tazbir: Encyklopedia wiedzy sarmackiej. Nowe Książki 1967 nr 1.
H. Rybicka-Nowacka: Nowe Ateny” Benedykta Chmielowskiego. Warszawa 1974 s. 17-45 [dot. oprac.: B. Chmielowski: Nowe Ateny].

Warszawscy „Pustelnicy” i „Bywalscy”

K. Dunin-Wąsowicz: Warszawscy felietoniści. Przegląd Humanistyczny 1974 nr 2.
Cz. Lechicki: Antologia warszawskiej felietonistyki. Zeszyty Prasoznawcze 1974 nr 1.
A. Nofer-Ładyka. Kronika Warszawy 1974 nr 3.