BIO

Urodzona ok. 1881 w Warszawie; córka Samuela Dicksteina, matematyka, profesora Uniwersytetu Warszawskiego, i Pauliny z Natansonów. Ukończyła prywatną pensję Zuzanny Morawskiej w Warszawie, a następnie trzyletnie kursy dokształcające. Przez trzy lata studiowała filozofię ścisłą w Berlinie, a później przez dwa lata kontynuowała studia w Rzymie, gdzie otrzymała doktorat z filozofii. Znała dwanaście języków. Po powrocie do kraju w 1905 zajmowała się m.in. propagowaniem literatury i kultury włoskiej, pracą społeczną oraz pracą literacką i przekładową. Debiutowała w 1906 na łamach „Nowego Słowa” (nr 1) artykułem pt. O kwestii kobiecej, a jako poetka w 1910 utworem pt. Posąg (proza poetycka) opublikowanym w piśmie „Romans i Powieść” (nr 53). Wiersze, artykuły na tematy literackie i emancypacji kobiet, przekłady (głównie z literatury włoskiej, a także angielskiej, czeskiej i hiszpańskiej) ogłaszała m.in. w „Nowej Gazecie” (1906-13 i 1917-18) oraz w jej dodatku „Literatura i Sztuka” (1910-13), „Książce” (1908-13, m.in. recenzje w dziale Krytyka), „Krytyce” (1910-14), dodatku tygodnika „Świat” pt. „Romans i Powieść” (1910-19). Pracowała społecznie, biorąc udział w konspiracyjnym ruchu patronatu nad więźniami politycznymi (założyła m.in. bibliotekę więzienną w Arsenale). Była też już w tym czasie aktywną działaczką ruchu emancypacji kobiet, a w okresie późniejszym członkinią Polskiego Stowarzyszenia Równouprawnienia Kobiet. Od 1915 wykładała literaturę polską i włoską na trzyletnich Kursach Pedagogicznych dla Kobiet Jana Miłkowskiego, a następnie (od 1926) na Wolnej Wszechnicy Polskiej. Około 1927 uzyskała doktorat na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie na podstawie pracy Konopnicka. Dzieje natchnienia i myśli. Na przełomie 1926/27 wyszła z mąż za pułkownika Aleksandra Wieleżyńskiego, inżyniera i matematyka (rozwód 1927). Przewodniczyła polsko-włoskiemu Towarzystwu im. Leonarda da Vinci (od 1925), działała w komitetach powstałych dla uczczenia pamięci Adama Asnyka, Marii Konopnickiej, Kornela Ujejskiego, propagowała twórczość Aleksandra Fredry. Angażowała się w prace Towarzystwa Kultury Polskiej i Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, należała do Polskiego PEN Clubu. Zainteresowana literaturą serbsko-łużycką (liczne artykuły oraz przekłady), w 1936 założyła Polskie Towarzystwo Przyjaciół Narodu Łużyckiego. Publikowała w wielu czasopismach, m.in. w „Tygodniku Polskim” (1920-22), „Przeglądzie Warszawskim” (1922-25) „Bluszczu” (1923-25), „Epoce” (1926-29), „Kobiecie Współczesnej” (1927-34), „Polonii-Italii” (1928-29, 1938), „Kwartalniku Klasycznym” (1930-31, 1933), „Przeglądzie Humanistycznym” (1930-33), „Kamenie” (1934/35-36), „Skawie” (1939). Współpracowała też z pismami zagranicznymi, m.in. „L'Europe Orientale” (Rzym, 1921-36), „Inostri Quaderni” (Lanciano, 1925-27). W 1938 otrzymała Srebrny Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury za zasługi dla polskiej sztuki i literatury. W czasie okupacji niemieckiej przebywała w Warszawie. W październiku 1939 doznała obrażeń na skutek potrącenia przez niemiecki samochód. W 1941 została aresztowana przez gestapo i osadzona na Pawiaku; dzięki interwencjom przyjaciół zwolniono ją po roku. Od września 1942 mieszkała w zakładzie opiekuńczym na Solcu (Przytułek św. Franciszka Salezego) pod przybranym nazwiskiem Julia Mianowska. Kontynuowała prace przekładowe. Zmarła 20 września 1943 w Szpitalu Praskim w Warszawie; pochowana tamże na Cmentarzu Bródnowskim.

Works

1. Słowo o Adamie Asnyku. Odczyt nie wygłoszony. Warszawa: W.L. Anczyc 1906, 40 s. Przedruk zob. poz. .

Odczyt podpisany: J.D.

2. Jeremi polski. (Kornel Ujejski). Wspomnienie w dziesięć lat po zgonie. Warszawa: Księgarnia E. Wendego i Sp. 1908, 60 s. Przedruk zob. poz. .

3. Prometeusz-Paraklet. Studia, szkice, głosy. Warszawa: S. Orgelbrand i Synowie [1913], 315 s.

Książka została skonfiskowana [inf. w poz. ].

Zawartość

Zamiast wstępu; Słowo o Adamie Asnyku [poz. ]; Jeremi polski. (Kornel Ujejski) [poz. ]; Trzy fazy w twórczości Narcyzy Żmichowskiej; Poganka; Od mitów ku wierzeniom; Mieczysław Romanowski i przedzgonne chwile romantyzmu polskiego; Orzeszkowej na grób; Kwiatek Chaimka [dot. E. Orzeszkowej]; Orzeszkowa a wyzwolenie kobiety; U trumny bojownicy światła [M.Konopnickiej]; Konopnicka wśród dzieci; Mieczysław Karłowicz w Tatrach; Na mogiłę Leopolda Mèyeta; O literaturze polskiej uwag kilka; Z ideologii romantyzmu; Z ewolucji duszy kobiecej; Idea wyzwolenia kobiety na szczytach polskiego natchnienia; Z rozłamów wielkiego ducha. (W setną rocznicę urodzin Krasińskiego); Prometeusz-Paraklet. (Dwutorowość dziejów ducha).

4. Idee i twórcy. T.1. Warszawa: Towarzystwo Akcyjne S. Orgelbranda i Synów 1918, IV, 208 s.

Zawartość

Prometeusz-Paraklet. (Dwutorowość dziejów ducha) [poz. ]; Mieczysław Romanowski i przedzgonne chwile romantyzmu polskiego [poz. ]; Teofil Lenartowicz jako krytyk artystyczny i profesor wszechnicy bolońskiej; Drogi myślenia w twórczości Kasprowicza.

5. Na duszy mej palecie. Poezje. Warszawa: S. Orgelbrand 1919, VI, 182 s.

6. Wspomnienie o Stanisławie Bechi'm bohaterze – Włochu z roku 1863. Wydano w dniu odsłonięcia pomnika we Włocławku dn. 28 września 1924 r. Włocławek: Drukarnia B-cia Piotrowscy 1924, 51 s.

7. Konopnicka. Dzieje natchnień i myśli. Warszawa: Księgarnia K. Wojnara i S-ki 1927, IV, 271 s.

Rozprawa doktorska.

8. Okiść. [Wiersze]. Warszawa: F. Hoesick 1928, 97 s.

9. Attilio Begey i Polska = Attilio Begey e la Polonia. [Współaut.:] E. Damiani. Warszawa: Nakładem Wydawnictwa Polonia-Italia1929, 15 s.

10. Ze studiów nad Asnykiem. Warszawa: Drukarnia Kooperatywy Pracowników Drukarskich 1930 [antydatowane 1929], 88 s.

Zawartość

Słowo wstępne; Asnyk a przyroda; Dwugłos Asnyka i Konopnickiej; List Stanisława Krzemińskiego do Adama Asnyka.

11. Przed jego wielkim światłem... Poezje. Warszawa: Drukarnia Gospodarcza 1935, 56 s.

Artykuły w czasopismach i książkach zbiorowych, m.in.

Nieboska”–„Irydion. Studium. Sfinks 1912 t. 17 s. 329-364, t. 18 s. 51-73, 267-292, t. 19 s. 11-37.
Poglądy Krasińskiego na twórczość i piękno. Sfinks 1913 t. 2 s. 335-382.
L'epopea nella letteratura degli Slavi Balcanici. Il Conciliatore”, Rzym 1915 z. 12 s. 234-246.
Pierwiastki filozoficzne w pesymizmie Leopardiego. Przegląd Współczesny 1925 t. 15 s. 94-115.
Tragizm Wyspiańskiego. Pamiętnik Literacki 1928 z. 2 s. 252-266.
Krasicki jako historyk i teoretyk literatury. Pamiętnik Literacki 1936 s. 625-645.
Asnyk – klasyk. Przegląd Klasyczny 1939 z. 1/2 s. 49-84.

Przekłady

1. W. Jerusalem: Wstęp do filozofii. Pod red. A. Mahrburga. Warszawa: Księgarnia E. Wendego i Sp. 1907, 330 s. Wyd. nast.: wyd. 2 tamże 1912; wyd. 3 Lwów: Księgarnia Polska B. Połonieckiego 1926, XIV, 541 s.
2. A. Conan Doyle: Tragedia Koroska. [Powieść]. Warszawa: Trzaska, Evert, Michalski 1921, 224 s. Wyd. nast.: wyd. 2 Warszawa: Rój 1926; wyd. 3 Warszawa: Fox 1990.
3. G. Pascoli: Ostatnia podróż. [Poezje]. Nowy Przegląd Literatury i Sztuki 1921 t. 1 s. 160-196. Wyd. osobne Warszawa: Hulewicz i Paszkowski 1924, 191 s.
4. R. Tagore: Ogrodnik. [Proza poetycka]. Warszawa: Falanga 1921, 137 s.
5. A. Brückner: Mitologia slava. Con una prefazione dell'autore. [Przekł. na język włoski i nota:] J. Dickstein-Wieleżyńska. Bologna: N. Zanichelli 1923, XVII, 282 s.
6. T. Ubertis Grey: Rigoletto. [Powieść]. Warszawa: Bluszcz 1923, 163 s. Wyd. nast. Warszawa: Biblioteka Domu Polskiego [1927].
7. G. Carducci: Ody barbarzyńskie. Warszawa: Biblioteka Polska [1924], 181 s.
8. L. Ackerman: Poezje. Przeł. i wstępem zaopatrzyła J. Dickstein-Wieleżyńska. Lwów: Filomata 1933, 175 s.
9. G. Leopardi: Poezje. Przeł., wstępem i objaśnieniami opatrzyła J. Dickstein-Wieleżyńska. Warszawa: Biblioteka Polska 1938, XXXI, 236 s.
10. F. Tombari: Frusaglia. [Powieść]. Lwów: Książnica-Atlas [1939], 294 s.
11. G. Leopardi: Pieśni. Wybór i wstęp: J. Ugniewska. Przeł.: J. Dickstein-Wieleżyńska, S. Kasprzysiak, J. Mikołajewski. Warszawa: Maj 1990, 80 s.

Prace redakcyjne

1. M. Romanowski: Wybór poezji. Układ i słowo wstępne: J. Dickstein-Wieleżyńska. T. 1-2. Warszawa: Towarzystwo Akcyjne S. Orgelbranda Synów, E. Wende i Spółka 1913, XXVIII, 182 + 184 s. Wyd. nast. tamże [po 1920].

Analyses and reviews

Słowniki i bibliografie

Słownik współczesnych pisarzy polskich. T. 1. Warszawa 1963.
Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny. T. 1. Warszawa 2000 (H. Michalski).
Słownik badaczy literatury polskiej. T. 6. Łódź2003 (J. Starnawski).

Ogólne

Artykuły

J. Kleiner: Julia Dickstein-Wieleżyńska. „Pamiętnik Literacki1946 z. 1/2.
J.E. Płomieński: Między warsztatem twórczym a namiętnością czynu. Julia Dickstein-Wieleżyńska. W tegoż: Twórcy bez masek. Warszawa 1956.
J.E. Płomieński: Twórczość Julii Dickstein-Wieleżyńskiej. „Kamena1957 nr 15/16.
H. Kroszczor: Julia Dickstein-Wieleżyńska. W tegoż: Kartki z historii Żydów w Warszawie XIX-XX wiek. Warszawa 1979.

Słowo o Adamie Asnyku

T. Pini. „Pamiętnik Literacki1906 z. 3.
J. Dąbrowski. „Krytyka1910 t. 2 z. 2 [dot. też: Jeremi polski].

Jeremi polski

J. Dąbrowski. „Krytyka1910 t. 2 z. 2 [dot. też: Słowo o Adamie Asnyku].

Idee i twórcy

J. Kleiner. „Romans i Powieść1919 nr 9.

Konopnicka

F. Araszkiewicz: Monografia o Konopnickiej. Ziemia Lubelska 1927 nr 225, przedruk w tegoż: Refleksy literackie. Lublin 1934.
J. Kleiner. „Pamiętnik Literacki1928 z. 1.
J.E. Płomieński: Monografia o Konopnickiej. Przegląd Współczesny 1928 nr 70, przedruk w tegoż: Szukanie współczesności. Warszawa 1934.