BIO

Urodzony 5 lutego 1866 w Stoku Lackim na Podlasiu w rodzinie ziemiańskiej; syn Bolesława Chrzanowskiego i Heleny z Dmochowskich; spokrewniony z Henrykiem Sienkiewiczem i Joachimem Lelewelem. W 1876-83 uczęszczał do V Gimnazjum w Warszawie. Po zdaniu matury studiował na Uniwersytecie Warszawskim filologię klasyczną, którą ukończył w 1889 ze złotym medalem za rozprawę Polityka kolonizacyjna Aten. W 1890-94 uczył na prywatnych kompletach w Warszawie oraz był nauczycielem domowym w Nowym Mieście. Następnie studiował filologię słowiańską we Wrocławiu pod kierunkiem prof. Władysława Nehringa (1890-91), w Berlinie u prof. Aleksandra Brücknera i Wilhelma Diltheya, a w 1894 na Sorbonie i w Collège de France w Paryżu. Debiutował w 1892 rozprawą Tragedia Szymona Szymonowica «Castus Joseph» w stosunku do literatury obcej, opublikowaną w „Ateneum” (t. 1). Po studiach powrócił do Warszawy i do 1910 uczył w szkolnictwie prywatnym historii literatury, języka i historii Polski; w 1905 brał czynny udział w walce o polską szkołę. W 1899 ożenił się z Wandą Szlenkier. Kontynuował prace badawcze; rozprawy i artykuły publikował w wielu czasopismach. Recenzował stale nowości literackie w „Słowie” (1895-1900). Od 1898 współredagował „Przegląd Pedagogiczny”, w 1899-1901 był redaktorem „Ateneum”. Współpracował z miesięcznikiem „Książka” (1901-10), należał do zespołu redakcyjnego wydawnictwa Wiek XIX. Sto lat myśli polskiej (t. 1-9: 1906-23). Był członkiem wielu towarzystw naukowych: od 1896 Komitetu Kasy im. Mianowskiego, od 1899 członkiem zwyczajnym Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, od 1906 członkiem korespondentem (od 1914 członkiem czynnym) Akademii Umiejętności. W 1907 należał do założycieli Towarzystwa Naukowego Warszawskiego i w 1907-10 był sekretarzem Wydziału I Towarzystwa. W 1910, jakkolwiek bez doktoratu, otrzymał (po prof. Stanisławie Tarnowskim) Katedrę Historii Literatury Polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim (UJ) i przeniósł się do Krakowa. Redagował serię Prace Historyczno-Literackie, w której wydawał (1911-39) prace swych uczniów wykonane na seminarium uniwersyteckim (50 tomów). W 1919 otrzymał doktorat honorowy UJ, w 1921 został wybrany na członka Towarzystwa Naukowego we Lwowie. Był współorganizatorem Oddziału Krakowskiego Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza (1920), następnie jego przewodniczącym (do 1923 i w 1929-32). W 1923 otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski. W 1925-27 był dyrektorem Wydziału I Polskiej Akademii Umiejętności (PAU). Wskutek krytycznej postawy wobec rządu (m.in. podpisania protestu brzeskiego) nie uzyskał przedłużenia etatu i w październiku 1931 został przeniesiony na emeryturę. Kontynuował z dobrej woli wykłady i zajęcia seminaryjne na UJ w 1931/32, 1932/33 a następnie w 1936/37, po otrzymaniu w 1936 nominacji na profesora honorowego. Od 1931 był przewodniczącym Komisji Historii Literatury Polskiej PAU. W 1933-37 należał do komitetu redakcyjnego „Pamiętnika Literackiego”. W 1937 otrzymał Złoty Wawrzyn Polskiej Akademii Literatury za wybitną twórczość naukową związaną z literaturą polską. W 1938 otrzymał doktorat honoris causa Uniwersytetu Poznańskiego. Po wybuchu II wojny światowej i zajęciu Krakowa przez wojska niemieckie, 6 listopada 1939 został aresztowany wraz innymi profesorami UJ. Był więziony we Wrocławiu i w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen, gdzie zmarł w nocy z 19 na 20 stycznia 1940. Pochowany w Krakowie na Cmentarzu Rakowickim.

Works

1. Autograf „Majtka” i poezje filaretów. Lwów: Towarzystwo Literackie im. A. Mickiewicza 1901, 20 s. Przedruk pt. Album pani Kostrowickiej zob. poz. , .

2. Okruchy literackie. Warszawa: Gebethner i Wolff; Kraków: G. Gebethner 1903, 206 s.

Zawartość

St. Konarski; Smutek Gabrieli [N. Żmichowskiej]; K. Ujejski; Ideały Asnyka; Album pani Kostrowickiej [poz. ]; O pierwszej powieści Sienkiewicza; Na wyspie.

3. Historia literatury polskiej. Książka dla młodzieży. (Z wypisami). [T. 1]-2. Powst. 1906-przed 1939.

Wyd. 1 wydawane zeszytami: Z. 1 1906, Z. 2 1907, Z. 3 1908; całość wyd. 1908. [Inf.: Z.J. Nowak. „Ruch Literacki1984 nr 1/2].

Przekłady

litewski

Senosios lenku literaturos istorija. [Przeł.] P. Vaičiunas. Kaunas 1924.

[T. 1] Cz. 1. Literatura niepodległej Polski. Warszawa: Gebethner i Wolff; Kraków: G. Gebethner 1906 [właśc. 1908], 578 s. Wyd. nast. pt. Historia literatury niepodległej Polski. (Z wypisami): wyd. 2 tamże 1908; wyd. 3 uzupełnione i poprawione tamże [1911] oraz dalsze nakłady tegoż wydania: 1914, 1916, 1917, 1918; wyd. tymczasowe cz.1. Piotrogród: Rada Zjazdów Polskiej Organizacji Pomocy Ofiarom Wojny 1916, VI, 239 s., cz. 2 i 3 Moskwa [wyd. j.w.] 1916, 570 s.; wyd. 4 uzupełnione i poprawione Warszawa: Gebethner i Wolff; Kraków: G. Gebethner 1920, tamże: wyd. 5 poprawione [1923], wyd. 10 [!] poprawione i uzupełnione [tzw. akademickie] 1930; wyd. 11 Londyn: Urząd Oświaty i Spraw Szkolnych 1942; wyd. 12 [na okładce: 11] Londyn: Wydawnictwo Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego 1945; Londyn: Interim Treasury Committee for Polish Questions 1947; Wielka Brytania: Sekcja Wydawnicza Towarzystwa Pomocy Polakom 1947, powielone; wyd. 11 [powojenne] 1. Słowo wstępne J.Z. Jakubowski. Posłowie: J. W. Gomulicki. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1971, tamże: wyd. 12 1975, wyd. 13 1983; wyd. [14]. Słowo wstępne: J.Z. Jakubowski. T. 1-3. Warszawa: Interart 1994.

T. 2. Literatura Polski porozbiorowej. Cz. 1. Klasycyzm I połowy XIX wieku. Powst. przed 1939. Wyd. w oprac. W. Waleckiego. Kraków: Collegium Columbinum 2003, 436 s. „Biblioteka Tradycji Literackiej”, 25.

Tekst nieukończony. T. 2 doprowadzony do 1830. Rękopis całości w Archiwum Polskiej Akademii Nauk, Kraków.

Wyd. skrócone: Zarys literatury polskiej. Historia literatury niepodległej Polski do 1794 roku. Skrócił [A. Stawar] I.O. T. 1 z. 1-3. Budapeszt: Komisja Kulturalno-Oświatowa dla Spraw Opieki nad Uchodźcami Polskimi na Węgrzech 1941, 306 s., powielone.

4. Marcin Bielski. Studium literackie. Warszawa: Drukarnia Rubieszewski i Wrotnowski 1906, [8], 280 s. Wyd. 2 poprawione i uzupełnione Lwów: Książnica-Atlas 1926, [10], 351 s.

5. Wielka reforma szkolna Konarskiego. Odczyt popularny. Warszawa: M. Arct 1908, 38 s. Wyd. 2 tamże 1924. Przedruk zob. poz. .

6. Za co powinniśmy kochać Pana Tadeusza? Odczyt popularny wygłoszony w Warszawie w Uniwersytecie Ludowym Macierzy Szkolnej w roku 1907. Warszawa: Gebethner i Wolff; Kraków: G. Gebethner 1908, 32 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 [1916], wyd. 3 [1919], wyd. 4 1925, wyd. 5 1927, wyd. 6 1929, wyd. 7 1929, wyd. 8 1933, wyd. 9 1934, wyd. 10 1937; Rzym: Oddział Kultury i Prasy 2 Korpusu 1945, 22 s. Przedruk jako przedmowa do: A. Mickiewicz: Pan Tadeusz. Rzym 1945.

7. Program nauki języka polskiego i literatury polskiej. [Współautorka:] C. Niewiadomska. Kraków: G. Gebethner 1909, 16 s.

8. Władysław Nehring. Wspomnienie pośmiertne. Wyd. łączne z: A. Babiaczyk: Bibliografia prac naukowych [W. Nehringa]. Warszawa: Drukarnia Rubieszewski i Wrotnowski 1909, 53 s. Przedruk zob. poz. , .

9. Z dziejów satyry polskiej XVIII w. Warszawa: Drukarnia Rubieszewski i Wrotnowski 1909, 226 s.

Zawartość

Dzień 3 listopada r. 1771 w poezji współczesnej; Gracjan Piotrowski i jego „Satyr”; O satyrach Naruszewicza; Pierwsze utwory Krasickiego; Dwa nieznane paszkwile Niemcewicza.

10. O literaturze polskiej. Wykład wstępny wygłoszony w Uniwersytecie Jagiellońskim dnia 30 maja roku 1910. Kraków: Spółka Wydawnicza, nakład autora, 39 s. Przedruk zob. poz. .

11. Liryka patriotyczna Asnyka. Odczyt wygłoszony w dniu 21 stycznia 1913 w Krakowie w auli Uniwersytetu Jagiellońskiego na obchodzie 50-lecia powstania 1863 r. „Nowa Reforma” 1913 nr 33; odbitka. Kraków 1913, 16 s. Wyd. 2 nowe Warszawa: Gebethner i Wolff; Kraków: G. Gebethner 1918, 23 s. Przedruk zob. poz. .

12. Adam Mickiewicz. [Szkic popularny]. Warszawa: Towarzystwo Artystyczno-Wydawnicze Gryf J. Krywult, E. Łuniński 1915, 32 s.

13. Czym był Wirgiliusz dla Polaków po utracie niepodległości? (Odczyt publiczny wygłoszony w Krakowie dnia 2 listopada 1915 r.). Głos Narodu 1915 nr 588, 590, 593, 596; odbitka. Kraków 1915, 28 s. Wyd. 3 Kraków: Drukarnia W.L. Anczyc 1930. Przedruk zob. poz. , .

Jako wydanie 2 przedruk w pozycji 18.

Przekłady

włoski

Eos 1930/1931 t. 33 s. 151-161.

14. Henryk Sienkiewicz. Rok Poski 1916 nr 10; nadbitka Kraków 1917, 19 s. Wyd. nast.: wyd. 2 Kraków: S. A. Krzyżanowski 1917, 38 s.; wyd. 3 z podtytułem: Szkic literacki. Lwów: Wydawnictwo Ossolineum 1933. Przedruk zob. poz. , , .

15. Ojcze nasz” Augusta Cieszkowskiego. Rok Polski 1916 nr 7-9; nadbitka [Kraków 1917], 22 + 31 s. Wyd. nast.: wyd. 2 Kraków: Księgarnia J. Czernecki [1918], 81 s., wyd. 3 tamże [1922].

16. O komediach Aleksandra Fredry. Kraków: Akademia Umiejętności 1917, X, 334 s.

17. Poezja za czasów Stanisława Augusta. W: Dzieje literatury pięknej w Polsce. Cz. 1 (Encyklopedia Państwowej Akademii Umiejętności t. 21). Kraków 1918 s. 286-333.Wyd. 2 zmienione Kraków 1935 s. 307-376. Przedruk zob. poz. , .

18. Z epoki romantyzmu. Studia i szkice. Kraków: Księgarnia J. Czernecki [1918], [8], 399 s.

Zawartość

Charakterystyka romantyzmu; Czym był Wirgiliusz dla Polaków po utracie niepodległości [poz. ]; Pieśń wygnańca [dot. Niemcewicza]; Mowa Brodzińskiego „O narodowości Polaków” na tle współczesnej ideologii patriotycznej; Źródła klasyczne dwóch utworów romantycznych [„Grażyny” A. Mickiewicza i „Mnicha” J. Korzeniowskiego]; Odczyt o Mickiewiczu; Mickiewicz a Puszkin; Sądy estetyka niemieckiego o Mickiewiczu [dot. J. Volkelta]; „Resurrecturis” i „Psalm dobrej woli”; Skarga skrzywdzonego poety [W. Pol: Wit Stwosz]; Dwie książki polskie o zagadnieniach religijnych [F. Gabryl: Polska filozofia religijna w wieku XIX; M. Zdziechowski: Pesymizm, romantyzm a podstawy chrześcijaństwa].

19. Chleb macierzysty „Ody do młodości” [A. Mickiewicza]. Pierwodruk pt. „Oda do młodości” na tle epoki. Tygodnik Ilustrowany 1919 nr 1-2. Wyd. osobne Warszawa: Gebethner i Wolff; Kraków: G. Gebethner 1920, 56 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 3 1924, wyd. 4 1931. Przedruk zob. poz. , .

20. Nasz hymn narodowy. (Pieśń legionów). Szkic literacki. Lwów: Wydawnictwo Ossolineum 1922, 39 s. Przedruk zob. poz. , .

21. Wśród zagadnień, książek i ludzi. Lwów: Wydawnictwo Ossolineum 1922, 574 s.

Zawartość

Idea kultury średniowiecznej a chwila obecna; Książka o Samuelu i Janie Seklucjanie [I. Warmińskiego]; Dlaczego Rej jest ojcem literatury polskiej; „Zwierciadło” Reja przed sądem potomności; Kult Skargi w Polsce. (Szkic do rozprawy); Reforma szkolna Konarskiego [poz. ]; Hugo Kołłątaj; Poglądy na przyczyny upadku Polski a chwila bieżąca; Upiory myśli historycznej; Podobieństwa i pokrewieństwa pomiędzy „Dziadów” częścią trzecią [A. Mickiewicza] a „Boską komedią” [Dantego]; „Przedświt” [Z. Krasińskiego] a prelekcje paryskie; Mickiewicz wobec Kościoła w ostatnim kursie prelekcji paryskich; Książka o Łukasińskim [S. Askenazego]; Piotr Chmielowski; Stanisław Tarnowski jako krytyk literacki; „Przygodne słowa” Oswalda Balzera; Włodzimierz Spasowicz w świetle swoich pism pośmiertnych; Bolesław Prus; Henryk Sienkiewicz [poz. ]; Jan Gadomski. (Wspomnienie pośmiertne); Walery Gostomski (1854-1915); Józef Korzeniowski. (Wspomnienie pośmiertne); „Księga ubogich” Kasprowicza; O nauczaniu szkolnym języków starożytnych.

22. Posiew Komisji Edukacyjnej. Rzeczpospolita 1923 nr 290-293. Wyd. osobne Warszawa: Gebethner i Wolff [1923], 27 s. Wyd. nast. pt. Komisja Edukacyjna i jej posiew. Tamże [1924]. Przedruk zob. poz. , .

23. W dniu pogrzebu Sienkiewicza. Przemówienie podczas uroczystej akademii żałobnej w sali posiedzeń Rady Miejskiej w Warszawie dnia 26 października 1924. „Głos Narodu” 1924 nr 246. Wyd. osobne Kraków: Gebethner i Wolff 1924, 13 s. Przedruk zob. poz. .

24. Juliusza Słowackiego „Grób Agamemnona” i „Testament mój” [Dwa szkice]. Warszawa: Gebethner i Wolff 1925, 57 s. Przedruk zob. poz. .

25. Romantyzm polski wobec Konstytucji 3 Maja. Odczyt wygłoszony we Lwowie dnia 2 maja r. 1922 na uroczystym obchodzie rocznicy Konstytucji urządzonym przez Towarzystwo Szkoły Ludowej. Warszawa: Gebethner i Wolff 1925, 40 s. Przedruk zob. poz. , .

26. Beniowski” Juliusza Słowackiego. Wykłady na 1 i 2 trymestrze roku szkolnego 1926/7. Kraków: Sekcja Wydawnicza Koła Polonistów 1927, 115 s., powielone.

27. Po złożeniu prochów Słowackiego na Wawelu. Przemówienie podczas uroczystej akademii żałobnej w auli Uniwersytetu Jagiellońskiego w dniu 28 czerwca 1927 r. Kraków: Skład główny Gebethner i Wolff 1927, 10 s. Przedruk zob. poz. .

28. W przededniu złożenia prochów Słowackiego na Wawelu. Trybuna Narodu 1927 nr 22. Wyd. osobne Kraków 1927, 19 s. Przedruk zob. poz. .

29. Kto to był Jan Kochanowski? Szkic popularny w czterechsetną rocznicę urodzin poety (1530-1930). Lwów: Macierz Polska 1930, 20 s.

30. Około wychowania narodowego. Trzy odczyty. Warszawa: Skład główny Dom Książki Polskiej 1932, 72 s.

Zawartość

Polski ideał wychowawczy; Optymizm i pesymizm polski; Dwie kultury.

31. Literatura a naród. Odczyty, przemówienia, szkice literackie. Lwów: Wydawnictwo Ossolineum 1936 [1935], 424 s.

Zawartość

Nasz hymn narodowy [poz. ]; O literaturze polskiej [poz. ]; Na szczytach kultury staropolskiej; Dlaczego Skarga wdawał się w politykę; Posiew Komisji Edukacyjnej [poz. ]; Przedmowa do pism pedagogicznych Staszica [Lublin 1926]; J. Wybicki w świetle własnych pamiętników; Jan Śniadecki jako nauczyciel narodu; Pochwała Niemcewicza; Głos zza grobu [o J. Lelewelu]; Romantyzm jako czynnik rozwoju idei narodowości w Polsce; Romantyzm polski wobec Konstytucji 3 Maja [poz. ]; W sprawie romantyzmu i estetyzmu; Geneza psychologiczna wiary w chrystusowość Polski; Na szczytach polskiej liryki religijnej; Trwałe wartości „Ksiąg pielgrzymstwa”; Wzniosłość w „Panu Tadeuszu”; Czy Jankiel Mickiewicza jest postacią typową?; Książka jubileuszowa o „Panu Tadeuszu”; „Grób Agamemnona” [poz. ]; „Testament mój” [poz. ]; W przededniu złożenia prochów Słowackiego na Wawelu [poz. ]; Po złożeniu prochów Słowackiego na Wawelu [poz. ]; Poezja Krasińskigo; Ostatnie rozdziały dzieła Cieszkowskiego; „O wyjarzmieniu Ojczyzny” Trentowskiego; Liryka Asnyka [poz. ]; Kasa im. Mianowskiego i jej zasługi w dziedzinie humanistyki; H. Sienkiewicz [poz. ]; „Kalendarz Opolski” i Sienkiewicz na Śląsku; W dniu pogrzebu Sienkiewicza [poz. ]; Bolesław Prus; Poeta narodu [o S. Wyspiańskim]; Treny Żeromskiego; Apoteoza Jakuba Szeli [dot. sztuki B. Jasieńskiego]; Wielotygodniowy rachunek sumienia narodu; Za co Poznań przyznał nagrodę literacką R. Dmowskiemu; R. Dmowski w świetle własnej książki; Walka o Pomorze.

32. Jan Długosz. Próba charakterystyki człowieka. W: Studia historyczne ku czci Stanisława Kutrzeby. T. 2. Kraków 1938 s. 99-115. Wyd. osobne [Warszawa:] Czytelnik 1948, 23 s. Przedruk zob. poz. , .

33. Korespondencja Wacława Borowego z Ignacym Chrzanowskim. (1912-1938). Wybór i oprac.: Z. Sudolski. Warszawa: Z. Sudolski 1990, 54 s.

Zawiera 29 listów w tym 12 I. Chrzanowskiego.

34. Joachim Lelewel. Człowiek i pisarz. Do druku przygotował i przedmową poprzedził S. Pigoń. Powst. 1939. Wyd. [Warszawa:] Czytelnik 1946, 197 s.

35. Roman Dmowski – zarys biograficzny. Cz. I. 1886-1906. Powst. przed 1939. Pierwodruk łącznie z: S. Kozicki: Cz. II. 1906-1939 jako Wstęp do: M. Kułakowski: Roman Dmowski w świetle listów i wspomnień. T. 1. Londyn 1968 s. 19-90. Wyd. osobne Warszawa: Wydawnictwo św. A. Boboli* 1986, 74 s. Wyd. nast. Warszawa: Biblioteka Miesięcznika „Pod Prąd”* 1988.

Wstęp do niewydanego 1. tomu planowanej przed 1939 edycji pism R. Dmowskiego.

36. Studia i szkice. Rozbiory i krytyki. T. 1-2. Kraków: z zasiłku Funduszu Kultury Narodowej 1939, 385 + 413 s. Prace Historyczno-Literackie.

Zawartość

T. 1: Kult przeszłości narodowej w literaturze polskiej; Charakter encyklopedyczny kroniki Kadłubka; Dwie logiki i dwie etyki. (Z powodu 500-lecia śmierci Pawła Włodkowica); Jan Długosz. (Próba charakterystyki człowieka) [poz. ]; Autobiografia Skargi; W sprawie „Kazań sejmowych” Skargi; Poezja stanisławowska [poz. ]; Echa starożytne w pieśni Kniaźnina i sielance Karpińskiego; „Władysław pod Warną” Niemcewicza jako utwór tendencyjny; Niemcewicz jako miłośnik i obrońca mowy ojczystej; „Ród ludzki” Staszica jako wytwór filozofii wieku oświeconego; Idealny urzędnik [J. K. Szaniawski: O naturze i przeznaczeniu urzędowań w społeczności]; Konserwatyzm językowy Jana Śniadeckiego; Źródło pomysłu rozprawy Jana Śniadeckiego „O pismach klasycznych i romantycznych”; W setną rocznicę śmierci Jędrzeja Śniadeckiego; Tajemnica ostatnich dni Joachima Lelewela w świetle źródeł; Joachim Lelewel; Stanowisko Lelewela w historii literatury polskiej; Idea mesjaniczna Woronicza; Uwagi o monografii Józefa Ujejskiego o mesjanizmie polskim; Kilka myśli o poezji Mickiewicza; Chleb macierzysty „Ody do młodości” [poz. ]; Glossy do „Konrada Wallenroda”; Orestes a Konrad; Trzy studia Tadeusza Zielińskiego o Mickiewiczu. – T. 2: „Godzina myśli”; Spisek koronacyjny w „Kordianie”; Dlaczego Słowacki nie wykończył „Horsztyńskiego”?; Idea „Balladyny”; Czy „Lilla Weneda” jest arcydziełem dramatu; Zmartwychwstanie Polski w dramacie Słowackiego „Beniowski”; Wpływ romantyków francuskich na twórczość Słowackiego; Przyjaźń w życiu Krasińskiego; Dwa problemy naczelne „Nieboskiej komedii” Krasińskiego; Dwie wizje romantyczne przyszłości narodowej; Monografia Tadeusza Piniego o Krasińskim; Cudze chwalicie swego nie znacie, sami nie wiecie co posiadacie [dot. M. Wiszniewskiego: Charaktery rozumów ludzkich]; Józef Ignacy Kraszewski w pięćdziesiątą rocznicę śmierci; Śmiertelny wróg głupstwa [o J. Lamie]; O Sienkiewiczu; Bolesław Prus o „Zmartwychwstaniu” [L.] Tołstoja; Władysław Reymont; Władysław Nehring [poz. ]; Józef Tretiak (1841-1923); Stanisław Tarnowski w setną rocznicę urodzin; Józef Kallenbach (1861-1929). Wspomnienie pośmiertne; Bronisław Gubrynowicz; „Dzieje kultury polskiej” Aleksandra Brücknera; Zygmunt Wasilewski jako krytyk literacki w świetle dwóch własnych książek; „Księga pielgrzymstwa” [Z. Wasilewskiego]; O kilku studiach nad historią filozofii w Polsce; „Współczesna literatura polska” W. Feldmana; Nowy przekład polski Pisma Świętego [ks. W. Szczepańskiego]; Prawda i kłamstwo o Makrynie Mieczysławskiej; Kłamstwo i prawda o metropolicie Kasprze Cieciszowskim; „Polska na przełomie dziejów” [M. Seydy].

37. Wybór studiów i rozpraw. Wybór: A. Biernacki. T. 1-2. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1971. 533 + 481 s.

Zawartość

T. 1. O literaturze polskiej: S. Pigoń: Ignacy Chrzanowski. – O literaturze polskiej: Dlaczego Rej jest ojcem literatury polskiej [poz. ]; „Zwierciadło” Reja przed sądem potomności [poz. ]; Człowiek i pisarz [M. Bielski]; Poezja stanisławowska [poz. ]; „Święta miłości kochanej ojczyzny” [I. Krasickiego]; Stanowisko Lelewela w historii literatury polskiej; Chleb macierzysty „Ody do młodości” [poz. ]; Wzniosłość w „Panu Tadeuszu” [poz. ]; „Grób Agamemnona” [J. Słowackiego; poz. ]; Spisek koronacyjny w „Kordianie”; Poezja Krasińskiego. (Próba syntezy) [fragm.]; Franciszek Morawski (1763-1861); Stanowisko Fredry w historii literatury polskiej; Henryk Sienkiewicz [poz. ]; Władysław Nehring. (Wspomnienie pośmiertne) [poz. ]; Piotr Chmielowski [poz. ]; Józef Tretiak (1841-1923) [poz. ]. – T. 2. Optymizm i pesymizm polski. Studia z historii kultury: Dwie logiki i dwie etyki [P. Włodkowic i J. Falkenberg]; Jan Długosz. (Próba charakterystyki człowieka) [poz. ]; Kult Skargi w Polsce. (Szkice do rozprawy); Reforma szkolna Konarskiego [poz. ]; Hugo Kołłątaj [poz. ]; Konserwatyzm językowy Jana Śniadeckiego [poz. ]; Posiew Komisji Edukacji Narodowej [poz. ]; Niemcewicz jako miłośnik i obrońca mowy ojczystej [poz. ]; Mowa Brodzińskiego„O narodowości Polaków” na tle współczesnej ideologii patriotycznej [poz. ]; Idealny urzędnik [poz. ]; Joachim Lelewel. (Próba charakterystyki człowieka i jego życia); Czym był Wirgiliusz dla Polaków po utracie niepodległości [poz. ]; Nasz hymn narodowy – „Pieśń legionów” [J. Wybickiego; poz. ]; Romantyzm jako czynnik rozwoju idei narodowości w Polsce [poz. ]; Romantyzm polski wobec Konstytucji 3 Maja [poz. ]; Osobowość Krasińskiego; Album pani Ludwiki Kostrowickiej [poz. ]; „O wyjarzmieniu Ojczyzny” zapomniane pismo polityczne Trentowskiego [poz. ]; Cudze chwalicie, swego nie znacie, sami nie wiecie co posiadacie [poz. ]; Kasa im. Mianowskiego i jej zasługi w dziedzinie humanistyki [poz. ]; Józef Korzeniowski. (Wspomnienie pośmiertne); Upiory myśli historycznej [poz. ]; Optymizm i pesymizm polski [poz. ].

38. Pisma wybrane. Oprac.: Z.J. Nowak, J. Starnawski. Kraków: Wydawnictwo Literackie 2004, 635 s.

Zawartość

I. O literaturze polskiej [poz. ]. – II. Z literatury staropolskiej: Dwie logiki i dwie etyki [poz. ]; Jan Długosz. Próba charakterystyki człowieka [poz. ]; Dlaczego Rej jest ojcem literatury polskiej [poz. ]; Marcin Bielski. Człowiek i pisarz [poz. ]; Na szczytach kultury staropolskiej [poz. ]; Autobiografia Skargi [poz. ]; Pod jakim warunkiem jubileusz Skargi może być obchodem ogólnonarodowym?. – III. Od Oświecenia do Młodej Polski: Poezja za czasów Stanisława Augusta. Charakterystyka ogólna [poz. ]; Hugo Kołłątaj [poz. ]; Nasz hymn narodowy (pieśń legionów) [poz. ]; „Ród ludzki” Staszica jako wytwór filozofii wieku oświeconego [poz. ]; W setną rocznicę śmierci Jędrzeja Śniadeckiego [poz. ]; Czym był Wirgiliusz dla Polaków po utracie niepodległości? [poz. ]; Stanowisko Lelewela w historii literatury polskiej [poz. ]; Stanowisko Fredry w historii literatury polskiej [poz. ]; Romantyzm jako czynnik rozwoju idei narodowości w Polsce [poz. ]; Kilka myśli o poezji Mickiewicza [poz. ]; Chleb macierzysty „Ody do młodości” [poz. ]; Na szczytach polskiej liryki religijnej [poz. ]; Za co powinniśmy kochać „Pana Tadeusza”? [poz. ]; Wzniosłość w „Panu Tadeuszu” [poz. ]; „Godzina myśli” [poz. ]; Czy „Lilla Weneda” jest arcydziełem dramatu? [poz. ]; Z wykładów o „Nie-Boskiej Komedii”: dwa problemy naczelne „Nieboskiej Komedii” Krasińskiego [poz. ]; Źródła poglądów Krasińskiego we wstępie do „Przedświtu”; Osobowość Krasińskiego. [Fragment] [poz. ]; Józef Ignacy Kraszewski [poz. ]; Liryka Asnyka [poz. ]; Poeta narodu [poz. ]. – IV. Ze wspomnień: Wspomnienia z lat młodych. [Fragmenty]; O Sienkiewiczu. Z cudzych opowiadań i własnych wspomnień [poz. ]; Władysław Nehring. Wspomnienie pośmiertne [poz. ]; Stanisław Tarnowski w setną rocznicę urodzin [poz. ].

Prace edytorskie i redakcyjne

1. Anonim – protestant XVI wieku: Erotyki, fraszki, obrazki, epigramaty. Z rękopisu wyd. I. Chrzanowski. Kraków: Akademia Umiejętności 1903, 158 s. Biblioteka Pisarzów Polskich, 43.
2. M. Szarzyński: Poezje. Z pierwodruku (1601) i z rękopisu wyd. I. Chrzanowski. Kraków: Akademia Umiejętności 1903, 78 s. Biblioteka Pisarzów Polskich, 42. Wyd. 2 tamże 1913. Biblioteka Pisarzów Polskich, 66.
3. P. Skarga: Kazania sejmowe. Z pierwodruku r. 1597 wyd. i przedmową poprzedził I. Chrzanowski. Warszawa: Gebethner i Wolff 1904, 8, 136 + 130 s. Wyd. 2 poprawione i znacznie uzupełnione tamże 1911.

Wyd. w wyborze: Kazania sejmowe. (Wybór). Ze wstępem i objaśnieniami I. Chrzanowskiego. Warszawa: Gebethner i Wolff 1907, 89 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 poprawione 1917, wyd. z objaśnieniami 1925; wyd. inne pt. Cztery kazania sejmowe. Wstęp i oprac. tekstu: I. Chrzanowski. Lublin: Krajowa Agencja Wydawnicza, Pracownie Sztuk Plastycznych 1982, XVI, 83 s.

4. Biernat z Lublina: Ezop. Wyd. I. Chrzanowski. Kraków: Akademia Umiejętności 1910, XXI, 541 s. Biblioteka Pisarzów Polskich, 55.
5. Brodziński Kazimierz. (Wypisy) Oprac.: I. Chrzanowski. W: Wiek XIX. Sto lat myśli polskiej. Wyd. 2. T. 3. Warszawa 1910 s. 11-81. Wyd. osobne pt. K. Brodziński: Wybór pism. Oprac.: I. Chrzanowski. Jerozolima: Ministerstwo Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego 1944, 87 s.
6. Wypisy polskie dla klas wyższych szkół średnich. Cz. 1: (Do roku 1822). Na podstawie „Historii literatury niepodległej Polski” I. Chrzanowskiego. Oprac.: K. Wojciechowski. Lwów: Towarzystwo Nauczycieli Szkół Wyższych 1913, 361 s. Wyd. nast.: Kijów: Rada Okręgowa Kijowska 1917, 147 s.; wyd. 2 Lwów: Książnica Polskiego Towarzystwa Nauczycieli Szkół Wyższych 1918, 359 s., tamże: wyd. 3 1920, wyd. 4 1922, wyd. 5 1923; wyd. 6 Lwów, Warszawa: Książnica-Atlas 1926.
Od wyd. 1 na okładce jako autorzy: I. Chrzanowski, K. Wojciechowski.
7. Z. Krasiński: Listy do A. Potockiego. [Wyd. I. Chrzanowskiego]. Z przedmową: I. Chrzanowskiego i A. Krasińskiego. Warszawa: Vita Nuova 1922, LXXII, 141 s. Wyd. nast. z przedmową A. Krasińskiego. Wyd. i szkicem o przyjaźni w życiu Krasińskiego poprzedził I. Chrzanowski. Warszawa: Gebethner i Wolff [1928].
8. H. Sienkiewicz: Pisma zapomniane i niewydane. Z polecenia rodziny wyd. I. Chrzanowski. Lwów: Wydawnictwo Ossolineum 1922, VII, 579 s.
9. M. Sęp Szarzyński: Wybór poezyj. Wyd. I. Chrzanowski. Warszawa: Gebethner i Wolff 1925, 33 s.
10. K. Brodziński: Mowy i pisma patriotyczne oraz O powołaniu i obowiązkach młodzieży akademickiej. Oprac.: I. Chrzanowski. Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza 1926, XLVII, 96 s.
11. H. Sienkiewicz: Z pamiętnika korepetytora. [Oprac. i] wstęp: I. Chrzanowski. Kraków: Gebethner i Wolff 1926, 29 s.
12. Humanizm i reformacja w Polsce. Wybór źródeł do ćwiczeń uniwersyteckich. [Współautor:] S. Kot. Wyd. I. Chrzanowski. Lwów: Wydawnictwo Ossolineum 1927, XII, 503 s.
13. H. Sienkiewicz: Pisma w układzie Ignacego Chrzanowskiego. T. 1-46. Lwów, Warszawa: Wydawnictwo Ossolineum 1929-1939.
Na tym wydaniu oparto wiele popularnych wydań poszczególnych utworów H. Sienkiewicza.
14. K. Wojciechowski: Dzieje literatury polskiej. Wyd. 2. Przygotowane pod red. J. Balickiego. Przejrzane i wstępem poprzedzone przez I. Chrzanowskiego. Lwów: Książnica-Atlas VIII, 360 s. Wyd. 3 tamże 1930, reprint. London: M.I. Kolin 1943.
15. B. Prus: Pisma. Red.: I. Chrzanowski i Z. Szweykowski. T. 1-26. Warszawa: Gebethner i Wolff 1935-1936.
Na tym wydaniu oparto wiele popularnych wydań poszczególnych utworów B. Prusa.
16. Księga ku czci Józefa Ignacego Kraszewskiego. Pod red. I. Chrzanowskiego. Łuck: Wołyńskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk z zasiłku Funduszu Kultury Narodowej 1939, XIV, 508 s.

Analyses and reviews

Autor o sobie

I. Chrzanowski: Wspomnienia z lat młodych. Przegląd Humanistyczny 1966 nr 3.

Słowniki i bibliografie

A. Bar: Bibliografia prac. Ignacy Chrzanowski. W: Prace historyczno-literackie. Księga zbiorowa ku czci Ignacego Chrzanowskiego. Kraków 1936.
Z. Kolankowski: Przegląd zawartości zbiorów i kolekcji działu „spuścizn” Archiwum PAN (III-6. Materiały Ignacego Chrzanowskiego, historia literatury polskiej). Kwartalnik Historyczny Nauki i Techniki 1956 nr 2.
Słownik współczesnych pisarzy polskich. T. 1. Warszawa 1963.
Biogramy uczonych polskich. Cz. 1. Wrocław 1983.
Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny. T. 1. Warszawa 2000 (E. Kondyjowska).
Bibliografia prac Ignacego Chrzanowskiego. Oprac.: Z.J. Nowak. Przeredagował J. Starnawski. W: I. Chrzanowski: Pisma wybrane. Kraków 2003.

Ogólne

Książki

W. Czapliński: Ignacy Chrzanowski na studiach we Wrocławiu. Wrocław 1946, 26 s. Archiwum Przeszłości Instytutu Historii Literatury Polskiej. Wrocław.
J. Keiling: Ignacy Chrzanowski – historia, naród, kultura. Gdańsk: Wydawnictwo Gdańskie 1991, 215 s.
M. Łojek: Ignacy Chrzanowski jako badacz literatury i profesor. Cz. 1-2. Bydgoszcz: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Pedagogicznej 1991, 223 + 110 s.

Artykuły

F. Bielak: Ignacy Chrzanowski. W: Prace historycznoliterackie. Księga zbiorowa ku czci Ignacego Chrzanowskiego. Kraków 1936, przedruk w: Portrety uczonych polskich. Kraków 1974, oraz w tegoż: Z odległości lat. Kraków 1979.
K.L. Koniński: O człowieku polskim. Na jubileusz Ignacego Chrzanowskiego. „Przegląd Współczesny1936 t. 57 nr 4.
S. Harassek: Ignacy Chrzanowski. „Przegląd Filozoficzny1939/1946 z. 3/4.
S. Pigoń: Ignacy Chrzanowski. „Kwartalnik Historyczny1939/1946 z. 3/4.
W. Folkierski; [J. Hulewicz] A. Ordęga: Ignacy Chrzanowski. W: Straty kultury polskiej 1939-1944. T. 2. Glasgow 1945.
S. Pigoń: Ignacy Chrzanowski. „Pamiętnik Literacki1946 z. 1/2, przedruk w tegoż: Z ogniw życia i literatury. Wrocław 1961.
J. Kijas: Jak Chrzanowski został następcą Tarnowskiego na UJ. Ruch Literacki 1962 nr 2.
J. Spytkowski: Ignacy Chrzanowski. „Pamiętnik Literacki1962 z. 3 [dot. działalności w Towarzystwie Literackim im. A. Mickiewicza].
J. Spytkowski: Studium Historii Literatury Polskiej w Uniwersytecie Jagiellońskim w latach 1910-1945. W: Dzieje Katedry Historii Literatury Polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim. Kraków 1966.
J. Keiling: Kategoria narodu w badaniach literackich (na przykładzie Ignacego Chrzanowskiego koncepcji romantyzmu). W: Literatura i metodologia. Wrocław 1970.
J. Lichański: Vir doctus. (Szkic do portretu Ignacego Chrzanowskiego). Więź 1972 nr 2.
W. Weintraub: Powrót Chrzanowskiego. „Tygodnik Powszechny1972 nr 17, przedruk w tegoż: O współczesnych i o sobie. Kraków 1994.
F. Bielak: Ignacy Chrzanowski. W: Obraz literatury polskiej XIX i XX wieku Seria 5. Seria 5. Literatura okresu Młodej Polski. T. 4. Kraków 1977.
J. Keiling: Ignacego Chrzanowskiego koncepcja kultury. Gdańskie Zeszyty Humanistyczne 1980 wyd. 1982 nr 27.
M. Łojek: Ignacy Chrzanowski w relacjach słuchaczy. Dydaktyka Literacka 1982 t. 5.
Z.J. Nowak: Ignacy Chrzanowski jako nauczyciel akademicki. Przegląd Humanistyczny 1986 nr 5/6.
J.Z. Jakubowski: Uczyłem z tej książki” (Ignacego Chrzanowskiego). W tegoż: Trwałe przymierza. Warszawa 1988.
W. Baczkowska: Ignacy Chrzanowski. W: Wyrok na Uniwersytet Jagielloński – 6 listopada 1939. Kraków 1989.
M. Barcik: Kłopoty Uniwersytetu Jagiellońskiego z nadaniem Ignacemu Chrzanowskiemu tytułu doktora honoris causa i profesora honorowego. Ruch Literacki 1991 nr 1/2.
A. Chruszczyński: Miłość do ojczyzny jest potęgą twórczą. (O Ignacym Chrzanowskim). W: Wielcy humanistyki polskiej. Wrocław 1991.
Z.J. Nowak: Sztuka pisarska Ignacego Chrzanowskiego. „Przegląd Humanistyczny1991 nr 1.
M. Łojek: Dramat marzeń Ignacego Chrzanowskiego. Cz. 1-2. Metafora 1992 nr 6/7, 8/10.
H. Kaczorowski: Ignacy Chrzanowski i jego związki z Podlasiem. W: Intelektualiści rodem z Podlasia. Siedlce 1997.
K. Górski, M. Klepacz: Dwa prawie nieznane konterfekty Ignacego Chrzanowskiego z 1940 r. Oprac.: J. Starnawski. „Ruch Literacki1999 z. 1.
M. Śliwiński: Idea historii i narodu w mickiewiczologii Ignacego Chrzanowskiego. W tegoż: W kręgu historii literatury i kultury. Piotrków Trybunalski 2001.
K. Czubaszek: Stok w parafii Ulan – prawdziwe miejsce urodzenia Ignacego Chrzanowskiego. „Podlaski Kwartalnik Kulturalny2004 [nr 1].

Okruchy literackie

P. Chmielowski. „Kurier Warszawski1904 nr 68.
B. Gubrynowicz. „Pamiętnik Literacki1904 z. 2.

Historia literatury polskiej

A. Brückner. „Pamiętnik Literacki1908 z. 2 [dot.: Historia literatury niepodległej Polski].
S. Tarnowski. „Słowo1908 nr 121-123 [dot.: Historia literatury niepodległej Polski].
W. Borowy. „Przegląd Pedagogiczny1919 nr 9/10 [dot.: Historia literatury niepodległej Polski].
M. Łojek: Metodologiczne podstawy konstrukcji „Historii literatury niepodległej Polski” Ignacego Chrzanowskiego. „Dydaktyka Literacka1977 t. 2.
Z.J. Nowak: O syntezie historycznoliterackiej Ignacego Chrzanowskiego. W: Szkice o dawnej książce i literaturze. Katowice 1989.

Marcin Bielski

A. Brückner. „Przegląd Historyczny1906 t. 2.
S. Tarnowski. „Przegląd Polski1906 t. 161.
F. Krček. „Pamiętnik Literacki1908 z. 4.

Z dziejów satyry polskiej XVIII w.

W. Jankowski. „Pamiętnik Literacki1910 z. 1.
S. Tarnowski. „Przegląd Polski1910 t. 3 nr 8.

O komediach Aleksandra Fredry

E. Porębowicz. „Pamiętnik Literacki1917 s. 358-372.
W. Borowy. „Przegląd Pedagogiczny1918 s. 250-254.

Z epoki romantyzmu

S. Pigoń: Metoda prof. Ignacego Chrzanowskiego. „Kurier Lwowski1918 nr 219, 221, 223.

Wśród zagadnień, książek i ludzi

M. Kridl. „Przegląd Warszawski1923 nr 23.
• [K. Lilienfeld-Krzewski] K.L. Krz.: Prof. Ignacy Chrzanowski i jego książka. Droga 1923 nr 5/7.

Joachim Lelewel

J. Pierzchała. „Pamiętnik Literacki1947 s. 351-353.
• [H. Więckowska] H.W. „Kwartalnik Historyczny1948 s. 198-200.

Wybór studiów i rozpraw

G. Gradowska: Nad pismami Ignacego Chrzanowskiego. „Przegląd Humanistyczny1972 nr 4.
K. Zaleski. „Pamiętnik Literacki1972 z. 2.

P. Skarga: Kazania sejmowe

A. Brückner. „Pamiętnik Literacki1904 z. 1.
S. Tarnowski. „Przegląd Polski1904 t. 152.
F. Krček. „Pamiętnik Literacki1912 z. 4.