UNIŁOWSKI Zbigniew

Urodzony 1 maja 1909 w Warszawie w rodzinie drobnomieszczańskiej; syn Władysława Uniłowskiego i Jadwigi z Ciechomskich (zmarła ok. 1917). Uczęszczał do Prywatnego Gimnazjum Realnego w Zakopanem; szkoły średniej nie ukończył. Od młodości chorował na gruźlicę. Po samobójstwie ojca utrzymywał się sam, pracując m.in. jako pomocnik murarski, roznosiciel paczek w warsztacie krawieckim, sprzedawca świętych obrazków na jarmarkach i jako pikolak w warszawskiej restauracji Astoria, gdzie w 1926 poznał Karola Szymanowskiego. Znajomość ta przekształciła się w przyjaźń. Wysłany przez Szymanowskiego na prowincję, otrzymał pracę w młynie na Wołyniu. Wkrótce powrócił do Warszawy i w 1927 został akwizytorem firmy Block-Brun (zajmował się sprzedażą maszyn do pisania i liczenia). W 1929, dzięki pomocy finansowej Szymanowskiego, wyjechał na leczenie do Zakopanego, gdzie nawiązał pierwsze kontakty ze środowiskiem literackim i artystycznym; poznał tam m.in. Michała Pawlikowskiego, Michała Choromańskiego i Jarosława Iwaszkiewicza. W tymże roku nawiązał współpracę z warszawską grupą literacką Kwadryga (powstałą w 1926 z inicjatywy Stanisława Ryszarda Dobrowolskiego) i debiutował na łamach jej pisma opowiadaniem Stary zegar („Kwadryga” 1929 nr 3/4); w piśmie tym ogłaszał następnie utwory do 1931. Wiosną 1930 po powrocie do Warszawy zamieszkał w mieszkaniu matki S.R. Dobrowolskiego. Obserwacje z tego okresu i znajomość środowiska Kwadrygi dostarczyły mu materiału do autobiograficznej powieści z kluczem pt. Wspólny pokój (wyd. 1932). W 1931 został powołany do wojska i wkrótce zwolniony. Rozwijał twórczość literacką, publikując opowiadania i artykuły w „Przeglądzie Kobiecym” (1929-33, z przerwami), „Cyruliku Warszawskim” (1930, 1932), „Zecie” (1932). Od 1933 współpracował z „Wiadomościami Literackimi” (do 1937), zamieszczając na łamach tego pisma m.in. fragmenty powieści, felietony i opowiadania. Latem 1934, dzięki pomocy dyrektora Departamentu Konsularnego Wiktora Drymmera, wyjechał jako stypendysta Ministerstwa Spraw Zagranicznych do Brazylii w celu poznania warunków życia polskiej emigracji zarobkowej w stanie Parana. Po opublikowaniu opowiadania pt. Dzień rekruta w „Wiadomościach Literackich” (1934 nr 46), uznanego przez część opinii za pamflet na armię i manifestację antypaństwowej postawy, został odwołany ze stypendialnej podróży i w lipcu 1935 powrócił do Polski. Fragmenty pamiętnika z tej podróży zamieszczał w „Kurierze Literacko-Naukowym” (1935) i „Wiadomościach Literackich” (1935-36). W 1935 ożenił się z Marią Lilpop, daleką kuzynką Anny Iwaszkiewiczowej. Pracował nad ukończeniem drugiego tomu powieści autobiograficznej pt. Dwadzieścia lat życia. Zmarł nagle na zapalenie opon mózgowych 12 listopada 1937 w Warszawie.