BIO

Urodzony 19 lutego 1935 we wsi Zemborzyce Podleśne pod Lublinem; syn Józefa Wójcika, stolarza, i Marii Wandy z Wojciechowskich. Uczęszczał do Liceum Ogólnokształcącego im. Hetmana Jana Zamoyskiego w Lublinie. Był w tym okresie członkiem Związku Młodzieży Polskiej. Po zdaniu matury w 1952 studiował filologię rosyjską, początkowo na Uniwersytecie im. N.G. Czernyszewskiego w Saratowie, a następnie na Uniwersytecie im. M.W. Łomonosowa w Moskwie. W 1956 zawarł związek małżeński z Rosjanką Mają Feginą, studentką filozofii (rozwód w 1987). W 1957 otrzymał magisterium i powrócił do Polski. W tymże roku debiutował korespondencją pt. Miasteczko, opublikowaną w „Sztandarze Młodych”; w piśmie tym drukował artykuły i reportaże również w latach następnych. Przez rok pracował jako lektor języka rosyjskiego na kursach organizowanych przez Zarząd Wojewódzki Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej w Warszawie, a następnie do 1962 w redakcji tygodnika „Zarzewie”. W 1963 został członkiem Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. W tymże roku podjął pracę w redakcji „Sztandaru Młodych”. W 1965 otrzymał nagrodę dla młodych dziennikarzy im. J. Bruna, przyznaną przez Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich (SDP). W 1964-77 pracował w Telewizji Polskiej, kolejno w redakcjach: społecznej, reportażu i publicystyki kulturalnej; od 1972 był samodzielnym publicystą Programu II. Był współautorem programów telewizyjnych pt. Bez apelacji (1964-67; w 1965 odznaczony za ten program nagrodą Przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji), Reportaże z pocztówki (1964), Ludzie i zdarzenia (1965), Ludzie z plakatów i Zatrzymane w kadrze (1978-1991; w 1985 otrzymał za ten program nagrodę Złoty Ekran). Był także autorem scenariuszy i reżyserem wielu filmów dokumentalnych. Reportaże i artykuły drukował m.in. na łamach „Tygodnika Kulturalnego” (1962, 1964, 1969, 1982), „Współczesności” (1962, 1967-68), „Miesięcznika Literackiego” (1967-68), „Perspektyw” (1970-75; tu m.in. cykl reportaży pt. Ludzie z plakatów), „Kontrastów” (1976-78) i „Odry” (1976-79). Był wielokrotnie nagradzany za twórczość literacką i telewizyjną, m.in. nagrodą Klubu Publicystyki Kulturalnej SDP (1971) i nagrodą im. K. Pruszyńskiego przyznaną przez Klub Reportażu SDP (1975). W 1973 został członkiem Związku Literatów Polskich. W 1977 podjął pracę w redakcji tygodnika „Razem”, gdzie drukował do 1979. W 1980 ponownie został zatrudniony w Telewizji Polskiej. W tymże roku po raz drugi został wyróżniony nagrodą Przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji. Był autorem wielu programów telewizyjnych, m.in. Utrwalić świat (1983-85; w 1985 otrzymał za ten program nagrodę Złoty Ekran), Strażnicy echa (1987; w tymże roku otrzymał za ten program nagrodę Przewodniczącego Komitetu do Spraw Radia i Telewizji), Po bitwie (1988-1991), Opowiem to raz jeszcze (1989-1990). Równocześnie w 1980-89 współpracował z „Tygodnikiem Polskim”, drukując na jego łamach liczne artykuły i reportaże. W tym okresie publikował także m.in. w „Polityce” (1983-84) i „Kontaktach” (1984-85). W 1984 został członkiem Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (od 1989 Stowarzyszenie Dziennikarzy Rzeczypospolitej Polskiej). W 1988 zawarł związek małżeński z Alicją Joanną Badowską, artystką plastykiem, dokumentalistą filmowym. Odznaczony m.in. Złotym Krzyżem Zasługi (1979). Mieszka w Nowej Wsi pod Warszawą.

Works

1. Zjeść go! [Reportaże społeczne]. Warszawa: Iskry 1966, 196 s.

2. Umarli wracają do baz... Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1968, 126 s.

Opowieść dokumentalna dotycząca II wojny światowej.

3. Święci garnki lepią. [Reportaże społeczne]. Warszawa: Iskry 1970, 270 s.

4. Pieta na szkle. [Reportaże]. Warszawa: Iskry 1972, 248 s. Wyd. 2 zmienione pt. Bez apelacji tamże 1979, 236 s.

Literacka transpozycja programu telewizyjnego R. Wójcika pt. Bez apelacji.

5. Teatr i poezja – rzecz o teatrze Ernesta Brylla. [Scenariusz widowiska telewizyjnego; współautor:] M. Wójcik. Telewizja Polska 1973.

6. Bój się czarnego luda. [Scenariusz filmowy]. Powst. 1974.

Nagrody

II nagroda w konkursie „Przemiany współczesnej wsi polskiej”, przyznana przez Naczelną Organizację Kinematografii przy współudziale Związku Socjalistycznej Młodzieży Wiejskiej, „Tygodnika Kulturalnego” i Stowarzyszenia Filmowców Polskich w 1975.

7. Odmieńcy. [Reportaże społeczne]. Warszawa: Czytelnik 1974, 330 s.

Wyróżnienie Centralnej Rady Związków Zawodowych w 1974.

8. Czy bohaterowie są zmęczeni? [Reportaże społeczne]. Warszawa: Książka i Wiedza 1975, 354 s.

Nagrody

Nagroda im. A. „Olka” Kowalskiego w 1976.

9. I ja tam byłem. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie 1977, 288 s.

Reportaże z lat 1961-1976.

10. Opowieści kradzione. [Reportaże społeczne]. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie 1979, 222 s.

11. Coś się kończy. [Scenariusz filmu telewizyjnego; współautor:] W. Helak. Telewizja Polska 1982.

12. Święte szalbierstwo. [Reportaże]. Warszawa: Czytelnik 1983, 283 s.

Dotyczy T. Bonclera, fałszerza dokumentów niemieckich, pracującego dla ruchu oporu w okupowanej Warszawie.

13. Uniesieni. [Reportaże społeczne]. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza 1984, 239 s.

Nagrody

Nagroda im. J. Chałasińskiego, przyznana przez redakcję „Tygodnika Kulturalnego” w 1985.

14. Człowiek znikąd. [Reportaż]. Łódź: Wydawnictwo Łódzkie 1986, 122 s.

Dotyczy losów P. Branickiego, Polaka, żołnierza Armii Czerwonej, który w czasie II wojny światowej stracił pamięć, a po latach nagle ją odzyskał.

Nagrody

Nagroda Funduszu Literatury w 1987.

15. Nieznany wizerunek poety – Edward Szymański. [Widowisko telewizyjne]. Telewizja Polska 1986.

16. Szklane oczy Klio. [Reportaże]. Warszawa: Wydawnictwa Radia i Telewizji 1986, 422 s.

M.in. dotyczy okresu II wojny światowej.

17. Powrót Dawida. [Reportaż]. Warszawa: Wydawnictwa Radia i Telewizji 1989, 155 s.

Dotyczy D. Józefowicza, który przyjechał do Polski z Izraela, aby odnaleźć człowieka, który w czasie okupacji niemieckiej ocalił mu życie.

18. Potwory wychodzą z ukrycia. [Reportaże]. Warszawa: Oficyna Orgelbrandów 1996, 190 s. Zob. też. poz. .

Transpozycja literacka dokumentalnych programów telewizyjnych pt. „Po bitwie”; dotyczy poszukiwań militariów z czasów II wojny światowej.

19. Łowcy skarbów. [Reportaże]. Warszawa: Wydawnictwo Orgelbrandów 1997, 207 s.

Dotyczy poszukiwań ukrytych skarbów II Rzeszy.

20. Ucieczka przed śmiercią, czyli prawdziwe życie Kapitana Klossa. [Reportaż]. Warszawa: Cinderella Books, Andrzej Zasieczny 1999, 225 s.

Dotyczy wydarzeń z okresu II wojny światowej.

21. Ukryci świadkowie. [Reportaż]. Warszawa: Cinderella Books, Andrzej Zasieczny [1999], 167 s.

Dotyczy wydarzeń z okresu II wojny światowej i ich wpływu na współczesność.

22. Lochy Pasłęka. Kulisy poszukiwań skarbów w Polsce. [Reportaże]. Warszawa: Cinderella Books, Andrzej Zasieczny 2000, 267 s.

Dotyczy poszukiwań Bursztynowej Komnaty.

23. Podziemne tajemnice Hitlera. Poszukiwania. [Opowieść dokumentalna]. Warszawa: WIS-2 2000, 247 s.

24. Kusiciel demonów. Opowieść o Stefanie Żochowskim. Warszawa: Towarzystwo Reklamowe Tilosz i Ska 2002, 164 s.

Nagrody

Nagroda im. W. Hulewicza, przyznana przez Związek Literatów Polskich w 2002.

25. Łowcy potworów. [Reportaże]. Warszawa: Bellona 2003, 253 s.

Kontynuacja poz. .

26. Krew, kurz, pamięć. Opowieść o bitwie nad Bzurą ziemi wydarta. Warszawa: Nowy Dziennik; Stowarzyszenie „Pamięć Diaspory 2005, 244 s.

Scenariusze filmów dokumentalnych

Album przywieziony z wojny. Telewizja Polska 1964.
Człowiek bez numeru, albo zaczarowana dwukółka. Telewizja Polska 1964.
Duchy białego zamku. Telewizja Polska 1964.
Neclowe sagi. Telewizja Polska 1964.
Zanim z cokołu przemówi. Telewizja Polska 1964.
Proboszcz. Telewizja Polska 1967.
Senior. Telewizja Polska 1967.
Ten pierwszy. Telewizja Polska 1967.
Reduta Powiśla. Telewizja Polska 1968.
Zegadłowie. Telewizja Polska 1968. [I Nagroda na III Festiwalu Filmów o Sztuce w Zakopanem w 1970].
Portret bez ram. Telewizja Polska 1969.
Jawa i urojenie. Telewizja Polska 1970.
Obieżyświat. Telewizja Polska 1970.
Wyzwanie. [Współautor:] M. Wójcicka. Telewizja Polska 1970.
Teatr Ziemi Odzyskanej. Telewizja Polska 1971.
Ten pierwszy. Telewizja Polska 1971.
Kamera i karabin. [Współautor:] M. Wójcik. Telewizja Polska 1972.
Krawiec i gwiazdy. [Współautor:] M. Wójcik. Telewizja Polska 1972. [Nagroda Żelazna Łódka na XIII Ogólnopolskim Festiwalu Filmów Krótkometrażowych].
Gorzkie pieśni Papuszy. Telewizja Polska 1973.
Pustelnik. Telewizja Polska 1975.
Poemat grozą. Telewizja Polska 1979.
Twarze czasu. Telewizja Polska 1982.
Święte szalbierstwo. Cz. 1-3. Telewizja Polska 1984 [Por. Twórczość poz. ].
Okiem ukrytym. Telewizja Polska 1986.
Twarz czasu. Telewizja Polska 1986.
Piotr Zelek z Berestu. Telewizja Polska 1987.

Przekłady

1. K. Wanszenkin: Żołnierska młodość. [Powieści]. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1966, 205 s.

Zawartość

Żołnierska młodość (Krótkie notatki); Awiduszyn i Jegoryczew (Epizody z życia dwóch żołnierzy).
2. A.P. Owsjanow: Zagubione, ukryte, zniszczone skarby Rosji. Kulisy poszukiwań. [Opowieść dokumentalna]. Warszawa: Cinderella Books, Andrzej Zasieczny 2001, 273 s.

Analyses and reviews

Ankieta dla IBL PAN 2003.

Wywiady

Ryszard Wójcik. Rozm. I. Falska. Panorama Północna 1980 nr 14.
Czwarty wymiar kadru. Rozm. H. Murza-Stankiewicz. Foto 1985 nr 3.
Opisanie Wójcika. Rozm. I. Heppen. Tygodnik Polski 1985 nr 24.
Widzieć ludzi w ich odrębności. Rozm. D. Kwiatkowska. Odrodzenie 1985 nr 12.
A jednak zapisać wszystko! Rozm. I. Heppen. Tygodnik Polski 1987 nr 32.

Ogólne

Artykuły

M. Szejnert: Złodziejska robota. Literatura 1974 nr 23.
M. Miller: Reporterów sposób na życie. Warszawa 1983 [m.in. dot. R. Wójcika], passim.
S. Lewandowska: Święte szalbierstwo – dochodzenie do prawdy. W tejże: Kryptonim legalizacja 1939-1945. Warszawa 1984.

Zjeść go!

K. Dziewanowski: Życie codzienne w Polsce. Nowe Książki 1966 nr 23.
T. Świeżawska: Kim jest bohater?Prasa Polska1966 nr 11.

Święci garnki lepią

J. Doliński: Polska – jak długa i szeroka. Ludzie dziwaki. „Życie Literackie1971 nr 3.
W. Kocznow: Święci i grzesznicy. Odgłosy 1971 nr 11.
M.A. Kowalski: Zwykli święci. Kultura 1971 nr 6.

Pieta na szkle

L. Borski: Wyznanie reportera. Nowe Książki 1972 nr 22.
J. Doliński: Pochwała dojrzałości. Nowości (i remanenty) literatury faktu. Życie Literackie 1973 nr 25 [m.in. dot. R. Wójcika].
Z. Bauer: Na pastwę McLuhana. Nowe Książki 1980 nr 16 [dot. wyd. 2 zmienionego pt. Bez apelacji].
J. Jastrzębski: Rozterki tragarza faktów. „Kontrasty”, Białystok 1980 nr 9 [dot. wyd. 2 zmienionego pt. Bez apelacji].
A. Staniszewski: Anatomia faktu. Fakty 1980 nr 33 [dot. wyd. 2 zmienionego pt. Bez apelacji].

Odmieńcy

W. Jankowerny: Nawiedzeni. Tygodnik Kulturalny 1974 nr 27.
W. Koczonow. „Odgłosy1974 nr 16.
S. Kozicki: Odmieniec o odmieńcach. Kultura 1974 nr 27.
J. Maziarski: Czy mamy naśladować maniaków. Nowe Książki 1974 nr 14.
A. Szczypiorski: Wrażliwość i wyobraźnia. Odra 1975 nr 1.

Czy bohaterowie są zmęczeni?

R. Ciemniński: Historia to jest dzisiaj... Kultura 1976 nr 17.
W. Jankowewrny: W poszukiwaniu odpowiedzi. Tygodnik Kulturalny 1976 nr 12.
W. Koczonow: Western polski. Odgłosy 1976 nr 15.
K. Koźniewski: Czy reportaż bywa zmęczony?Polityka1976 nr 33.
M. Warneńska: Barwy tamtych lat. Fakty 1976 nr 30.
L. Wieluński: Zmęczeni bohaterowie. Nowe Książki 1976 nr 9.
M. Zieliński: Oswajanie rzeczywistości. „Kontrasty”, Białystok 1976 nr 4 [dot. też: Odmieńcy].

I ja tam byłem

E. Biela: Co tam, panie, w reportażu?Kierunki1977 nr 48.
A.K. Waśkiewicz: Gdzie bywa Wójcik?Kontrasty”, Białystok 1978 nr 6.
A. Woźniak: O reportażu. Nowe Książki 1978 nr 1.

Opowieści kradzione

T. Błażejewski: Czas, ludzie, problemy. Odgłosy 1979 nr 47.
A. Myszkowski: Kradzione, a tuczy. Nowe Książki 1980 nr 10.
A. Staniszewski: W swojej sprawie. „Kontrasty”, Białystok 1980 nr 2.

Święte szalbierstwo

M. Ogórek: Nad rzeczywistość. Zdanie 1987 nr 1.

Uniesieni

Z. Szopiński: Śladami odmieńców. Tygodnik Kulturalny 1985 nr 39.
M. Warneńska: Kronikarz ludzkich pasji. Fakty 1985 nr 47.

Szklane oczy Klio

E. Sawicka: Zatrzymać wszystko?Tygodnik Polski1986 nr 40.
M. Warneńska: Tropiciel dziejów nieostygłych. Fakty 1986 nr 47.