Print

BIO

Urodzony 17 lipca 1883 w Warszawie w rodzinie pochodzenia żydowskiego; syn Dawida Szlamy Winawera i Rozalii z Moszkowskich. W 1901 ukończył Gimnazjum Wojciecha Górskiego w Warszawie i wstąpił na Wydział Budowy Maszyn Instytutu Politechnicznego im. cara Mikołaja II w Warszawie. Równocześnie rozwijał zainteresowania literackie. Utworzył wraz z Kazimierzem Wroczyńskim i Tadeuszem Radwańskim klub poetów-satyryków Igrce-Sowizdrzały, dla którego pisał wiersze, pieśni i piosenki. Wspólnie z K. Wroczyńskim pracował nad powieścią pt. Huldra (nieukończona) oraz jednoaktówką pt. 100 km na godzinę (zaginiona). Debiutował w 1904 przekładem prozy Leonida Andriejewa pt. W mglistą dal, ogłoszonym na łamach „Prawdy” (nr 28-30). Po zamknięciu w listopadzie 1905 Instytutu Politechnicznego wyjechał do Szwecji i pracował krótko jako robotnik praktykant w zakładach metalowych. Z powodu choroby płuc opuścił Szwecję i udał się do Serbii. W maju 1906 zamieszkał w Heidelbergu i podjął studia na Ruprecht-Karls-Universität. W 1909 doktoryzował się w zakresie nauk fizycznych na podstawie pracy pt. Die elektrische Untersuchungen, insbesondere an Erdalkaliphosphoren (promotor prof. Philipp Lenard). Następnie do 1911 był asystentem fizyka, laureata nagrody Nobla, prof. Pietera Zeemana na Uniwersytecie Amsterdamskim. W ostatnim kwartale tego roku wykładał fizykę na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Towarzystwa Kursów Naukowych w Warszawie. W 1912-15 pracował w Akademii für Sozial- und Handelswissenschaften we Frankfurcie nad Menem (obecnie Johann Wolfgang Goethe-Universität) jako asystent w Instytucie Fizyki. W tym czasie ogłaszał prace naukowe z zakresu fizyki w języku niemieckim. Równocześnie kontynuował zainteresowania literackie. Wspólnie z K. Wroczyńskim napisał w 1908 pierwszy utwór dramatyczny, krotochwilę pt. Gaudeamus (wystawioną w 1912); w następnych latach był autorem licznych sztuk teatralnych o charakterze komediowym lub satyrycznym. W 1911 z K. Wroczyńskim oraz z Feliksem Jabłczyńskim i Marianem Kowalskim należał do grupy założycielskiej warszawskiego tygodnika „Marchołt”, w którym odpowiadał za dział satyryczny (ukazywał się do 1912). Po wybuchu I wojny światowej został w 1916 internowany i odesłany z Niemiec do Warszawy. Od kwietnia tego roku pracował jako asystent w Zakładzie Fizyki I Politechniki Warszawskiej. Jednocześnie rozwijał twórczość literacką. Prozę, artykuły, felietony i recenzje teatralne drukował m.in. w „Sowizdrzale” (1917-19; podpisany: Chryzostom Pindar, Chryzpe, -chryzpe-) i „Rewii” (1919-20; podpisany: B...r W....r, Br-w-er, Br...Wr...). Zrezygnowawszy od stycznia 1921 z pracy naukowej, rozpoczął ożywioną działalność w zakresie popularyzacji najnowszych osiągnięć nauki, ogłaszając liczne felietony w prasie i radiu. Współpracował stale z pismami: „Kurier Polski” (1920-25; także pod pseudonimem Bru-wer), „Głos Polski” (1922-23), „Wiadomości Literackie” (1924, 1927, 1930-32, 1937-39; tu m.in. w 1938-39 cykl pt. Muszle na wybrzeżu), „Głos Prawdy” (1926-28; tu m.in. stały dział felietonów pt. Boczna antena), „Nowy Kurier Polski” (1926), „7 Dni” (1929-31), „Światowid” (1931-33; w 1931 cykl felietonów pt. Z dziedziny odkryć i wynalazków), „Świat” (1933-35), „Kurier Poranny” (1934-37; tu cykl felietonów pt. Boczna antena) oraz „Film” (1937-39). Był członkiem Związku Pisarzy Dramatycznych. Po wybuchu II wojny światowej przedostał się do Lwowa zajętego wkrótce przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, gdzie podjął pracę asystenta w instytucie fizyki tamtejszego uniwersytetu. We wrześniu 1940 został członkiem Związku Pisarzy Radzieckich Ukrainy. Po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej w czerwcu 1941 powrócił do Warszawy i zamieszkał u znajomych K. Wroczyńskiego. Przebywał w getcie warszawskim i pracował m.in. w zakładzie kształcenia nauczycieli Pedagogium . Przy pomocy rodziny i przyjaciół zdołał opuścić w 1942 getto i ukrywał się pod nazwiskiem Edward Lasocki. Od jesieni tego roku pracował w firmie budowlanej Hoch-Tief-und Bauunternehmung T. Lisiecki najpierw w Hrubieszowie jako urzędnik biurowy, potem we wsi Bohorodyca, gdzie prowadził księgowość budowy mostu kolejki wąskotorowej na rzece Huczwa, a od zimy tegoż roku na budowie w okolicy Opola Lubelskiego. Aresztowany na skutek denuncjacji, został wywieziony prawdopodobnie do obozu zagłady w Treblince, skąd udało mu się wydostać. Pracował następnie jako dozorca przy robotach drogowych. W tym czasie był wspierany przez Radę Pomocy Żydom „Żegota”. Zmarł na gruźlicę 11 kwietnia 1944 w szpitalu w Opolu Lubelskim; pochowany tamże na cmentarzu parafialnym (po koniec lat sześćdziesiątych XX w. jego grób został zlikwidowany).
W 1960-72 przyznawana była przez redakcję „Kuriera Polskiego”, przy udziale Naczelnej Organizacji Technicznej i Polskiego Radia, nagroda im. B. Winawera za prace popularyzatorskie z zakresu nauk matematyczno-przyrodniczych i techniki.

Works

1. Konstytucja z nahajką. Piosenki na dziś i na jutro. [Autorzy: B. Winawer] -brw-, [T. Radwański] Stach Rokita. Warszawa: Wydawnictwo Socjaldemokracji Królestwa Polskiego i Litwy [1906], 15 s.

Tu B. Winawera: Porządek dawniej; Jako Pan Witte ministrów se szukał; Konstytucja Skałłona; Lamenty; Wielki pochodzik narodowy; „Stronnictwa!”; Pognębienie narodu.

2. Notatnik Szymona de Geldern. [Powieść]. Warszawa-Lwów: Drukarnia P. Laskauera i Spółka 1907, 87 s.

Część nakładu wyszła z nadrukiem: Dodatek do „Bluszczu” nr 11.
See Studies Zobacz szczegóły pozycji

3. Gaudeamus. Krotochwila w 3 aktach. [Współautor:] K. Wroczyński. Powst. Heidelberg ok. 1908. Prapremiera: Warszawa, Teatr Zjednoczony 1912.

Wystawienia następne

Informacje na stronie internetowej: Zob. link .
Rękopis w zbiorach Biblioteki Narodowej w Warszawie. Maszynopis pt. Miss Mary w Muzeum Teatralnym w Warszawie, pt. Seledynowe domino. (Gaudeamus) w Archiwum Teatru im. J. Słowackiego w Krakowie.
Wystawiane też pt.: Błękitne domino; Niebieskie domino; Różowa maska; Różowe domino.

4. Niziny. Sztuka w 4 aktach. Prapremiera: Warszawa, Teatr Mały 1910.

Maszynopis w Muzeum Teatralnym w Warszawie.

5. Losy Europy. Groteska w 3 aktach. Powst. Amsterdam 1911. Prapremiera: Reżyseria: S. Jaracz. Warszawa, Teatr Mały 1913.

Rękopis z podtytułem Burleska w 3 aktach w Archiwum Teatru im. J. Słowackiego w Krakowie, maszynopis w Muzeum Teatralnym w Warszawie.

6. Upadek domu Abendstern. Komedia w 1 akcie. Prapremiera: Łódź, Teatr Miejski 1912.

7. Lew spod Czinape. Farsa w 1 akcie. Prapremiera: Warszawa, Teatr Nowoczesny 1913.

8. Mąż ewakuowany. Komedia w 1 akcie. Prapremiera: teatralna: Warszawa, Teatr Mały 1916; telewizyjna: Reżyseria: J. Słotwiński. Telewizja Polska 1957.

Maszynopis z podtytułem Farsa w 1 akcie w Muzeum Teatralnym w Warszawie.

9. Rokowania pokojowe. Groteska w 3 aktach. Prapremiera: Reżyseria: M. Trapszo. Warszawa, Teatr Letni 1917.

Wystawienia następne

Informacje na stronie internetowej: Zob. link(https://encyklopediateatru.pl/sztuki/24343/rokowania-pokojowe).
Rękopis pt. „Geniusz i dyplomata, czyli rokowania pokojowe” w Bibliotece Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu oraz w Archiwum Teatru im. J. Słowackiego w Krakowie.

10. Rycerz z łabędziem. Romantyczna historia w 3 aktach. Prapremiera: Reżyseria: A.F. Bednarczyk. Warszawa, Teatr Rozmaitości 1918.

Wystawienia następne

Informacje na stronie internetowej: Zob. link.
Rękopis w Bibliotece Śląskiej w zbiorach Biblioteki Teatru ze Lwowa.
See Studies Zobacz szczegóły pozycji

11. Jak wygląda Łypkowski? Tragifarsa w 1 odsłonie. Prapremiera: teatralna: Warszawa, Teatr Qui pro Quo 1919; radiowa: Radio (Wilno) 1928. Druk zob. poz. ↑s. 32-51.

Autor na prapremierze teatralnej podpisany pseudonimem: Bruwin.

12. Roztwór prof. Pytla. Humoreska w 3 aktach. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: L. Czarnowski. Kraków, Teatr Bagatela 1919; radiowa: Adaptacja i reżyseria: W. Maciejewski. Polskie Radio 1979. Wyd. pt. Roztwór Pytla. Lwów: Odrodzenie 1922, 84 s. Wyd. nast. Katowice: Odrodzenie [1946].

Wystawienia następne

Informacje na stronie internetowej: Zob. link .
Maszynopis pt. Szczęście asystenta. (Roztwór prof. Pytla) w Archiwum Teatru im. J. Słowackiego w Krakowie.
See Studies Zobacz szczegóły pozycji

13. Groteski. Warszawa: B. Rudzki [1921], 64 s.

Zawartość

Jednoaktówki i skecze: Repertuar; Pierwsza sprawa kryminalna [poz. ↑]; Jak wygląda Łypkowski? [poz. ↑]; Bez suflera!!! Wielki noworoczny przegląd warszawskich sukcesów dramatyczno-komediowych, czyli skandal teatralny w jednej odsłonie.

14. Księga Hioba. Komedia w 3 aktach. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: J. Janusz. Warszawa, Teatr Mały (scena Teatru Polskiego) 1921; telewizyjna: Reżyseria: J. Kreczmar. Telewizja Polska 1965. Wyd. z podtytułem Komedia nudna w 3 aktach. Warszawa: Nakład autora 1921, 72 s.

Wystawienia następne

Informacje na stronie internetowej: Zob. link .

Przekłady

angielski

The book of Job. [Przeł.] J. Conrad. London, Toronto 1931.

chorwacki

[Przeł.] J. Benšič Wystawienie: Zagrzeb ok. 1924.

szwedzki

Wg informacji: „Kultura” 1932 nr 9.
See Studies Zobacz szczegóły pozycji

15. Pierwsza sprawa kryminalna. Humbug w 1 odsłonie. Powst. ok. 1921. Prapremiera: teatralna: Warszawa, Teatr Qui pro Quo 1923; radiowa: Radio (Wilno) 1928. Druk zob. poz. ↑ s. 15-31.

16. Promienie FF. Komedia w 3 aktach. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: T. Trzciński. Kraków, Teatr Miejski im. J. Słowackiego 1921; radiowa: Polskie Radio 1929. Druk zob. poz. ↑ s. 5-95.

Wystawienia następne

Informacje na stronie internetowej:Zob. link.
Rękopis pt. Promienie FF. Scenariusz kinematograficzny w 3 aktach w Bibliotece Teatru Narodowego w Warszawie.
See Studies Zobacz szczegóły pozycji

17. Tematy i wariacje. Warszawa: S-ka Akcyjna „Drukarnia Polska w Białymstoku” 1921, 64 s.

Zawartość

Felietony i scenki dramatyczne: Warszawa w nocy; Inter arma. (Sierpień roku 1920-ego); Melodramat rotacyjny. [Szkic scenariusza filmowego]; Baczność! Kłamstwo!; Głębszy dramat życiowy; Barwna sztuka historyczna. Arcydzieło w jednej odsłonie.

18. Ślepa latarka. Powieść. „Kurier Lwowski” 1922 nr 44-94. Wyd. osobne Lwów: Polskie Wydawnictwo „Nowa Era” 1922, 167 s. Wyd. nast. [Warszawa:] Biblioteka Groszowa [1926].

19. R.H. Inżynier. Komedia w 3 aktach. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: E. Żytecki. Lwów, Teatr Mały 1923; radiowa: Polskie Radio 1929; telewizyjna: Reżyseria: E. Dziewoński Telewizja Polska 1972 . Wyd. Lwów: Odrodzenie 1924, 88 s.

Wystawienia następne

Informacje na stronie internetowej: Zob. link .
Na okładce rok wydania 1922.

Przekłady

chorwacki

Wystawienie: Zagrzeb 1926.

niderlandzki

Wg informacji: „Kultura” 1932 nr 9.

Adaptacje

radiowe

Adaptacja: K. Białek. Reżyseria: J. Kreczmar. Polskie Radio 1966 .
See Studies Zobacz szczegóły pozycji

20. Szopka Pikadora. [Współautorzy:] A. Słonimski, J. Tuwim. Prapremiera: Warszawa, Cukiernia Ziemiańska 1923.

Informacja: J. Stradecki: Julian Tuwim. Warszawa 1959 s. 119; A. Marianowicz: Notatki o satyrze Skamandrytów. „Poezja” 1971 nr 11; J. Lechoń: Dziennik. T. 1. Warszawa 1992 s. 287. Tekst nieznany.

21. Cichy alarm. [Felietony]. Warszawa: Księgarnia M. Ostaszewskiej i S-ki 1924, 117 s.

See Studies Zobacz szczegóły pozycji

22. Doktor Przybram. Powieść. Warszawa: Księgarnia Biblioteki Dzieł Wyborowych [1924 ], 144 s. Wyd. nast.: Warszawa: Wydawnictwo Biblioteki Groszowej [1925]; Łódź: Republika 1936; Warszawa: Czytelnik 1961; Warszawa: Garamond 1996.

Przekłady

chorwacki

Doktor Przybram. [Przeł.] A. Cvitanović. Zagreb 2018.

Adaptacje

radiowe

Dr Przybram. Adaptacja: J. Langfier. Reżyseria: M. Melina. Polskie Radio 1934.
Reżyseria: D. Bałazy. Polskie Radio 2005.

23. Jeszcze o Einsteinie. Teoria względności z lotu ptaka. Warszawa: Polska Składnica Pomocy Szkolnych 1924, 31 s.

24. A w domu najlepiej. Bluetka w 1 akcie. Prapremiera: Reżyseria: J. Warnecki. Warszawa, Teatr Szkarłatna Maska 1925.

Utwór był jednym z punktów programu na otwarcie teatru.
Wystawiane też pt. W domu najlepiej. Żart sceniczny.

25. Lepsze czasy. (Wyciąg fortepianowy). Warszawa: E. Wende i Ska [1925], 180 s.

Zawartość

Wybór felietonów z poz. ↑, ↑, – nadto scenki teatralne z poz. ↑: Głębszy dramat życiowy [w poz. ↑ pt. Baczność! Kłamstwo! Głębszy dramat życiowy]; Barwna sztuka historyczna. Arcydzieło w jednej odsłonie; Warszawa w nocy; Baczność! Sprawy najwyższej wagi: Dokument tajny.

26. Znajomek z Fiesole. Sztuka w 3 aktach. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: S. Bryliński. Poznań, Teatr Nowy 1925; radiowa: Polskie Radio 1931; telewizyjna: Reżyseria: E. Dziewoński. Telewizja Polska 1990 . Wyd. z podtytułem Gawęda zimowa Warszawa: Wesoła Biblioteka [1925], 136 s.

Wystawienia następne

Informacje na stronie internetowej: Zob. link.
See Studies Zobacz szczegóły pozycji

27. Frydląd junior. Komedia w 3 aktach. Prapremiera: Reżyseria: K. Okornicki. Lwów, Teatr Nowości 1926. Wyd. Warszawa: Biblioteka Domu Polskiego 1928, 128 s.

Wystawienia następne

Pt. Junior. Wilno, Teatr Reduta 1927.

Adaptacje

radiowe

Adaptacja i reżyseria: M. Wiktor. Polskie Radio 2023.

28. Promienie FF i inne morały. Warszawa: Biblioteka Groszowa [1926], 157 s.

Zawartość

Promienie FF [poz. ↑], – oraz kilkanaście felietonów satyrycznych.

29. Boczna antena. Ostatnie biuletyny z frontów wieczystych. Warszawa: Biblioteka Groszowa 1927-1928.

Seria I. Warszawa [1926]. Wyd. nast. przejrzane i uzupełnione Warszawa: Biblioteka Groszowa [1927], 183 s.

Seria II. Warszawa: Biblioteka Groszowa [1927], 176 s.

Wyd. łączne przejrzane i uzupełnione Seria I-II. Warszawa: Biblioteka Groszowa [1928], 183 + 248 s.

Wybór felietonów z cyklu pt. Boczna antena drukowanych w „Głosie Prawdy” w 1926-1928.
See Studies Zobacz szczegóły pozycji

30. Dług honorowy. Powieść. „Głos Prawdy” 1928 nr 120-170. Wyd. osobne Warszawa: Rój 1929, 212 s. Wyd. nast. Warszawa: Czytelnik 1960.

Adaptacje

radiowe

Adaptacja: Z. Orszulska. Reżyseria: J. Rakowiecki. Polskie Radio 1960.
See Studies Zobacz szczegóły pozycji

31. Bilion słońc. Warszawa: Rój [1929], 95 s.

Odczyty wygłoszone w radiu w cyklu pt. Boczna antena. O najnowszych zdarzeniach w nauce i technice.

32. Dodatek nadzwyczajny. Warszawa: Biblioteka Groszowa [1929], 157 s.

Felietony dotyczące nauki i techniki.

33. Telegramy z Kosmosu. Warszawa: Rój [1929], 96 s.

Felietony dotyczące nauki i techniki.

34. Syn woziwody. Warszawa: Rój [1930], 95 s.

Felietony dotyczące nauki i techniki.

35. Trzysta milionów koni. Warszawa: Biblioteka Groszowa [1930], 197 s.

Felietony dotyczące nauki i techniki.

36. Turnieje maszyn. Warszawa: Rój [1930], 94 s.

Felietony dotyczące nauki i techniki.

37. Zły szeląg. Komedia w 3 aktach. Prapremiera: Reżyseria: M. Jednowski. Kraków, Teatr im. J. Słowackiego 1930.

Maszynopis w Archiwum Teatru im. J. Słowackiego w Krakowie.
See Studies Zobacz szczegóły pozycji

38. Bohater mechaniczny. Warszawa: Rój [1931], 96 s.

Felietony dotyczące nauki i techniki.

39. [Dialogi do filmu:] Kobieta, która się śmieje. Ekranizacja 1931.

Informacje: S. Janicki: Polskie filmy fabularne. Warszawa 1990 s. 75.

40. Łono natury. Warszawa: Rój [1931], 39 s.

Felietony dotyczące nauki i techniki.

41. Po prostu dureń. Komedia w 3 aktach. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: J. Szyndler. Kraków, Teatr im. J. Słowackiego 1931; radiowa: Reżyseria: H. Wisłocka. Polskie Radio 1932; telewizyjna: Reżyseria: M. Nowicki. Telewizja Polska 1989. Wyd. pt. Po prostu truteń. Warszawa: Rój 1932, 85 s.

Wystawienia następne

Informacje na stronie internetowej: Zob. link.
Wystawiane też pt. Po prostu truteń.
See Studies Zobacz szczegóły pozycji

42. Ząb czasu. Warszawa: Rój [1931], 95 s.

Felietony dotyczące nauki i techniki.

43. Co dzień – epoka. Warszawa: Rój [1932], 92 s.

Felietony dotyczące nauki i techniki.

44. Od bieguna do bieguna. Warszawa: Rój [1932], 94 s.

Felietony dotyczące nauki i techniki.

45. Tempo! Warszawa: Rój [1932], 92 s.

Felietony dotyczące nauki i techniki.

46. Fala 1141, 8. Warszawa: Rój [1933], 94 s.

Odczyty wygłoszone w radiu w Warszawie.

47. Smaczny chleb kłamstwa. Komedia w 3 aktach. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: E. Chaberski. Warszawa, Teatr Letni 1933; radiowa: Polskie Radio 1933.

Nagrody

Nagroda im. L. Reynela za r. 1932/1933.
See Studies Zobacz szczegóły pozycji

48. Śpiew drutów. [Felietony]. Warszawa: J. Przeworski 1934, 232 s.

See Studies Zobacz szczegóły pozycji

49. Literaturę trzeba przewietrzyć. [Felietony]. Warszawa: Wydawnictwo Współczesne [1935], 266 s. Wyd. skrócone Wilno: Biblioteka „Kuriera Wileńskiego” 1935, 154 s.

See Studies Zobacz szczegóły pozycji

50. Nowa antena. Warszawa: Rój 1935, 270 s.

Felietony dotyczące nauki i techniki.
See Studies Zobacz szczegóły pozycji

51. Obrona Keysowej. Komedia w 3 aktach. Prapremiera: teatralna: Reżyseria: R. Niewiarowicz. Lwów, Teatr Rozmaitości 1935; telewizyjna: L. Adamik. Telewizja Polska 1996. Wyd. Warszawa: Świat [1935], 96 s. Wyd. nast. Warszawa: Rój 1936.

See Studies Zobacz szczegóły pozycji

52. Podróże na gapę. Warszawa: Wydawnictwo Współczesne [1936], 271 s. Wyd. skrócone Łódź: Biblioteka „Echa Polskiego” 1936, 160 s.

Felietony dotyczące nauki i techniki.

53. Ryk byłego lwa. Komedia w 3 aktach. Prapremiera: Reżyseria: E. Wierciński. Warszawa, Teatr Mały (scena Teatru Polskiego) 1936.

Wystawienia następne

Informacje na stronie internetowej: Zob. link.
Rękopis w Muzeum Teatralnym w Warszawie.

Adaptacje

radiowe

Adaptacja: K. Białek. Reżyseria: N. Szydłowska. Polskie Radio 1968.
See Studies Zobacz szczegóły pozycji

54. Cztery kąty widzenia. Warszawa: Wydawnictwo Współczesne [1937], 270 s.

Felietony dotyczące nauki i techniki.

55. Ziemia w malignie. Warszawa: Rój 1937, 272 s.

Felietony dotyczące nauki i techniki.
See Studies Zobacz szczegóły pozycji

56. Żywy ładunek, czyli cargo. Komedia w 3 aktach. Prapremiera: Reżyseria: K. Borowski. Warszawa, Teatr Nowy 1938.

Maszynopis pt. Cargo. (Żywy ładunek). Podróż dziewicza w 3 aktach w Archiwum Teatru im. J. Słowackiego w Krakowie.
Wystawiane też pt. Żywy ładunek. Podróż dziewicza w 3 aktach.
See Studies Zobacz szczegóły pozycji

57. Alibi. [Felietony]. Warszawa: Wydawnictwo Współczesne [1939], 233 s. Wyd. skrócone Warszawa: Wydawnictwo „Kurier Polski” S.A. 1939, 159 s.

See Studies Zobacz szczegóły pozycji

58. Ziemia w malignie. Felietony. [Wybór]. Wstęp: A. Międzyrzecki. Warszawa: Czytelnik 1962, 395 s.

See Studies Zobacz szczegóły pozycji

Słuchowiska radiowe, m.in.

• Świat się zmienił. Polskie Radio 1935.
• Znów tajemnicza fala, przerywamy audycję. Reżyseria: A. Wodzinowski. Polskie Radio 1936.

Przekłady

1. A. Picard: Kiki. Komedia. Wystawienie: Reżyseria: J. Nowacki. Kraków, Teatr Bagatela 1921.
2. J. Conrad: Tajny agent. Dramat w 4 aktach. Przekł. i adaptacja sceniczna: B. Winawer. Wystawienie: Kraków, Teatr Bagatela 1923.
3. B. Brecht: Opera za trzy grosze. Widowisko z muzyką w 8 obrazach. Przeł.: B. Winawer, W. Broniewski. Wystawienie: teatralne: Reżyseria: L. Schiller. Warszawa, Teatr Polski 1929; telewizyjne: Reżyseria: K. Swinarski. Telewizja Polska 1958. Druk w: B. Brecht: Dramaty. T. 1. Warszawa 1962. Przedruk w: B. Brecht: Dramaty. Wrocław, Kraków 1976 Biblioteka Narodowa II, 184.
Przekład w wystawieniu teatralnym podpisano: O. Winbrun.
4. L. Rachmanow: Niespokojna starość. Wystawienie: Reżyseria: E. German. Lwów, Polski Teatr Dramatyczny 1941.

Prace redakcyjne

1. J.H. Jeans: Eos, czyli granice astronomii. Tłum. J. Sujkowska. Przejrzał B. Winawer. Warszawa: Biblioteka Groszowa [1930], 114 s. Wyd. nast.: Warszawa: „Świat” [1934]; Warszawa: Wydawnictwo „Kurier Polski” 1935.

Analyses and reviews

Słowniki i bibliografie

• Słownik współczesnych pisarzy polskich. T. 3. Warszawa 1964.
• Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny. T. 2. Warszawa 2000 (Redakcja).

Ogólne

Książki

• J. Warońska-Gęsiarz: Bruno Winawer. Między nauką a teatrem. Warszawa: Wydawnictwo IBL PAN 2023, 381 s.

Artykuły

• W. Jampolski: Nasi współcześni komediopisarze. Bruno Winawer. „Comoedia” 1926 nr 9.
• S.I. Witkiewicz: Z powodu „Najazdu na filozofię”. (Odpowiedź Brunonowi Winawerowi). „Gazeta Polska” 1932 nr 42, 43; Tchórze, niedołęgi czy „przemilczacze”. (Słonimski, Winawer et Comp.). „Gazeta Polska” 1932 nr 147, 149, 150, przedruk w tegoż: Pisma filozoficzne i estetyczne. [T. 2]. Warszawa 1976, Bez kompromisu. Warszawa 1976.
• B. Gorczyński: Trzynaście utworów Brunona Winawera. Sylwetka bio- i bibliograficzna autora „Obrony Keysowej”. „Teatr” 1935 nr 8/9.
• W. Syruczek: Komediopisarstwo Brunona Winawera. „Teatr” 1938 nr 3.
• K. Beylin: Autor szczególnych sztuk – Bruno Winawer. „Scena i Widownia Warszawska” 1948 nr 3.
• A. Grzymała-Siedlecki: Bruno Winawer. „Dziennik Literacki” 1948 nr 38, przedruk w tegoż: Nie pożegnani . Kraków 1972.
• J. Kreczmar: Wspomnienie o Brunonie Winawerze. „Scena i Widownia” 1948 nr 6.
• J. Brodzki: Bruno Winawer, naukowiec i komediopisarz i... radiotelegrafista. „Problemy” 1952 nr 2.
• S. Olechowska: Komedie Brunona Winawera. „Dialog” 1957 nr 6.
• K. Wroczyński: Bruno Winawer. W tegoż: Pół wieku wspomnień teatralnych. Warszawa 1957.
• J. Żurakowski: Pan Lasocki czyli o Winawerze. „Twórczość” 1958 nr 4.
• E. Wysińska: Uczony, marzyciel i pechowiec. „Dialog” 1964 nr 4.
• C. Samojlik: Groteska – pisarstwo wszechstronnie banalne… Sprawa prozy Brunona Winawera. W: Z problemów literatury polskiej XX wieku. T. 2. Literatura międzywojenna. Warszawa 1965.
• K. Kapuścińska: Twórczość komediowa Brunona Winawera i Antoniego Cwojdzińskiego. Przypomnienia i próba oceny. „Sprawozdanie z Czynności i Posiedzeń Łódzkiego Towarzystwa Naukowego” 1968 nr 1.
• J.J. Lipski: Bruno Winawer (1883-1944). W tegoż: Warszawscy „Pustelnicy i Bywalcy”. T. 2: Felietoniści i kronikarze 1990-1939 . Warszawa 1973 .
• S. Wójcikowa: Świat komedii naukowych Brunona Winawera i Antoniego Cwojdzińskiego. „Przegląd Humanistyczny” 1979 nr 2.
• A. Krajewska: Komedia polska XX-lecia międzywojennego. (Tradycjonaliści i nowatorzy). Wrocław 1989, passim.
• H.M. Winawer: Bruno (Bernard or Bernhard) Winawer. W tegoż: The Winawer saga. London 1994.
• A. Haska, J. Stachowicz: Humor z lamusa, czyli Bruno Winawer i jego bohaterowie po fachu. „Nowa Fantastyka” 2006 nr 7.
• W. Ligęza: „Tancerz mecenasa Kraykowskiego”. Gombrowicz a Bruno Winawer. W: Witold Gombrowicz nasz współczesny. Kraków 2010.
• A. Wójtowicz: Renesans nauk ścisłych w „epoce wielkiego zamętu”. Mit modernizmu w publicystycznym dyskursie Brunona Winawera. „Ruch Literacki” 2011 nr 4/5.
• J. Warońska: Bruno Winawer o X Muzie. W: Wielowymiarowość i perspektywy nauki za progiem XXI wieku. Częstochowa 2012.
• J. Warońska: Prometeizm w powieściach Brunona Winawera. W: Literatura popularna. T. 1. Dyskursy wielorakie. Katowice 2013.
• M. Sady: Każdy ma swój własny punkt widzenia, ale nie każdy coś widzi. Bruno Winawer. „Konteksty” 2021 nr 1/2.
• J. Warońska-Gęsiarz: Bruno Winawer o tęsknocie. Analiza wybranych utworów. „Transfer” 2022 t. 7.

Notatnik Szymona de Geldern

• H. Galle. „Książka” 1908 nr 5.
Go back to position Wróć do pozycji

Rycerz z łabędziem

• J. Lechoń. „Robotnik” 1918 nr 366.
• T. Boy-Żeleński. W tegoż: Flirt z Melpomeną. Kraków 1921, przedruk w tegoż: Pisma . T. 19. Warszawa 1963.
• [K.H. Rostworowski] K.H.R. „Głos Narodu” 1921 nr 194.
• W. Rabski. W tegoż: Teatr po wojnie. Warszawa [1925] [dot. też: Księga Hioba; R.H. Inżynier].
Go back to position Wróć do pozycji

Roztwór prof. Pytla

• M. Szyjkowski. „Ilustrowany Kurier Codzienny” 1919 nr 330, 331.
• T. Boy-Żeleński. W tegoż: Flirt z Melpomeną. (Wieczór pierwszy). Warszawa 1920, wyd. 2 Warszawa 1920, przedruk w tegoż: Pisma . T. 19. Warszawa 1963.
• W. Jampolski. „Kurier Lwowski” 1921 nr 245.
• E. Breiter. „Świat” 1922 nr 5.
• S. Pieńkowski. „Gazeta Warszawska” 1922 nr 29.
• E. Świerczewski. „Przegląd Teatralny i Kinematograficzny” 1922 nr 5.
• K. Bukowski. „Wiek Nowy” 1930 nr 8848.
Go back to position Wróć do pozycji

Księga Hioba

• E. Breiter. „Naród” 1921 nr 117.
• E. Haecker. „Naprzód” 1921 nr 115.
• K.H. Rostworowski. „Głos Narodu” 1921 nr 116.
• [W. Grubiński] W.G. „Kurier Poranny” 1921 nr 119.
• T. Boy-Żeleński. W tegoż: Flirt z Melpomeną i inne flirciki. (Wieczór trzeci). Kraków 1922, przedruk w tegoż: Pisma . T. 20. Warszawa 1963 [tu też recenzja: Promienie FF].
• W. Rabski. W tegoż: Teatr po wojnie. Warszawa [1925] [dot. też: Rycerz z łabędziem; R.H. Inżynier].
• G. Branny: „Lost in translation”. Collective memory and Conrad as a reader. „Yearbook of Conrad Studies” 2007 vol. 3.
• A. Wzorek: O stylizacji biblijnej w komedii Brunona Winawera „Księga Hioba”. W: Polszczyzna biblijna – między tradycją a współczesnością. T. 2. Tarnów 2009.
Go back to position Wróć do pozycji

Promienie FF

• E. Haecker. „Naprzód” 1921 nr 225.
• S.I. Witkiewicz: Parę słów w kwestii „tematów” sztuk teatralnych. (À propos dyskusji Boya z Winawerem). W tegoż: Teatr. Kraków 1923, przedruk w tegoż: Pisma filozoficzne i estetyczne. [T. 1]. Warszawa 1974, Czysta Forma w teatrze. Warszawa 1977, Dzieła zebrane. [T. 9]. Warszawa 1992 [dot. polemiki związanej z recenzją Boya sztuki Promienie FF: „Czas” 1921 nr 228, B. Winawer: Legenda o Serafinie. „Goniec Krakowski” 1921 nr 275; [T.] Boy-Żeleński: „Sędziwy humorysta” do autora w sile wieku. „Czas” 1921 nr 233].
• J.F. Gawlikowski. „Tygodnik Ilustrowany” 1924 nr 31.
• K. Makuszyński. „Rzeczpospolita” 1924 nr 190.
• T. Boy-Żeleński. W tegoż: Flirt z Melpomeną. Wieczór piąty. Warszawa 1925, przedruk w tegoż: Pisma . T. 21. Warszawa 1964.
• J. Koller. „Dziennik Poznański” 1930 nr 170.
• A. Wzorek: Polska rzeczywistość międzywojenna w zwierciadle satyry. O „Promieniach FF” Brunona Winawera. „Kwartalnik Opolski” 2005 nr 2/3.
Go back to position Wróć do pozycji

R.H. Inżynier

• [E. Breiter] E.B. „Świat” 1923 nr 13.
• E. Haecker. „Naprzód” 1923 nr 96.
• W. Jampolski. „Kurier Lwowski” 1923 nr 55.
• [J. Lorentowicz] J.L. „Express Poranny” 1923, nr 84.
• K. Makuszyński. „Rzeczpospolita” 1923, nr 84.
• L. Skoczylas. „Goniec Krakowski” 1923 nr 83.
• W. Rabski. W tegoż: Teatr po wojnie. Warszawa [1925] [dot. też Rycerz z łabędziem; Księga Hioba].
• [W. Stanisławska] Pilawa. „Dziennik Wileński” 1929, nr 259.
• [T]. Boy-Żeleński. „Ilustrowany Kurier Codzienny” 1932 nr 262.
• [J. Wołoszynowski] j.w. „Gazeta Polska” 1932 nr 259.
• T. Boy-Żeleński. W tegoż: Ludzie i bydlątka. (Wrażenia teatralne). Warszawa 1933, przedruk w tegoż: Pisma . T. 24. Warszawa 1966 [dot. też: Smaczny chleb kłamstwa].
• [H. Przeworska-Syga] zastępca. „Gazeta Ludowa” 1948 nr 97.
• I. Krzywicka. „Robotnik” 1948 nr 98.
• S. Furmanik. „Teatr” 1956 nr 22.
Go back to position Wróć do pozycji

Cichy alarm

• S. Napierski: Felietony Winawera. „Wiadomości Literackie” 1924 nr 22.
Go back to position Wróć do pozycji

Znajomek z Fiesole

• [A. Słonimski] as. „Wiadomości Literackie” 1925 nr 22.
• E. Breiter. „Świat” 1925 nr 22.
• W. Brumer. „Dzień Polski” 1925 nr 117.
• [W. Brumer] Wube. „Życie Teatru” 1925 nr 22.
• K. Irzykowski. „Robotnik” 1925 nr 141, przedruk w tegoż: Pisma . (Pisma teatralne. T. 1). Kraków 1995.
• A. Kallas. „Wiek Nowy” 1925 nr 7213.
• J. Wittlin. „Głos Polski” 1925 nr 134.
• J. Lorentowicz. W tegoż: Dwadzieścia lat teatru. T. 5. Współczesny teatr polski. Warszawa 1935 [dot. też: Po prostu dureń; Zły szeląg].
• [A. Marianowicz] j.r. „Szpilki” 1983 nr 1.
Go back to position Wróć do pozycji

Boczna antena

• [A. Słonimski] as. „Wiadomości Literackie” 1926 nr 51/52.
Go back to position Wróć do pozycji

Dług honorowy

• J. Gembicki: Perypetie pechowego profesora. „Nowa Kultura” 1960 nr 27.
• W. Sadkowski: Profesorskie udręki i utopie. „Nowe Książki” 1960 nr 21.
Go back to position Wróć do pozycji

Zły szeląg

• [A. Słonimski] as. „Wiadomości Literackie” 1930 nr 25, przedruk w tegoż: Gwałt na Melpomenie . Warszawa 1982.
• K. Bukowski. „Wiek Nowy” 1930 nr 8679.
• K. Irzykowski. „Robotnik” 1930 nr 164, przedruk w tegoż: Pisma. (Pisma teatralne. T. 3). Kraków 1995.
• [W. Stanisławska] Pilawa. „Dziennik Wileński” 1930 nr 122.
• [T. Sinko] S. „Czas” 1930 nr 63.
• T. Boy-Żeleński. W tegoż: Flirt z Melpomeną. (Wieczór dziesiąty). Warszawa 1932, przedruk w tegoż: Pisma . T. 23. Warszawa 1965.
• J. Lorentowicz. W tegoż: Dwadzieścia lat teatru. T. 5. Współczesny teatr polski. Warszawa 1935 [dot. też: Po prostu dureń; Znajomek z Fiesole].
Go back to position Wróć do pozycji

Po prostu dureń

• [E. Haecker] E.H. „Naprzód” 1931 nr 294.
• [T. Sinko] T.S. „Czas” 1931 nr 294.
• W. Brumer. „Kurier Poranny” 1932 nr 80, przedruk w tegoż: Tradycja i styl w teatrze . Warszawa 1986.
• K. Irzykowski. „Robotnik” 1932 nr 104, przedruk w tegoż: Recenzje teatralne . Warszawa 1965, Pisma . (Pisma teatralne. T. 3). Kraków 1995.
• J. Koller. „Dziennik Poznański” 1932 nr 263.
• A. Słonimski: Eksperyment. „Wiadomości Literackie” 1932 nr 16.
• C. Wojeńska. „Kobieta Współczesna” 1932 nr 14.
• J. Wołoszynowski. „Gazeta Polska” 1932 nr 80.
• T. Boy-Żeleński. W tegoż: Okno na życie. (Wrażenia teatralne). Warszawa 1933, przedruk w tegoż: Pisma . T. 24. Warszawa 1966.
• J. Lorentowicz. W tegoż: Dwadzieścia lat teatru. T. 5. Współczesny teatr polski. Warszawa 1935 [dot. też: Zły szeląg; Znajomek z Fiesole].
Go back to position Wróć do pozycji

Smaczny chleb kłamstwa

• T. Boy-Żeleński. W tegoż: Ludzie i bydlątka. (Wrażenia teatralne). Warszawa 1933, przedruk w tegoż: Pisma. T. 24. Warszawa 1966 [dot. też R.H. Inżynier].
• K. Irzykowski. „Robotnik” 1933 nr 78, przedruk w tegoż: Pisma . (Pisma teatralne. T. 3). Kraków 1995.
Go back to position Wróć do pozycji

Śpiew drutów

• P. Hulka-Laskowski: Fizyk praktykujący. „Wiadomości Literackie” 1934 nr 20.
• E. Porębski. „Książka” 1934 z. 4.
Go back to position Wróć do pozycji

Literaturę trzeba przewietrzyć

• T. Makowiecki: Literatura felietonowa. „Rocznik Literacki 1935” wyd. 1936 [dot. też: Nowa antena].
• S. Rogoż: Zrzędność i gawęda. „Wiadomości Literackie” 1936 nr 1 [dot. też: Nowa antena].
Go back to position Wróć do pozycji

Nowa antena

• T. Makowiecki: Literatura felietonowa. „Rocznik Literacki 1935” wyd. 1936 [dot. też: Literaturę trzeba przewietrzyć].
• S. Rogoż: Zrzędność i gawęda. „Wiadomości Literackie” 1936 nr 1 [dot. też: Literaturę trzeba przewietrzyć].
Go back to position Wróć do pozycji

Obrona Keysowej

• J. Andrzejewski. „Prosto z Mostu” 1935 nr 23.
• [A. Chorowiczowa] A. Chor. „Kurier Polski” 1935, nr 148.
• K. Irzykowski. „Pion” 1935 nr 24, przedruk w tegoż: Recenzje teatralne . Warszawa 1965, Pisma . (Pisma teatralne. T. 4). Kraków 1997.
• I. Krzywicka. „Skamander” 1935 z. 61.
• [B.W. Lewicki] B.W.L. „Gazeta Lwowska” 1935 nr 41.
• J.N. Miller. „Robotnik” 1935 nr 169.
• W. Natanson. „Czas” 1935 nr 150.
• S. Piasecki. „ABC” 1935 nr 156.
• [T. Sinko] T.S. „Czas” 1935 nr 10.
• [A. Słonimski] as: Sprawa „Keysowej”. „Wiadomości Literackie” 1935 nr 24.
• K. Wierzyński. „Gazeta Polska” 1935 nr 148.
• T. Żeleński-Boy. W tegoż: Perfumy i krew. (Wrażenia teatralne). Warszawa 1936, przedruk w tegoż: Pisma . T. 26. Warszawa 1969.
Go back to position Wróć do pozycji

Ryk byłego lwa

• [T. Sinko] T.S. „Czas” 1935 nr 10.
• [A. Słonimski] as. „Wiadomości Literackie” 1936 nr 42.
• J. Andrzejewski. „ABC” 1936 nr 269.
• K. Irzykowski. „Pion” 1936 nr 39, przedruk w tegoż: Pisma . (Pisma teatralne. T. 4). Kraków 1997.
• J.N. Miller. „Robotnik” 1936 nr 297.
• S. Piasecki. „Prosto z Mostu” 1936 nr 47.
• [S.J. Godlewski] S.J.G. „Myśl Narodowa” 1936 nr 41.
• M.J. Toporowski. „Tygodnik Ilustrowany” 1936 nr 39.
• K. Wierzyński. „Gazeta Polska” 1936 nr 262.
• T. Boy-Żeleński. W tegoż: Krótkie spięcia. (Wrażeń teatralnych seria szesnasta). Warszawa 1938, przedruk w tegoż: Pisma . T. 26. Warszawa 1969.
• T. Kudliński. „Dziennik Polski”, Kraków 1961 nr 272.
Go back to position Wróć do pozycji

Ziemia w malignie [1937]

• A. Rogalski. „Kultura” 1938 nr 2.
Go back to position Wróć do pozycji

Żywy ładunek, czyli cargo

• [A. Słonimski] as.: Premiera sztuki Winawera. „Wiadomości Literackie” 1939 nr 3, przedruk w tegoż: Gwałt na Melpomenie. Warszawa 1982.
• S. Helsztyński. „Kultura” 1939 nr 8.
• K. Irzykowski. „Pion” 1939 nr 1/2, przedruk w tegoż: Pisma . (Pisma teatralne. T. 4). Kraków 1997.
• J.N. Miller. „Robotnik” 1939 nr 21.
• [W. Natanson] W.N. „Czas” 1939 nr 7.
• [S. Młodożeniec] Chmurek J. „Goniec Warszawski” 1939 nr 10.
• K. Wierzyński. „Gazeta Polska” 1939 nr 5.
• T. Żeleński (Boy): Kicha ex-ministrowi nawaliła. „Kurier Poranny” 1939 nr 4.
Go back to position Wróć do pozycji

Ziemia w malignie [1962]

• J. Thor. „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki” 1963 nr 3.
• A. Zejman: Przewietrzyć literaturę. „Życie Literackie” 1963 nr 37.
Go back to position Wróć do pozycji
Print
LICENCE_INFO