BIO
Urodzony 10 sierpnia 1896 w Warszawie; syn Teodora Wiecheckiego, rzemieślnika, i Ludwiki z Czarniawskich. Uczęszczał do Gimnazjum Wojciecha Górskiego w Warszawie. W tym czasie rozpoczął twórczość literacką. Debiutował w 1909 nowelką pt. U wrót nadesłaną na konkurs „Wieczorów Rodzinnych” (druk w tomie Sami sobie. Warszawa 1913). Kierował teatrem szkolnym i pisał komedie dla tego teatru (m.in. jednoaktówkę pt. Na wakacjach). Występował też w epizodycznych rolach na scenach warszawskich teatrów, m.in. w Teatrze Popularnym. W 1915 nie zdał egzaminu maturalnego, przeniósł się do Gimnazjum E. Konopczyńskiego, w którym w 1916 otrzymał świadectwo dojrzałości. Następnie wstąpił do I Brygady Legionów Polskich. Po kryzysie przysięgowym w lipcu 1917 powrócił do Warszawy i przez pewien czas ukrywał się. Od jesieni 1917 występował ponownie pod pseudonimem Stefan Gozdawa na scenach warszawskich (Teatr Powszechny, Teatr Popularny, zespół Koła Dramatycznego Towarzystwa Pracowników Handlowych w Teatrze Praskim). Jesienią 1918 wstąpił do Wojska Polskiego i otrzymał przydział do Ministerstwa Spraw Wojskowych. W czasie wojny polsko-bolszewickiej pracował w sztabie 4. Armii; został odznaczony Krzyżem Walecznych. Po demobilizacji pracował w 1921-24 jako referent w Wydziale Propagandy i Prasy Polskiego Czerwonego Krzyża. Równocześnie nadal występował w warszawskich teatrzykach amatorskich oraz w Teatrze Powszechnym i Teatrze Praskim. W 1923 założył i do marca 1925 prowadził jako dyrektor i kierownik literacki Teatr Popularny na Woli. W 1923 ożenił się z Leokadią Fałdowską. W 1925 rozpoczął pracę dziennikarską i literacką, zamieszczając stałe felietony na łamach „Kuriera Warszawskiego”, podjął także współpracę z Polskim Radiem. Od września 1926 do marca 1927 był dyrektorem prywatnego Teatru Zjednoczonych (wspólnie z Karolem Wojciechowskim). Od 1930 współpracował z filmem polskim jako autor dialogów. W 1930-39 pracował w „Kurierze Czerwonym”, publikując liczne satyryczne reportaże sądowe oraz obrazki obyczajowe w gwarze warszawskiej. Drukował też w dziennikach „Express Poranny” (w 1930-31 felietony sądowe publikowane anonimowo; w 1935-39 cykle: Migawki sądowe, Niedzielny reportaż Wiecha, Walery Wątróbka ma głos), „Dzień Dobry” (w 1931-32 redaktor odpowiedzialny; tu stała rubryka pt. Dobre rady Józefa Gawędy), „Dobry Wieczór! Kurier Czerwony” (w 1932 felietony sądowe w cyklu Za kogo co?; częściowo anonimowe, częściowo podpisane (wiech)). Felietony i artykuły zamieszczał ponadto m.in. w „Cyruliku Warszawskim” (1932; podp.: St. Wiech; Dr Piekutoszczak; St.W.) i w „Gazecie Kieleckiej” (1935). Pisał również skecze i monologi dla warszawskich scenek estradowych, m.in. dla Morskiego Oka i Wielkiej Rewii. Występował ze swymi felietonami na scenkach w Warszawie (m.in. w kawiarni Sztuka i Moda (SiM). W 1937 został odznaczony Srebrnym Wawrzynem Polskiej Akademii Literatury za szerzenie zamiłowania do literatury polskiej. Po wybuchu II wojny światowej został we wrześniu 1939 ewakuowany z redakcją „Expressu Porannego” do Lublina. Stamtąd wyruszył z rodziną do Kowla i Włodzimierza. Powrócił do Warszawy w połowie października 1939 i zajął się wraz z rodziną prowadzeniem sklepu i baru kawowego na Pradze (firma Franciszek Fuchs i Synowie). Czytał swoje przedwojenne humoreski w lokalu kawiarni SiM-u. Działał w konspiracji. W czasie powstania warszawskiego pisał felietony do wydawanego na Starym Mieście pisma „Powstaniec”. Po upadku powstania przeszedł obóz w Pruszkowie, a następnie przebywał w Podkowie Leśnej. W połowie stycznia 1945 powrócił do Warszawy. Wiosną tego roku rozpoczął występy w radiu (audycje pt. Na wesołej fali) oraz w praskim teatrzyku Wróbelek Warszawski. Został członkiem Związku Zawodowego Literatów Polskich (od 1949 Związku Literatów Polskich (ZLP)) i Związku Zawodowego Dziennikarzy Rzeczpospolitej Polskiej (od 1951 Stowarzyszenie Dziennikarzy Polskich). Nawiązał współpracę z wieloma czasopismami; drukował w „Życiu Warszawy” (od 1945) i od 1947 stale w „Expressie Wieczornym” (tu m.in. cykl Walery Wątróbka ma głos). Pisał teksty dla teatrów warszawskich – Teatru „Syrena” (1949-51) i Teatru Satyryków (1952), oraz dla estrad i cyrków. Współpracował z Polskim Radiem i Telewizją Polską. Odbywał tournée artystyczne m.in. po Europie Zachodniej, Izraelu i Stanach Zjednoczonych. W 1952/53-56/57 był członkiem kolegium repertuarowego Teatru Satyryków w Warszawie (od 1954/55 Teatr Satyryków Syrena). Otrzymał wiele nagród, m.in. nagrodę Ministerstwa Kultury i Sztuki i ZLP (1951), nagrodę Rady Narodowej m.st. Warszawy (1954), nagrodę m. Warszawy za całokształt twórczości literackiej (1955), nagrodę Fundacji A. Jurzykowskiego w Nowym Jorku (1972), nagrodę Homo Varsoviensis (1975) oraz nagrodę Ministra Kultury i Sztuki I stopnia za całokształt twórczości literackiej (1977). Odznaczony m.in. Medalem Niepodległości (1938), Krzyżem Kawalerskim (1952) i Krzyżem Komandorskim (1954) Orderu Odrodzenia Polski, Złotą Odznaką Honorową m.st. Warszawy (1960), odznaką „Zasłużony Działacz Kultury” (1971), Orderem Sztandaru Pracy II klasy (1960). Zmarł w Warszawie 26 lipca 1979; pochowany tamże na Cmentarzu Powązkowskim.
Works
1. Porucznik Pierwszej Brygady. Sztuka w 3 aktach. Prapremiera: pt. Porucznik I pułku: Warszawa, Teatr Powszechny 1918. Wyd. z podtytułem Sztuka w 3 aktach osnuta na tle dziejów polskiej organizacji strzeleckiej i legionowych bojów w czasie Wojny Światowej. Lwów: Odrodzenie [1929], 51 s. Wyd. 2 tamże [1934].
2. Śmierć cara Mikołaja II. Dramat w 4 aktach. Prapremiera: Warszawa, Teatr Popularny 1925.
3. Bitwa pod Radzyminem. Sztuka w 3 aktach. Prapremiera: Warszawa, Teatr Popularny 1928. Wyd. pt. Bitwa pod Radzyminem, czyli śmierć ks. Skorupki. Sztuka narodowa w 3 aktach. Lwów: Odrodzenie [ok. 1934], 54 s.
4. Znakiem tego... [Felietony]. Warszawa: Nowoczesna Sp[ółka] Wydawnicza 1936, 266 s. Wyd. nast.: wyd. 2 tamże 1936; wyd. 4 [!] Warszawa: Rój 1937.
5. Dorożkarz nr 13. [Dialogi do filmu]. Ekranizacja 1937.
6. W ząbek czesany. [Felietony]. Warszawa: Rój 1937, 281 s. Wyd. nast. tamże 1938.
7. Wysoka Eksmisjo! [Felietony]. Warszawa: Drukarnia Związku Zawodowego Pracowników Samorządu Terytorialnego R.P. 1937 [antydatowane 1936], 284 s. Wyd. nast.: wyd. 2 tamże 1937; wyd. 3 Warszawa: Rój 1938 [antydatowane 1937]. Wyd. łącznie z Syrena w sztywniaku zob. poz. ↑.
Wyd. skrócone z podtytułem 50 felietonów Wiecha. Londyn: Skład główny Kiosk Księgarski Ogniska Polskiego 1945, 96 s. Wyd. nast. Lippstadt: Wydawnictwo „Jutra Pracy” 1946.
8. Ja panu pokażę! [Felietony]. Warszawa: Rój 1938, 282 s.
9. Syrena w sztywniaku. [Felietony]. Warszawa: Rój 1938, 283 s.
Przekłady
rosyjski
Wyd. łącznie z poz. ↑ pt. Syrena w sztywniaku. New York: Roy 1944, 444 s.
10. Piecyk i S-ka. [Felietony]. Warszawa: Rój 1939, 282 s.
11. Café „Pod Minogą”. Powieść. „Przekrój” 1946 nr 87-90; 1947 nr 91-113. Wyd. osobne Katowice: Awir 1947, 230 s. Wyd. nast.: Warszawa: Iskry 1957, tamże: 1958, 1959; wyd. 5 Warszawa: Książka i Wiedza 1991; Warszawa: Verbum 1998. Por. poz. ↑.
Przekłady
ukraiński
Adaptacje
teatralne
12. Spacerkiem przez Poniatoszczaka. [Felietony]. Katowice: Awir 1946, 221 s. Wyd. 2 tamże 1946.
13. Wiadomo – stolica! [Felietony]. Katowice: Awir 1946, 220 s. Wyd. nast. Lechów-Hohenfels: DKP [Dom Książki Polskiej] 1947.
14. G – jak Genia. [Felietony]. Katowice: Awir 1948 [antydatowane 1947], 172 s.
15. Helena w stroju niedbałem, czyli królewskie opowieści pana Piecyka. Warszawa: Gebethner i Wolff 1949, 281 s. Wyd. nast.: wyd. 2 Warszawa: Czytelnik 1956, tamże: wyd. 3 1959, wyd. 2 [!] 1962; wyd. w oprac. i z posłowiem R. Stillera. Kraków: Etiuda 2002, [wyd. 6] tamże 2006.
Wyd. łącznie z poz. ↑ pt. Helena w stroju niedbałem; Ksiuty z Melpomeną. Warszawa: Czytelnik 1979, 302 s.
16. Z bukietem w ręku. [Felietony]. Warszawa: Awir 1949 [antydatowane 1948], 218 s.
17. Do wyboru, do koloru. 100 felietonów. Warszawa: Gebethner i Wolff 1950, 339 s.
18. Na perłowo. [Felietony]. Warszawa: Czytelnik 1951 [właśc. 1952], 153 s.
19. Spokojna głowa. [Felietony]. Warszawa: Czytelnik 1953, 337 s.
20. Wiejskie wczasy. [Felieton]. Warszawa: Czytelnik 1953, 7 s.
21. Szafa gra. [Felietony]. Warszawa: Czytelnik 1955, 399 s.
Adaptacje
teatralne
22. Śmiej się pan z tego. Wybór felietonów. T. 1-2. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1956, 383 + 527 s. Wyd. 2 tamże 1958.
23. Zero do kółka. Zbiór felietonów sportowych i turystycznych. Warszawa: Sport i Turystyka 1956, 155 s. Wyd. 2 tamże 1956, 255 s.
24. Cafe pod Minogą. Scenariusz filmowy. Współautor: B. Brok. Ekranizacja 1957. Por. poz. ↑.
25. Wariackie papiery. [Felietony]. Warszawa: Czytelnik 1957, 242 s.
26. Rodzina Mortusiaków. [Felietony]. Warszawa: Czytelnik 1959, 199 s.
27. Dryndą przez Warszawę. [Felietony]. Warszawa: Czytelnik 1960, 223 s.
28. Maniuś Kitajec i jego ferajna. Powieść. Warszawa: Iskry 1960, 215 s. Wyd. łącznie z Café „Pod Minogą” zob. poz. ↑.
29. Warszawa da się lubić. [Felietony]. Warszawa: Czytelnik 1962, 299 s.
30. Ksiuty z Melpomeną. Warszawa: Czytelnik 1963, 206 s. Wyd. w oprac. R. Stillera Kraków: Etiuda 2001. Wyd. łącznie z Helena w stroju niedbałem zob. poz. ↑. [Wyd. 4] tamże 2006.
31. Wątróbka po warszawsku. [Felietony]. Warszawa: Czytelnik 1965, 323 s. Wyd. 2 tamże 1990.
32. Wisła się pali. [Felietony]. Warszawa: Czytelnik 1967, 270 s.
33. Śmiech śmiechem. [Felietony]. Warszawa: Czytelnik 1968, 723 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 zmienione 1976, 601 s., wyd. 3 1986, 366 s.
34. Piąte przez dziesiąte. Wspomnienia warszawskie. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1970, 157 s. Wyd. nast. tamże 1996.
35. Przez lufcik. [Felietony]. Warszawa: Czytelnik 1972, 290 s.
36. A to ci polka! [Felietony]. Warszawa: Czytelnik 1974, 305 s.
37. Dmuchnij pan w balonik. Wybór felietonów. Wybór: M. Zieliński. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1979, 217 s.
38. Wiech na 102! [Felietony]. Wybór i wstęp: H. Korotyński. Warszawa: Wydawnictwo Polskie Towarzystwo Wydawców Książek 1987, 171 s.
39. Dryndą przez Kierbedzia. Wybór przedwojennych felietonów. Warszawa: Alfa 1990, 223 s.
40. Koszerny kozak, czyli opowiadania żydowskie. Wybrał i posłowiem opatrzył R. Stiller. Warszawa: Wema 1990, 152 s.
41. Bitwa w tramwaju, czyli opowiadania warszawskie. Zebrał i oprac. R. Stiller. Kraków: Etiuda 2000, 268 s. Wyd. 2 poprawione tamże 2000. Wyd. 3 Kraków: Etiuda przy współpracy Vis-à-vis 2005.
42. Głowa spod łóżka, czyli opowiadania żydowskie. Zebrał i oprac. R. Stiller. Kraków: Etiuda 2000, 213 s. Wyd. 3 Kraków: Etiuda przy współpracy Vis-à-vis 2005.
43. Mąż za tysiąc złotych, czyli opowiadania żydowskie. Zebrał i oprac. [oraz posłowiem opatrzył] R. Stiller. Kraków: Etiuda 2000, 363 s. Wyd. 2 poprawione tamże 2001. Wyd. 3 Kraków: Etiuda przy współpracy Vis-à-vis 2005.
44. Zakochany złodziej, czyli opowiadania warszawskie. Zebrał i oprac. R. Stiller. Kraków: Etiuda 2000, 245 s. Wyd. 2 Kraków: Etiuda przy współpracy Vis-à-vis 2005.
45. Skarby w spodniach, czyli przypadki żydowskie. Zebrał i oprac. R. Stiller. Kraków: Etiuda 2001, 363 s. Wyd. 2 tamże 2005.
46. Trup przy telefonie, czyli opowiadania żydowskie. Zebrał i oprac. R. Stiller. Kraków: Etiuda 2001, 209 s. Wyd. 2 Kraków: Etiuda przy współpracy Vis-à-vis 2005.
47. W sidłach demona, czyli opowiadania sądowe. Zebrał i oprac. R. Stiller. Kraków: Etiuda 2001, 215 s. Wyd. nast. tamże 2006.
48. Fatalna czternastka, czyli opowiadania sądowe. Zebrał i oprac. R. Stiller. Kraków: Etiuda 2002, 189 s. [Wyd. 2] Kraków: Etiuda 2006.
Adaptacje i montaże utworów
Adaptacje
Analyses and reviews
• Questionnaire for IBL PAN 1951, 1979.
