BIO

Urodzona 24 maja 1946 w Zakopanem w rodzinie nauczycielskiej; córka Kazimierza Nowickiego i Katarzyny z Witowskich. Od dzieciństwa mieszkała w Nowym Sączu i tu uczęszczała do Liceum Ogólnokształcącego im. M. Konopnickiej oraz do Szkoły Muzycznej im. F. Chopina. Po zdaniu matury w 1963, studiowała filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim (UJ) w Krakowie. W 1968 uzyskała magisterium i rozpoczęła pracę jako stażystka na Wydziale Filologicznym UJ. W tymże roku wyszła za mąż za Mariana Jeża, inżyniera. Studia doktoranckie odbywała w 1969-70 na UJ; kontynuowała je na Uniwersytecie Warszawskim (UW). Debiutowała w 1970 artykułem pt. Mikołaj Grodziński, pierwszy polski uczeń G.B. Marina, opublikowanym w „Zeszytach Naukowych Uniwersytetu Jagiellońskiego, Prace Historycznoliterackie” (z. 17). W 1973 została zatrudniona na stanowisku starszego asystenta na Wydziale Filologii Polskiej i Słowiańskiej UW i przeniosła się na stałe do Warszawy. W 1974 doktoryzowała się na UJ na podstawie pracy Pieśni, tańce i padwany. Z historii staropolskich gatunków literackich (promotor prof. Tadeusz Ulewicz), w tymże roku objęła stanowisko adiunkta na UW. W 1987-88 odbywała staż naukowy w Instytucie Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk (PAN). W 1989 habilitowała się na UW na podstawie rozprawy Homo viator – Mundus – Mors. Studia z dziejów eschatologii w literaturze staropolskiej i w 1990 otrzymała stanowisko docenta. Równocześnie pracowała na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim (KUL), kierując Katedrą Literatury Staropolskiej (1991-93). W swojej pracy badawczej zajmowała się literaturą i kulturą staropolską (głównie historią idei) oraz zagadnieniami komparatystycznymi. W 1992 otrzymała na UW stanowisko profesora nadzwyczajnego. W tymże roku była członkiem redakcji rocznika „Polono-Slavica”. W 1993-96 pełniła funkcję dyrektora Instytutu Literatury Polskiej UW. W 1994 została kierownikiem zespołu Badań Literackich nad Kulturą i Literaturą Epok Dawnych na UW, a w 1996 także Zakładu Literatury i Kultury Epok Dawnych. W 1994 brała udział w stworzeniu interdyscyplinarnego pisma „Barok”, następnie do 1996 była członkiem jego redakcji. Wykładała także okresowo na Studium Podyplomowego, Studium Zaocznego Filii UW w Białymstoku oraz Polonicum. Uczestniczyła w pracach Komisji Ekspertów do Spraw Wydziałów Filologicznych, w Radzie Programowej Studiów Licencjackich i Podyplomowych oraz w Komisji Oceniającej Wydziału Polonistyki UW (od 1997 wiceprzewodnicząca Komisji). W 1996 została przewodniczącą Rady Naukowej Instytutu Literatury Polskiej i Katedry Kultury Polskiej UW oraz przewodniczącą Komitetu Nauk o Literaturze Polskiej PAN, a także członkiem Towarzystwa Naukowego Warszawskiego oraz Rady Naukowej Zakładu Badań nad Literaturą Religijną KUL. W tymże roku brała udział w pracach komitetu organizacyjnego Zjazdu Polonistów. W 1996-99 przewodniczyła Komitetowi Nauk o Literaturze Polskiej PAN, a w 1996-2002 Radzie Naukowej Instytutu Literatury Polskiej UW. W 1998 została profesorem zwyczajnym. W tymże roku była organizatorem I Kongresu Polonistyki Zagranicznej. Uczestniczyła w posiedzeniach Towarzystwa Literackiego im. A. Mickiewicza. Wykładała na uniwersytetach w Rzymie, Mediolanie, Genui, Urbino, Padwie, Pizie, Neapolu i Poczdamie. Zajmowała się także popularyzacją wiedzy m.in. w ośrodkach kształcenia nauczycieli, w audycjach radiowych i telewizyjnych. W 1997 weszła w skład Rady Naukowej Ośrodka Badań nad Tradycją Antyczną w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej UW. W tymże roku zainicjowała serię wydawniczą Nauka o Literaturze Polskiej za Granicą. Wyróżniona wielokrotnie nagrodą Rektora UW. W 2001 otrzymała po raz kolejny nagrodę indywidualną Ministra Edukacji Narodowej za wybitne osiągnięcia naukowe. Od tegoż roku do 2002 była członkiem Sekcji Literaturoznawstwa, Bibliotekoznawstwa i Informacji Naukowej Komitetu Badań Naukowych. W 2002-06 pełniła funkcję dziekana Wydziału Polonistyki UW. Mieszka w Warszawie.

Works

1. Madrygały staropolskie. Z dziejów liryki miłosnej w epoce Renesansu i Baroku. Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 1978, 126 s. Polska Akademia Nauk Instytut Badań Literackich.

Fragment rozprawy doktorskiej.

Nagrody

Nagroda Ministra Edukacji Narodowej w 1979.

Zawartość

Pieśni, tańce i padwany w świetle polsko-włoskich związków kulturowych; Problematyka badań gatunkowych pieśni staropolskich: Z dziejów madrygału w Europie XIV-XVII stulecia; Erotyk madrygałowy w muzyce staropolskiej i poezji XVI-XVII wieku; Barokowy madrygał marinistyczny; Madrygały w popularnym repertuarze pieśniowym XVII wieku. – Uwagi końcowe. – Aneks: Teksty [madrygały pol. i włos. autorów].

2. Homo viator – Mundus – Mors. Studia z dziejów eschatologii w literaturze staropolskiej. T. 1-3. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego 1988, 161 + 352 + 225 s.

Rozprawa habilitacyjna.
T. 1. Medytacja eschatologiczna w literaturze XVI-XVIII w.; t. 2. Protestancka i humanistyczna pieśń refleksyjno-żałobna; t. 3. Katolicka pieśń o śmierci – tradycje i drogi rozwojowe.

Nagrody

Nagroda Ministra Edukacji Narodowej w 1990.

3. Pieśni czasu śmierci. Studium z historii duchowości XVI-XVIII wieku. Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 1992, 478 s. Katolicki Uniwersytet Lubelski. Zakład Badań nad Literaturą Religijną.

Nagrody

Nagroda Ministra Edukacji Narodowej w 1993.

Zawartość

Słowo wstępne. – Cz. I. Protestantyzm: Uwagi o metodzie interpretacji pieśni staropolskich; Teksty refleksyjno-żałobne w kancjonałach duchownych XVI-XVIII w.; Pieśni o śmierci w życiu społecznym, religijnym i literackim protestantów; Doctrina mortis. Treści refleksyjne pieśni na tle teologii i filozofii człowieka; Na drogach heterodoksji. Próba interpretacji treści wyznaniowych; Problematyka literacka protestanckich pieśni o śmierci. – Cz. II. Humanizm. Pieśni czarnoleskie dedykowane Persefonie: Kochanowski i protestanci; „Fragmenta” poetyckie przesłane Krzysztofowi Radziwiłłowi. – Cz. III. Katolicyzm doby sarmatyzmu: Katolicka pieśń o śmierci w kulturze religijnej społeczeństwa polskiego; Jezuicka dydaktyka dobrej śmierci; „Policarpus redivivus”. Medytacja eschatologiczna w katolickich pieśniach o śmierci i jej średniowieczne dziedzictwo; Quid ergo est homo? – Zakończenie.

4. Sarmaci i śmierć. O staropolskiej poezji żałobnej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1992, 339 s.

Zawartość

Słowo wstępne. – Człowiek wobec kresu. – Piśmiennictwo teologiczno-duszpasterskie upowszechniające sztukę dobrej śmierci; Medytacja o śmierci w poezji renesansowej; „Smutne zabawy” poetów doby porenesansowej; Sarmacki kształt barokowej literatury funeralnej; Świat, ciało, śmierć w sarmackich pieśniach refleksyjno-żałobnych.

5. Jan Andrzej Morsztyn i Giambattista Marino. Dialog poetów europejskiego baroku. [Studium]. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego 2000, 430 s.

Przekłady

włoski

Morsztyn e Marino. Un dialogo poetico dell'Europa Barocca. [Przeł.:] L. Bernardini [i in.]. Roma 2001.

Artykuły w czasopismach i książkach zbiorowych, m.in.

O twórczości i życiu Mikołaja z Grodna Grodzieńskiego, poety i publicysty XVII w. Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego 1971 z. 21 s. 9-25.
Liryka miłosna Jana Kochanowskiego a madrygałowa pieśń romańska. (Obserwacje porównawcze). Przegląd Humanistyczny 1978 nr 2 s. 105-119.
Siedemnastowieczne erotyki z kodeksu rękopiśmiennego „Historiae Jagellonicae” Mikołaja Grodzieńskiego. (Zbiory rewindykowane w zasobach Biblioteki Narodowej w Warszawie [z tekstami erotyków]). W: Miscellanea staropolskie. Wrocław 1980 s. 155-222.
Wilanki staropolskie. (Społeczna i literacka problematyka mody wiejskiej). W: Z dziejów życia literackiego w Polsce XVI i XVII w. Wrocław 1980 s. 129-182.
Siedemnastowieczna poezja funeralna w kręgu tradycji renesansowej. (Przekształcenia i przewartościowania). W: Przełom wieków XVI i XVII w literaturze i kulturze polskiej. Wrocław 1984 s. 193-210.
Staroplskie padwany na dobranoc. (Z problematyki sarmatyzmu). Ruch Literacki 1984 nr 5/6 s. 367-380.
Le lyrisme mélique vieux polonais et ses liens européens. [Przeł.] E. Destrée-Van Wilder. „Literary Studies in Poland”, Wrocław T. 15: 1986 s. 57-79.
Treny” Jana Kochanowskiego jako źródło funeralnej poezji baroku. „Acta Universitatis Lodziensis1986 s. 9-29.
U Boga każdy błazen. W: Jan Kochanowski 1584-1984. Epoka – Twórczość – Recepcja.T. 1 Lublin 1989 s. 425-444.
La tradizione medievale nei canti riflessivo – funebri del tardo Barocco. W: La percezione del Medioevo nell'epoca del Barocco: Polonia; Ucraina; Russia. Atti del Congresso tenutosi a Urbino, 3-6 luglio 1989. Ricerche Slavistiche”, Rzym 1990 s. 193-216.
Związki umysłowe Mazowsza z Krakowem w dobie Renesansu. W: Cracovia litterarum. Kraków 1991 s. 543-578.
Feniks w popiołach. Uwagi o kulturze religijnej drugiej połowy XVII wieku. W: Literatura i kultura polska po „potopie. Wrocław 1992 s. 121-138.
La fête de la mort et son reflet dans la littérature funéraire polonaise du XVII e du XVIII siécles. [Przeł.] H. Krzyżanowski. „Literary Studies in Poland”, Wrocław T. 25: 1992 s. 7-43.
Morsztyn i Marino. Architektura konceptu. Powst. przed 1992. Druk w wersji poszerzonej i zmienionej pt. Morsztyn i Marino – poeci dwóch kultur. „Barok” 1994 s. 31-48; przekł.: włoski: Morsztyn e Marino. L'architettura del concetto. Przeł. L. Marinelli. „Ricerche Slavistiche” Rzym 1992-1993 s. 41-69.
Niepróżnujące próżnowanie staropolskiego translatora. W: Necessitas et ars. T. 2. Warszawa 1993 s. 85-98.
Bazylianie na Kresach – pośrednicy między kulturą oficjalną a ludową. W: Literatura i instytucje w dawnej Polsce. Warszawa 1994 s. 58-78.
Le controversie letterarie di Jan Kochanowski con le figure della cultura protestante. [Przeł.] G. Tomassucci. W: Il Rinascimento in Polonia. Atti dei Collogui Italo-Polacchi 1989-1992. Napoli 1994 s. 201-226.
Profilo non umanistico della cultura rinascimentale. [Przeł.] M.G. Pelaia. W: Il Rinascimento in Polonia. Atti dei Collogui Italo-Polacchi 1989-1992. Napoli 1994 s. 351-394.
Tradycja średniowieczna w religijności katolickiej XVI wieku. Próba spojrzenia ogólnego. W: Nurt religijny w literaturze polskiej. Lublin 1994 s. 187-220.
Dyskusja z platońską koncepcją miłości w poezji barokowej. W: Literatura polskiego baroku. W kręgu idei. Lublin 1995 s. 413-438.
Nabożna rozmowa świętego Biernata z Panem Jezusem nowo narodzonym Dzieciątkiem – tekst z kręgu mistyki cysterskiej. W: Literatura i kultura polskiego średniowiecza. Warszawa 1995 s.179-205.
Poezja jezuicka po Sarbiewskim. Zarysy dróg twórczych. W: Nauka z poezji Macieja Kazimierza Sarbiewskiego SJ. Warszawa 1995 s. 165-188.
Pytania o barok AD 1995. W: Wiedza o literaturze i edukacja. Księga referatów Zjazdu Polonistów. Warszawa 1996 s. 191-222.
Sonet polski od Kochanowskiego do Morsztyna – zarysy dróg twórczych. Cz. 1-2 powst. przed 1996. Druk cz. 1: „Ruch Literacki” 1997 z. 4; przekł. włoski: Il sonetto di Jan Andrzej Morsztyn – marinista. [Cz. 1-2]. [Przeł.:] M. Kopicka, A. Ceccherelli. „Ricerche Slavistiche”, Rzym 1996 s. 148-181.
Sen życia w „Trenie XIX” J. Kochanowskiego. Rocznik Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza 1997 s. 37-61.
Sonet polski od Kochanowskiego do Morsztyna – zarysy dróg twórczych. Ruch Literacki 1997 z. 4 s. 435-450.
O sprawach znanych, czyli elementy sarmackie w „Pieśni świętojańskiej o Sobótce. W: Od średniowiecza ku współczesności. Łódź 2000 s. 258-276.
Autobiograficzna elegia humanistyczna. W: Autobiografizm – przemiany, formy, znaczenia. Warszawa 2001 s. 69-86.
Inwentarz podgórskich majętności”, czyli wiersze Wacława Potockiego o kondycji ziemiańskiej. Roczniki Humanistyczne 2001 z. 1 s. 5-19.
Wizerunki Dzieciątka w średniowiecznych pieśniach na Boże Narodzenie. W: Chrystus w literaturze polskiej. Lublin 2001 s. 7-42.
Nihil novi sub sole, czyli o metaforze barokowej awangardy. W: Pisać poza rok 2000. Warszawa 2002 s. 187-204.
Badania porównawcze nad barokiem w Polsce. Na drogach syntezy. W: Barok polski wobec Europy. Warszawa 2003 s. 9-34.
Komparatystyka i filologia. Uwagi o studiach porównawczy literatury epok dawnych. W: Polonistyka w przebudowie. T. 2. Kraków 2005 s. 348-361.

Przekłady

1. L. Marinelli: Polski Adon. O poetyce i retoryce przekładu. [Przeł.:]. A. Nowicka-Jeżowa, L. Marinelli. [Red. i posłowie:] A. Nowicka-Jeżowa. Warszawa: Świat Literacki 1997, 255 s. „Nauka o Literaturze Polskiej za Granicą”, 1.

Prace redakcyjne

1. Komedyja rybałtowska nowa. Wstęp i komentarze A. Nowicka-Jeżowa. Warszawa: Czytelnik 1988, 89 s.
2. Prace z literatury polskiej i czeskiej na XI Międzynarodowy Kongres Slawistów w Bratysławie. Pod red. J. Pelca i A. Nowickiej-Jeżowej. Warszawa: Wydawnictwo Uniwersytetu Warszawskiego 1992, 148 s.
3. Necessitas et ars. Studia staropolskie dedykowane Profesorowi Januszowi Pelcowi. T. 1-2. Red.: B. Otwinowska, A. Nowicka-Jeżowa, J. Kowalczyk, A. Karpiński. Warszawa: Semper 1993, 157 + 150 s.
4. Literatura i nauka o języku. Encyklopedia szkolna. Komitet red.: A. Nowicka-Jeżowa. [i in.]. Warszawa: Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne 1995, 911 s.
5. Literatura polskiego baroku. W kręgu idei. Referaty z konferencji zorganizowanej przez Katedrę Literatury Staropolskiej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Kazimierz nad Wisłą. 18-22 X 1993. Pod red. A. Nowickiej-Jeżowej, M. Hanusiewicz i A. Karpińskiego. Lublin: Wydawnictwo Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego 1995, 476 s. Wydział Nauk Humanistycznych.
6. K. Miaskowski: Zbiór rytmów. Wyd.: A. Nowicka-Jeżowa. Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Badań Literackich 1995, 494 s. Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk, Stowarzyszenie „Pro Cultura Litteraria”.
7. Barok. (Studia 1965-1995). Bibliografia. Oprac: A. Pawlak, M. Strykowska. Pod redakcją naukową [i ze wstępem] A. Nowickiej-Jeżowej. Warszawa 1996, 154 s. Uniwersytet Warszawski. Wydział Polonistyki.
8. Przekład literacki. Teoria – Historia – Współczesność. Materiały Międzynarodowej Konferencji Naukowej w stulecie urodzin Jana Parandowskiego. Uniwersytet Warszawski 23-25 października 1995. Red.: A. Nowicka-Jeżowa, D. Knysz-Tomaszewska. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1997, 411 s.
9. Badania porównawcze. Dyskusja o metodzie. Radziejowice 6-8 lutego 1997 r. Pod red. A. Nowickiej-Jeżowej. Współpraca red. T. Jeż. Izabelin: Świat Literacki 1998, 169 s.
10. Inspiracje platońskie literatury staropolskiej. Materiały z konferencji zorganizowanej przez zespół Badań Literackich nad Historią Kultury Epok Dawnych Instytutu Literatury Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego 14-15 października 1998. Pod red. A. Nowickiej-Jeżowej i P. Stępnia. Warszawa: [Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego] 2000, 315 s.
11. Polonistyka na świecie. Pierwszy Kongres Polonistyki Zagranicznej. Warszawa, 4-6 września 1998 r. Wybór materiałów. Pod redakcją naukową S. Dubisza, A. Nowickiej-Jeżowej, J. Święcha. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego 2001, 395 s.
12. C. Backvis: Panorama poezji polskiej okresu baroku. Redakcja naukowa: A. Nowicka-Jeżowa, R. Krzywy. t. 1-2. Warszawa: Optima JG 2003, 475 + 432 s.
13. Barok polski wobec Europy. Kierunki dialogu. Materiały międzynarodowej konferencji naukowej w Radziejowicach, 13-15 maja 2002 r. Praca zbiorowa pod red. A. Nowickiej-Jeżowej. Red. t.: E. Bem-Wiśniewska. Warszawa: Anta 2003, 559 s.
14. Pamiątka rycerstwa sarmackiego i senatorów Obojga Narodów przy żałosnej śmierci Jana Karola Chodkiewicza. Ze zbiorów rękopiśmiennych poloników Archiwum Narodowego Szwecji Skoklostersamlingen. Wydał D. Chemperek. Pod redakcją naukową A. Nowickiej-Jeżowej. T. 3. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego 2006, 137 s. Polonika w Riksarkivet Skoklostersamlingen.
15. Sprawa smoleńska. Z literatury okolicznościowej pierwszej połowy XVII wieku. Ze zbiorów Archiwum Narodowego Szwecji Skoklostersamlingen. Z rękopisu wydała M.M. Kacprzak. Pod redakcją naukową A. Nowickiej-Jeżowej. T. 2. Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego 2006, 199 s. Polonika w Riksarkivet Skoklostersamlingen.

Analyses and reviews

Questionnaire for IBL PAN 1997, 1998.

Madrygały staropolskie

J. Kotarska. „Pamiętnik Literacki1979 z. 4.
J. Ślaski. „Nowe Książki1979 nr 12.
A. Borowski. „Ruch Literacki1980 nr 2.

Homo viator – Mundus – Mors

M. Włodarski. „Pamiętnik Literacki1990 z. 3.

Pieśni czasu śmierci

Z. Pasek. „Znak1994 nr 4.
M. Włodarski. „Barok1994 nr 1 [dot. też: Sarmaci i śmierć].

Sarmaci i śmierć

E.Z. Wichrowska. „Nowe Książki1993 nr 9.
R. Świątkiewicz. „Ruch Literacki1994 nr 5/6.
M. Włodarski. „Barok1994 nr 1 [dot. też: Pieśni czasu śmierci].

Jan Andrzej Morsztyn i Giambattista Marino

J.Z. Lichański: Polska – Europa – literatura. Nowe Książki 2001 nr 3.
M. Włodarski. „Ruch Literacki2001 nr 2.
P. Salwa: Pamiętnik Literacki 2002 z. 1.