Sadaj Ryszard

BIO

Urodzony 26 maja 1950 w Stalowej Woli; syn Tadeusza Sadaja, technika ekonomisty, i Heleny z domu Zębala, listonoszki. W 1964-68 uczęszczał do Technikum Chemicznego w Tarnowie. W 1970-74 pracował jako robotnik w Kopalniach Siarki „Siarkopol” w Tarnobrzegu. Debiutował w 1973 wierszami Czy jest większe cierpienie... w „Tygodniku Kulturalnym” (nr 22) oraz Krótka opowieść na łamach „Studenta” (nr 26). W 1976 ożenił się z Marią Matyką, a rok później przeniósł się do Krakowa. W 1977 został członkiem Związku Literatów Polskich (ZLP) i zamieszkał w Domu Literatów na Krupniczej 22 w Krakowie. W następnych latach rozwijał twórczość prozatorską. Publikował utwory prozą, artykuły i recenzje literackie oraz felietony m.in. w czasopismach: „Pismo Literacko-Artystyczne” (1983, 1985-86, 1989), „Życie Literackie” (1983-89, z przerwami), „Tygodnik Kulturalny” (1984-85, 1988), „Tygodnik Nadwiślański” (1985-87; tu cykl felietonów pt. List z Krakowa), „Kultura” (1986, 1989). W 1987 wchodził w skład zespołu redakcyjnego „Pisma Literacko-Artystycznego”. W 1989 otrzymał Nagrodę Miasta Krakowa w dziedzinie literatury. W 1991-93 był redaktorem naczelnym miesięcznika literackiego ZLP „Lektura”, w którym zamieszczał także swoje teksty. W 1992-93 pełnił funkcję prezesa Oddziału Krakowskiego ZLP. W 2009-11 prowadził blog pt. Emeryt polski (zob. link). W ostatnich latach życia pracował nad powieścią Życie Jezusa, której nie ukończył. Od lat zmagał się z chorobą alkoholową. Wyróżniony Złotą Odznaką „Za pracę społeczną dla Miasta Krakowa” (1990). Zmarł 27 września 2024 w Krakowie; pochowany tamże na Cmentarzu Rakowickim.
Miał dwoje dzieci: Emilię i Witolda.

Works

1. Na polanie. [Opowiadania]. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1976, 149 s.

Zawartość

Na polanie; Wtajemniczenie; Ja; Ostatni obraz; Idąc po torach; Skazani; Dziennik skazańca (znaleziony w bibliotece więziennej w K.).

See Studies

2. Zaklęcia. [Opowiadania]. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1978, 111 s.

Zawartość

Bajka; Strach, mówią, ma wielkie oczy; Karnawał; Procesja; Długa przygoda; Kapuś; O Niemcach, wspinaczce, ale po murze fortu, o strażniku, a na koniec o tym: „jak chcecie, aby ludzie wam czynili, tak czyńcie wy im”.

See Studies

3. Ojciec. [Monodram]. Powst. przed 1979.

Wyróżnienie w konkursie literackim Zarządu Głównego Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej, Ministra Kultury i Sztuki i redakcji „Sceny” w 1979.

4. Prowincjusz. [Powieść]. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1979, 175 s.

See Studies

5. Przed odlotem. Scenariusz filmowy. [Współautor:] K. Rogulski. Ekranizacja 1980.

See Studies

6. Galicjada. [Powieść]. Kraków, Wrocław: Wydawnictwo Literackie 1984, 226 s.

Nagrody

Nagroda literacka im. S. Piętaka w 1986.

Przekłady

niemiecki

Der Erbsitz. Ein Familienroman. [Przeł.] H. Schumann. Berlin 1989.

See Studies

7. Kopiec. [Utwór dramatyczny]. Powst. przed 1986.

Nagrody

III nagroda na Festiwalu Polskich Sztuk Współczesnych we Wrocławiu w 1986.

8. Kraina niedźwiedzia. [Powieść]. Szczecin: Glob 1989, 299 s.

See Studies

9. Mały człowiek. [Powieść]. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1989, 183 s.

See Studies

10. Telefon do Stalina. [Powieść]. Kraków: Wamex 1992, 211 s.

Nagrody

Nagroda w konkursie miesięcznika „Literatura” w 1990.

See Studies

11. Kto był kim w Galicji i Lodomerii, czyli najkrótsza historia tej krainy. Kraków: Miniatura 1993, 299 s.

Zawartość

Wiadomości podstawowe o Galicji; Najważniejsze daty z historii Galicji i Lodomerii [zestawienie]; Spiski galicyjskie w latach 1831-1841 [zestawienie dat]; Gubernatorzy i namiestnicy Galicji [zestawienie]. – [100 biogramów].

12. Ławka pod kasztanem. [Powieść]. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak” 2000, 186 s. Wyd. nast. tamże 2001.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Czyta J. Kiss. Warszawa: Zakład Nagrań i Wydawnictw Związku Niewidomych [2002], 8 kaset dźwiękowych.

Nagrody

Nagroda w konkursie prozatorskim Społecznego Instytutu Wydawniczego „Znak” w 2000.

See Studies

13. Terapia Pauliny P. [Powieść]. Kraków: Wydawnictwo Literackie 2002, 222 s. Wyd. nast. Kraków: Księgarnia Wydawnictwo Skrzat Stanisław Porębski 2010.

See Studies

14. Brzytwa Niecikowskiego. [Powieść]. Warszawa: Prószyński i S-ka 2004, 207 s.

See Studies

15. Bar na końcu światła. [Powieść]. Kraków: Księgarnia Wydawnictwo Skrzat Stanisław Porębski 2010, 504 s.

16. Przypadki Marka M. [Powieść]. Kraków: Księgarnia Wydawnictwo Skrzat Stanisław Porębski 2010, 308 s.

See Studies

17. Zbój Madej. [Opowiadania dla dzieci]. Wyd. jako dokument dźwiękowy: Opowiada J. Monczka. Kraków: F.F. „Gamma” 2010, 1 płyta CD.

18. Janosik. [Opowiadania dla dzieci]. Wyd. jako dokument dźwiękowy: Opowiada E. Lubaszenko. Kraków: F.F. „Gamma” 2011, 1 płyta CD.

See Studies

19. Przygody Herkulesa. [Opowiadania dla dzieci]. Wyd. jako dokument dźwiękowy: Opowiada Ł. Żurek. Kraków: F.F. „Gamma” 2011, 1 płyta CD.

20. W puszczy nad rzeką Marongo. Bajki o zwierzętach. Kraków: Wydawnictwo Skrzat 2011, 70 s.

See Studies

21. O kaczce, która chciała dostać się do encyklopedii. [Opowiadanie dla dzieci]. Kraków: Księgarnia Wydawnictwo Skrzat Stanisław Porębski 2012, 37 s.

***Nadto utwory dla dzieci opublikowane przez firmę fonograficzną Gamma na 40 kasetach w 1992-1995.

Słuchowiska radiowe, m.in.

***Nadawane przez rozgłośnię krakowską Polskiego Radia w 1976-1980:.

• Pat. Polskie Radio 1976.

• Wypadek. Polskie Radio 1977.

• Pochówek. Polskie Radio 1978.

• Przestroga na przyszłość. Polskie Radio 1979.

• Bez odpowiedzi. Polskie Radio 1980.

Analyses and reviews

• Questionnaires for IBL PAN 1988, 1999.

• Informacje żony, Marii Matyki-Sadaj, 2024.

Wywiady

• „Chciał zapisać równoczesność w jednej linijce”. Rozm. D. Niedziałkowska. „Kresy” 2007 nr 4 [rozmowa także z żoną, M. Sadaj dot. S. Czycza].

Ogólne

• M. Leciński: PRL – wersja „pop”, czyli pełne porozumienie. „Odra” 2002 nr 5 [dot. też M. Ławrynowicza].

Na polanie

• M. Pieczara: Jeszcze jeden debiut... „Nowy Wyraz” 1977 nr 9.

• A. Sulikowski: Tematy nie pogłębione. „Tygodnik Powszechny” 1977 nr 21.

• L. Bugajski: Skazani na życie. „Twórczość” 1978 nr 1, przedruk w tegoż: Następni. Warszawa 1982.

• K. Dąbrowska: Ponure fioły. W tejże: Napór na Redutę. Wrocław 1983 [dot. też: S. Gola: Te głupie psy, ten nagły deszcz].

Go back to position

Zaklęcia

• A. Nasiłowska. Mała forma. „Literatura” 1978 nr 49.

• L. Bugajski: Wyczekiwanie zmiany. „Twórczość” 1979 nr 2.

• W. Jurasz: Zaklęcia i deformacje. „Miesięcznik Literacki” 1979 nr 4.

Go back to position

Prowincjusz

• M. Gierycz: Kłopoty z „Prowincjuszem”. „Nowe Książki” 1979 nr 22.

• L. Bugajski: Zagadka. „Twórczość” 1980 nr 4.

• W. Jurasz: Niech żyją małe miasteczka. „Miesięcznik Literacki” 1980 nr 2.

• K. Stanisławski: Kontestatorzy prowincjonalni. „Literatura” 1980 nr 18.

Go back to position

Galicjada

• E. Biela. „Profile” 1986 nr 9.

• M. Cebo: Biało-czerwony los. „Tygodnik Kulturalny” 1986 nr 49.

• R. Komorowski: Na stos, na stos. „Życie Literackie” 1986 nr 17.

• K.M. Sieniawski: Ojczyzna – czy tylko tragedią? „Kultura” 1986 nr 23.

• T.J. Żółciński: Galicjada, czyli opowieść o nieistniejącej krainie. „Pismo Literacko-Artystyczne” 1986 nr 10.

• K. Koźniewski: Galicjada ballada. „Polityka” 1987 nr 9.

• M E. Cybulska: Wąsy. „Dziennik Polski i Dziennik Żołnierza”, Londyn 1987 nr 13 dod. „Tydzień Polski”.

• M. Orski: Sto lat Galicjady. „Twórczość” 1987 nr 1.

• D. Ulicka: Prozaiczna historia. „Miesięcznik Literacki” 1987 nr 2/3.

Go back to position

Kraina niedźwiedzia

• J. Koprowski: Powieść o Galicji. „Nowe Książki” 1990 nr 9.

• M. Orski: Galicjada, odsłona druga. „Przegląd Powszechny” 1990 nr 6.

Go back to position

Mały człowiek

• P. Głogowski. „Nowe Książki” 1989 nr 9.

• A. Komorowski: Za burtą. „Życie Literackie” 1989 nr 18.

• T. Miłkowski: Przyczynki do autoportretu inteligenta. „Kultura” 1989 nr 16.

Go back to position

Telefon do Stalina

• R. Bochenek-Franczakowa. „Lektura” 1992 nr 1/2.

• M. Lengren: Niepokoje wychowanka PRL. „Twórczość” 1992 nr 7/8.

• J. Wierzbiński. „Nowe Książki” 1992 nr 10.

Go back to position

Ławka pod kasztanem

• P. Czapliński: Czytalność, niestety. „Kresy” 2000 nr 44.

• A. Bault: O perfidii nudą podszytej. „Czas Kultury” 2001 nr 1.

• W. Kaliszewsk. „Więź” 2001 nr 4.

• A. Bronikowska-Balewska: Ojcowie dezerterzy. „Polonistyka” 2002 nr 3 [dot. też: T. Siejak: Dererter i G. Strumyk: Kino-lino].

• M. Leciński: PRL wersja „pop”, czyli pełne porozumienie. „Odra” 2002 nr 5 [dot. też: M. Ławrynowicz: Kino „Szpak”].

Go back to position

Terapia Pauliny P.

• A. Bault. „Czas Kultury” 2001 nr 1.

• M. Nawrocki: Tadzio obok ławki pod kasztanem karocą przejechany kilkakroć. „Tygodnik Powszechny” 2001 nr 2 [dot. też: J. Zielonka: Tadzio; T. Jurasz: Karoca].

• R. Ostaszewski. „FA-art” 2002 nr 3.

• Z. Beszczyńska: Odskok od Bridget Jones. „Nowe Książki” 2003 nr 1 [dot. m.in.: Terapia Pauliny P.].

Go back to position