BIO

Urodzony 20 marca 1892 w Warszawie; syn Karola Rychlińskiego, lekarza psychiatry, działacza społecznego, i Ireny z Pomianowskich. Ukończył prywatną polską szkołę realną, założoną przez Jana Pankiewicza w Warszawie (1910). W 1912 zdał maturę w rosyjskim gimnazjum filologicznym w Radomiu. Następnie podjął studia prawnicze na uniwersytecie w Moskwie; w 1916 uzyskał magisterium. W tymże roku debiutował hymnem Orły do lotu z muzyką Emila Młynarskiego, opublikowanym w Moskwie. Od lutego do czerwca 1916 pracował jako tłumacz przy attaché wojskowym w ambasadzie USA. Następnie zmuszony do służby wojskowej w armii carskiej, został w listopadzie tego roku przyjęty do Szkoły Chorążych Admiralicji w Oranienbaumie, a po jej ukończeniu służył w rosyjskiej marynarce wojennej i odbył kampanię na Bałtyku. Kontuzjowany w bitwie morskiej z Niemcami w cieśninie Moon-Sund, dostał się w 1917 do niewoli i przebywał w obozach w Stralsundzie i Neustart (w górach Harz). Zwolniony w marcu 1918, od maja był aplikantem w Ministerstwie Sprawiedliwości Rady Regencyjnej w Warszawie, a później podsekretarzem Sądu Apelacyjnego. W styczniu 1919 wstąpił jako ochotnik do Wojska Polskiego; pełnił służbę kolejno w Dowództwie Wojsk Lotniczych, w Sekcji Marynarki Ministerstwa Spraw Wojskowych, w Departamencie dla Spraw Morskich, a od września 1920 był oficerem sądowym w Kadrze Marynarki Wojennej w Toruniu. Równocześnie rozwijał twórczość literacką oryginalną i przekładową z języka angielskiego. Wiersze, opowiadania, artykuły i recenzje drukował m.in. w „Tygodniku Ilustrowanym” (1918-31, z przerwami), „Kurierze Warszawskim” (1922-23, 1928-38), „Naokoło świata” (1924, 1928-29), „Morzu” (1925-26, 1932-33). W 1924 przeszedł do praktyki prawniczej, rozpoczynając aplikację przy Sądzie Najwyższym. Pełnił też funkcję referenta prawnego w Departamencie Spraw Morskich Ministerstwa Przemysłu i Handlu. W 1925 odbył podróż do Ameryki Północnej; zwiedził też zachodnią Europę. Ożenił się z Wandą Nabrocką. W 1927 zdał egzamin sędziowski i został zatrudniony w Biurze Orzecznictwa Sądu Najwyższego w Warszawie; w 1927-39 był współredaktorem „Zbioru Orzeczeń Sądu Najwyższego”. Należał do Związku Zawodowego Literatów Polskich (od 1949 Związku Literatów Polskich), Polskiego PEN Clubu (od 1930), a także do Polskiego Towarzystwa Teozoficznego oraz Zrzeszenia Beletrystów Polskich. W czasie okupacji niemieckiej przebywał w Warszawie i zajmował się twórczością literacką. Po wojnie, od 1945 pracował kolejno jako urzędnik w Ministerstwie Sprawiedliwości, sędzia Sądu Najwyższego, a w 1947-48 jako urzędnik w Ministerstwie Kultury i Sztuki. Kontynuował twórczość literacką i przekładową z języka rosyjskiego, a później także angielskiego; zamieszczał opowiadania, artykuły i tłumaczenia na łamach „Warszawy” (1946-47), „Nowin Literackich” (1947-48), „Expressu Wieczornego” (1948-49, 1952, 1955), „Tygodnika Warszawskiego” (1948-49), „Kierunków” (1956-57, 1960), „Więzi” (1962, 1966, 1971-73). W 1958 i ponownie w 1972 otrzymał marynistyczną Nagrodę im. M. Zaruskiego, a w 1964 Nagrodę Literacką Ministra Obrony Narodowej II stopnia. Odznaczony m.in. Krzyżem Oficerskim (1956) i Krzyżem Komandorskim (1973) Orderu Odrodzenia Polski, złotą odznaką Zasłużony Pracownik Morza (1958). Zmarł 22 marca 1974 w Warszawie; pochowany tamże na Cmentarzu Powązkowskim.

Works

1. Orły do lotu. Hymn. Słowa J. Rychliński. Muzyka: E. Młynarski. Moskwa 1916.

Druk ulotny.

2. Latający Holender. [Wiersze]. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha 1920, 48 s.

Zawartość

Cykle: Z morza; Zwierciadło czarnoksięskie.

3. Mah-Jong. Cykl nowel. Warszawa: Gebethner i Wolff 1925, 190 s. Wyd. 2 tamże 1932.

Zawartość

Opowieści Północnego Wiatru o kapitanie Ralfie Hanumenie i przeklętym szpiegu morskim: Podmorski młyn; Cień na pokładzie; Kok w hulku; Błękitne dziwo; Mewi dwór; Mongoł ze starego portu; Opowieści Południowego Wiatru o lordzie Alanie Avonie i jego medium Esmeraldzie: Kiszmet; Lunatyczna krew; Tum szatana (Kartka z pamiętnika Alana Avona). — Opowieści Wschodniego Wiatru o tańczącym Sziwie i miłościwej Kwannon: Bogowie tańczą; Mah-Jong. — Opowieść Zachodniego Wiatru o ogrodach oceanu: W ogrodach oceanu.

4. Błękitny szpieg. [Powieść]. Warszawa: Biblioteka Dzieł Wyborowych 1926, 130 s.

5. Róża korsarska. Powieść. Poznań: Wydawnictwo Polskie (R. Wegnera) 1928, 212 s.

6. Przygody Krzysztofa Arciszewskiego. Powieść. „Morze” 1932 nr 10-12; 1933 nr 1-4, 6, 10, 12. Wyd. osobne Lwów: Książnica-Atlas 1935, 182 s. Wyd. 2 Gdynia: Wydawnictwo Morskie 1957.

7. Był bój pod Oliwą (A.D. 1627). [Opowieść historyczna]. Oprac. historyczne W. Huberta. Warszawa: Nasza Księgarnia 1935, 90 s.

8. Skarbiec Bałtyku. Opowieść historyczna. Poznań: Księgarnia św. Wojciecha [1937], 73 s.

9. Żagle na oceanie. Na podstawie dziennika jachtu „Orfeusz”. Warszawa: Drukarnia Narodowa w Kraków 1938, 32 s.

10. Słowo o admirale Arciszewskim. [Szkic biograficzny]. Warszawa: Liga Morska 1947, 77 s.

11. Czarna Feluka. Powieść korsarska. Łódź: Żagiel 1948, 279 s.

12. Kulawy bosman. Powieść dla młodzieży. Warszawa: Wiedza 1948, 262 s. Wyd. nast.: wyd. 2 Warszawa: Czytelnik 1957, wyd. 3 tamże 1965.

13. Szlak rybiej kości. Gawędy syberyjskie. Warszawa: Czytelnik 1954, 194 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 1956, wyd. 3 1970.

Zawartość

Towarzysze Jermaka; Rudy Czort z Mangazji; Ucieczka z Jakucka; Pieśń o Słowiku — Rozbójniku; Korga; Szlak rybiej kości.

14. Galeon kapitana Mory. [Powieść]. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1956, 381 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 1960, wyd. 3 1965.

Wyd. łącznie z poz. ↑ pt. Galeon Kapitana Mory; Fama kapitana Mory. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1968, 515 s. Wyd. nast. tamże 1974, 1982.

Cz. 1 cyklu; cz. 2, 3 zob. poz. ↑, ↑.

15. Mafia Wielkiego Fina. [Powieść]. Warszawa: Instytut Wydawniczy „PAX” 1958, 228 s.

16. Fama kapitana Mory. [Powieść]. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1960, 298 s. Wyd. 2 tamże 1966.

Cz. 2 cyklu; cz. 1, 3 zob. poz. ↑, ↑.

Wyd. łącznie z poz. ↑ pt. Galeon Kapitana Mory; Fama kapitana Mory. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1968, 515 s. Wyd. nast. tamże 1974, 1982.

17. Szczęście z morskimi oczami. [Powieść]. [Przedmowa:] S. Zieliński. Warszawa: Czytelnik 1962, 146 s.

Cz. 1 cyklu; cz. 2 zob. poz. ↑.

Wyd. nast. łącznie z poz. ↑ pt. Saga o jarlu i piastównach. [1.] Szczęście z morskimi oczami; [2.] Saga o jarlu i piastównach. [Powieści]. Warszawa: Wydawnictwo Poznańskie 1974, 277 s.

18. Madonna ze złota. [Powieść]. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1963, 146 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 1970, wyd. 3 1979.

Cz. 3 cyklu; cz. 1, 2 zob. poz. ↑, ↑.

19. Latający Szkot. [Powieść]. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1967, 216 s.

20. Admirał, czart i cyganka. [Powieść]. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1973, 258 s.

Adaptacje

radiowe

Admirał i jego czart. Adaptacja: A. Lisowska-Niepokólczycka. Polskie Radio 1973.

21. W szczerbach zwierciadła. [Wybór opowiadań]. Przedmowa: B. Kubicki. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie 1973, 226 s.

Zawartość

Zawiera z poz. ↑: Opowieści Północnego Wiatru o kapitanie Ralfie Hanumenie i przeklętym szpiegu morskim: Podmorski młyn; Kok w hulku; Błękitne dziwo; Mongoł ze starego portu; Opowieści Południowego Wiatru o lordzie Alanie Avonie i jego medium Esmeraldzie: Tum szatana; Opowieści Wschodniego Wiatru o tańczącym Sziwie i miłościwej Kwannon: Bogowie tańczą; Mah-Jong; Opowieść Zachodniego Wiatru o ogrodach oceanu: W ogrodach oceanu, — z poz. ↑: Rudy Czort w Mangazji, — oraz: Ballada o czarnomorskim księżycu; Cerde u wysokiej ekscelencji; Rejs między minami; W szczerbach zwierciadła; Mysz; Żagiewny Szyper.

22. Saga o jarlu i piastównach. [1.] Szczęście z morskimi oczami [poz. ↑]; [2.] Saga o jarlu i piastównach. [Powieści]. Warszawa: Wydawnictwo Poznańskie 1974, 277 s.

Przekłady

1. J. London: Wilk morski. [Powieść]. T. 1-2. Toruń: Ignis 1922, 259 + 243 s. Wyd. nast.: wyd. 2 t. 1-2. Warszawa: Ignis 1924; wyd. 3 Warszawa: E. Kuthan 1947, 428 s.; wyd. 4 Warszawa: Państwowe Wydawnictwo „Iskry” 1955, tamże: wyd. 5 1956, wyd. 6 1957 (Dzieła wybrane T. 7), wyd. 7 1989; wyd. 8 Poznań: Podsiedlik-Raniowski i Spółka 1995, wyd. 9 tamże 1997.
2. J. London: Opowieści mórz południowych. [Opowiadania]. Warszawa: Ignis 1923, 244 s. Wyd. nast.: wyd. 2 Warszawa: S. Wende i S-ka 1925; wyd. 3 Warszawa: E. Kuthan 1947.
3. J. Conrad: Ukryty sojusznik, epizod z wybrzeża. [Opowiadanie w:] J. Conrad: Między lądem a morzem. (Pisma wybrane. T. 13). Tłumaczenie: J. Lemański, J. Rychliński, A. Zagórska. Warszawa: Ignis 1924, s. 107-166. Wyd. osobne Rzym: Polski Dom Wydawniczy 1946, 62 s. Przedruk w: J. Conrad: Między lądem a morzem. (Pisma zbiorowe. T. 15). Warszawa 1929; Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1962; Szczecin: Glob 1988.
4. J. London: Syn słońca. [Opowiadania]. Warszawa: Towarzystwo Wydawnicze Ignis 1924, 261 s. Wyd. nast.: T. 1-2. Warszawa: Biblioteka Groszowa [1924], 156 + 162 s.; Warszawa: E. Wende i S-ka 1925; Warszawa: E. Kuthan 1945, tamże 1947.
Wydanie osobne (na podstawie wydania z 1925) poszczególnych opowiadań zob. poz. ↑, ↑, ↑, ↑.
5. J. Conrad: Korsarz. [Powieść]. Warszawa: W. Czarski i S-ka 1925, 274 s. Wyd. nast.: (Pisma zbiorowe. T. 23). Wyd. 2 poprawione Warszawa: Dom Książki Polskiej 1929; wyd. nowe poprawione Warszawa: S. Jamiołkowski 1947; wyd. 1 [!] Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1958, 297 s., tamże: 1960, wyd. 3 1963, wyd. 5 [!] 1966, wyd. 6 1969.
6. J. London: Przygody w zatoce San-Francisco. [Opowiadania]. Warszawa: E. Wende 1925, 149 s. Wyd. nast. Warszawa: E. Kuthan 1948.
7. J. Conrad: Tajfun. [Powieść]. Warszawa: Towarzystwo Księgarskie Polskie na Kresach 1926, 128 s. Wyd. nast.: wyd. 2 tamże [1926]; wyd. 2 poprawione (Pisma zbiorowe. T. 7). Warszawa: Dom Książki Polskiej 1928, toż wyd. 3 1936 [antydatowane 1935]; Rzym: Oddział Kultury i Prasy 2 Korpusu 1945; wyd. 4 Warszawa: Biblioteka Polska, S. Jamiołkowski i T.J. Evert [1947]; Warszawa: Książka i Wiedza 1968. Przedruk w J. Conrad: Tajfun i inne opowiadania. Tłumaczenie: J. Rychliński i A. Zagórska. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1957, tamże: wyd. 2 1966, wyd. 3 1968, wyd. 4 1971, 1986 (Dzieła wybrane. T. 7), 1987; [wyd. 7] Wrocław: Siedmioróg 2000.
8. J. London: Bunt na „Elsynorze”. Powieść. T. 2-3. Warszawa: W. Jakowicki 1927, 143 + 178 s. Wyd. 2 poprawione Warszawa: Rój 1939 [1938], 404 s.
9. J. London: Żegluga na jachcie „Snark”. [Powieść]. T. 1-2. Warszawa: Wydawnictwo Tania Książka [1927], 135 + 140 s. Wyd. nast. tamże: Warszawa [1939]; wyd. 1 [!] Warszawa: E. Kuthan 1949.
10. F.A. Mitchell-Hedges: Polowanie na potwory morskie. Poznań: Wydawnictwo Polskie 1927, 240 s. Wyd. nast. tamże 1949.
11. Ph. Dunnig, G. Abbot: Broadway. Sztuka w 3 aktach. Wystawienie: Warszawa, Teatr Letni 1928.
12. F. Lonsdale: Kokoty z towarzystwa. Komedia w 3 aktach. Wystawienie: Warszawa, Teatr Letni 1928.
13. J.F. Cooper: Pilot. Powieść. Poznań: Wydawnictwo Polskie R. Wegnera 1929, 381 s. Wyd. nast.: wyd. 2 Warszawa: Państwowe Wydawnictwo „Iskry” 1958, tamże: wyd. 2 1962, wyd. 3 1968, wyd. 4 1972; wyd. 5 Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie 1990.
14. J. Krishnamurti: Jezioro mądrości. Przemówienia w Ommen, sierpień 1926. Warszawa: F. Hoesick 1929, 83 s.
15. J. Krishnamurti: Życie wyzwolone. Przemówienia w Ommen, sierpień 1926. Warszawa: F. Hoesick 1929, 109 s.
16. J. Galsworthy: Babie lato ostatniego Forsyta. (Saga rodu Forsytów. T. 2). [Powieść]. Warszawa: Rój 1930, 415 s. Wyd. nast.: pt. Babie lato ostatniego Forsyta. Bankructwo. Warszawa: Wiedza 1948; pt. Babie lato jednego z Forsytów. W jarzmie. Warszawa: Książka i Wiedza 1951; pt. Babie lato jednego z Forsytów. W matni. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1956, tamże: wyd. 2 1956, wyd. 3 1960, wyd. 4 1962, 1971, 1972; wyd. 6 [właśc. 9] Warszawa: Książka i Wiedza 1987; Warszawa: Da Capo 1992; Warszawa: Książka i Wiedza 1998; [wyd. 12] Warszawa: Prószyński i S-ka 1999.
17. J. Krishnamurti: Droga. [Rozważania filozoficzno-religijne]. Warszawa: F. Hoesick 1930 [antydatowane 1929], 93 s.
18. M.M. Taylor: Wśród ludożerców. [Opowieść reportażowa]. Poznań: Wydawnictwo Polskie R. Wegnera 1930, 196 s.
19. E. Orczy: Marivosa. Powieść. Warszawa: Biblioteka „Tygodnika Ilustrowanego” 1933, 318 s.
20. R. Landau: Paderewski. [Monografia]. Tłumaczenie z języka angielskiego: J. Rychliński. Warszawa: J. Przeworski 1935 [antydatowane 1934], 377 s.
21. F.B. Harte: Więźniowie kanionu. [Powieść]. Warszawa: Rój 1937, 260 s.
22. R. Campbell: W dolinie tygrysa. Powieść. Warszawa: W. Michalak 1938, 335 s.
23. Ö. Olsen: Podbój ziemi. Dzieje odkryć i podróży od najdawniejszych czasów do ostatnich. T. 1. Warszawa: W. Michalak 1939, 291 s.
24. J. London: Diabli na Fuatino. [Opowiadanie]. Rzym: Polski Dom Wydawniczy 1947, 64 s. Zob. poz. ↑.
25. J. London: Noc na Goboto. [Opowiadanie]. Rzym: Polski Dom Wydawniczy 1947, 60 s. Zob. poz. ↑.
26. J. London: Perły Parlay’a. [Opowiadanie]. Rzym: Polski Dom Wydawniczy 1947, 68 s. Zob. poz. ↑.
27. J. London: Syn słońca. [Opowiadanie]. Rzym: Polski Dom Wydawniczy 1947, 64 s. Zob. poz. ↑.
28. C.S. Forester: Z podniesioną banderą. [Powieść]. Warszawa: Trzaska, Evert i Michalski 1948, 256 s.
Autor tłumaczenia podpisany: R. Sternica.
29. G. Kublicki: Kolumbowie Antarktyki. [Opowiadanie]. Warszawa: Książka i Wiedza 1949, 35 s.
30. A. Nowikow-Priboj: Kapitan pierwszej rangi. [Opowiadania]. Warszawa: Książka i Wiedza 1950, 393 s. Wyd. 2 tamże 1952, 421 s. Przedruk zob. poz. ↑.
31. L. Płatow: Archipelag znikających wysp. Powieść. Warszawa: Nasza Księgarnia 1950, 183 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 poprawione 1952, wyd. 3 1953.
32. M. Jachontowa: Okręty wychodzą na morze. [Powieść]. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1952, 457 s. Wyd. 2 tamże 1955.
33. E. Junga: Śladami marynarzy. Z dziennika korespondenta specjalnego. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1953, 225 s.
34. N. Nikitin: Północna Aurora. Powieść. Warszawa: 1953, 469 s. Wyd. 2 tamże 1954.
35. N. Trubłaini: Szkuner „Kolumb”. [Powieść]. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1953, 372 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 1954, wyd. 3 1955.
36. A. Gonczarow: Nasz korespondent. [Powieść]. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1954, 366 s.
37. J. Iosseliani: Z pamiętnika marynarza okrętu podwodnego. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1954, 274 s. Wyd. 2 tamże 1954.
38. A. Nowikow-Priboj: Opowiadania o morzu. Kapitan pierwszej rangi i inne nowele. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1954, 570 s. Wyd. nast.: wyd. masowe t. 1-3. Warszawa 1955, 150 + 134 + 220 s.
39. K. Stanjukowicz: Nowele morskie. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1956, 736 s.

Zawartość

Zawiera m.in. powieści: „Niespokojny admirał”; Żona marynarza; Sewastopolski chłopiec.
40. W. Treniew: Marynarze z „Księżniczki Anny”. [Powieść]. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1957, 437 s.
41. A. van Schendel: Fregata Johanna Maria. [Powieść]. Warszawa: Czytelnik 1959, 201 s.
42. J. Conrad: Oczekiwanie. [Powieść]. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1960, 292 s.
43. Ch. Johnson: Historia najsłynniejszych piratów, ich zbrodnicze wyczyny i rabunki. Przeł.: J. Rychliński, H. Duninówna. Warszawa: Czytelnik 1968, 261 s.

Analyses and reviews

• Questionnaire for IBL PAN ok. 1951, 1957, 1961, 1966.

Wywiady

• Rozmowy z polskimi marynistami. Rozm. S. Telega. „Odra” 1948 nr 35.
• Widziane z Mewiego Dworu. Rozm. M.A. Kowalski. „Argumenty” 1974 nr 2.

Słowniki i bibliografie

• Słownik współczesnych pisarzy polskich. T. 3. Warszawa 1965.
• „Rocznik Literacki 1974” wyd. 1977 (J. Chudek).
• Polski słownik biograficzny. T. 33. Cz.3. Z.138. Wrocław 1992 (S. Telega).
• Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny. T. 2. Warszawa 2000 (Redakcja).

Ogólne

Artykuły

• S. Furmanik. „Głos Prawdy” 1927 nr 78 [dot. też powieści: Błękitny szpieg].
• [S. Telega] S.T.: Jerzy Bohdan Rychliński. „Ziemia i Morze” 1956 nr 10.
• Z. Pędziński: Marynista wytrwały. „Ilustrowany Kurier Polski” 1957 nr 256.
• J.E. Płomieński: Na szlakach polskiej literatury marynistycznej. (Twórczość Rychlińskiego). „Więź” 1961 nr 11/12.
• S. Telega: Jerzy Bohdan Rychliński. „Szczecin” 1961 nr 1/2.
• A. Hamerliński: Jerzy Bohdan Rychliński. „Tygodnik Kulturalny” 1964 nr 31.
• S. Telega: Jerzy Bohdan Rychliński — żeglarz własnej wyobraźni. „Nautologia” 1967 nr 1-2.
• S. Lichański: Szkoła globtroterów. W tegoż: Wśród mówiących prozą. Warszawa 1971 [dot. m.in. twórczości J.B. Rychlińskiego].
• R. Pietrzak: O admirale Arciszewskim, Latającym Szkocie, powieści marynistycznej. „Żołnierz Wolności” 1972 nr 89.
• M.A. Kowalski: Jerzy Bohdan Rychliński. „Argumenty” 1974 nr 14.
• L. Prorok: Pożegnanie marynisty. „Życie Literackie” 1974 nr 15.
• J. Samp: Wizje Smętka w prozie polskiej. (Obsesyjny motyw powieści J.B. Rychlińskiego). W tegoż: Smętek. Gdańsk 1984.
• A. Kmiecik: Smętek — powtarzalny motyw prozy Jerzego Bohdana Rychlińskiego. „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Bydgoszczy. Studia Filologiczne” 1994 z. 36.

Latający Holender

• Z. Dębicki: Nowy ton w poezji. „Kurier Warszawski” 1921 nr 51.

Mah-Jong

• [H. Naglerowa] J. Stycz. „Echo Warszawy” 1926 nr 30.

Róża korsarska

• Z. Dębicki. „Kurier Warszawski” 1928 nr 331.
• Z. Rabska. „Kurier Warszawski” 1928 nr 277.

Przygody Krzysztofa Arciszewskiego

• W. Rogowicz: Słowo o zapomnianym rycerzu. „Gazeta Polska” 1935 nr 360.
• [H. Borowikowa] J. Marlicz. „Pion” 1936 nr 16.

Słowo o admirale Arciszewskim

• J.E. Płomieński: O renesans Krzysztofa Arciszewskiego. „Nowiny Literackie” 1947 nr 15.

Czarna Feluka

• J. Kierst: Żeglarz własnej wyobraźni. „Warszawa” 1948 nr 9.
• A. Madej: Powieść korsarska. „Tygodnik Warszawski” 1948 nr 24.
• J.E. Płomieński: Polski Farrère. „Wiedza i Życie” 1949 z. 1.

Kulawy bosman

• [A. Jakubiszyn] (an): W kręgu rejsów i przygody. „Kultura i Życie” 1949 nr 6.
• S. Strumph-Wojtkiewicz: Gawęda o książkach i cenzurach. „Rzeczpospolita” 1949 nr 320.

Szlak rybiej kości

• S. Zaliwski: Szlak dalekich wędrówek. „Tygodnik Demokratyczny” 1954 nr 14.

Galeon kapitana Mory

• Z. Pędziński: Ułamek morskiego dramatu. „Ziemia i Morze” 1957 nr 6.
• M. Rusinek: Historyczna powieść morska. „Nowe Książki” 1957 nr 5.
• Z. Pędziński: Marynistyka od pana Zagłoby? „Nowa Kultura” 1960 nr 31.

Mafia Wielkiego Fina

• D. Bargiełowski: Głębie i mgły. „Nowa Kultura” 1958 nr 37.
• H. Małgowska: Z rekwizytów. „Kierunki” 1958 nr 33.
• B. Rzepecka: Wolność, bogowie i głos istnienia. „Kierunki” 1958 nr 33.
• [E. Witwińska] E.W.: Nie tylko demony ulegają ewolucji. „Życie i Myśl” 1959 nr 3/4.

Fama kapitana Mory

• S. Lichański: Marynarz z „Króla Dawida”. „Orka” 1960 nr 27.
• B. Miazgowski: Chłopi morscy. „Nowe Książki” 1960 nr 12.

Szczęście z morskimi oczami

• S. Lichański: Ballada o królu Burislafie. „Tygodnik Kulturalny” 1962 nr 40.

Madonna ze złota

• J. Siewierski. „Nowe Książki” 1963 nr 11.

Latający Szkot

• J. Durnatt: Przygoda i coś więcej. „Kierunki” 1967 nr 28.
• S. Lichański: Na morzach baśni. „Nowe Książki” 1967 nr 18.

W szczerbach zwierciadła

• K.K. Pysiak: Sny o morzach, przygodach i sprawach tajemnych. „Nowe Książki” 1973 nr 19.

Saga o jarlu i piastównach

• K. Gerber: Pomorska saga. „Tygodnik Katolicki” 1974 nr 32.
• M. Hryniewicz: Saga Jerzego Bohdana Rychlińskiego. „Nowe Książki” 1974 nr 22.