BIO
Urodzona 1 czerwca 1921 w Lesznowoli (powiat piaseczyński); córka Józefa Radzymińskiego, dzierżawcy młyna, i Heleny z Ładyńskich; młodsza siostra pisarki tworzącej pod pseudonimem Joanna Żwirska↑. Mieszkała wraz z rodziną w Zaciszu (obecnie dzielnica Warszawy). Uczęszczała do Gimnazjum Sióstr Felicjanek w Wawrze (obecnie dzielnica Warszawy), a następnie (1933-34) do Gimnazjum Zakładów Naukowych Sióstr Zmartwychstania Pańskiego na Żoliborzu w Warszawie. W 1937 ukończyła w Warszawie humanistyczne Gimnazjum Towarzystwa „Współpraca”. Działała w Związku Młodzieży Ludowej, po czym została członkiem Związku Młodej Polski (ZMP). Debiutowała w 1936 wierszem pt. 19 marca na łamach dwutygodnika „Młoda Wieś” (podpisana: Józefa Łodyńska). Publikowała także w piśmie „Mazur”. Do wybuchu II wojny światowej studiowała na Wydziale Dyplomatyczno-Konsularnym Szkoły Nauk Politycznych w Warszawie. W czasie okupacji niemieckiej przebywała nadal w Warszawie. Od marca 1940 współpracowała z Radą Główną Opiekuńczą, pracowała też w Kole Opiekuńczym Stołecznego Komitetu Samopomocy Społecznej. W 1940 nawiązała kontakt z grupą byłych działaczy Związku Młodych Narodowców oraz ZMP i pełniła funkcję łączniczki i kolporterki pisma „Słowo Polskie”. Brała udział w działalności konspiracyjnej początkowo w szeregach kolejno Służby Zwycięstwu Polski i Związku Walki Zbrojnej, a od 1942 w Armii Krajowej (AK). Aresztowana w styczniu 1941; w czerwcu tego roku została wykupiona z Pawiaka. W tym czasie napisała Hymn więzienny, śpiewany przez więźniarki. Po zwolnieniu z więzienia pracowała m.in. w fabryce cegieł i jako pomoc introligatorska w prywatnej wytwórni papieru. Podjęła też studia w tajnej Akademii Nauk Politycznych, które ukończyła w czerwcu 1944. W 1942-44 redagowała pismo Związku Kobiet Czynu Ruchu Miecz i Pług „Polka Czynu”; wchodziła też w skład zespołów redakcyjnych czasopism wydawanych przez Ruch: „Kuźnia” (1943) i „Dźwigary” (1943-44), w których publikowała wiersze (pod pseudonimami: Miecz y Sława, Mieczysława, Mieczysława Ogińska). W 1943 prowadziła kolportaż „Biuletynu Informacyjnego” AK oraz wydawanego przez konspiracyjną organizację Kadra Polski Niepodległej pisma „Kadra PN”. Kontynuowała twórczość literacką; m.in. podjęła wówczas prace nad powieścią pt. Krawędź wiatru oraz napisała poemat o zjednoczeniu narodów pt. Sławia (1943). Brała udział w powstaniu warszawskim; została łączniczką Batalionu „Iwo”; współpracowała także z powstańczym radiem „Błyskawica”). Po kapitulacji dostała się do niewoli niemieckiej i przebywała w obozach jenieckich, początkowo w Lamsdorf (obecnie Łambinowice), a następnie w Mühlberg/Elbe, Altenburgu i Oberlangen. Napisała wystawiane przez jeńców Jasełka obozowe (grudzień 1944) oraz obraz sceniczny pt. Światowid (luty 1945). Po wyzwoleniu w kwietniu 1945 stalagu VI C w Oberlangen otrzymała przydział jako oficer Polskiego Czerwonego Krzyża (PCK) w 3. Dywizji Strzelców Karpackich 2. Korpusu Polskiego i wyjechała do Włoch. Przebywała najpierw w Sarnamo, następnie w San Egido i Ascoli Piceno we Włoszech. W 1945 wyszła za mąż za Franciszka Lubicz-Płudowskiego, oficera 2. Korpusu (rozwiedzeni na początku lat pięćdziesiątych). W 1946 została ewakuowana wraz z mężem do Anglii i przebywała w obozach Polskiego Korpusu Rozmieszczenia i Przysposobienia w High Ash oraz Bodney Airfield, gdzie pracowała w kantynach żołnierskich. Publikowała wówczas wiersze, reportaże, korespondencje w „Dzienniku Żołnierza 1 Dywizji Pancernej” (Holandia, 1945-46), „Gońcu Karpackim”, piśmie 3 Dywizji Strzelców Karpackich (Włochy, 1945-46), „Orle Białym” (Włochy, Londyn, 1945-57), „Gazecie Żołnierza” (Bari, Neapol, 1946), „Myśli Polskiej” (Londyn, 1946-49) i „Dziatwie” (Londyn, 1947-51). W 1948 przeniosła się do Argentyny i zamieszkała w Buenos Aires. Nawiązała współpracę z redakcją „Głosu Polskiego” w Buenos Aires, organu Związku Polaków w Argentynie, prowadząc stały dział pt. Kultura i wiedza (tu też pod pseudonimami: j.r., Antonina Rudnicka). W 1948-52 była stałą korespondentką pism wychodzących w Londynie: „Gazeta Niedzielna” i „Życie”. Fragmenty prozy, wiersze i przekłady z języka hiszpańskiego ogłaszała też w paryskiej „Kulturze” (1947-57). W 1951 należała do grona założycieli Stowarzyszenia Literatów i Dziennikarzy Polskich w Argentynie; w 1952-53 pełniła funkcję prezesa. W 1951-60 była korespondentką „Ostatnich Wiadomości”, pisma Oddziałów Wartowniczych w Niemczech (Mannheim), a od 1952 także „Nowego Świata” (Nowy Jork, do 1960) oraz „Wiadomości” (Londyn, do 1962). Publikowała też w pismach „Lud” (Kurytyba, 1953-55), „Nasza Sprawa” (Buenos Aires, 1954-60), „Głos Polski” (Kanada, 1955-57). Poza twórczością literacką uprawiała też twórczość malarską. W 1955 wyszła za mąż za Adama Janczyszyna, muzyka. Działała aktywnie w związkach i organizacjach Polonii argentyńskiej, m.in. w Klubie Polek i Związku Tobrukczyków. W 1955 otrzymała nagrodę Radia Wolna Europa za poemat pt. List do kraju, w 1956 nagrodę Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie, ufundowaną przez Koło Byłych Żołnierzy AK za twórczość związaną z walką podziemną w czasie wojny. Jako członek tegoż Związku była jego przedstawicielem na obszarze Argentyny. W 1957-62 wchodziła w skład zespołu redakcyjnego „Kuriera Polskiego” w Buenos Aires. Tłumaczyła wiersze z języka hiszpańskiego, włoskiego, francuskiego i chorwackiego. Współpracowała też z czasopismami krajowymi, m.in. od 1957 z „Kameną” i „Kierunkami” oraz od 1960 ze „Zwierciadłem”, „7 Dni”. W 1960 przyjechała do kraju na Zjazd Działaczy Polonijnych. W 1962 powróciła do kraju na stałe. Od tegoż roku (do 1976) współpracowała z „Biuletynem Towarzystwa Łączności z Wychodźstwem «Polonia»”, wydawanym przez Krajową Agencję Informacyjną. Od 1963 należała do Związku Literatów Polskich (do rozwiązania Związku w 1983; pełniła funkcję sekretarza Oddziału Warszawskiego). W 1963 została członkiem Polskiego PEN Clubu. Należała też do Klubu Dziennikarzy Polonijnych przy Stowarzyszeniu Dziennikarzy Polskich oraz uczestniczyła w działalności Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Rozwijając twórczość literacką, publikowała m.in. w „Stolicy” (1962-76), „Tygodniku Kulturalnym” (1963-76), „Kontynentach” (1964-68), „WTK” (1974-80), jak również w pismach wydawanych w Londynie „Kronika” (1963-71; tu też pod kryptonimem J.R.) i „Oficyna Poetów i Malarzy” (1967-80). W 1967 przebywała w Anglii na zaproszenie Sue Ryder Foundation opiekującej się byłymi więźniami obozów koncentracyjnych. Wiele podróżowała po krajach Europy i Ameryki Południowej. Należała do Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, Związku Powstańców Warszawskich, Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych. W 1980 została członkiem Towarzystwa Współpracy z Polonią Zagraniczną „Polonia”, w 1985 członkiem Stowarzyszenia Tłumaczy Polskich, a w 1989 Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Odznaczona m.in. Odznaką Pamiątkową 3. Dywizji Strzelców Karpackich, medalem „Za Zasługi dla Obronności Kraju”, odznaką „Akcja Burza”, odznaką „Weteran Walki o Niepodległość”, Medalem za Warszawę (1973), Medalem Zwycięstwa i Wolności 1939-1945 (1974), Krzyżem Armii Krajowej (Londyn, 1974), Warszawskim Krzyżem Powstańczym (1982), Krzyżem Partyzanckim (1983) i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1983). Zmarła 3 września 2002 w Warszawie; pochowana na Cmentarzu Bródnowskim.
Archiwa Józefy Radzymińskiej znajdują się w Muzeum Literatury im. A. Mickiewicza w Warszawie, w zbiorach specjalnych Biblioteki Narodowej w Warszawie oraz w Dziale Rękopisów Biblioteki Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu.
Works
1. Krawędź wiatru. Powieść. Powst. 1943/1944. Druk fragmentów „Zryw” oraz „Głos Polski” Buenos Aires 1946/1947, 1950.
2. Krwawa rysa. Z poezji wojny wiersze wybrane. [Warszawa] 1944 [VII], 42 s., powielone, Biblioteka Dźwigarów, nr 2.
3. Dziewczęta za drutami. Powieść. Powst. 1944-1945. Wyd. [Łódź :] Wydawnictwo Łódzkie 1966, 146 s.
4. Świat bez poręczy. Powieść. Powst. Włochy 1945. Druk „Serwis dla Młodzieży” [wyd. Polska Agencja Prasowa „Światpol” ], Londyn 1948.
5. Przymierze z miastem. [Powieść o powstaniu warszawskim]. Powst. Anglia 1947. Druk „Głos Polski”, Buenos Aires 1949 luty-lipiec [30 odcinków]. Wyd. osobne: Warszawa: „K2” 1994, 147 s.
6. Dzień przed powstaniem. Obraz sceniczny. Wystawienie: Buenos Aires 1950.
7. Dzika perła. [Wiersze]. Tonbridge, Kent: Oficyna Poetów i Malarzy na Emigracji w Anglii 1952, 44 s.
8. Profile cieniów. Szkice historyczne. Druk: „Głos Polski” i „Kurier Polski”, Buenos Aires oraz „Ostatnie Wiadomości”, Mannheim 1952-1957, „Wiadomości”, Londyn 1953.
9. Fraszki. Buenos Aires: Nakład autorki; [drukarnia] Lasecki y Olsiewicz 1953, 37 s.
10. Opowieść o cudzoziemcach. Poemat. Buenos Aires: Stowarzyszenie Literatów i Dziennikarzy Polskich w Argentynie 1953, 80 s.
11. Popiół i płomień. Poemat sceniczny i wiersze powstańcze. Buenos Aires: [Nakład autorki]; [drukarnia] Lasecki y Olsiewicz 1954, 38 s.
Zawartość
12. Antolka i Helena. Powieść. Powst. 1955.
Nagrody
13. Narodziny Mazurka. [Powieść o Michale Ogińskim]. Powst. 1955.
Nagrody
14. U źródeł życia. Opowiadania zdziwione. Powst. 1956.
Nagrody
15. Bar pod Prometeuszem. (Sceniczny obraz symboliczny w 1 odsłonie). Buenos Aires: Nakład autorki; [drukarnia] „Dorrego” 1958, 31 s.
16. Spojrzenie na brzeg. [Powieść]. [Łódź:] Wydawnictwo Łódzkie 1959, 161 s.
Nagrody
17. Druga ziemia. [Powieść]. [Łódź:] Wydawnictwo Łódzkie 1964, 285 s.
18. Nad nami noc. [Powieść]. „Kronika”, Londyn 1964 nr 42-50; 1965 nr 3-9. Wyd. osobne Lublin: Wydawnictwo Lubelskie 1966, 151 s.
19. Krzyże z obcego drzewa. [Powieść]. „Kronika”, Londyn 1965 nr 30-50/51. Wyd. osobne Warszawa: Patria 1995, 170 s.
20. Rzecz najważniejsza. [Powieść]. [Łódź:] Wydawnictwo Łódzkie 1966, 193 s.
21. Niech zginie pamięć. [Powieść]. „Kronika”, Londyn 1968 nr 27-49/50; 1968 nr 1/2-5. Wyd. osobne pt. Niech spłonie pamięć. [Łódź:] Wydawnictwo Łódzkie 1984, 248 s.
22. Ciężki pierścień. [Wiersze]. [Warszawa:] Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1969, 69 s.
Zawartość
23. Róże z ognia. [Powieść]. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1969, 166 s.
24. Dwa razy popiół. Wspomnienia z lat 1939-1949. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1970, 292 s.
25. Biały Orzeł nad Rio de la Plata. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1971, 254 s.
26. Kobiety polskie w walce podczas II wojny światowej. Warszawa: Towarzystwo Polonia 1975, 20 s., powielone.
27. Czternaście lat mroku. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1978, 329 s.
28. Nie zniszczeni przez grom. [Opowiadania historyczne]. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej 1981, 325 s.
Zawartość
29. Książki i przyjaźnie. Warszawa: Instytut Wydawniczy „PAX” 1984, 269 s.
Zawartość
30. Blask obecności. Wiersze z lat 1919-1989. Warszawa: Wydawnictwo Archidiecezji Warszawskiej 1990, 102 s.
31. Moc niezwyciężona. Wybór wierszy z lat 1980-1990. Warszawa: Oficyna PP 1991, 90 s.
32. Przez morza i świat. [Wiersze z rysunkami autorki]. Warszawa: Intpol 1991, 46 s.
33. Zawsze niepodlegli. [Studium historyczne]. Wrocław: Toporzeł 1991, 215 s.
34. Marsz leśny. [Piosenki wojenne z nutami]. Warszawa: [Nakład autorki] 1992, 55 s.
35. Nad czasem pochylona. [Miniatury literackie]. Warszawa: RePrint 1992, 55 s.
36. Kwiat Chwil Najsłodszych. [Wiersze i przekłady]. Warszawa: Latona 1993, 62 s.
37. Pieśni z Obczyzny. [Wiersze]. Rysunki autorki. Warszawa: Latona 1993, 94 s.
38. „Psalm Powstańczy 1944”. [Wiersze]. Warszawa: „K2” 1994, 73 s.
Adaptacje
radiowe
39. Przychodzą z Historii. [Opowiadania historyczne]. Warszawa: Patria 1995, 111 s.
Zawartość
40. Magnificat, czyli Hymn Życia. [Powieść]. Warszawa: Patria 1996, 95 s.
41. Pomyślane o zmierzchu. [Powieść]. Warszawa: Patria 1997, 152 s.
42. Pamiętnik sprzed istnienia. [Opowiadania]. Warszawa: Patria 1998, 140 s.
Zawartość
43. Podróż do początku. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1998, 363 s.
44. Rękopisy odnalezione. [Wspomnienia]. Warszawa: Patria 1999, 140 s.
45. Dedykacje. [Wspomnienia]. Warszawa: Patria 2000, 326 s.
46. Prawo do wieczności. [Wiersze z rysunkami autorki]. Warszawa: Patria 2000, 205 s.
47. Odchodzi w przeszłość. [Wspomnienia]. Warszawa: Patria 2001, 133 s.
48. To pisze czas. [Wspomnienia]. Warszawa: Patria 2001, 221 s.
Utwory niepublikowane
Wybory utworów literackich w przekładach
hiszpański
Analyses and reviews
• Ankiety dla IBL PAN 1957, 1963, 1964, 1966, 1971, 1974, 1978, 1979, 1981, 1988, 1999.
