BIO

Urodzony 1 listopada 1929 w Horodence; syn Mikołaja Kubikowskiego, inżyniera, i Eleonory z Brzezińskich. W czasie II wojny światowej przebywał w Horodence, a następnie we Lwowie, gdzie w 1944 w czasie okupacji niemieckiej zaczął uczyć się na tajnych kompletach gimnazjalnych. Po wojnie kontynuował naukę w Warszawie w Gimnazjum im. Stefana Batorego i w Strzelinie na Dolnym Śląsku. Po zdaniu matury w 1947 studiował polonistykę na Uniwersytecie Wrocławskim (UWr.); w 1951 uzyskał magisterium. Debiutował w 1949 wierszem Polna kapliczka, ogłoszonym w tygodniku „Gość Niedzielny” (nr 21), a w 1950 jako prozaik fragmentem powieści Zielona granica, drukowanym w tygodniku „Dziś i Jutro” (nr 23-36); w tymże roku został członkiem Związku Literatów Polskich (ZLP). W 1952-56 pracował w Wydawnictwie Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu, pełniąc funkcję kierownika redakcji literackiej. Artykuły, recenzje, utwory prozą zamieszczał m.in. w „Zeszytach Wrocławskich” (1951-53), „Życiu Literackim” (1951, 1961-62, 1967-68), w tygodniowym dodatku „Gazety Robotniczej” pt. „Sprawy i Ludzie” (1952-54, 1956). W 1956-58 należał do zespołów redakcyjnych tygodników „Nowe Sygnały” i „Odra”; na łamach obu tych pism ogłaszał liczne recenzje i artykuły. Publikował także m.in. w „Nowych Sygnałach” (1956-57), „Odrze” (od 1961; tu m.in. recenzje podpisywane: ZET, Z.K., (z.k.), zk., (zk)., zsm, Zsm), „Słowie Polskim” (1962, 1966-67). W 1958 ożenił się z Aldoną Huber, redaktorką Wydawnictwa Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu. W 1961-68 był prezesem Oddziału Wrocławskiego ZLP. W 1962 został laureatem nagrody literackiej m. Wrocławia. Od 1963 wchodził w skład redakcji miesięcznika „Odra”. Był wielokrotnie laureatem konkursów na widowiska telewizyjne. Liczne recenzje drukował w „Nowych Książkach” (1967-68). W 1969 otrzymał na UWr. doktorat na podstawie rozprawy Powieść popularna i jej typy (promotor: prof. Bogdan Zakrzewski). Od 1970 należał do Polskiego PEN Clubu. W 1972-76 był redaktorem naczelnym miesięcznika „Odra”. W 1978 zamieszkał w Warszawie. Wykładał w Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej. W 1980 był sekretarzem generalnym Zarządu Głównego ZLP; jesienią 1981 uczestniczył w przygotowaniach do Kongresu Kultury Polskiej (członek sekretariatu). Po ogłoszeniu w grudniu stanu wojennego, brał udział w tajnej działalności ZLP. Kontynuował twórczość literacką i krytycznoliteracką publikując w „Odrze”, (m.in. w 1983-84 cykl pt. Szklany mur. (Proza polska 1945-1980), oraz w „Literaturze” (1980-81; tu m.in. liczne recenzje teatralne i filmowe, a także cykl felietonów pt. Kąt odbicia). Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1977). Zmarł 13 sierpnia 1984 w Warszawie.

Works

1. Zielona granica. [Powieść]. Powst. ok. 1950 [inf. autora]. Druk fragmentów: „Dziś i Jutro” 1950 nr 23-26.

2. Prorok i ministranci. [Powieść]. Powst. 1959. Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 1962, 143 s.

Data powstania pod tekstem.

3. Wizyta u mordercy. [Powieść]. „Gazeta Robotnicza” 1961 nr 178-277. Wyd. osobne Katowice: Śląsk 1968, 251. Por. poz. ↑.

Autor podpisany: Jacek Joachim.

4. Katastrofa. [Powieść]. Katowice: Śląsk 1962, 134 s. Wyd. nast. tamże 1973. Por. poz. ↑.

Adaptacje

radiowe

Z. Hübner. Polskie Radio 1963.

5. Wrocław literacki. [Szkice o życiu literackim w latach 1945-1961]. Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 1962, 165 s.

Zawartość

Początek drogi; Pierwszy sezon literacki; Pisarze na Ziemiach Zachodnich; Zmierzch Koła Literackiego; W cieniu Uniwersytetu; „Zeszyty Wrocławskie”; Ludzie i książki; Kronika towarzyska; Tadeusz Zelenay; Powrót prowincji; Chude lata; Dzień dzisiejszy; Zamiast katalogu.

6. Polowanie na szczupaka. [Powieść]. „Gazeta Robotnicza” 1963 nr 39-109; „Dziennik Zachodni” 1963 nr 208-262. Wyd. osobne Katowice: Śląsk 1969, 224 s.

Autor podpisany: Jacek Joachim.

Przekłady

niemiecki

Die Jagd auf den Hecht. [Przeł.] R. Buschmann. Berlin 1972.

7. Wizyta u mordercy. [Utwór dramatyczny]. Telewizja Polska 1963. Por. poz. ↑.

Autor podpisany: Jacek Joachim.

8. Proszę wejść drzwi otwarte. [Utwór dramatyczny]. Telewizja Polska 1964. Druk „Teatr Ludowy” 1965 nr 1/2 s. 96-110.

9. Spokojny weekend. [Utwór dramatyczny]. Telewizja Polska 1964.

Autor podpisany: Jacek Joachim. Adaptacja opowiadania Spokojny weekend. „Wiadomości Legnickie” 1963 nr 29-39.

10. Bezpieczne małe mity. [Szkice]. Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 1965, 170 s.

Pierwodruk w czasopiśmie „Odra” 1963-1964.

Zawartość

I: Trzy przygody K. Brandysa [dot.: Drewniany koń; Między wojnami; Obrona Grenady; Matka Królów; Listy do pani Z.]; Krąg istnienia [dot. S. Dygata]; Wojciech Żukrowski czyli rozmaitość świata; Magia polityki [dot. T. Brezy]; Ucieczka z kraju dzieciństwa [W. Mach: Życie małe i duże]. – II: Spadkobiercy Sherlocka Holmesa; Robinson i Odyseusze [dot. powieści przygodowej]; Codzienność nobilitowana; W raju fałszywych ambicji; Próby tematu [dot. tematyki wojennej]; Modele literatury.

11. Katastrofa. Scenariusz filmowy. [Współautor:] S. Chęciński. Ekranizacja 1965. Por. poz. ↑.

12. Zamknięty przedział. [Utwór dramatyczny]. Powst. 1965. Wystawienie: Telewizja Polska 1966.

Nagrody

Sztuka pod pierwotnym tytułem „Przejażdżka we troje” została nagrodzona w konkursie telewizyjnym na utwór sceniczny dotyczący współczesności w 1965.

13. Chwila po przebudzeniu. [Powieść]. Katowice: Śląsk 1967, 179 s. Wyd. 2 Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 1976.

14. Tydzień, najwyżej dziesięć dni. [Utwór dramatyczny]. Telewizja Polska 1967.

15. Droga zamknięta. [Utwór dramatyczny]. „Teatr Polskiego Radia” 1970 nr 22 s. 55-66. Polskie Radio 1970.

16. Brydż. [Utwór dramatyczny]. Telewizja Polska 1971. Por. poz. ↑.

Przekłady

niemiecki

Bridge. Kriminalerzählung. [Przeł.] F. Knirek. Berlin [1981].

17. Ostatnia lekcja. [Opowiadania]. Warszawa: Czytelnik 1971, 247 s.

Wyróżnienie Centralnej Rady Związków Zawodowych za tematykę związaną z życiem i pracą klasy robotniczej w 1972.

Zawartość

Ostatnia lekcja [por. poz. ↑]; Szansa; Wejść do tej samej rzeki.

Przekłady

bułgarski

opowiadania Wejść do tej samej rzeki: Da vlezeš v ščata reka. [Przeł.] S. Borisova. Wyd. łącznie z przekł. Wielki układ zob. poz. ↑.

18. Rachunek bez gospodarza. [Utwór dramatyczny]. Powst. 1971.

Wyróżnienie w konkursie telewizji i Komendy Głównej Milicji Obywatelskiej na telewizyjne widowisko sensacyjne w 1971.

19. Pośrodku, gdzie mnie nie ma. [Utwór dramatyczny]. Powst. 1972.

Nagrody

Nagroda w konkursie na dramat telewizyjny o tematyce współczesnej w 1972.

20. Sztylet wenecki. [Powieść]. Katowice: Śląsk 1972, 314 s. Wyd. nast. tamże 1988.

Autor podpisany: Jacek Joachim.

21. Ostatnia lekcja. [Utwór dramatyczny]. „Teatr Polskiej Telewizji” 1973 nr 4 s. 71-102. Telewizja Polska 1973. Por. poz. ↑.

22. Wielki układ. [Opowiadania]. Warszawa: Czytelnik 1975, 208 s.

Zawartość

Zamknięty przedział; Wyjazd służbowy [por. poz. ↑]; Wielki układ [por. poz. ↑, ↑].

Przekłady

bułgarski

opowiadania Wielki układ: Goljamata igra. [Przeł.] S. Borisova. Wyd. łącznie z przekładem opowiadania Wejść do tej samej rzeki (zob. poz. ↑) pt. Goljamata igra. Plovdiv 1978.

Adaptacje

radiowe

Zamknięty przedział. Polskie Radio 1977.
Wielki układ. Polskie Radio 1978.

23. Wyjazd służbowy. Scenariusz filmowy: Z. Kubikowski. Ekranizacja 1975. Por. poz. ↑.

Nagrody

Główna Nagroda na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych za scenariusz filmowy w 1975.

24. Wielki układ. Scenariusz filmowy: Z. Kubikowski i A.J. Piotrowski. Ekranizacja 1976. Por. poz. ↑.

25. Pięć dialogów wielkopostnych. [Utwór dramatyczny]. „Teatr Polskiego Radia” 1977 nr 2 s. 27-38. Polskie Radio 1977. Por. poz. ↑.

Przekłady

czeski

Patero dialogu velikonočnich. Wystawienie: Praga, Československy Rozhlas 1980.

26. Gra w chowanego. [Powieść]. Warszawa: Czytelnik 1978, 155 s.

27. Krótka podróż. [Opowiadania]. Warszawa: Czytelnik 1979, 187 s.

Autor podpisany: Jacek Joachim.

Zawartość

Spokojny, sobotni wieczór; Sprawa rodzinna; Brydż [por. poz. ↑].

Adaptacje

radiowe

opowiadania pt. Spokojny, sobotni wieczór. Adaptacja: G. Gronczewska. Polskie Radio 1985.

28. Pięć dialogów wielkopostnych. [Opowiadanie]. Warszawa: Wydawnictwa Radia i Telewizji 1979, 87 s. Por. poz. ↑.

29. Wykład profesora Mikulskiego przerwany przez aktorów i postacie przygodnie odwiedzające miasto. [Utwór dramatyczny]. Prapremiera: Wrocław, Teatr Polski 1979.

30. Ich czas. [Sztuka telewizyjna]. „Dialog” 1981 nr 3 s. 5-27.

Dotyczy J. Piłsudskiego i wydarzeń poprzedzających przewrót majowy.

Słuchowiska radiowe, m.in.

• Grać swoją rolę. Polskie Radio 1972.
• Rachunek sumienia. Polskie Radio 1978.
• Prawo inercji. Polskie Radio 1979.
• Trio ze strasznego dworu. Polskie Radio 1980.

Prace edytorskie i redakcyjne

1. C. Godebski: Grenadier-filozof. Powieść prawdziwa wyjęta z dziennika podróży roku 1799. Oprac., wstęp i komentarz Z. Kubikowski. Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 1952, LX, 78 s. Wyd. 2 zmienione tamże 1953.
2. C. Godebski: Wybór wierszy. Oprac. i wstęp. Z. Kubikowski. Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 1956, CXXIV, 152 s. Biblioteka Narodowa I, 161.
3. Wiersze o Wrocławiu i Dolnym Śląsku. Red. Z. Kubikowski. Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 1961, 51 s.

Analyses and reviews

• Ankieta dla IBL PAN 1966, 1976, 1978.

Wywiady

• Inwazja z obcej planety. [Rozm.] J. Trznadel. W: J. Trznadel: Hańba domowa. Paryż 1986. Wyd. nast.: Warszawa 1986*, Warszawa 1987*, przekł. francuski: L invasion d'une autre planete. W: La Honte. [Przeł.) M. Rodowicz-Heninger. Paris 1992.

Słowniki i bibliografie

• „Rocznik Literacki 1984” wyd. 1991 (A. Biernacki).
• Słownik współczesnych pisarzy polskich. Seria 2. T. 1. Warszawa 1977 (M. Brykalska).
• Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny. T. 1. Warszawa 2000 (S. Bereś).

Ogólne

Artykuły

• J. Górdziałek: Obszar nieufności. (O prozie Zbigniewa Kubikowskiego). „Życie Literackie” 1982 nr 12.
• P. Kajewski: Dar bycia. „Odra” 1984 nr 12.
• L. Prorok: Zbyszek. „Tygodnik Powszechny” 1984 nr 37 [Wspomnienie pośmiertne].

Prorok i ministranci

• D. Cirlić: Recenzja, której nie ma. „Nowe Książki” 1963 nr 12.
• R. Marszałek: 2 razy o odpowiedzialności. „Współczesność” 1963 nr 7.
• J. Wieczerska. „Odra” 1963 nr 2.

Katastrofa

• Z. Hierowski: Katastrofa czyli rzecz o odpowiedzialności. „Trybuna Robotnicza” 1962 nr 196.
• J. Kelera: Problem dnia i dni następnych. „Odra” 1962 nr 11.
• J. Siewierski: Pamflet na technokrację. „Nowe Książki” 1962 nr 19.
• M. Jarochowska: „Ja” wcielone. „Życie Literackie” 1964 nr 3.

Wrocław literacki

• J. Gawałkiewicz. „Odra” 1962 nr 7/8.

Polowanie na szczupaka

• J. Siewierski: Detektywi. „Nowe Książki” 1969 nr 22.

Bezpieczne małe mity

• K. Nowicki: Niemałe, bezbronne mity. „Pomorze” 1965 nr 9.
• J. Rohoziński: Na antypodach kultury współczesnej. „Kultura” 1965 nr 65.
• W. Nawrocki: Literatura i mity. „Poglądy” 1966 nr 4.
• M. Sprusiński: Małe mity. „Życie Literackie” 1966 nr 7.
• Z. Zielonka: Nie tylko małe i bezpieczne... „Opole” 1980 nr 7.

Chwila po przebudzeniu

• W. Maciąg: Jak się pisze beletrystykę. Krucha solidarność kolektywu. „Życie Literackie” 1967 nr 33.
• W. Żukrowski: Na moim sitku. Gdzieś w małym miasteczku. „Nowe Książki” 1967 nr 14.
• A. Cieński: Renowacja powieści popularnej. „Nurt” 1968 nr 1.
• Z. Łukaszewicz: Rzecz o odpowiedzialności. „Twórczość” 1968 nr 1.
• A. Makowiecki: Uroda rzeczy zwyczajnych. „Kultura” 1968 nr 26.
• S. Zabłocki: Niepokoje pokolenia. „Odra” 1968 nr 5.

Ostatnia lekcja

• M. Dąbrowski: Heraklit od nowa sprawdzany. „Literatura” 1972 nr 12.
• W. Maciąg: Inspiracje współczesne. „Życie Literackie” 1972 nr 5.
• J. Siewierski: Powroty po latach. „Nowe Książki” 1972 nr 12.
• S. Stabryła: Kariery i powroty. „Twórczość” 1972 nr 10.
• K. Kuliczkowska: Układ odniesienia. „Miesięcznik Literacki” 1973 nr 1.

Wielki układ

• J. Biernacki: Z tęsknoty za Dołęgą-Mostowiczem. „Nurt” 1976 nr 7.
• A. Chruszczyński: Słabi mocni – mocni słabi. „Tygodnik Kulturalny” 1976 nr 11.
• B.S. Kunda. „Życie Literackie” 1976 nr 37.
• W. Maciąg: Osaczeni przez układy. „Nowe Książki” 1976 nr 6.
• K. Nowicki: Skutki układu. „Fakty” 1976 nr 6.
• S. Tomala: W kierunku „nowoczesnego realizmu”. „Nowy Wyraz” 1976 nr 5.

Gra w chowanego

• W. Maciąg: Gra o sukces i jeszcze coś. „Nowe Książki” 1978 nr 11.
• D. Marszałkowska: W sieci układów. „Miesięcznik Literacki” 1978 nr 8.

Krótka podróż

• W. Pawłowski: Zadbać o kapliczki. „Literatura” 1980 nr 14.

Ich czas

• I. Maślińska: Zapomniana sztuka o Piłsudskim. „Ład” 1987 nr 26.