ADAMCZYK Zdzisław Jerzy

Urodzony 5 stycznia 1936 we wsi Berezów (obecnie w granicach miasta Suchedniów, Świętokrzyskie); syn Mariana Adamczyka, robotnika, i Alfredy z domu Pajek. Uczęszczał do Liceum Ogólnokształcącego im. A. Witkowskiego w Skarżysku-Kamiennej, gdzie w 1953 złożył egzaminy maturalne i otrzymał świadectwo dojrzałości. W tymże roku podjął studia polonistyczne na Uniwersytecie Warszawskim (UW). Pierwszy artykuł pt. Powszednie dni, dotyczący prozy Poli Gojawiczyńskiej, ogłosił w 1956 na łamach „Sztandaru Młodych” (nr 216); teksty (także recenzje) poświęcone literaturze i filmom publikował nadto m.in. w „Żołnierzu Wolności” (1956) i „Głosie Pracy” (1958; również podpisane kryptonimem: (ZJA)). W 1957 uzyskał dyplom magistra filologii polskiej. Zatrudniony na stanowisku redaktora w Wydawnictwie Ministerstwa Obrony Narodowej, pozostał w Warszawie do października 1959, a później przeprowadził się do Radomia. Był kierownikiem czytelni w Miejskiej Bibliotece Publicznej (do 1961), a przez następne dziesięć lat pracował w Studium Nauczycielskim w tym mieście, początkowo jako bibliotekarz, a potem wykładowca i kierownik Sekcji Filologii Polskiej. W 1962 został członkiem PZPR (do rozwiązania partii w styczniu 1990). Przewodniczył radomskiemu Klubowi Literackiemu, działającemu pod patronatem Oddziału Warszawskiego Związku Literatów Polskich. Jako edytor debiutował w 1961 na łamach „Literatury Ludowej” (nr 3), kiedy to podał do druku list Stefana Żeromskiego zatytułowany Żeromski, Orkan i Kajetan Sawczuk. Materiały źródłowe (głównie wyimki z korespondencji Żeromskiego), artykuły i recenzje zamieszczał później m.in. w kieleckim dzienniku „Słowo Ludu” (1962–69, sporadycznie do 1988), „Polonistyce” (1968–74, z przerwami), „Twórczości” (1968, 1971), „Tygodniku Kulturalnym” (1968–82, z przerwami), „Pamiętniku Literackim” (sporadycznie w 1969 i 1988), „Przeglądzie Humanistycznym” (1969–77, z przerwami), kieleckim miesięczniku „Przemiany” (1970–87; podpisane również (zja)) oraz w „Roczniku Świętokrzyskim” (1985, 1989). Doktoryzował się na UW w 1971 na podstawie rozprawy pt. Poglądy estetyczne i historycznoliterackie Stefana Żeromskiego (promotor prof. Jan Zygmunt Jakubowski). Latem tegoż roku zamieszkał na stałe w Kielcach i podjął pracę w Wyższej Szkole Nauczycielskiej (od 1973 Wyższa Szkoła Pedagogiczna; WSP); zajmował tam stanowisko starszego asystenta, później adiunkta i od 1975 docenta; w 1975–2006 kierował Zakładem Literatury Polskiej Okresu Pozytywizmu i Młodej Polski. Pełnił także funkcje administracyjne: był prodziekanem (w 1972–74) i dziekanem Wydziału Humanistycznego (w 1974–78, ponownie w 1982–84) oraz wicedyrektorem Instytutu Filologii Polskiej (w 1980–82, ponownie w 1984–86). W 1972 został członkiem Kieleckiego Towarzystwa Naukowego. W 1975 wszedł w skład Komitetu Redakcyjnego Pism zebranych Stefana Żeromskiego, wydawanych pod kierunkiem Zbigniewa Golińskiego w IBL PAN. Rozwijał badania z zakresu historii literatury Młodej Polski, koncentrując się na edytorskim opracowaniu dorobku literackiego i epistolografii Żeromskiego. W 1985, na podstawie dysertacji pt. „Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego w świetle dyskusji i polemik z 1925 roku, uzyskał w Instytucie Badań Literackich PAN w Warszawie stopień doktora habilitowanego. Kontynuował pracę naukowo-dydaktyczną w kieleckiej WSP (w 2000 przekształconej w Akademię Świętokrzyską); był również dyrektorem Instytutu Filologii Polskiej (w 1987–91 i ponownie w 1996–2002). Obowiązki te łączył z redagowaniem w 1986–87 periodyku dla nauczycieli „Język Polski w Szkole Średniej” (kierownik działu wiedzy o literaturze), z prowadzeniem w 1992–2000 wydawnictwa WSP (kierownik i redaktor naczelny), a później w 1996–2007 ze stanowiskiem profesora w Wyższej Szkole Humanistyczno-Przyrodniczej w Sandomierzu. W 1996 otrzymał tytuł naukowy profesora nauk humanistycznych. Artykuły, recenzje i teksty źródłowe ogłaszał m.in. ponownie w „Przeglądzie Humanistycznym” (1992–2008, z przerwami), periodyku „Ikar” (1993–95), „Wiadomościach Kulturalnych” (1994, 1996), „Kieleckich Studiach Filologicznych” (1997–98, 2000) i w „Pamiętniku Literackim” (2013–15). W poszukiwaniu dokumentów i informacji do objaśnienia korespondencji i publicystyki Stefana Żeromskiego odbywał liczne podróże krajowe i zagraniczne, m.in. do Paryża, Rzymu, Florencji, Pragi, Lwowa i Wilna. W 2006 przeszedł na emeryturę i zakończył pracę w Akademii Świętokrzyskiej (od 2008 Uniwersytet Humanistyczno-Przyrodniczy Jana Kochanowskiego; od 2011 Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach). W 2006–15 był zatrudniony na stanowisku profesora w Akademii Humanistycznej im. A. Gieysztora w Pułtusku. W 2011 (po śmierci Zbigniewa Golińskiego) objął kierownictwo Komitetu Redakcyjnego Pism zebranych Stefana Żeromskiego. W 2013 został członkiem Polskiego PEN Clubu i laureatem Nagrody Edytorskiej im. J. Żuławskiego (przyznanej mu przez Polski PEN Club za edycję dzieł Żeromskiego, ze szczególnym uwzględnieniem listów). Czterokrotnie (w 1976, 1984, 1989, 2011) otrzymał nagrody Ministra Szkolnictwa Wyższego. W 2018 został wyróżniony nagrodą II stopnia i Medalem Zygmunta Glogera – „za badanie życia i twórczości oraz popularyzowanie wiedzy o Stefanie Żeromskim”. Odznaczony (za działalność naukową i dydaktyczną): Złotym Krzyżem Zasługi (1975), Krzyżem Kawalerskim (1984) i Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2001).
W 1958 ożenił się Danutą Domagałą, bibliotekoznawcą (rozwód w 1981). Z tego związku miał dwie córki: Agnieszkę (po mężu Bogucką, nauczycielkę) oraz Justynę (po mężu Dobrołowicz, pedagoga, nauczyciela akademickiego). Mieszkał w Kielcach. Zmarł 15 sierpnia 2024; pochowany na cmentarzu w podkieleckiej Cedzynie.