CZERMAKOWA Izabella

Urodzona 14 lipca 1898[P] we Lwowie; córka Leona Czabana, pochodzenia chazarskiego, urzędnika austriackich kolei, i Olgi z żydowskiej rodziny Szorensztajnów. Ukończyła we Lwowie Państwowe Gimnazjum Żeńskie im. Królowej Jadwigi i Szkołę Dramatyczną w Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego. W 1922 wyszła za mąż za Filipa Hermana, wówczas pracownika, a później dyrektora handlowego Państwowej Fabryki Olejów Mineralnych (Polmin); z tego związku miała córkę Ewę (1925-2014; zamężna Grzybowska), malarkę. W latach trzydziestych XX w. prowadziła z mężem w ich lwowskim mieszkaniu salon artystyczny, skupiający pisarzy i artystów, głównie członków Zrzeszenia Artystów Plastyków „Artes”. Debiutowała prawdopodobnie w 1936 dwiema krótkimi formami satyrycznymi pt. Na pewnego rzeźbiarza i Pierwszy rzut oka na malarstwo Marsa, ogłoszonymi we lwowskich „Sygnałach” (nr 15; podpisane Z. Hermannowa). Z mężem odbyła podróże do Niemiec, Francji, Włoch, Afryki, Grecji. Po zajęciu Lwowa przez Niemców w 1941 znalazła się wraz z córką w getcie, skąd wydostały się w lutym lub w marcu 1942 przy pomocy przyjaciół (m.in. artystów Stanisława Teisseyre'a i Mariana Wnuka), którzy również pomogli rodzinie w dotarciu do Zielonki pod Warszawą, gdzie dotrwali do zakończenia wojny pod zmienionym nazwiskiem Czermak, które przyjęli później jako własne. W 1945 wraz z rodziną zamieszkała w Krakowie, a w 1947 przeniosła się do Warszawy. Pracowała w Urzędzie do Badania Zbrodni Hitlerowskich w Polsce. W 1945 publikowała felietony o tematyce wojennej w „Dzienniku Łódzkim”. W 1946 pod pseudonimem Ryszard Stępek zamieszczała w „Szpilkach” wiersze satyryczne oraz debiutowała tam jako tłumaczka przekładami wierszy Heinricha Heinego pt. Mitologia i Z tej i z tamtej strony Renu (nr 42). W 1947-48 na łamach „Nowin Literackich” publikowała (podpisane: Felicja) odpowiedzi na Listy do Felicji Eleutera (Jarosława Iwaszkiewicza↑ ). W swoje listy-felietony wplatała wątki autobiograficzne, m.in. związane z Brunonem Schulzem↑. Od stycznia 1948 do grudnia 1949 pełniła funkcję attaché kulturalnego w Poselstwie Rzeczpospolitej Polskiej w Budapeszcie. Po powrocie pracowała krótko jako redaktor programowy w Biurze Komisarza Rządu do Spraw Wystaw i Targów przy Prezesie Rady Ministrów. Od 1951 należała do Związku Literatów Polskich. W 1951-53 ogłaszała recenzje teatralne, głównie w dwutygodniku „Teatr” (cykl Listy z widowni) oraz anonimowo lub podpisane pseudonimem Stowarzyszenie Książkowych Moli felietony o książkach w tygodniku „Świat”. Od 1953 opracowywała cotygodniowe felietony o literaturze polskiej dla Redakcji Niemieckiej Działu Zagranicznego Polskiego Radia. W 1959-63 ogłaszała omówienia polskich nowości wydawniczych w „Deutsch-Polnische Hefte” (Düsseldorf). Równolegle, od 1950, pracowała nad przekładami literatury węgierskiej, niemieckojęzycznej, angielskojęzycznej i fińskiej. Działała w Towarzystwie Przyjaźni Polsko-Fińskiej. Odznaczona Złotym Krzyżem Zasługi (1956). Zmarła 25 sierpnia 1964 w Warszawie; pochowana tamże na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach.