Boy-Żeleński Tadeusz

BIO

Urodzony 21 grudnia 1874 w Warszawie; syn Władysława Żeleńskiego, kompozytora, profesora konserwatorium, i Wandy z Grabowskich, pisarki. W 1881 przeniósł się wraz z rodzicami do Krakowa i tam uczęszczał do Szkoły Powszechnej przy Seminarium Nauczycielskim na ul. Brackiej. W 1892 ukończył Gimnazjum im. św. Anny (przed 1818 i po 1928 Gimnazjum im. B. Nowodworskiego). Od 1892 studiował medycynę na Uniwersytecie Jagiellońskim (UJ); przerwał studia na jeden semestr. Debiutował jako poeta w 1895 czterema sonetami na łamach tygodnika „Świat” (nr 2). Po 1898 dołączył do tzw. cyganerii Młodej Polski: nawiązał wtedy przyjaźń ze Stanisławem i Dagny Przybyszewskimi, Stanisławem Wyspiańskim i rodziną Rydlów. Po uzyskaniu dyplomu doktora wszech nauk medycznych w 1900 otrzymał stypendium naukowe na doskonalenie zawodowe we Francji; od stycznia do marca 1901 przebywał w Paryżu. Po powrocie do Krakowa podjął pracę lekarza w Klinice Chorób Wewnętrznych, kierowanej przez prof. Stanisława Pareńskiego, przyszłego teścia. W kolejnym roku zajął stanowisko elewa w Klinice Pediatrycznej w szpitalu św. Ludwika; w kwietniu awansował na asystenta. W 1902-06 opublikował kilkanaście prac naukowych z zakresu pediatrii w „Przeglądzie Lekarskim” i „Medycynie”. W 1904 ożenił się z Zofią Pareńską, z którą miał syna Stanisława, aktora (ur. 1905). Dzięki stypendium przyznanym przez Klinikę Pediatryczną ponownie udał się do Francji, by zapoznać się z metodami zwalczania śmiertelności niemowląt. W 1905 założył w Warszawie instytucję wzorowaną na francuskich, zajmującą się udzielaniem matkom porad; za tę działalność został odznaczony w 1907 złotym medalem na wystawie przyrodniczo-lekarskiej we Lwowie. W 1905 przesłał do rozpoczynającego działalność kabaretu literackiego Zielony Balonik utwór Ballada o kanonizacji królowej Jadwigi, podpisując go pseudonimem Boy. Od 1906 był współautorem (wraz z Augustem Kisielewskim, Witoldem Noskowskim, Karolem Fryczem, Kazimierzem Sichulskim i Teofilem Trzcińskim) kolejnych programów literackich Zielonego Balonika. W lipcu 1906 otworzył Biuro Porady dla Matek, jednak rok później zrezygnował z pracy w klinice, angażując się w pisanie utworów satyrycznych dla kabaretu; publikowane teksty ukazywały się w czasopiśmie „Naprzód”. W 1908-19 pracował jako lekarz kolejowy. Równocześnie zajmował się pracą przekładową z literatury francuskiej; jego pierwszym przekładem była wydana w 1909 Fizjologia małżeństwa Honoriusza Balzaka (1909). Rok po wybuchu I wojny światowej został zmobilizowany jako lekarz pospolitego ruszenia do służby w wojsku austriackim w Szpitalu Fortecznym nr 7 w Krakowie. W listopadzie 1916 został przydzielony do pracy na Stacji Zbornej na dworcu kolejowym w Krakowie. Po wojnie, w 1919, ostatecznie zrezygnował z praktyki lekarskiej i rozpoczął (trwającą do 1922) współpracę z redakcją krakowskiego „Czasu” w stałej rubryce recenzji teatralnych. Ponadto podjął studia nad literaturą francuską, nie rezygnując z pracy przekładowej. Na początku 1921 otrzymał od władz Uniwersytetu Poznańskiego (UP) propozycję objęcia katedry romanistyki, której nie przyjął, mimo że Naczelnik Państwa, Józef Piłsudski, mianował go profesorem nadzwyczajnym historii literatury francuskiej UP. W tym roku często wyjeżdżał na tzw. wieczory Boya organizowane w całej Polsce, na których artyści prezentowali jego utwory znane z kabaretu Zielony Balonik. W 1922 przeniósł się do Warszawy, gdzie w 1923-24 był kierownikiem literackim w Teatrze Polskim, co spowodowało przerwanie pracy w „Czasie”. W tymże roku wyjechał również do Paryża na uroczystości molierowskie. W 1923-39 współpracował z redakcjami: „Kuriera Porannego” (stały dział recenzji teatralnych, felietony i przekłady), „Ilustrowanego Kuriera Codziennego” (w 1931-34 recenzje teatralne) oraz „Kuriera Literacko-Naukowego” (1931-36). W 1924 udał się w półroczną podróż po Polsce z odczytem Jak zostałem literatem (Wilno, Toruń, Poznań, Kalisz i inne). W tym samym roku zorganizował spółkę wydawniczą Biblioteka Boya dla swoich przekładów i ich wznowień (przetrwała do 1926). W 1924 związał się z redakcją „Wiadomości Literackich”, w których zamieszczał m.in. felietony literackie oraz szkice o literaturze francuskiej, m.in. cykl artykułów o Marcelu Prouście. W styczniu i lutym 1925 odwiedził Wilno, Kowel i Łuck z odczytem o Balzacu, a w maju wyjechał do Paryża na Międzynarodowy Kongres PEN Clubów jako członek polskiej delegacji. Na początku 1927 udał się ponownie do Paryża na uroczystości zorganizowane przez francuskie Towarzystwo Przyjaciół Polski, aby uczcić jego zasługi w rozpowszechnianiu w Polsce literatury i kultury francuskiej, przy tej okazji został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Legii Honorowej; w tym czasie odwiedził też wiele miast francuskich z odczytami. W 1928 raz jeszcze wyjechał do Francji na zaproszenie ministra edukacji Édouarda Herriota, odwiedził również kantony szwajcarskie, wygłaszając w ich stolicach odczyty o swoich przekładach. W październiku opublikował w „Wiadomościach Literackich” pierwszy artykuł o Adamie Mickiewiczu, którym rozpoczął tzw. kampanię antybrązowniczą. W kolejnym roku zorganizował akcję informującą o potrzebie reformy prawa małżeńskiego (wprowadzenia ślubów cywilnych i rozwodów), co wywołało sprzeciw środowisk prawicowych i katolickich. W czerwcu udał się do Paryża na II Międzynarodowy Kongres Teatralny. W 1929 założył spółkę Alfa, która miała publikować nowe, ujednolicone wydanie Biblioteki Boya; firma upadła po roku ze względów finansowych (do 1935 utrzymywał ją samodzielnie). W 1931 współdziałał przy zorganizowaniu pierwszej w Polsce poradni świadomego macierzyństwa. Wyraził także sprzeciw wobec represji wobec uwięzionych w Brześciu przywódców opozycji. W 1932 z synem odwiedził polskie miasta z odczytem o François Villonie z okazji 500. rocznicy jego urodzin. W tym czasie związał się z Ireną Krzywicką ↑ (ich relacja trwała do wybuchu II wojny światowej). W marcu z kilkoma pisarzami powołał stowarzyszenie Liga Reform Obyczajów. Przyczynił się również do powstania dodatku do „Wiadomości Literackich” pt. „Życie Świadome” (ukazywało się w 1932-34). Od 1933 był członkiem Polskiego PEN Clubu i Polskiej Akademii Literatury. W 1934 roku wziął udział w I ogólnopolskim zjeździe ruchu świadomego macierzyństwa w Krakowie. Wiosną 1935 udał się jako przedstawiciel PAL do Paryża na uroczystości 300-lecia Akademii Francuskiej. W 1936 zainicjował zorganizowanie Młodego Teatru – instytucji oceniającej sztuki młodych polskich dramatopisarzy. W związku z narastającą nagonką środowisk prawicowych wyjechał za namową przyjaciół na kilka miesięcy do Francji, zaprzestając publikowania artykułów o tematyce dawnych kampanii publicystycznych. Otrzymał wiele nagród związanych z pracą przekładową oraz krytyczną, m.in.: wspólnie z Wacławem Borowym ↑ i Karolem Irzykowskim ↑ nagrodę Polskiego Towarzystwa Wydawców dla najlepszych krytyków literackich w Polsce (1928), literacką nagrodę miasta Warszawy (1933), a także nagrodę Polskiego Towarzystwa Wydawniczego (1938). Po wybuchu II wojny światowej wyjechał do Lwowa, gdzie na Uniwersytecie Jana Kazimierza (przemianowanym po włączeniu Lwowa do Ukraińskiej SRR na Uniwersytet im. I. Franki) objął katedrę romanistyki. Od 1940 pisał do „Czerwonego Sztandaru”, a w 1941 wszedł w skład redakcji „Nowych Widnokręgów”, w których publikował artykuły, felietony i recenzje teatralne. W 1940 został przyjęty jako członek Zarządu do Związku Pisarzy Radzieckich Ukrainy. W sierpniu na zaproszenie Komitetu ds. Nauki udał się na pięciodniową wycieczkę do Moskwy wraz z grupą profesorów polskich. Jesienią tego roku przewodniczył Komitetowi powołanemu do uczczenia 85. rocznicy śmierci A. Mickiewicza. W 1941 wziął udział w uroczystym wieczorze zorganizowanym przez Związek Pisarzy Radzieckich Ukrainy z okazji domniemanego 35-lecia debiutu literackiego. Pod koniec kwietnia otrzymał od władz radzieckich nagrodę pieniężną z okazji święta pracy 1 maja. Odznaczony francuskim Orderem Palm Akademickich za pełny przekład dzieł Moliera (1914), Złotym Krzyżem Zasług od władz austriackich za pracę lekarską (1917), Krzyżem Kawalerskim Legii Honorowej od rządu francuskiego za tłumaczenia i wydawanie literatury francuskiej w Polsce (Officier d’instruction Publique oraz Croix de la Légion d’Honneur; 1922), Krzyżem Oficerskim Legii Honorowej (1927), Nagrodą Literacką m.st. Warszawy (1933), komandorią Legii Honorowej za działalność przekładową i literacką (1934) Komitetu Ortograficznego PAU (1935). Po zajęciu Lwowa w czerwcu 1941 przez wojska niemieckie został wraz z innymi przedstawicielami inteligencji lwowskiej aresztowany, następnie rozstrzelany w nocy z 3 na 4 lipca 1941 w jednej z egzekucji na Górce Wuleckiej lub na dziedzińcu Bursy Abrahamowiczów; pochowany w grobie zbiorowym. W 1943 zwłoki pomordowanych profesorów ekshumowano, i spalono w lasku krzywczyckim, a popioły rozsiano po okolicznych polach. Został upamiętniony tablicą na grobie rodzinnym na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
Archiwum domowe na Krakowskim Przedmieściu zostało zniszczone podczas powstania warszawskiego. Archiwum rodzinne Żeleńskich znajduje się w Bibliotece Narodowej w Warszawie. Ponadto znajdują się tam materiały zebrane przez Barbarę Winklową: Boy we Lwowie 1939-41 oraz listy do Barbary Winklowej dotyczące Tadeusza Boya-Żeleńskiego. W zbiorach Archiwum Uniwersytetu Narodowego im. Iwana Franki we Lwowie znajduje się teczka osobowa Tadeusza Żeleńskiego. Pojedyncze zasoby i fragment poezji oraz przekłady utworów poetyckich przechowywane są w Bibliotece Naukowej PAN i PAU w Krakowie.
Od 1957 z inicjatywy Romana Szydłowskiego ↑ przyznawana jest – pierwotnie przez Klub Krytyki Teatralnej, a następnie przez sekcję polską Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Teatralnych – Nagroda im. T. Boya-Żeleńskiego (Nagroda Boya) za osiągnięcia w sztuce teatru. W 2013 została powołana Nagroda Prezydenta Miasta Gdańska za Twórczość Translatorską im. T. Boya-Żeleńskiego, po raz pierwszy wręczono ją w 2015 roku.

Works

1. Igraszki kabaretowe. [Wiersze]. Kraków: Nakład autora 1908, 101 s. Przedruk zob. poz. ↑.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Wydawnictwo Avia Artis 2021, plik w formacie EPUB.

Adaptacje

telewizyjne

Boy'a igraszki kabaretowe. Scenariusz: R. Gołębiowski. Reżyseria: A. Łapicki. Telewizja Polska 1969.

Wyd. osobne cyklu wierszy pt. Bajeczki Józia. Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2020], plik w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 27 marca 2026].

See Studies

2. Piosenki i fraszki „Zielonego Balonika”. Kraków: Nakład autora 1908, 96 s. Przedruk zob. poz. ↑.

Inne formy wydań

Wyd. dźwiękowe wraz z Gdy człowiek robi się starszy... [poz. ↑] pt. Gdy się człowiek robi starszy...; Piosenki i fraszki „Zielonego balonika”: Czytają: H. Kinder-Kiss, J. Kiss. Warszawa: Fundacja Klucz 2012, 1 płyta CD.

See Studies

3. Nowe piosenki. Seria 3. Z archiwum „Zielonego Balonika” w Krakowie i „Momusa” w Warszawie. Lwów: B. Połoniecki, E. Wende i Sp. 1910, 117 s. Przedruk zob. poz. ↑.

See Studies

4. Triumfy nadpowietrzne pana Rajchmana. Wielka feeria awiatyczno-wokalna na jeden głos z towarzyszeniem kilku aeroplanów. Z repertuaru warszawskiego „Momusa”. Warszawa: Nakład autora 1910, 4 s. Przedruk zob. poz. ↑.

5. Gdy człowiek robi się starszy... Wierszyków porcja czwarta. Kraków: Nakład autora 1911, 80 s. Przedruk zob. poz. ↑.

Inne formy wydań

Wyd. dźwiękowe wraz z Piosenki i fraszki „Zielonego Balonika”... [poz. ↑] pt. Gdy się człowiek robi starszy...; Piosenki i fraszki „Zielonego balonika”: Czytają: H. Kinder-Kiss, J. Kiss. Warszawa: Fundacja Klucz 2012, 1 płyta CD.

Wyd. osobne wiersza Pobudka grunwaldzka jako dokument elektroniczny. Red. D. Kowalska. Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska 2012, plik w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 13 marca 2026].

Wyd. osobne wiersza Modlitwa estety jako dokument elektroniczny. Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2017], plik w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 27 marca 2026].

6. Szopka krakowska „Zielonego Balonika”. Współautor: [W. Noskowski] Taper. Kraków: Nakład autorów 1911, 76 s. Przedruk fragmentu zob. poz. ↑.

See Studies

7. Szopka krakowska „Zielonego Balonika” na rok 1912. Współautor: [W. Noskowski] Taper. Kraków: S.A. Krzyżanowski 1912, 79 s. Przedruk fragmentu zob. poz. ↑.

See Studies

8. Słówka. Zbiór wierszy i piosenek z 16-ma melodiami w tekście. Lwów: B. Połoniecki 1913, 223 s. Wyd. nast.: wyd. nowe pomnożone Kraków: G. Gebethner i Sp. 1916, wyd. 3 pomnożone tamże 1918; wyd. 4 Warszawa, Bydgoszcz: Biblioteka Polska 1920, tamże: wyd. 5 1922, wyd. 6 1925; wyd. jubileuszowe z przedmową i komentarzem T. Boya-Żeleńskiego. Warszawa: Biblioteka Polska 1931; Warszawa: J. Przeworski 1938; New York: Roy Publishers 1945; wyd. nowe z przedmową i komentarzem T. Boya-Żeleńskiego. Warszawa, Bydgoszcz: Książka 1946; Warszawa: Książka i Wiedza 1950; wyd. nowe z przedmową i komentarzem T. Boya-Żeleńskiego. Wstęp: J. Kott. Tekst ustalił i notą wydawniczą opatrzył R. Hennel. Komentarz uzupełnił S. Góra. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1953, tamże: 1955, 1962, 1966, 1968, 1970, 1971, 1973, 1983, 1987; wyd. nowe. Wstęp i wybór: T. Weiss. Przypisy: E. Miodońska-Brookes i J. Michalik. Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 1988, XCVIII, 345 s. Biblioteka Narodowa I, 255; [wyd. 25] Wyboru dokonał A. Wasilewski. Warszawa: Muza 1995, 230 s.; Wybór i red.: A. Chmielewska. Warszawa: Towarzystwo Upowszechniania Czytelnictwa 1996, 133 s.; Kraków: Zielona Sowa 2002, 312 s.; Oprac. graficzne: A. Barecki. Warszawa: Iskry 2004, 307 s., tamże 2005; Kraków: Wydawnictwo Zielona Sowa 2007; Kraków: Wydawnictwo Literackie, Warszawa: Ringier Axel Springer Polska 2017, 415 s.; Warszawa: Iskry [2024]; wyd. 1 Warszawa: Świat Książki 2025, 220 s. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 1).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Czyta: W. Korzeniewski. Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2011], plik w formacie mp3. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 16 marca 2026].

Wyd. jako dokument elektroniczny Warszawa: Wydawnictwo Ktoczyta.pl – Ventigo Media 2017, plik w formacie EPUB, MOBI, PDF; Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2011], plik w formacie PDF, EPUB, MOBI. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 16 marca 2026].

Zawartość

Zawiera m. in. poz. ↑, ↑, ↑, ↑, ↑, ↑, ↑ oraz od wyd. 2 poz. ↑, ↑, ↑.

Adaptacje

teatralne

Rozkosze życia. Scenariusz i reżyseria: Z. Czeski. Wystawienie: Zielona Góra, Lubuski Teatr im. L. Kruczkowskiego 1984.

Boya wina... Kabaret. Reżyseria: T. Kwiatkowski. Wystawienie: Kraków, Teatr Bagatela im. T. Boya-Żeleńskiego 1990.

Wybór w: Poezje wybrane. Wybór i wstęp: W. Natanson. Nota biograficzna: J. Bandrowska-Wróblewska. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1975, 134 s.

Wybór w: Gra Słówek. Wybór: A.Z. Makowiecki. Białystok: Krajowa Agencja Wydawnicza 1983, 134 s., wyd. 2 tamże 1992.

Wybór w: Drobne słówka brzęczą... Wstęp i wybór: J. Marx. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe 1989, 200 s.

See Studies

9. Markiza i inne drobiazgi. [Wiersze]. Kraków: S.A. Krzyżanowski 1914, 89 s. Przedruk zob. poz. ↑.

Adaptacje

teatralne

dialogu scenicznego Uwiedziona. Opieka reżyserska: J. Głomb. Wystawienie: Legnica, Centrum Sztuki – Teatr Dramatyczny 1995.

10. Słońce jesienne. Tryptyk. [Wiersze]. Kraków: Nakład autora 1915, 16 s. Przedruk zob. poz. ↑.

11. Z mojego dzienniczka. Akord smutku. [Wiersze]. Kraków: Nakład autora, G. Gebethner i Sp. 1917, 16 s. Przedruk zob. poz. ↑.

12. Flirt z Melpomeną. [Wieczór 1-10; Sprawozdania z teatrów krakowskich 1919-22 i warszawskich 1923-31]. Wyd. 1920-1932. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 19-23).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny tomu Flirt z Melpomeną. (Wieczór pierwszy). Red. i przypisy: A. Rawska, D. Kowalska, M. Bonisławska i inni. Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2012], plik w formacie PDF, EPUB, MOBI. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 16 marca 2026]; tomu Flirt z Melpomeną. (Wieczór pierwszy). Warszawa: Wydawnictwo Avia Artis 2021, plik w formacie EPUB, MOBI.

Flirt z Melpomeną. (Wieczór pierwszy). Warszawa: Biblioteka Polska 1920, VIII, 263 s. Wyd. 2. Warszawa: Gebethner i Wolff 1920; wyd. 1 w tej edycji Warszawa: Wydawnictwo CM 2016, 264 s.

Marzec 1919 – marzec 1920. Pierwodruk w „Czasie”.

Flirt z Melpomeną. (Wieczór drugi). Warszawa: Gebethner i Wolff 1921, IV, 251 s.

Marzec 1920 – kwiecień 1921. Pierwodruk w „Czasie”.

Flirt z Melpomeną i inne flirciki. (Wieczór trzeci). Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza 1922, VII, 255 s.

Marzec 1921 – styczeń 1922. Ponadto artykuły, felietony. Pierwodruki głównie w „Czasie”.

Flirt z Melpomeną. (Wieczór czwarty). Warszawa: Biblioteka Polska 1924, VIII, 438 s.

Sprawozdania z teatrów krakowskich: styczeń – maj 1922 (pierwodruk w „Czasie”) i warszawskich: lipiec 1923- kwiecień 1924 (pierwodruk w „Kurierze Porannym”) ponadto kilka felietonów literackich.

Flirt z Melpomeną. Wieczór piąty. Warszawa: Gebethner i Wolff 1925, 301 s.

Kwiecień 1924 – kwiecień 1925. Pierwodruk w „Kurierze Porannym”.

Flirt z Melpomeną. Wieczór szósty. Warszawa: Księgarnia F. Hoesicka 1926, 312 s.

Kwiecień 1925 – styczeń 1926. Pierwodruk w „Kurierze Porannym”.

Flirt z Melpomeną. Wieczór siódmy. Warszawa: Gebethner i Wolff 1927, 335 s.

Styczeń 1926 – luty 1927. Pierwodruk w „Kurierze Porannym”.

Flirt z Melpomeną. Wieczór ósmy. Warszawa: Księgarnia F. Hoesicka 1929, VIII, 296 s.

Czerwiec 1927 – grudzień 1928. Pierwodruk w „Kurierze Porannym”.

Flirt z Melpomeną. Wieczór dziewiąty. Warszawa: Rój 1930, 226 s.

Styczeń 1929 – marzec 1930. Pierwodruk w „Kurierze Porannym”.

Flirt z Melpomeną. (Wieczór dziesiąty). Warszawa: Biblioteka Boya 1932, 258 s.

Marzec 1930 – maj 1931. Pierwodruk w „Kurierze Porannym”.

See Studies

13. Studia i szkice z literatury francuskiej. Kraków: Gebethner i Sp.; Warszawa: Gebethner i Wolff 1920, XVII, 447 s. Przedruk zob. poz. ↑, częściowy poz. ↑.

Tom zawiera przedmowy do przekładów z literatury francuskiej wydanych w 1909-1920.

See Studies

14. Antologia literatury francuskiej. Z własnych przekładów ułożył i oprac. T. Boy-Żeleński. Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza 1922, 515 s. Wyd. 2 przygotował M. Brahmer. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich 1950. Przedruk zob. ↑ (t. 14).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Wydawnictwo Avia Artis 2021, plik w formacie EPUB.

See Studies

15. Nowe studia z literatury francuskiej. Pascal; Molier; Chateaubriand; Stendhal; Balzak; Musset; Murger. Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza 1922, 292 s. Przedruk zob. poz. ↑, częściowy poz. ↑.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy łącznie z Pani Hańska [poz. ↑]: Czytają: L. Filipowicz, M. Maciejewski. Warszawa: Fundacja Klucz 2012, 1 płyta audio (CD).

16. Molier. I. Życie i twórczość; II. Molier w swoich utworach. Warszawa: Biblioteka Polska 1924, 266 s. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 11).

17. Pani Hańska. [Biografia]. Lwów: H. Altenberg 1925, 99 s. Wyd. 2 Warszawa 1926. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 12).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2014], plik w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 16 marca 2026]; Warszawa: Wydawnictwo Avia Artis 2021, plik w formacie EPUB, MOBI.

Wyd. jako dokument dźwiękowy łącznie z Nowe studia z literatury francuskiej [poz. ↑]: Czytają: L. Filipowicz, M. Maciejewski. Warszawa: Fundacja Klucz 2012, 1 płyta audio (CD).

See Studies

18. Brewerie. [Felietony]. Warszawa: Księgarnia F. Hoesicka 1926, 263 s. Przedruk częściowy zob. poz. ↑ (t. 16).

See Studies

19. Mózg i płeć. (Studia z literatury francuskiej). Wyd. nowe pomnożone Seria I-III. Warszawa: Księgarnia F. Hoesicka 1926-1928, 300 + 343 + 370 s. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 8-10), fragmenty zob. poz. ↑.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy z Nasi okupanci [poz. ↑]; W Sorbonie i gdzie indziej [poz. ↑]; Murzyn zrobił... [poz. ↑]; Znasz li ten kraj?... [poz. ↑]; Obiad literacki [poz. ↑]: Czytają: R. Siemianowski, L. Filipowicz, M. Maciejewski. Warszawa: Fundacja Klucz 2014, 3 płyty CD.

Zawartość

Zawiera szkice z tomów: Studia i szkice z literatury francuskiej [poz. ↑]; Nowe studia z literatury francuskiej [poz. ↑], – nadto uzupełnienia.

Przekłady

niemiecki

Gehirn und Geschlecht oder Die Literatur des Siècle des Lumière. [Przeł.] B. Ruppik. Bad Sassendorf 2015.

See Studies

20. Plotki, plotki. [Felietony]. Warszawa: Biblioteka Polska 1927, 208 s. Przedruk częściowy zob. poz. ↑ (t. 16).

See Studies

21. W Sorbonie i gdzie indziej. (Wrażenia paryskie). Warszawa: Księgarnia F. Hoesicka 1927, 163 s. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 16).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2012], plik w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [16 marca 2026].

Wyd. jako dokument dźwiękowy z Nasi okupanci [poz. ↑]; Murzyn zrobił... [poz. ↑]; Znasz li ten kraj?... [poz. ↑]; Obiad literacki [poz. ↑]; Mózg i płeć [poz. ↑]: Czytają: R. Siemianowski, L. Filipowicz, M. Maciejewski. Warszawa: Fundacja Klucz 2014, 3 płyty CD.

See Studies

22. Wzruszający i patetyczny żywot Adama Mickiewicza – według wypowiedzi Tadeusza Boya-Żeleńskiego z roku 1928. Wyd.: T. Marcinkowski. Goleniów: „Bios” 1998 s. 3-30 .

23. Dziewice konsystorskie. [Felietony]. Warszawa: Księgarnia Robotnicza 1929, 81 s. Wyd. nast. ze wstępem B. Winklowej Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1955, tamże 1960; [Red. i oprac.: M. Agnosiewicz]. Wrocław: Wydawnictwo Racjonalista 2011, 115 s. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 15).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska 2012, plik w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie:Zob. link [dostęp: 16.03.2026]; Warszawa: Wydawnictwo Avia Artis 2021, plik w formacie EPUB, MOBI.

Wyd. jako dokument dźwiękowy łącznie z Jak skończyć z piekłem kobiet? [poz. ↑]: Czytają: J. Kiss, L. Filipowicz. Warszawa: Fundacja Klucz 2012, 1 płyta CD.

Wyd. łącznie z poz. ↑ pt. Piekło kobiet; Dziewice konsystorskie. Poznań: SAWW 1992, 276 s.; wyd. nast. red.: D. Kowalska, M. Niedziałkowska, P. Rzymanek i inni. Warszawa: Wydawnictwo CM 2020, 146 s., wyd. nast. tamże 2024, 172 s.

See Studies

24. Ludzie żywi. [Szkice]. Warszawa: J. Mortkowicz 1929, 262 s. Wyd. 2 Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1975; wyd. 1 Warszawa: Wydawnictwo CM 2018, 207 s. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 3).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Czyta: L. Filipowicz. Warszawa: Fundacja Klucz 2012, 1 płyta CD-DAISY.

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska 2014, plik w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 16 marca 2026].

See Studies

25. Pijane dziecko we mgle. [Felietony]. Warszawa: Biblioteka Polska 1929, 217 s. Przedruk częściowy zob. poz. ↑ (t. 16).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Czytają: L. Teleszyński, R. Siemianowski. Warszawa: Fundacja Klucz 2012, 1 płyta CD.

See Studies

26. Brązownicy. [Szkice]. Warszawa: Rój 1930, 270 s. Wyd. nast. uzupełnione pt. Boy o Mickiewiczu. Oprac. A. Stawar. Warszawa: Czytelnik 1949; wyd. 3 Warszawa: Wydawnictwo CM 2020. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 4).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Czyta M. Maciejewski. Warszawa: Fundacja Klucz 2012, 1 płyta CD.

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2012], plik w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 16 marca 2026].

See Studies

27. Marzenie i pysk. [Felietony]. Warszawa: Rój 1930, 223 s.; wyd. 1 Warszawa: Wydawnictwo CM 2018, 170 s. Przedruk częściowy zob. poz. ↑ (t. 17).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska 2014, plik w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 16 marca 2026]; Warszawa: Wydawnictwo Avia Artis 2021, plik w formacie EPUB, MOBI.

Wyd. jako dokument dźwiękowy łącznie z Słowa cienkie i grube [poz. ↑]: Czytają: M. Maciejewski, L. Teleszyński. Warszawa: Fundacja Klucz 2012, 1 płyta CD.

Wyd. osobne Plotka o „Weselu” Wyspiańskiego jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2012], pliki w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 26 marca 2026].

Wyd. osobne Plotka o „Weselu” Wyspiańskiego oraz Zatarg bohaterów „Wesela”. [b.m.]: Masterlab 2023, plik w formacie EPUB.

See Studies

28. Piekło kobiet. [Felietony]. Warszawa: Alfa 1930, 136 s. Wyd. nast.: Warszawa: Biblioteka Boya 1931, wyd. 3 pomnożone tamże 1933; Warszawa: Dom Wydawniczy Sz. Szymański 1991; oprac. red.: D. Kowalska, M. Niedziałkowska, P. Rzymanek. Warszawa: Jirafa Roja, Biblioteka Analiz 2013. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 15), ↑, ↑.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Czyta J. Kiss. Warszawa: Fundacja Klucz 2012, 1 płyta CD; Czyta: A. Chimiak. Piaseczno: Storybox.pl [2021], 1 płyta CD.

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2012], plik w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 16 marca 2026]; Warszawa: Wydawnictwo Avia Artis 2021, plik w formacie EPUB, MOBI.

Adaptacje

Reżyseria: P. Szarek. Wystawienie: Kraków, Teatr Nowy Proxima 2017.

Wyd. łącznie z Dziewice konsystorskie [poz. ↑] pt. Piekło kobiet; Dziewice konsystorskie. Poznań: SAWW 1992, 276 s.; [oprac. red. i przypisy: D. Kowalska, M. Niedziałkowska, P. Rzymanek i inni]. Warszawa: Wydawnictwo CM 2020, 146 s., wyd. nast. tamże 2024, 172 s.

Wyd. łącznie z Jak skończyć z piekłem kobiet [poz. ↑] pt. Piekło kobiet; Jak skończyć z piekłem kobiet. Objaśnienia: J. Szpotański. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1958, 183 s. Wyd. nast.: tamże 1960. Przedruk zob. poz. ↑.

See Studies

29. Słowa cienkie i grube. [Felietony]. Warszawa: Rój 1931, 225 s. Wyd. 1 w tej edycji Warszawa: Wydawnictwo CM 2016, 206 s. Przedruk częściowy zob. poz. ↑ (t. 17).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Czytają: M. Maciejewski, L. Teleszyński. Warszawa: Fundacja Klucz 2012, 1 płyta CD.

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2013], plik w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 25 marca 2026].

See Studies

30. Jak skończyć z piekłem kobiet? („Świadome macierzyństwo”). [Felietony]. Warszawa: Biblioteka Boya 1932, 47 s. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 15).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska 2011, plik w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 25 marca 2026]; Warszawa: Wydawnictwo Avia Artis 2021, plik w formacie EPUB, MOBI.

Wyd. jako dokument dźwiękowy łącznie z Dziewice konsystorskie [poz. ↑]: Czytają: J. Kiss, L. Filipowicz. Warszawa: Fundacja Klucz 2012, 1 płyta CD.

Adaptacje

teatralne

Jak skończyć z piekłem kobiet? [on-line]. Reżyseria: A. Skorupa. Wystawienie: Toruń, Teatr im. W. Horzycy 2020 [transmisja wideo odbyła się 13 listopada na stronie Teatru Horzycy na Facebooku @TeatrHorzycyTorun].

Wyd. łącznie z Piekło kobiet [poz. ↑] pt. Piekło kobiet; Jak skończyć z piekłem kobiet. Objaśnienia: J. Szpotański. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1958, 183 s. Wyd. nast.: tamże 1960. Przedruk zob. poz. ↑.

See Studies

31. Nasi okupanci. [Felietony]. Warszawa: Biblioteka Boya [1932], 160 s. Wyd. nast.: Objaśnienia: J. Szpotański. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1960; Białystok: Wydawnictwo Łuk 1992; Wstęp: A. Żmijewski. Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej 2008, 126 s.; Warszawa: Wydawnictwo CM 2020, 146 s. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 15), ↑.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2012], pliki w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link; Warszawa: Wydawnictwo Avia Artis 2021, plik w formacie EPUB, MOBI.

Wyd. jako dokument dźwiękowy łącznie z W Sorbonie i gdzie indziej [poz. ↑]; Murzyn zrobił... [poz. ↑]; Znasz li ten kraj?... [poz. ↑]; Obiad literacki [poz. ↑]; Mózg i płeć [poz. ↑]: Czytają: R. Siemianowski, L. Filipowicz, M. Maciejewski. Warszawa: Fundacja Klucz 2014, 3 płyty CD.

See Studies

32. Zmysły... zmysły... [Felietony]. Warszawa: Biblioteka Boya 1932, 247 s. Wyd. Warszawa: Wydawnictwo CM 2020. Przedruk częściowy zob. poz. ↑ (t. 17).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska 2012, pliki w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 25 marca 2026].

See Studies

33. Znasz li ten kraj?... (Cyganeria krakowska). [Felietony]. Warszawa: Biblioteka Boya 1932, 215 s. Wyd. nast.: tamże 1939; Jerozolima: Nakład Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego 1945, 157 s.; [B.m.]: Czytelnik 1945; Hanower: Polski Związek Wychodźstwa Przymusowego 1946; Warszawa: Czytelnik 1949; wyd. 3 [!] z posłowiem A. Polewki. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1955, tamże 1962; pt. Znaszli ten kraj?... (Cyganeria krakowska) oraz inne wspomnienia o Krakowie. Wybór, wstęp: T. Weiss. Przypisy i objaśnienia: R. Hennel. Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 1983, LXXIV, 365 s. Biblioteka Narodowa I, 246; Warszawa: Mazowsze 1993; [wyd. 13] Wrocław: Siedmioróg 1998; Wstęp i wybór tekstów: T. Weiss. Przypisy i objaśnienia osób: R. Hennel. Wrocław: Ossolineum; Warszawa: De Agostini Polska 2004, LXIV, 301 s.; Warszawa: Wydawnictwo CM 2023, 173 s. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 2), poz. ↑.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska 2011, pliki w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 25 marca 2026].

Wyd. jako dokument dźwiękowy: łącznie z Nasi okupanci [poz. ↑]; W Sorbonie i gdzieindziej [poz. ↑]; Murzyn zrobił... [poz. ↑]; Obiad literacki [poz. ↑]; Mózg i płeć [poz. ↑]: Czytają: R. Siemianowski, L. Filipowicz. Warszawa: Fundacja Klucz [2014], 3 płyty CD.

See Studies

34. Ludzie i bydlątka. (Wrażenia teatralne). Warszawa: Biblioteka Boya 1933, 286 s. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 24).

Sprawozdania z teatrów warszawskich drukowane w „Ilustrowanym Kurierze Codziennym” od czerwca 1932 do marca 1933.

See Studies

35. Okno na życie (Wrażenia teatralne). Warszawa: Biblioteka Boya 1933, 316 s. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 24).

Sprawozdania z teatrów warszawskich drukowane w „Ilustrowanym Kurierze Codziennym” od czerwca 1931 do maja 1932.

See Studies

36. Śmiech, uśmiech i zgroza. [Felietony]. Warszawa: Biblioteka Boya 1933, 283 s. Przedruk częściowy zob. poz. ↑ (t. 18).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy łącznie z Pijane dziecko we mgle [poz. ↑]: Czytają: L. Teleszyński i R. Siemianowski. Warszawa: Fundacja Klucz 2012, 1 płyta CD.

See Studies

37. Wakacje z prydumką. [Felietony]. Warszawa: Biblioteka Boya 1933, 261 s. Przedruk częściowy zob. poz. ↑ (t. 18).

See Studies

38. Balzak. [Biografia]. Lwów: Państwowe Wydawnictwo Książek Szkolnych 1934, 190 s. Wyd. nast.: pt.: O Balzaku. Wstęp: M. Żurowski. Warszawa: Czytelnik 1950. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 12).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Wydawnictwo Avia Artis 2021, plik w formacie EPUB.

See Studies

39. Obiad literacki. [Felietony]. Warszawa: Biblioteka Boya 1934, 188 s. Wyd. 3 Warszawa: Wydawnictwo CM 2020, 156 s. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 13).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska 2013, pliki w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp 26 marca 2026].

Wyd. jako dokument dźwiękowy łącznie z Nasi okupanci [poz. ↑]; W Sorbonie i gdzie indziej [poz. ↑]; Murzyn zrobił... [poz. ↑]; Znasz li ten kraj?... [poz. ↑]; Mózg i płeć [poz. ↑]: Czytają: R. Siemianowski, L. Filipowicz, M. Maciejewski. Warszawa: Fundacja Klucz 2014, 3 płyty CD.

Adaptacje

radiowe

Obiady literackie. Adaptacja: E. Staniszewska, H. Szof. Reżyseria: J. Owidzki. Polskie Radio 1995.

See Studies

40. Obrachunki fredrowskie. [Felietony]. Warszawa: Gebethner i Wolff 1934, 262 s. Wyd. nast.: Warszawa: Książka i Wiedza 1949; Z przedmową H. Markiewicza. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1953, tamże 1954; wyd. 5 oprac. i posłowiem opatrzył H. Markiewicz. Warszawa: Książka i Wiedza 1989; wyd. 3 Warszawa: Wydawnictwo CM 2020. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 5).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Czyta E. Kijowska. Warszawa: Fundacja Klucz 2012, 1 płyta CD.

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2012], pliki w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 26 marca 2026].

Tom zawiera recenzje teatralne i szkice o A. Fredrze drukowane w różnych latach w „Kurierze Porannym”, „Ilustrowanym Kurierze Codziennym” i „Wiadomościach Literackich”.

Wyd. osobne fragmentów w Aleksander Fredro (1793-1876). W setną rocznicę śmierci. Warszawa: Miesięcznik „Kultura i Ty” 1976, 32 s. Biblioteczka Repertuarowa Miesięcznika „Kultura i Ty”, nr 4.

See Studies

41. Reflektorem w serce. (Wrażenia teatralne). Warszawa: Biblioteka Boya 1934, 304 s. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 25).

Sprawozdania z teatrów warszawskich drukowane w „Ilustrowanym Kurierze Codziennym” od marca 1933 do stycznia 1934.

42. Nieco mitologii. [Felietony]. Warszawa: Rój 1935, 247 s. Przedruk częściowy zob. poz. ↑ (t. 18).

See Studies

43. Romanse cieniów. (Wrażenia teatralne). Warszawa: Rój 1935, 260 s. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 25).

Sprawozdania z teatrów warszawskich drukowane w „Ilustrowanym Kurierze Codziennym” od lutego 1934 do października 1934 oraz w „Kurierze Porannym” od listopada 1934 do stycznia 1935.

See Studies

44. Perfumy i krew. (Wrażenia teatralne). Warszawa: Rój 1936, 256 s. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 26).

Sprawozdania z teatrów warszawskich drukowane w „Kurierze Porannym” od stycznia do października 1935.

See Studies

45. Marysieńka Sobieska. [Biografia]. Lwów: Książnica-Atlas 1937, 366 s. Wyd. nast.: wyd. 2 poprawione Lwów 1937; wyd. [nowe] Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1953, 306 s., tamże: 1954, wyd. 5. Wstęp i przypisy: W. Czapliński. 1967, 1971, 1974; wyd. 9 Lublin: Wydawnictwo Lubelskie 1983; Warszawa: Wydawnictwo MG 2012, wyd. nast.: tamże: 2017, 2020. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 7).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Czyta R. Nadrowski. Enskede: TBP 2009, w formacie DAISY 2.02. [wersja analogowa: Warszawa: Polski Związek Niewidomych 1988]; wyd. nast. Warszawa: Agencja Artystyczna MTJ-SMPB Sp. z o.o. 2018, plik w formacie mp3.

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Wydawnictwo MG 2013, pliki w formacie EPUB, MOBI; Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2012], pliki w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 26 marzec 2026].

Nagrody

Nagroda czytelników „Wiadomości Literackich” dla najlepszej książki roku (1937).

Przekłady

francuski

Marysieńka, la plus aimée des reines. [Przekł.] P. Cazin. Lausanne 1975, toż Varsovie 1975.

niemiecki

Die Historie von Marysieńka Sobieska und König Jan. [Przekł.] C. Rymarowicz. Berlin 1981.

rumuński

Marysieńka si Sobieski. [Przekł.] I. Tiba, N. Mares. Iași 1980.

węgierski

Felség és feleség. [Przekł.] E. Sebök. Budapest 1969.

See Studies

46. Krótkie spięcia. (Wrażeń teatralnych seria szesnasta). Warszawa: Rój 1938, 282 s. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 26).

Sprawozdania z teatrów warszawskich drukowane w „Kurierze Porannym” od października 1935 do grudnia 1936.

See Studies

47. [Tysiąc pierwsza] 1001 noc teatru. Wrażeń teatralnych seria osiemnasta. „Kurier Poranny” 1938-1939. Wyd. osobne zob. poz. ↑ (t. 28).

Sprawozdania z teatrów warszawskich drukowane w „Kurierze Porannym” od stycznia 1938 do sierpnia 1938 oraz druk w prasie lwowskiej 1941.

48. Murzyn zrobił... (Wrażeń teatralnych seria siedemnasta). Warszawa: Rój 1939, 283 s. Przedruk zob. poz. ↑ (t. 27).

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy łącznie z Nasi okupanci [poz. ↑]; W Sorbonie i gdzie indziej [poz. ↑]; Znasz li ten kraj?... [poz. ↑]; Obiad literacki [poz. ↑]; Mózg i płeć [poz. ↑]: Czytają: R. Siemianowski, L. Filipowicz, M. Maciejewski. Warszawa: Fundacja Klucz [2014], 3 płyty CD.

Sprawozdania z teatrów warszawskich drukowane w „Kurierze Porannym” od grudnia 1936 do stycznia 1938.

See Studies

49. „W perspektywie czasu”. Powst. Lwów 1941. Wyd.: Wstęp: J. Tazbir. Nota red.: S. Wójcikowa. Warszawa : Iskry 2006, 383 s.

Antologia tekstów w wyborze i układzie autora.

50. Nasi okupanci i inne szkice publicystyczne. [Wybór tekstów]. Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza „Wiedza” 1946, 327 s.

Zawartość

Zawiera wybór z Dziewice konsystorskie [poz. ↑]; Nasi okupanci [poz. ↑]; Objaśnienia i dokumenty. – Piekło kobiet [poz. ↑]; Uzupełnienia. – Jak skończyć z piekłem kobiet? [poz. ↑].

51. Mędrca okiem... Z pism Boya wybrał i przedmową poprzedził: A. Stawar. Warszawa: Czytelnik 1948, XLIV, 297 s.

Wybór ze Słówek [poz. ↑], artykułów i szkiców.

52. Pisma. Pod red. H. Markiewicza. Noty bibliograficzne: B. Winklowa. Seria I-IV. T. 1-28. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1956-1975.

Utwory ułożone zostały tematycznie. Tomy o tytułach pochodzących od autora uzupełniono artykułami i szkicami o pokrewnej tematyce.

Seria I:.

T. 1. Słówka. Oprac. i wstęp: J. Kott. Kronika i nota bibliograficzna: B. Winklowa 1956, 498 s. Zob. poz. ↑.

T. 2. Znaszli ten kraj?... i inne wspomnienia. Oprac.: W. Kopaliński. 1956, 581 s. Zob. poz. ↑.

T. 3. Ludzie żywi. Oprac.: H. Markiewicz. 1956, 473 s. Zob. poz. ↑.

T. 4. Brązownicy i inne szkice o Mickiewiczu. Oprac.: H. Markiewicz. Wstęp: M. Janion. 1956, 433 s. Zob. poz. ↑.

T. 5. Obrachunki fredrowskie. Oprac. i przedmowa: H. Markiewicz. 1956, 413 s. Zob. poz. ↑.

T. 6. Szkice literackie. Oprac. H. Markiewicz. 1956, 302 s.

Wybór szkiców uprzednio drukowanych w zbiorach.

T. 7. Marysieńka Sobieska. Oprac.: H. Markiewicz. Przedmowa i przypisy: W. Czapliński. 1956, 496 s. Zob. poz. ↑.

Seria II:.

T. 8-10. Mózg i płeć. Cz. 1-3. Oprac. i przedmowa: J. Kott. Objaśnienia: P. Kuncewicz. 1957, 419+350+355 s. Zob. poz. ↑.

T. 11. Molier. Oprac.: J. Kott. Objaśnienia: P. Kuncewicz. 1957, 397 s. Zob. poz. ↑.

T. 12. Stendhal i Balzak. Oprac.: J. Kott. Objaśnienia: P. Kuncewicz. 1958, 662 s.

Zawartość

Tom zawiera uzupełnioną książkę o Balzaku [poz. ↑], o Pani Hańskiej [poz. ↑] oraz szkice o Stendhalu.

T. 13. Obiad literacki; Proust i jego świat. Oprac.: J. Kott. Objaśnienia: J. Prokop. 1958, 449 s.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny poz. Proust i jego świat: Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2016], plik w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 27 marca 2026].

Zawartość

Obiad literacki [poz. ↑] oraz cykl artykułów o Prouście.

T. 14. Antologia literatury francuskiej. Z własnych przekładów ułożył i oprac. T. Boy-Żeleński. Oprac.: J. Kott. Przedmowa: J. Błoński. 1958, 766 s. Zob. poz. ↑.

Seria III:.

T. 15. Nasi okupanci. Oprac.: W. Kopaliński. Przedmowa: R. Zimand. Objaśnienia: J. Szpotański. 1958, 414 s.

Zawartość

Tom zawiera: Dziewice konsystorskie [poz. ↑]; Piekło kobiet [poz. ↑]; Jak skończyć z piekłem kobiet? [poz. ↑].

T. 16. Felietony I. Oprac.: W. Kopaliński. Objaśnienia: J. Szpotański. 1958, 458 s.

Zawartość

Tom zawiera wybrane szkice z tomów: Brewerie [poz. ↑]; W Sorbonie i gdzie indziej [poz. ↑]; Plotki, plotki [poz. ↑]; Pijane dziecko we mgle [poz. ↑].

T. 17. Felietony II. Oprac.: W. Kopaliński. Objaśnienia: J. Szpotański. 1959, 422 s.

Zawartość

Tom zawiera wybrane szkice z tomów: Marzenie i pysk [poz. ↑]; Słowa cienkie i grube [poz. ↑]; Zmysły... zmysły... [poz. ↑].

T. 18. Felietony III. Oprac. W. Kopaliński. Objaśnienia: J. Szpotański. 1959, 414 s.

Zawartość

Tom zawiera wybrane szkice z tomów: Śmiech, uśmiech i zgroza [poz. ↑]; Wakacje z prydumką [poz. ↑]; Nieco mitologii [poz. ↑].

Seria IV:.

T. 19. Flirt z Melpomeną. (Wieczór pierwszy i drugi). Oprac. i przedmowa: J. Kott. Objaśnienia: R. Górski, A. Krzyżanowska. 1963, 613 s. Zob. poz. ↑.

T. 20. Flirt z Melpomeną. (Wieczór trzeci i czwarty). Oprac.: J. Kott. Objaśnienia: R. Górski i K. Najderowa. 1963, 617 s. Zob. poz. ↑.

T. 21. Flirt z Melpomeną. (Wieczór piąty i szósty). Oprac.: J. Kott. Objaśnienia: R. Górski i A. Krzyżanowska. 1964, 750 s. Zob. poz. ↑.

T. 22. Flirt z Melpomeną. (Wieczór siódmy i ósmy). Oprac.: J. Kott. Objaśnienia: R. Górski i K. Najderowa. 1964, 793 s. Zob. poz. ↑.

T. 23. Flirt z Melpomeną. (Wieczór dziewiąty i dziesiąty). Oprac.: J. Kott. Objaśnienia: R. Górski i J. Pociecha. 1965, 702 s. Zob. poz. ↑.

T. 24. Okno na życie; Ludzie i bydlątka. (Wrażenia teatralne). Oprac.: J. Kott. Objaśnienia: E. Krasiński i J. Stradecki. 1966, 779 s. Zob. poz. ↑, ↑.

T. 25. Reflektorem w serce; Romanse cieniów. (Wrażenia teatralne). Oprac.: J. Kott. Objaśnienia: E. Krasiński i J. Stradecki. 1968, 751 s. Zob. poz. ↑, ↑.

T. 26. Perfumy i krew; Krótkie spięcia. Wrażenia teatralne. Objaśnienia: E. Krasiński i J. Stradecki. 1969, 870 s. Zob. poz. ↑, ↑.

T. 27. Murzyn zrobił... (Wrażeń teatralnych seria siedemnasta). Objaśnienia: E. Krasiński, J. Stradecki. 1970, 402 s. Zob. poz. ↑.

T. 28. [Tysiąc pierwsza] 1001 noc teatru. Wrażeń teatralnych seria osiemnasta. Objaśnienia: E. Krasiński, J. Stradecki. 1975, 805 s. Zob. poz. ↑.

53. Szkice o literaturze francuskiej. T. 1-2. Wybór: W. Balicka. Przedmowa: M. Żurowski. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1956, 351 + 434 s.

Zawartość

Zawiera szkice o literaturze francuskiej m.in. z tomu: Mózg i płeć [poz. ↑].

54. Piekło kobiet. Objaśnienia: J. Szpotański. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1960, 334 s.

Zawartość

Dziewice konsystorskie [poz. ↑]; Piekło kobiet [poz. ↑]; Nasi okupanci [poz. ↑]; Objaśnienia i dokumenty.

55. O Krakowie. Oprac.: H. Markiewicz. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1968, 670 s. Wyd. 2 przejrzane i uzupełnione tamże 1974.

Zawartość

Tom zawiera felietony rozproszone w prasie z lat 1920-1941 oraz Znasz li ten kraj?... [poz. ↑].

Przekłady

niemiecki

Erinnerungen an das Labyrinth Krakau um die Jahrhundertwende. Skizzen und Feuilletons. [Przekł.] B. Schweinitz. Leipzig 1979.

56. O Wyspiańskim. Oprac. i wprowadzenie: W. Balicki. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1973, 468 s.

Tom zawiera felietony oraz recenzje teatralne rozproszone w prasie.

57. Reflektorem w mrok. Wybór publicystyki. Wybór, wstęp i oprac.: A.Z. Makowiecki. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1978, 653 s. Wyd. nast. tamże 1981, 1984, 1985.

Teksty publicystyczne oraz felietony przedrukowane z Pism [poz. ↑].

See Studies

58. Romanse cieniów. Wybór recenzji teatralnych. Wybrał i wstępem opatrzył J. Hen. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1987, 617 s.

Tom zawiera recenzje z teatrów krakowskich 1919-1922, warszawskich 1923-1939 oraz O polskim teatrze we Lwowie (1941).

59. Boy o literaturze niemoralnej. Szkice literackie. Wstęp, wybór i oprac.: H. Markiewicz. Warszawa: Czytelnik 1990, 286 s.

60. Poezje. Wybór: D. Nikiel-Wroczyńska. Kraków: Spes 2000, 229 s.

61. Mity i zgrzyty. Polemiki, recenzje, wspomnienia. Wybrał i przedmową opatrzył J. Gondowicz. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 2015, 826 s.

Wybór tekstów publicystycznych, krytycznoliterackich, esejów i felietonów zgrupowany w części: Tamte czasy; Nowe czasy; Ku czemu Polska idzie; Obrachunki.

62. Piekło kobiet i inne felietony. [Wybór i oprac.: A. Willman]. Warszawa: Wydawnictwo SBM 2023, 655 s.

Zawartość

Wybór z: Piekło kobiet [poz. ↑]; Dziewice konsystorskie [poz. ↑]; Nasi okupanci [poz. ↑].

Listy

1. Listy. [Powst. 1895-1939]. Oprac. B. Winklowa. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1972, 530 s.

Wybory tekstów w przekładach

francuski

• Boy-Żeleński (1874-1974) [Wybór tekstów]. [Red.] J. Claude [i inni]. [Cieszyn: Cieszyńska Drukarnia Wydawnicza ok. 1975].

Zawartość

André Gide et le peintre polonais Wotold Wojtkiewicz; Balzac examiné du point de vue marxiste; Boy centenaire; Boy; Discours du 21 février 1927; Discours du 21 mars 1927; Enfant terrible de la Pologne: Boy; La chance de Marcel Bouteron; La Cracovie d'autrefois; La vie fantastique d'Ubu roi; Le théâtre de Stanisław Ignacy Witkiewicz; Mes confessions; Prospectus; Proust balzacien et antibalzacien; Souvenirs sur Tadeusz Boy-Żeleński; Théâtre Słowacki: Tumor Mózgowicz: drame en 3 actes de Stanisław Ignacy Witkiewicz (réprésentation „expérimentale”).

Adaptacje i montaże utworów

• Boy. Piosenki, satyra, liryki. Reżyseria: O. Koszutska. Wystawienie: Warszawa, Teatr Młodej Warszawy 1957.

• Obrachunki Boyowskie. Cz. I-III. Scenariusz i reżyseria: A. Hanuszkiewicz. Telewizja Polska 1968.

• Boy-mędrzec. Scenariusz: M. Górkiewicz i B. Miecugow. Reżyseria: M. Górkiewicz. Wystawienie: Kraków, Teatr Bagatela im. T. Boya-Żeleńskiego 1974 [scenariusz oparty na tekstach T. Boya-Żeleńskiego oraz na książce Cz. Lechickiego: Prawda o Boyu Żeleńskim].

• Bój się Boya. Wielka feeria kabaretowo-awiatyczno-wokalna na jeden głos, z towarzyszeniem kilku aeroplanów. Scenariusz i reżyseria: Sz. Szczykno. Wystawienie: Poznań, Teatr Polski 1990.

• Boy. Scenariusz i reżyseria: W. Śmigasiewicz. Wystawienie: Warszawa, Teatr Ateneum im. S. Jaracza 1995.

• Boy. W jubileusz. [Spektakl na podstawie felietonów]. Scenariusz i reżyseria: R. Bobrowska. Polskie Radio (Kraków) 1995.

• Boy. Kabaret. Scenariusz i reżyseria: W. Śmigasiewicz. Wystawienie: Białystok, Teatr Dramatyczny im. A. Węgierki 1999.

• Boy, Honor i Ojczyzna. Scenariusz i reżyseria: S. Tym. Wystawienie: Szczecin, Teatr Polski 2006 [dot. T. Boya-Żeleńskiego; z wykorzystaniem utworów m.in. ze Słówek].

• Kabaret Pech. [Montaż utworów J. Kochanowskiego, T. Boya-Żeleńskiego, J. Tuwima, J. Jurandoty, A. Słonimskiego, Ś. Karpińskiego]. Cz. 1-2. Adaptacja i reżyseria: A. Zaorski. Polskie Radio 2006.

• Play Boy 2010. Reżyseria: A. Żarnecki. Wystawienie: Warszawa, Wyższa Szkoła Komunikowania i Mediów Społecznych im. J. Giedroycia 2010.

Przekłady

Pełna bibliografia przekładów T. Boya-Żeleńskiego do 2024 roku znajduje się na stronie cyfrowego słownika biobibliograficznego: Tłumacze literatury w odrodzonej Rzeczypospolitej (1914-1939) [on-line]. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 27 marca 2026].

1. P. Choderlos de Laclos: Niebezpieczne związki. Przeł. T. Boy-Żeleński. Warszawa, Ożarów Mazowiecki: Świat Książki 2025, 396 s.

2. P. Mérimée: Carmen. Przeł. T. Boy-Żeleński. Warszawa: Fundacja Wolne Lektury [2025], pliki w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 30 marca 2026].

3. Molier: Skąpiec. [Wyd. 4 rozszerzone]. Przeł. T. Boy-Żeleński. Oprac.: A. Popławska, A. Woźny. Kraków: Wydawnictwo Greg 2025, 120 s.

4. B. Pascal: Myśli. Przekł.: T. Boy-Żeleński. Gliwice: Helion, Onepress Classic 2025, 334 s.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Gliwice: Helion, Onepress Classic 2025, plik w formacie mp3.

Wyd. jako dokument elektroniczny: Gliwice: Helion, Onepress Classic 2025, pliki w formacie EPUB, MOBI, PDF.

5. Stendhal: Czerwone i czarne. Przeł. T. Boy-Żeleński. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B. 2025, 526 s.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Wydawnictwo W.A.B. 2025, pliki w formacie EPUB, MOBI.

6. Pieśń o Rolandzie; Dzieje Tristana i Izoldy. Przeł. T. Boy-Żeleński. [Oprac.: J. Bédier]. Warszawa: Wydawnictwo W.A.B. 2026, 253 s.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa: Wydawnictwo W.A.B. 2026, plik w formacie EPUB.

Prace edytorskie

1. N. Żmichowska: Biała róża. [Wyd. i] wstęp: T. Boy-Żeleński. Warszawa: Dom Książki Polskiej 1929, XXIV, 207 s.

2. N. Żmichowska: Czy to powieść? [Wyd. i] wstęp: T. Boy-Żeleński. Warszawa: Dom Książki Polskiej 1929, XXIX, 281 s.

3. Narcyssa i Wanda. Listy Narcyzy Żmichowskiej do Wandy Grabowskiej (Żeleńskiej). Wyd. i wstępem opatrzył T. Boy-Żeleński. Warszawa: Dom Książki Polskiej 1930, XXXV, 381 s.

4. N. Żmichowska: Poganka. Oprac. i wstępem opatrzył T. Boy-Żeleński. Kraków: Krakowska Spółka Wydawnicza 1930, XXXVII, 183 s. Biblioteka Narodowa I, 121. Wyd. nast.: wyd. 2 przejrzane Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 1930.

5. Młoda Polska. Wybór poezji. Oprac. i wstępem opatrzył T. Boy-Żeleński. Lwów: Wydawnictwo Ossolineum 1939, LII, 449 s. Biblioteka Narodowa I, 125. Wyd. 2 Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 1947.

Wyd. wiersza-piosenki pt. Kaprys. [on-line]. Warszawa: Fundacja Nowoczesna Polska [2013], plik w formacie EPUB, MOBI, PDF. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 23 marca 2026].

See Studies

Analyses and reviews

Autor o sobie

• Jak zostałem literatem. W tegoż: Brewerie. Warszawa 1926 [zob. Twórczość poz. ↑].

• Mes confessions. Conférence donnée la 19 février 1927 au Grand Amphitéâtre de la Sorbonne. Paryż 1928, przedruk zob. Twórczość Wybory tekstów w przekładach [zawiera też: R. Bailly: L'oeuvre de Boy; M. Bouteron: Préface].

• Odpowiedź na ankietę: Rok pisarzy lwowskich. „Czerwony Sztandar” 1940 nr 292.

Wywiady

• Zza kulis „Szopki krakowskiej”. Rozm. [T. Czapelski] Leopolita. „Gazeta Wieczorna” 1912 nr 463 [rozmowa o Szopce krakowskiej „Zielonego Balonika” na rok 1912].

• Boy o Balzaku w Polsce. Wywiad własny. „Wiadomości Literackie” 1925 nr 14.

• Balzac w Polsce. Pół „Komedii ludzkiej” gotowe. „Wiadomości Literackie” 1927 nr 3.

• Z mojej kariery... Wywiad XXXIII. Tadeusz Boy-Żeleński. „Ilustrowany Tygodnik Polski” 1927 nr 37.

• Setny tom biblioteki Boya. „Wiadomości Literackie” 1929 nr 51, odb. Warszawa 1930, przedruk: „Dziennik Poznański” 1929 nr 294; „Naprzód” 1929 nr 295; „Ilustrowany Kurier Codzienny” 1929 nr 353.

• A. Galis: Wśród zagadnień życia umysłowego. Wizyta u Boya-Żeleńskiego. „Tygodnik Ilustrowany” 1933 nr 9, przedruk: „Trybuna Literacka” 1958 nr 33.

• Boy zrehabilitował Marysieńkę. Tłumaczenia są kiepskie, bo ludzie nie kupują książek. „Głos Poranny” 1938 nr 8 dod. „Ilustrowana Rewia Tygodniowa” nr 2.

Słowniki i bibliografie

• Słownik współczesnych pisarzy polskich. T. 1. Warszawa 1963.

• T. Jasion: Tadeusz Boy-Żeleński (1874-1941). A bibliography of works in languages other than Polish. „Dialog & Universalism” 1999 nr 5/6.

• Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny. T. 2. Warszawa 2000 (A.Z. Makowiecki).

• W. Lisowski: Prekursorzy medycyny polskiej. T. 2. Warszawa 2008.

• J. Chociłowski: Talia niezwykłych postaci II RP. Warszawa 2013.

• [biogram w:] S. Koper: Dwudziestolecie międzywojenne. T. 22, Nadchodzi wojna (1936-1939). Warszawa 2013.

• Tłumacze literatury w odrodzonej Rzeczypospolitej (1914-1939) [on-line]. Warszawa 2023. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 27 marca 2026] (B. Winklowa, W. Szulik).

Ogólne

Książki

• A. Łada Cybulski: Psyche polska w kabarecie. Boy piosenkarz. Kraków 1911, 48 s.

• R. Battaglia: Boy (Próba syntezy). Kraków: W. L. Anczyc 1918, 43 s.

• K. Irzykowski: Beniaminek. Rzecz o Boyu-Żeleńskim. Warszawa: Księgarnia F. Hoesicka 1933, 189 s. Wyd. nast. łącznie z tegoż: Walka o treść pt. Walka o treść; Beniaminek Kraków: Wydawnictwo Literackie 1976.

• Prawda o Boyu-Żeleńskim. Głosy krytyczne. Zebrał i wstępem poprzedził Cz. Lechnicki. Warszawa 1933, 182 s.

Zawartość

Cz. I: Wstęp, wyd. osobne pt. Boy-Żeleński we wklęsłym zwierciadle. Lwów 1933, 92 s. – Cz. II. Głosy krytyczne: J. Braun: Atakujemy Boya!; J. Kurek: Legenda Boya; S.A. Langie: O prawdziwe oblicze Boya; K.M. Morawski: Na marginesie polemiki z Boyem; S. Miłaszewski: Blaski i nędze Boya-Żeleńskiego; S. Cywiński: Dekadencja Boya; M. Piszczkowski: O trzech Boyach i jednym Żeleńskim; [Cz. Lechicki] Verus Catholicus: Tłumacz-deprawator; [J. Piwowarczyk?] W.Z.: Jędrek-Mędrek zielono-balonikowy; A. Nowaczyński: Boy-szewizm; [A. Nowaczyński]: Reformacja seksualna; E. Haecker: Słówka do Boya; [J. Piwowarczyk] W.Z.: Wystąpienie p. red. Haekera; K. Irzykowski: Boy-męczenniczek; I. Moszczeńska: Przedwojenne matki; [J. Piwowarczyk] W.Z.: Przeciw poniżeniu macierzyństwa; [J. Mochylski] X.J.M.: Społeczna działalność Kościoła w oświetleniu Boya; [Cz. Lechicki] Świecki: Pamflet antyklerykalny; [J. Piwowarczyk] W.Z.: Minister WRiOP i „minister oświecenia”. – Dodatek: Boy o sobie; Historyk literatury o Boyu; „Myśl Narodowa” na marginesie „Dziewic konsystorskich”.

• A. Stawar: Tadeusz Żeleński (Boy). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1958, 368 s.

• S. Sterkowicz: Boy, dr Tadeusz Żeleński. Lekarz. Pisarz. Społecznik. Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich 1960, 256 s., wyd. 2 zmienione i uzupełnione Warszawa 1974.

• R. Zimand: Trzy studia o Boyu. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1961, 369 s.

• W. Rogowski: Zapomniana przyjaźń Boya. Gdynia: Wydawnictwo Morskie 1967, 198 s.

• B. Winklowa: Tadeusz Żeleński (Boy). Twórczość i życie. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1967, 794 s.

• A.Z. Makowiecki: Tadeusz Żeleński (Boy). Warszawa: Wiedza Powszechna 1974, 313 s., wyd. 2 Warszawa 1987.

• W. Natanson: Boy-Żeleński. Opowieść biograficzna. Warszawa: Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza 1977, 384 s., wyd. 2 uzupełnione Warszawa 1983.

• Boy we Lwowie 1939-1941. Antologia tekstów o pobycie Tadeusza Żeleńskiego (Boya) we Lwowie w oprac. [i ze wstępem] B. Winklowej. Warszawa: Pokolenie, Rytm 1992, 261 s.

Fragmenty antologii z 1992 roku dostępne w Internecie: Zob. link [dostęp 15.07.2026] .

Zawartość

Od Wydawców. – B. Winklowa: Wstęp. – Widziane z bliska: Z. Nowakowski: Wieczny tłumacz; J. Kowalewski: Boy i Bartel we Lwowie w 1939 r.; M. Borwicz: Inżynierowie dusz; W. Turek: List do Redakcji „Zeszytów Historycznych” [z 1963]; A. Wat: Lwów [fragment „Mojego wieku”]; W. Ładniewska-Blankenheimowa: Z dwu ostatnich lat Boya (Lwów 1939-1941); M. Borwicz: List do Redakcji „Zeszytów Historycznych” [z 1963]. – Komentowane z daleka [artykuły, rozprawy i komentarze Władysława Żeleńskiego:] List do Redakcji „Kultury” [z 1963]; Boy-Żeleński we Lwowie; U źródeł obmowy Boya we Lwowie; Decyzja Boya we Lwowie; Boy-Żeleński: Jakież imię zostawię synowi?; Jeszcze o Boyu we Lwowie; Podróże profesorów lwowskich do Moskwy w r. 1940; Aniołek [J.] Mackiewicza; List do Redakcji „Kultury” [z 1987]. – B. Winklowa: Kalendarium lwowskich miesięcy Tadeusza Żeleńskiego (Boya). – Noty o autorach [1992].

• M. Dołęgowska-Wysocka: Poboyowisko. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza „BGW” 1992, 181 s.

• S. Sterkowicz: Po prostu Boy. Kronika życia i twórczości Tadeusza Boya-Żeleńskiego. Toruń: A. Marszałek 1994, 199 s.

• J. Hen: Błazen – wielki mąż. Opowieść o Tadeuszu Boyu-Żeleńskim. Warszawa: Iskry 1998, 327 s., wyd. 2 tamże 2002; wyd. 3 Warszawa: Wydawnictwo W.A.B. 2008; Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2011; Warszawa: Wydawnictwo MG 2023. Wyd. jako dokument dźwiękowy: Czyta K. Jasieński. Piaseczno: Wydawnictwo Heraclon International Sp. z o.o. 2008, 1 płyta CD, format mp3. Storybox.pl.

• J. Trznadel: Kolaboranci. Tadeusz Boy-Żeleński i grupa komunistycznych pisarzy we Lwowie 1939-1941. Komorów: Antyk-M. Dybowski 1998, 550 s.

• B. Winklowa: Nad Wisłą i nad Sekwaną. Biografia Tadeusza Boya-Żeleńskiego. Warszawa: Iskry 1998, 233 s.

• H. Markiewicz: Boy-Żeleński. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie 2001, 248 s. A to Polska właśnie.

• B. Winklowa: Boyowie. Zofia i Tadeusz Żeleńscy. Kraków: Wydawnictwo Literackie 2001, 204 s.

• S. Sterkowicz: Człowiek-instytucja. Kronika życia i twórczości Tadeusza Boya-Żeleńskiego. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek 2006, 260 s.

• Tadeusz Żeleński-Boy. 70 rocznica śmierci. Materiały z konferencji. [Red.: S. Franczak, J. Kabaj, J. Nowak]. Kraków: Rada Wojewódzka Towarzystwa Kultury Świeckiej 2012, 112 s.

Zawartość

Od wydawcy. – J. Nowak: Uroczyste obchody 70. rocznicy śmierci Tadeusza Boya Żeleńskiego; Tadeusz Boy Żeleński [biogram]; A. Jaśkow: Krakowskie miejsca Tadeusza Boya Żeleńskiego; W. Próchnicki: Człowiek żywy; Cz.J. Kotarba: I. Publicystyka społeczna Tadeusza Żeleńskiego; II. Prawda o Boyu; M. Chrobak: Boy jako tłumacz – dziewięćdziesiąt lat później; K. Woźniakowski: Polskie uchodźstwo wojenne (1939-1945) na Węgrzech o Tadeuszu Żeleńskim Boyu; W. Loranc: Tadeusz Żeleński Boy, Czesław Miłosz, Witold Gombrowicz – pisarze współcześni.

• M. Pliszka: Słownictwo seksualistyczne w „Gargantui i Pantagruelu” Franciszka Rabelais’go w przekładzie Tadeusza Żeleńskiego (Boya). Warszawa: Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego 2015, 330 s.

• J. Molenda: Podboje Boya. Tadeusz Żeleński kobieciarz czy feminista. Warszawa: Bellona 2017, 356 s.

• J. Supady: Lekarz i pisarz Tadeusz Boy-Żeleński w okupowanym przez Sowietów Lwowie (1939-1941). Łódź: „Patgraf” P.P.H.U. Patryk Odziemczewski 2021, 11 s.

• D. Niedźwiedź: Jak Tadeusz Żeleński stworzył Boya. Strategie, autokreacje, wizerunki. Kraków: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka 2022, 265 s.

• M. Śliwińska: Książę. Biografia Tadeusza Boya Żeleńskiego. Kraków: Wydawnictwo Literackie 2024, 619 s.

• Klasyk mimo woli. W 150. rocznicę urodzin Tadeusza Żeleńskiego (Boya). Pod red. S. Panek i A. Zawiszewskiej-Semeniuk. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas” 2025, 555 s.

Zawartość

Wstęp. – Wokół auto/biografii: J. Gondowicz: Breweriant. Boy-autoportrecista; B. Gautier: Wszystkie Francuzki Boya; W. Próchnicki: Zosia i Fuś – portret podwójny; E. Hurnik: Wczorajszy świat Tadeusza Żeleńskiego (Boya) i Stefana Zweiga; A. Zawiszewska-Semeniuk: Boy i Polska Akademia Literatury (rekonesans); K. Sadkowska: Pozory normalności. O Boyu i innych we Lwowie raz jeszcze; A. Nasiłowska: Biografizm w krytyce Żeleńskiego (Boya) i Sainte-Beuve’a; M.J. Olszewska: Tadeusza Żeleńskiego (Boya) rozrachunki z polską historią. Szkic; K. Zajas: Kłopoty z polskością. Boy i Mickiewicz; J. Miętki: Kilka uwag o sowim zwierciadle Tadeusza Żeleńskiego (Boya). – Wokół teatru: I. Kiec: Z litery i z ducha kabaretu. O zielonobalonikowym rodowodzie piosenki; R. Koziołek: Śmiech ze „Słówek”; T. Sobieraj: O krytycznoteatralnej metodzie i poglądach metateatralnych Tadeusza Żeleńskiego (Boya) w kontekście dwudziestolecia; D. Ratajczakowa: O recenzjach teatralnych Boya, czyli o sztuce konwersacji (z czytelnikami); L. Ignaczak: Teatralne Boyowanie. Miejsce francuskiej farsy w polskim teatrze międzywojennym z perspektywy recenzenta – Tadeusza Żeleńskiego (Boya). – Wokół przekładu: M. Bajer: Tłumacz jako primadonna assoluta. Przekład dzieł wszystkich i fantazmat pełni u Tadeusza Żeleńskiego (Boya); B. Brzezicka: Tadeusz Żeleński (Boy) jako tłumacz tekstów filozoficznych. – Boy jako pisarz zaangażowany: K. Deja: Tadeusz Żeleński (Boy) i modernizm zaangażowany; A. Wójtowicz: „Świadoma myśl ludzka” i „ślepy żywioł płodności”: publicystyka Tadeusza Żeleńskiego (Boya) w kontekście nowoczesnej „polityki populacyjnej”; C. Zalewski: Ofensywa przeciw zazdrości Tadeusza Żeleńskiego (Boya) (i jej „obrona” przez Marcela Prousta); W. Śmieja: Boy i homoseksualizm. Literatura, prawo i ten przerażający homoerota we własnej osobie; D. Barłowski: Tadeusz Żeleński (Boy) jako mecenas ludowej sztuki emancypacji; E. Kącka: Boy satyr. Strategie skandalisty. – Boy w oczach innych: D. Niedźwiedź: Tłumacz-deprawator. Wizerunek Tadeusza Żeleńskiego (Boya) w prasie narodowo-katolickiej i prawicowej w latach 1929–1934 na przykładzie wybranych tytułów; M. Urbanowski: Nie tylko „życie ułatwione”. Skiwski o Tadeuszu Żeleńskim (Boyu); S. Panek: Witkacy o Boyu; M. Tomaszewski: Tadeusz Żeleński (Boy) i Antoni Słonimski, dwaj obrońcy demokratycznego społeczeństwa Polski międzywojennej; M. Kłańska: Postać Tadeusza Żeleńskiego (Boya) we współczesnych retro-kryminałach.

Artykuły

• [W. Feldman] W.F.: Najmłodsi w literaturze polskiej. Piosenkarz „Zielonego Balonika”. „Krytyka” 1910 z. 5.

• L. Choromański: Sic transit gloria Boyi! (Zamiast sprawozdania z książki Boya „Słówka”). „Sowizdrzał” 1913 nr 38.

• [L. Szczepański] Jan Z.: O Boyu i jego Bibliotece. „Ilustrowany Kurier Codzienny” 1917 nr 18-19.

• S. Miłaszewski: Boy jako krytyk teatralny. „Nowy Przegląd Literatury i Sztuki” 1920 nr 4.

• J. Koller: Boy jako krytyk teatralny. „Polska” 1921 nr 23.

• R. Bailly: Boy. „Les Amis de la Pologne” 1922 nr 2.

• W. Borowy: Boy jako tłumacz. „Przegląd Warszawski” 1922 nr 7, 9; odbitka Warszawa 1922, 92 s., przedruk w tegoż: Studia i rozprawy. T. 2. Wrocław 1952.

• H. Monfort: M. Thadée Żeleński et la culture française en Pologne. „Le Monde Nouveau” 1922 nr 7.

• J. Lorentowicz: Boy. „Świat” 1924 nr 40, 42.

• S. Kołaczkowski: O ideowy „Zielony Balonik”. „Nowy Kurier Polski” 1926 nr 163.

• L. Roquigny: Une oeuvre de ferveur et de nostalgie. Les avatars et les aspects divers de M. Thadée Żeleński (Boy). „Pologne Litteraire” 1926 nr 2.

• Z. Dębicki: Tadeusz Żeleński (Boy). W tegoż: Portrety. Seria 2. Warszawa 1928.

• I. Krzywicka: Trois faces de Boy-Żeleński: poète, critique, savant. „Pologne Littéraire” 1928 nr 17.

• A. Lutwak: Sprawa Boy – Beaupré w oswietleniu życiowo-prawnym. Studium do zagadnienia stosunku ochrony cywilistycznej do karnej w prawie autorskim. „Głos Prawa” 1928 nr 9-12; odbitka Warszawa 1929, 22 s.

• [Cz. Jankowski] Cz.J.: Boy-Żeleńskiego pisma nowe. „Słowo” 1929 nr 80-81 [dot. m.in.: Dziewice konsystorskie; Ludzie żywi; Wieczór z Melpomeną].

• S. Miłaszewski: Blaski i nędze Boya-Żeleńskiego. „Rzeczpospolita” 1929 nr 44, 47, 54, 61, 68, 75, 82; toż „Głos Narodu” 1929, nr 45, 48, 55, 62, 69, przedruk w: Prawda o Boyu-Żeleńskim. Warszawa 1933, polemika: [Z. Grabowski] Zg.: Bój o Boya. „Kurier Literacko-Naukowy” 1929 nr 12; A. Nowaczyński: Ofensywa. Tragedia Boya. „Myśl Narodowa” 1929 nr 4.

• K.M. Morawski: Na marginesie polemiki z Boyem. „Przegląd Katolicki” 1929 nr 3, przedruk pt. Kontrafekt p. Boya. „Polak Katolik” 1929 nr 20; odbitka Warszawa 1929, 24 s.; przedruk w: Prawda o Boyu-Żeleńskim. Warszawa 1933.

• J.E. Skiwski: Problemat Boya-Żeleńskiego. „Wiadomości Literackie” 1929 nr 11; Życie ułatwione. „Wiadomości Literackie” 1931 nr 47; „Likwidatorzy” i „likwidowany”. „Tygodnik Ilustrowany” 1933 nr 12; Dlaczego bronię Boya? „Tygodnik Ilustrowany” 1933 nr 15; Urodzaj likwidacyjny. „Tygodnik Ilustrowany” 1933 nr 30; Jeszcze raz życie ułatwione. „Pion” 1934 nr 7, przedruk w tegoż: Na przełaj oraz inne szkice o literaturze i kulturze. Warszawa 1935, Kraków 1999.

• A. Wyleżyńska: Boy-optymista. „Świat Kobiecy” 1929 nr 8.

• I. Krzywicka: Nieznany pisarz. „Wiadomości Literackie” 1930 nr 1930 [dot. dotychczasowej twórczości T. Boya-Żeleńskiego].

• W. Lipiński: O Boya-Żeleńskiego Bibliotece słów kilkoro. „Polska Zbrojna” 1930 nr 127.

• S. Pigoń: O brązach, brązownikach i brązoburcy. Uwagi na czasie. „Myśl Narodowa” 1930 nr 14-17; odbitka uzupełniona Warszawa 1930, 39 s.

• [T. Terlecki] T.T.: Boy publicysta. „Słowo Polskie” 1930 nr 134.

• J. Wasilewski: Boyowa akcja Boya. „Polska Wolna” 1930 nr 17.

• L. Franck Schoell: L'Enfant terrible de la Pologne: Boy. „La Pologne Politique, Economique, Littéraire et Artistique” 1931 nr 8/9, odbitka Paris 1931 28 s.

• S. Jędrychowski: Kompleks Boya. „Żagary” 1931 nr 5.

• J. Kurek: Legenda Boya. Na psychozę Boya-mędrca literacki atak. „Głos Narodu” 1931 nr 41, przedruk w: Prawda o Boyu-Żeleńskim. Warszawa 1933.

• [S. Mackiewicz] Cat: Boy pisarz jednoręki. „Słowo” 1931 nr 281 [dot. całokształtu działalności T. Boya-Żeleńskiego].

• A. Nowaczyński: Boyszewizm. „Gazeta Warszawska” 1931 nr 389, przedruk w: Prawda o Boyu-Żeleńskim. Warszawa 1933, polemika: A. Świętorzecki: Handlarz jęzorem. Rzecz o Adolfie Neuwert-Nowaczyńskim i spółce w sprawie Boy-szewizmu. Warszawa 1932, 15 s.

• J. Parandowski: Instytut Boya. „Kultura” 1931 nr 1.

• A. Polewka: Boy – flirciarz społeczny. „Gazeta Literacka” 1931 nr 2, polemika: L. Kruczkowski: Jak to jest właściwie z tą „farbą” . Tamże nr 4.

• W. Rzymowski: Papier i kruszec w sławie literackiej. „Tygodnik Ilustrowany” 1931 nr 45.

• J.E. Skiwski: Malarz atmosfery. „Tygodnik Ilustrowany” 1931 nr 24.

• K.L. Koniński: Boy. „Myśl Narodowa” 1932 nr 55.

• Cz. Lechicki: W walce z demoralizacją. Szkice literackie i społeczne. T. 1-2. Miejsce Piastowe 1932-1933, passim.

• M. Niedziałkowski: „Problem Boya”. „Naprzód” 1932 nr 244, przedruk: „Dziennik Ludowy” 1932 nr 244.

• M. Piszczkowski: O trzech Boyach i jednym Żeleńskim. „Myśl Narodowa” 1932 nr 1, przedruk w: Prawda o Boyu-Żeleńskim. Warszawa 1933.

• S. Strachocki: Rewolucjonizm inteligencji. „Barykady” 1932 nr 1.

• [H. Zbierzchowski?] Nemo: Szkodliwe „reformatorstwo”. „Awangarda” 1932 nr 3.

• J. Braun: Boy – boyówka – boyszewizm. „Zet” 1933 nr 21.

• J. Braun: Komunikat z placu Boya. „Zet” 1933 nr 24.

• [J. Braun] J.B.: Czy Boy jest mędrcem? „Zet” 1933 nr 19.

• L. Chwistek: Obrońca myśli wyzwolonej. „Wiadomości Literackie” 1933 nr 45; przedruk w tegoż: Wielość rzeczywistości w sztuce. Warszawa 1960.

• K. Czachowski: Jubileusz i misja (Boy-Żeleński jako krytyk i wydawca). „Kurier Literacko-Naukowy” 1933 nr 6.

• S. Kawyn: Pisarz świadomy. Rzecz o działalności literackiej Boya-Żeleńskiego. „Sygnały” 1933 nr 1.

• J. Maleszewski: Ludzie epoki. Boy. „Dziennik Poznański” 1933 nr 18.

• J.E. Skiwski: Sylwety akademików literatury. Boy-Żeleński. „Gazeta Polska” 1933 nr 308.

• K. Czachowski: T. Żeleński (Boy), „Zielony Balonik”. Poeta tłumacz. Krytyk. Filozof kultury. W tegoż: Obraz współczesnej literatury polskiej (1884-1933). T. 2. Lwów 1934, passim.

• P. Hulka-Laskowski: Boy teatrolog – psychobiolog. „Tygodnik Ilustrowany” 1934 nr 21.

• P. Hulka-Laskowski: Boy tłumacz i wydawca. „Tygodnik Ilustrowany” 1934 nr 23.

• J. Goldman: La Philologie romane en Pologne. Kraków 1937, passim.

• I. Fik: Nie zapominajmy o „Beniaminku”. „Sygnały” 1938 nr 49; przedruk w tegoż: Wybór pism krytycznych. Warszawa 1961.

• Z. Nowakowski: Wieczny tłumacz. „Wiadomości Polskie” 1940 nr 2.

• Z. Nowakowski: Fizjolog teatru. „Wiadomości Polskie”, Paryż 1942 nr 50.

• W. Weintraub: Tadeusz Żeleński (Boy). „Wiadomości Polskie”, Londyn 1942 nr 37, przedruk w tegoż: O współczesnych i o sobie. Kraków 1994.

• R. Wraga: O wielkości Boya. „Wiadomości Polskie”, Paryż 1942 nr 40.

• [J. Prutkowski] J. Nacht: Ci, co zostali tam... Boy-Żeleński. „Nowe Widnokręgi” 1943 nr 20.

• W. Rogowicz: Boy-Żeleński – burzyciel kłamstwa. „Kurier Codzienny” 1945 nr 22 [dot. twórczości T. Boya-Żeleńskiego].

• A. Włodek: Tadeusz Boy-Żeleński – pisarz i działacz społeczny. „Świetlica Krakowska” 1945 nr 12.

• K. Czachowski: Społeczne oblicze Boya-Żeleńskiego. „Odrodzenie” 1946 nr 3.

• I. Krzywicka: Siewca myśli francuskiej w Polsce. „Przekrój” 1946 nr 87.

• [J. Krzyżanowski] J.K. Dębowski: Tadeusz Żeleński (Boy). „Pamiętnik Literacki” 1946 z. 3/4.

• Z. Pieńkowski: Boy-prawnik (Wspomnienie). „Państwo i Prawo” 1946 nr 7.

• L. Budrecki: Na etapie liberalnej moralności. „Wieś” 1947 nr 49/50 [dot. działalności społecznej T. Boya-Żeleńskiego].

• K. Siewicki: Pisarz i działacz społeczny. „Echo Krakowa” 1948 nr 347.

• M. Frenkiel: O recenzentach. „Echo Teatralne i Muzyczne” 1949 nr 6, przedruk w tegoż: Marszruty i manowce półwiecza. Katowice 1960 [dot. T. Boya-Żeleńskiego i K. Irzykowskiego].

• J. Kowalewski: Boy i Bartel we Lwowie w 1939. „Kultura”, Paryż 1949 nr 15.

• J. Rychlewski: Boy – radykał literacki. „Ilustrowany Kurier Polski” 1950 nr 119.

• S.W. Balicki: Boy. „Świat” 1951 nr 20.

• E. Korzeniewska: Dzieło Boya-Żeleńskiego. „Życie Literackie” 1951 nr 6.

• J. Kott: Tadeusz Boy-Żeleński; T. Breza: Formacja Boya; I. Krzywicka: Ze wspomnień o Boyu. „Nowa Kultura” 1951 nr 51-52, przedruk artykułu T. Brezy w tegoż: Notatnik literacki. Warszawa 1956.

• K. Koźniewski: Trzecia młodość Boya-Żeleńskiego. „Przekrój” 1951 nr 348.

• A. Szyfman: Jeden rok w życiu Boya. „Kurier Codzienny” 1951 nr 313, przedruk: „Teatr” 1955 nr 4.

• E. Korzeniewska: Krytyka polska w walce o postęp. T. Boy-Żeleński i jego twórczość. W tejże: Zarys literatury polskiej. Cz. II: 1918-1950. Warszawa 1952.

• Z. Starowieyska-Morstinowa: Zagadnienie Boya. „Tygodnik Powszechny” 1952 nr 2.

• J. Jemiołowski: Boy przeciwko matecznikom wstecznictwa. „Po Prostu” 1953 nr 48.

• A. Grodzicki: Boy. „Życie Warszawy” 1954 nr 306.

• J. Hen: Boy. „Świat” 1954 nr 55.

• J. Hen: W fotelu recenzenta; I. Krzywicka: Wspominki o Boyu. „Nowa Kultura” 1954 nr 51/52.

• W. Leopold: Boy. W 80-lecie urodzin. „Iskry” 1954 nr 47, przedruk: „Nowy Tor” 1954 nr 48; „Widnokrąg” 1954 nr 49; „Życie i Kultura” 1954 nr 46.

• [A. Łaszkowski] A. Gerard: Boy. Uwagi na marginesie. „Dziś i Jutro” 1954 nr 51.

• H. Vogler: Boy – żywy. „Życie Literackie” 1954 nr 51.

• R. Zimand: Brązoburca. Cz. I-II. „Twórczość” 1954 z. 12, 1955 z. 1.

• R. Zimand: Pisarz o jasnym umyśle. W 80. rocznicę urodzin Tadeusza Boy'a-Żeleńskiego. „Trybuna Ludu” 1954 nr 353 [sylwetka pisarza].

• A. Stawar: Literatura i obyczaj. „Twórczość” 1955 z. 9, przedruk w tegoż: Tadeusz Żeleński (Boy). Warszawa 1958.

• A. Stawar: Spór Irzykowskiego z Boyem Żeleńskim. „Twórczość” 1955 z. 7, przedruk w tegoż: Tadeusz Żeleński (Boy). Warszawa 1958.

• I. Krzywicka: Jak poznałam Boya-Żeleńskiego. „Nowa Kultura” 1956 nr 33, przedruk w tejże: Wielcy i niewielcy. Warszawa 1960.

• [J. Ślipińska] J.Ś.: Boy-mędrzec. „Głos Tygodnia” 1956 nr 28.

• D. Trylewicz: Boy, czyli Pochwała zdrowego rozsądku. „Iskry” 1956 nr 29, przedruk: „Nowiny Tygodniowe” 1956 nr 27; „Wiadomości”, Paryż 1956 nr 62; „Widnokrąg” 1956 nr 27.

• H. Gaertner: Boy-Żeleński, medecin et écrivain polonais amoureux de la France. „Lettres et Médecins”, Paris 1957, IX, przedruk fragmentu w przekł. polskim pt. Boy-Żeleński jako lekarz. „Kierunki” 1958 nr 6.

• L.H. Morstin: Mędrzec i uczuciowiec. W tegoż: Spotkania z ludźmi. Kraków 1957, przedruk w: „Listy Teatru Polskiego”, Warszawa 1960/1961 z. 48.

• A. Stawar: Boy recenzent. „Dialog” 1957 nr 8, przedruk w tegoż: Tadeusz Żeleński (Boy). Warszawa 1958; „Listy Teatru Polskiego”, Warszawa 1960/1961 z. 48.

• A. Stawar: Boy w czasach Młodej Polski. „Twórczość” 1957 z. 9, przedruk w tegoż: Tadeusz Żeleński (Boy). Warszawa 1958.

• J. Kott: Felietony teatralne Boya. „Dialog” 1958 nr 12, przedruk w: „Listy Teatru Polskiego”, Warszawa 1960/1961 z. 48; pt. Dziennik Boya w osiemnastu tomach w T. Boy-Żeleński: Flirt z Melpomeną. Wieczór pierwszy i drugi. Warszawa 1963 [zob. Twórczość].

• M.J. Rudnicʹkij: Tadeusz Boy-Żelenskij. W: Pisʹmenniki zblizʹka. L'viv 1958.

• A. Sandauer: Początki, świetność i upadek rodziny Młodziaków. Esej krytyczny, osnuty na tle II-ej części „Ferdydurke” Gombrowicza. „Polityka” 1958 nr 43, przedruk w tegoż: Bez taryfy ulgowej. Warszawa 1959 [dot. kierunku w literaturze dwudziestolecia międzywojennego reprezentowanego przez T. Boya-Żeleńskiego i A. Słonimskiego, kontynuowanego przez J. Kotta].

• J. Ziomek: Pisarz wciąż aktualny. „Dziennik Ludowy” 1958 nr 178.

• R. Bailly: Mój przyjaciel Boy. Tłum. G. Mycielska. „Życie Literackie” 1959 nr 30.

• M. Kasterska: Boy w Paryżu. „Horyzonty” 1959 nr 38/39.

• I. Krzywicka: Smutna rocznica. „Argumenty” 1959 nr 28 [sylwetka pisarza, z okazji rocznicy śmierci T. Boya-Żeleńskiego].

• R. Matuszewski: Tadeusz Boy-Żeleński (1874-1944). W tegoż: Portraits d'écrivains polonais contemporains. Warszawa 1959.

• A. Słapa: Dyrektor Tyssot, albo Wspomnienie o Boyu wydawcy. „Życie Literackie” 1959 nr 10, przedruk w: Kopiec wspomnień. Kraków 1959.

• I. Krzywicka: Jak poznałam Boya-Żeleńskiego; Początek mojej znajomości z Boyem; Jeszcze o Boyu. W tejże: Wielcy i niewielcy. Warszawa 1960.

• „Listy Teatru Polskiego”, Warszawa 1960/1961 z. 48 [zeszyt poświęcony pamięci T. Boya-Żeleńskiego].

Zawartość

Tadeusz Żeleński (Boy) – Z wypowiedzi o sobie; Boy-Żeleński w radzieckim Lwowie: 1939-1941; E. Zegadłowicz: [wiersz dedykowany Boyowi-Żeleńskiemu); L.H. Morstin: Mędrzec i uczuciowiec; A. Szyfman: Jeden rok w życiu Boya; T. Breza: Z czasów „Młodego Teatru”; S.W. Balicki: Boy-Żeleński jako krytyk teatralny; A. Stawar: Boy recenzent; J. Kott: Felietony teatralne Boya; A. Stawar: Wielkie zjawisko historyczne; T. Żeleński (Boy): Historia pewnych mebli,.

• J. Parandowski: Boy. W tegoż: Wspomnienia i sylwety. Wrocław 1960.

• A. Stawar: Boy o Prouście. „Nowa Kultura” 1960 nr 40.

• E. Szermentowski: Boy-mędrzec. „Stolica” 1960 nr 51/52.

• E. Csató: Boy – pisarz dla młodzieży; S. Żeleński: Wspomnienie o Boyu. „Teatr” 1961 nr 15.

• K. Kupisz: Boya-Żeleńskiego romans z Francją. „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego” 1961 z. 20; 1962 z. 25.

• W. Natanson: Zamordowany poeta. „Wiedza i Życie” 1961 nr 11.

• A. Tatarkiewicz: Profesor Żeleński. W 20. rocznicę śmierci T. Boya-Żeleńskiego. „Kamena” 1961 nr 12.

• S. Żeleński: Wspomnienie o Boyu. „Teatr” 1961 nr 15.

• M. Borwicz: „Inżynierowie dusz”. „Zeszyty Historyczne” 1963 nr 3.

• W. Łaniewska-Blankenheimowa: Z dwóch ostatnich lat Boya. „Zeszyty Historyczne”, Paryż 1963 z. 4.

• J. Detko: Boy, Miriam i Młoda Polska. „Współczesność” 1964 nr 24/25.

• W. Rogowski: Zapomniana przyjaźń Boya. „Pomorze” 1964 nr 4-7 [dot. przyjaźni T. Boya-Żeleńskiego z J. Wojciechowskim].

• Z. Czermański: Kolorowi ludzie. „Wiadomości”, Londyn 1965 nr 49 [m.in. wspomnienia o T. Boyu-Żeleńskim].

• J. Goślicki: Tadeusz Żeleński (Boy). W: Autorzy naszych lektur. Szkice o pisarzach współczesnych. Wrocław 1965.

• A. Kijowski: Najbardziej czytany pisarz polski. „Polska” 1965 nr 12.

• J. Godlewski: Boy-Żeleński a laicyzacja prawa małżeńskiego w II Rzeczypospolitej. „Zeszyty Argumentów” 1966 nr 4.

• K. Koźniewski: Kolumna Boya. „Polityka” 1966 nr 27 [syntetyczny przegląd twórczości T. Boya-Żeleńskiego, z okazji rocznicy śmierci].

• H. Markiewicz: Boy-Żeleński w kraju swojej młodości. „Miesięcznik Literacki” 1966 nr 4.

• W. Mikułowski: Lekarz, artysta, społecznik, myśliciel. W 25. rocznicę śmierci Boya oraz kilka uwag o Dantem. „Problemy” 1966 nr 9 [zestawienie sylwetek pisarzy].

• W. Natanson: Wspominam Boya. „Twórczość” 1966 nr 9.

• J.E. Płomieński: Boy-Żeleński wczoraj i dziś. „Kierunki” 1966 nr 9.

• R. Szydłowski: Tadeusz Boy-Żeleński (W 25. rocznicę śmierci). „Trybuna Ludu” 1966 nr 183 [syntetyczny przegląd twórczości T. Boya-Żeleńskiego].

• R. Zimand: Wokół debiutu Boya-recenzenta (referat). „Dialog” 1966 nr 11.

• S. Żeleński: Wspomnienie o ojcu. „Polityka” 1966 nr 41.

• W. Żeleński: Boy-Żeleński we Lwowie. „Wiadomości”, Londyn 1971 nr 1335 [oraz cykl artykułów o Boyu we Lwowie 1939-1941 w „Wiadomościach” 1972, 1974, 1975].

• K. Krasuski: O socjologiczną kreację bohatera. (Na przykładzie polskiej recepcji twórczości Balzaca). W: Bohater w kulturze współczesnej. Katowice 1990.

• J. Jarko: Tadeusz Boy-Żeleński. Krytyk II Rzeczypospolitej. „Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu” 1992 nr 622.

• K. Krasuski: Tadeusz Boy-Żeleński – Krytyk w dobie przebudowy. W: Krytycy teatralni XX wieku. Wrocław 1992.

• I. Krzywicka: Wyznania gorszycielki. Oprac.: A. Tuszyńska. Warszawa: Czytelnik 1992, 436 s., wyd. nast. tamże: wyd. 2 poprawione 1995, wyd. 3 1996, wyd. 4 1998, wyd. 5 2002; wyd. 1. w tym oprac. Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik” 2013, passim.

• J. Ładyka. „Res Humana” 1993 nr 3.

• P. Kaczyński. „Odra” 1994 nr 4.

• J. Jarko: O uniwersalnych wartościach Boyowskiej koncepcji kultury. „Nauki Humanistyczne” 1996 nr 2.

• H. Markiewicz: Boy w kraju swej młodości. W tegoż: Prace wybrane z historii literatury polskiej. T. 2. Kraków 1996.

• J. Tazbir: Kapłan i błazen. Rzecz o Tadeuszu Boyu-Żeleńskim. W tegoż: Od Haura do Izaury. Warszawa 1998, przedruk w tegoż: Szkice o literaturze i sztuce. Kraków 2002.

• A. Jakubiszyn-Tatarkiewicz: Przyczynek do „sprawy Boya”. Wspomnienia studentki lwowskiej romanistyki z lat 1939-1941. „Tygodnik Powszechny” 1999 nr 9.

• A. Siemek: Dumając nad Boyem. Przekład jako wizja obowiązkowa. „Literatura na Świecie” 1999 nr 12.

• K. Koźniewski: Za co powinniśmy kochać pana Tadeusza. W tegoż: Przekorni. Warszawa 2000.

• H. Markiewicz: Laury i pamflety. 90 lat sporów z Boyem i o Boya. „Twórczość” 2000 nr 11.

• D. Skórczewski: „Sprawa Irzykowskiego i Boya”. Wokół głośnego epizodu międzywojennego sporu o krytykę. „Teksty Drugie” 2002 nr 3.

• A. Witkowska: Dokument prawdę ci powie? „Rocznik Towarzystwa Literackiego imienia Adama Mickiewicza” 2005 [dot. badania przez T. Boya-Żeleńskiego okoliczności śmierci A. Mickiewicza].

• J. Beczek: Boy z perspektywy czasu. „Tygodnik Powszechny” 2006 nr 26.

• M. Szpakowska: Boy: teatr jako telenowela. W tejże: Teatr i bruk. Warszawa 2006.

• J. Grundkowski: Jak Boy-Żeleński wariata strugał... „Twórczość” 2007 nr 1.

• J. Pieszczachowicz: Osądzanie Boya. W tegoż: Wirówka wartości. Bochnia; Warszawa 2007.

• M. Sołtysik: Boje Boya. „Palestra” 2008 nr 9/10.

• W. Śmieja: Boy i homoseksualizm. Literatura, prawo i ten przeklęty homoerota we własnej osobie. „Teksty Drugie” 2008 nr 5, przedruk w tegoż: Literatura, której nie ma. Kraków 2010.

• J. Żyszkowska: La gastronomie dans des pièces choisies de Molière et dans leurs traductions par Tadeusz Boy-Żeleński. „Romanica Wratislaviensia” 2008 nr 55.

• K. Chmielewska: Rozpoznanie Boyem. „Bez Dogmatu” 2009 nr 79.

• G. Leszczyński: Krakowskie „popsujzabawy”. Od Boya do Kerna. W: Kraków mityczny. Kraków 2009.

• P. Prekiel: Laurka dla Boya. „Przegląd Socjalistyczny” 2010 nr 3.

• T. Stróżyński: Boy – tłumacz samosterowny. W: Strategie wydawców, strategie tłumaczy. Kraków 2010.

• J. Górnikiewicz: Sur les traces de Boy – Julian Rogoziński, traducteur de Proust. „Romanica Cracoviensia” 2011 nr 11.

• S. Koper: Kampanie Boya-Żeleńskiego. W tegoż: Afery i skandale Drugiej Rzeczypospolitej. Warszawa 2011.

• M. Mazurak: Lekarz mimo woli. Losy i świat doktora Tadeusza Żeleńskiego (Boya). „Pediatria Polska” 2011 nr 5.

• A. Zawada: Obrona Boya albo pochwala osobności. W tegoż: Oset, pokrzywa. Wrocław 2011.

• M. Gryboś: Uwagi o języku polskim zawarte w felietonach Tadeusza Żeleńskiego (Boya). W: Tekst, gatunek, dyskurs na przełomie XX i XXI wieku. Lublin 2012.

• W. Loranc: Boy, Gombrowicz, Miłosz – nasi współcześni. „Zdanie” 2012 nr 1/2.

• M. Szpakowska: Słonimski i Boy. W tejże: „Wiadomości Literackie” prawie dla wszystkich. Warszawa 2012.

• A. Wójtowicz: „Świadoma myśl ludzka” i „ślepy żywioł płodności”. Publicystyka Tadeusza Boya-Żeleńskiego w kontekście nowoczesnej „polityki populacyjnej”. „Pamiętnik Literacki” 2012 z. 4, przedruk w: Klasyk mimo woli. Kraków 2025.

• S. Koper: Tadeusz Boy-Żeleński w lokalu „ Wiadomości Literackich”. W tegoż: Dwudziestolecie międzywojenne. T. 12, Literatura. Warszawa 2013.

• R. Niziołek: Tadeusz Żeleński-Boy i Bohdan Korzeniewski. Deux stratégies dans la traduction de Molière. „Synergies Pologne” 2013 nr 10.

• P. Wojciechowski: „Pysznie sformułowane wrażenia” – Boya szkice o literaturze francuskiej; M.N. Wróblewska: Pięćdziesiąt odcieni Boya. O społecznym aspekcie tłumaczenia erotyki. „Literacje” 2013 nr 3.

• M. Gryboś: Językowo-stylistyczne ukształtowanie puenty w recenzjach teatralnych Tadeusza Żeleńskiego Boya. „Język w Poznaniu” 2014 [t.] 4.

• J. Hen: Światła, szacunku i chleba dla wszystkich. Boy 2014. „Gazeta Wyborcza” 2014 nr 137.

• P. Matyaszewski: Deux traductions polonaises de „L’Esprit des lois” de Montesquieu: de Mateusz Czarnek (1777) à Tadeusz Boy-Żeleński (1927). W: Territoires comparatistes. Warszawa 2014.

• K. Siwiec: Lekarz mimo woli, czyli „niecierpiący dzieci” pediatra. „Gazeta Wyborcza”, Kraków 2014 nr 294.

• M. Śliwińska: Muzy Młodej Polski. Życie i świat Marii, Zofii i Elizy Pareńskich. Warszawa: Wydawnictwo Iskry 2014, passim.

• L. Ignaczak: Teatralne boyowanie. (1), Miejsce francuskiej farsy w polskim teatrze międzywojennym z perspektywy recenzenta – Tadeusza Żeleńskiego (Boya). „Prace Polonistyczne” 2015 seria 70.

• B. Brzezicka: Tadeusz Boy-Żeleński jako tłumacz tekstów filozoficznych. W: Przestrzenie przekładu. Katowice 2016 [tytuł w spisie treści: Tadeusz Boy-Żeleński jako tłumacz filozofii], przedruk w: Klasyk mimo woli. Kraków 2025.

• G. Legutko: „Na wpół kpiarski, na wpół opętany jakąś myślą…” Dziewięć wcieleń Tadeusza Boya-Żeleńskiego. „Wrocławskie Studia Wschodnie” 2016 t. 20.

• K. Majdzik: Przekład farsy i przekład-farsa. Kłopoty z „Ubu Królem” po polsku. W: Komunikacja międzykulturowa. Przekład, komparystyka, teoria i historia literatury. Katowice 2016.

• A. Saganiak: Nazwy własne (antroponimy) w polskich przekładach powiastki filozoficznej Voltaire'a „Candide ou l' optimisme”. „Meluzyna” 2016 nr 2.

• Tadeusz Boy-Żeleński. Potyczki, rewizje, powroty. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2016, 134 s.

Zawartość

B. Bost: Boy-Żeleński et Przybyszewski: regards croisés; A. Nasiłowska: Boy-Żeleński i Cat-Mackiewicz [dot. m.in. tłumaczenia literackiego i idei transferu kulturowego]; K. Zajas: Kłopoty z polskością. Boy i Mickiewicz, przedruk w: Klasyk mimo woli. Kraków 2025; M. Chmurski: (Niebyła) debata o (nie)dojrzałości kultury. Karol Irzykowski wobec Tadeusza Boya-Żeleńskiego, przedruk łącznie z dyskusją pt. Modele literatury francuskiej u Boya i niemieckiej u Irzykowskiego – polityczny aspekt krytyki humoru – motywy walki z obłudą Irzykowskiego i Boya (według Irzykowskiego) w: Karol Irzykowski w dwudziestoleciu międzywojennym. Warszawa 2023; D. Giza: Tadeusza Boya-Żeleńskiego proces z krakowskim „Czasem” o prawa autorskie; M. Tomaszewski: Tadeusz Boy-Żeleński widziany oczami Antoniego Słonimskiego.

• P. Biłos: Tadeusz Boy-Żeleński. Une critique littéraire engagée dans l'exploration de la vie et de l'autonomie de l'art. „Prace Polonistyczne” 2017 seria 72.

• M.R. Kozłowska: Vis comica! Humor, śmiech, komizm w refleksji Tadeusza Boya-Żeleńskiego, Stefana Szumana i Kornela Makuszyńskiego. W: Autorzy naszych lektur na nowo odczytani. Szczecin 2018.

• M.O. Bieńska: Molière Karola Frycza (1913-1953). W: Światła na wszystkie strony. Warszawa 2019 [dot. także przekładów T. Boya-Żeleńskiego].

• A. Gęsicka: „Intertekstualna biblioteka” Franciszka Villona. „Prace Filologiczne. Literaturoznawstwo” 2019 nr 9.

• B. Łochowska: Tadeusz Boy-Żeleński – propagator idei świadomego macierzyństwa w Polsce. W: Oblicza niepokorności. Kielce 2019.

• P. Łopuszański: Cała prawda o Boyu. „Skarpa Warszawska” 2019 nr 2 [dot. młodości T. Boya-Żeleńskiego].

• M.J. Nowak: Mój przyjaciel Boy. „Przegląd” 2019 nr 8.

• J. Podgórska: Boy wciąż aktualny. „Polityka” 2019 nr 3 [dot. publicystyki społecznej T. Boya-Żeleńskiego].

• I.E. Rusek: Słówko o bojach Boya o kobiety. W: Przemiany dyskursu emancypacyjnego kobiet. Seria 2: Perspektywa polska. Białystok 2019.

• M. Stroiński: Boy-Żeleński, krytyk. „Przekrój” [on-line] 2019 . Artykuł zarchiwizowany na stronie Encyklopedii Teatru. Dostępny w Internecie: Zob. link [dostęp: 13 marca 2026].

• T. Swoboda: Bój z Boyem. „Literatura na Świecie” 2019 nr 11/12, polemika: K. Rodowska: Spór z Boyem? Tak; T. Swoboda: Boya zostawić w spokoju. „Literatura na Świecie” 2020 nr 3/4 [dot. m.in. przekładów powieści M. Prousta].

• A. Woch: Tadeusz Boy-Żeleński (1874-1941) – między uwielbieniem a potępieniem. W tejże: Geniusze, nowatorzy i skandaliści polskiej literatury. Od Przybyszewskiego do Gombrowicza. Wyd. jako dokument elektroniczny: Warszawa 2019, pliki w formacie EPUB, MOBI, PDF. Wyd. jako dokument dźwiękowy: Czyta: K. Wiśniewska. Tamże 2024, plik w formacie MP3.

• J. Paszek: Proust, Boy i „wydanie dla dzieci”. Esej nie dla infanta lub „infantyła”. „Śląsk” 2020 nr 7 [dot.: M. Proust: À la recherche du temps perdu].

• D. Skórczewski: Wielki spór o krytykę: Boy i Irzykowski. W: Sztaluga i pióro. Lublin 2020.

• M. Urbanowski: Antyromantyczne rewizje w dwudziestoleciu międzywojennym: Miller, Boy, Gombrowicz. W: Wizje romantyzmu w literaturze i publicystyce polskiej XX wieku. Kraków 2020.

• M. Abramowicz: Tadeusz Boy-Żeleński, tłumacz dawnej literatury francuskiej. W: Przekład jako aneksja kulturowa dzieła. Warszawa 2021.

• G.P. Bąbiak: Rewolucja obyczajowa w dwudziestoleciu międzywojennym. Między batalią Boya a satyrą „Bociana”. W: Rewolucje w polskiej i czeskiej literaturze i sztuce XX wieku. Warszawa 2021.

• P. Kitrasiewicz: Mędrzec pod presją (Tadeusz Żeleński „Boy”). W tegoż: Polscy pisarze w cieniu Stalina. Łomianki Dziekanów Leśny 2021.

• R. Niziołek: Jak wbić kwadratowy kołek w okrągłą dziurę? Kilka uwag na temat polskich przekładów „Ubu Króla” Tadeusza Żeleńskiego-Boya i Jana Gondowicza. „Rocznik Przekładoznawczy” 2021 [t.] 16.

• U. Sokólska: Między potocznością a erudycyjnością. Uwagi o języku Tadeusza Boya-Żeleńskiego. „Poradnik Językowy” 2022 z. 7.

• M. Urbanowski: Kolaboranci? Skiwski, Boy, Drieu la Rochelle. „Arcana” 2022 nr 4.

• R. Niziołek: Pojedynek na słowa. Molierowska „Szkoła żon” w przekładach Tadeusza Boya-Żeleńskiego i Bohdana Korzeniewskiego. W: Przestrzenie przekładu. 7. Katowice 2023.

• I.A. Siedlaczek: Spotkania Żeleńskich z Narcyzą Żmichowską i teoria „jaźniaków”. „Musica Galiciana” 2023 t. 18.

• E. Hurnik: The world that no longer exists. On the memoirs of Otto Friedlaender, Stefan Zweig and Tadeusz Boy-Żeleński. [Przeł.:] A. Wylężałek, D. Lilley. „Transfer” 2024 t. 9.

• A. Podstawka: Twórczość Stefana Żeromskiego w krytyce teatralnej Tadeusza Boya-Żeleńskiego. W: Żeromski. Powroty. Warszawa 2024.

• S. Panek: On the need to read German philosophers. Witkacy on Boy. „Przestrzenie Teorii” 2025 nr 44.

• M. Czapczyńska: Tadeusz Boy-Żeleński i Zofia Pareńska. W: Intymne życie polskich poetów. Bielsko-Biała 2026.

Igraszki kabaretowe

• [A. Nowaczyński] Clarus: Igraszki „Zielonego Balonika”. „Świat” 1909 nr 18.

Go back to position

Piosenki i fraszki „Zielonego Balonika”

• [A. Chołoniecki] Ch.: Piosenka kabaretowa. „Kraj Codzienny” 1908 nr 46.

• Z. Dębicki: Z powodu „Piosenek Zielonego Balonika”. „Gazeta Codzienna” 1908 nr 56.

• H. Galle: Satyra, pamflet i paszkwil. Z powodu „Zielonego Balonika”. „Tygodnik Ilustrowany” 1908 nr 9.

• W. Gomulicki: Pogadanka. „Kraj” 1908 nr 35.

• [F. Gwiżdż] Fel. Gw. „Kurier Lwowski” 1908 nr 7.

• [W. Noskowski] Nostradamus. „Dzień Polski” 1908 nr 608.

• A. Nowaczyński: Z literatury. „Świat” 1908 nr 8.

Go back to position

Nowe piosenki

• [A. Chołoniewski] Ch.: Nowe piosenki Boya. „Świat” 1910 nr 24.

• [W. Feldman] Verus: Zielony Balonik. „Tygodnik Ilustrowany” 1910 nr 7.

• W. Gastomski: Krytyka. „Książka” 1910 nr 9.

Go back to position

Szopka krakowska „Zielonego Balonika”

• W. Łada. „Kurier Warszawski” 1911 nr 15.

• K. Makuszyński. „Słowo Polskie” 1911 nr 11.

Go back to position

Szopka krakowska „Zielonego Balonika” na rok 1912

• Zob. Wywiady.

Go back to position

Słówka

• [E. Łuskina] E.Ł.: List do Boya z powodu nowego wydania „Słówek”. „Goniec Krakowski” 1921 nr 142.

• R. Koziołek: Śmiech ze „Słówek”. W: „Tam nasz początek”. Studia o literaturze polskiej pierwszej dekady XX wieku. Katowice 2006, przedruk w: Klasyk mimo woli. Kraków 2025.

• E. Kącka: Słówko o „Słówkach”. „Nowe Książki” 2020 nr 11.

Go back to position

Flirt z Melpomeną

• F. Hoesick: Drugi wieczór flirtu Boya z Melpomeną. „Kurier Warszawski” 1921 nr 265.

• F. Hoesick: Stary Kraków w nowej książce Boya. „Kurier Warszawski” 1921 nr 202 [dot.: Wieczór drugi].

• E. Łuskina: Nowe książki. „Goniec Krakowski” 1921 nr 189 [dot.: Wieczór drugi].

• [M. Szyjkowski] M.Sz.: Notatki literackie. „Ilustrowany Kurier Codzienny” 1921 nr 154 [dot.: Wieczór drugi].

• I. Wieniewska. „Kurier Lwowski” 1921 nr 163 [dot.: Wieczór drugi].

• S. Kuszelewska: Szkice literackie. „Bluszcz” 1922 nr 22, 27 [dot.: Wieczór trzeci, m.in.: Molier; Wiatrologia; Hedda Gabler czy Gablerówna?].

• S. Papée: Nowe tomy Boya. „Dziennik Poznański” 1922 nr 105 [dot.: Wieczór trzeci; dot. też: Antologia literatury francuskiej].

• R. Bergel: Flirt Boy'a z Melpomeną. „Głos Narodu” 1924 nr 267 [dot.: Wieczór czwarty].

• S. Pieńkowski: Wieczory teatralne. „Gazeta Warszawska” 1924 nr 343 [dot.: Wieczór czwarty].

• S. Furmanik: Literatura teatrologiczna polska. „Scena Polska” 1925 nr 2.

• A. Stawar: Szkice teatralne Boya. „Wiadomości Literackie” 1925 nr 46 [dot.: Wieczór piąty].

• J. Koller. „Dziennik Poznański” 1926 nr 192 [dot.: Wieczór szósty].

• K. Czachowski: Flirt – Plotki. „Lwowskie Wiadomości Muzyczne i Literackie” 1928 nr 2 [dot.: Wieczór siódmy; dot. też: Plotki, plotki].

• [E. Czekalski] Dr Z.M.: Boyowski Flirt z Melpomeną. „Gazeta Lwowska” 1928 nr 4 [dot.: Wieczór siódmy].

• J. Koller: Flirt z Melpomeną (na marginesie wieczoru siódmego). „Dziennik Poznański” 1928 nr 83.

• K. Czachowski: Miłość i Flirt. „Tygodnik Ilustrowany” 1929 nr 22 [dot.: Wieczór ósmy].

• A. Grzymała-Siedlecki: W młodzieńczym zdziwieniu. „Kurier Warszawski” 1929 nr 23 [dot.: Wieczór ósmy].

• J. Koller. „Dziennik Poznański” 1929 nr 76 [dot.: Wieczór ósmy].

• S. Papée: Stwórzmy dla aktora „dobrą atmosferę”. „Świat Kulis” 1929 nr 7 [dot.: Wieczór ósmy].

• J.E. Płomieński. „Głos Prawdy” 1929 nr 294 [dot.: Wieczór ósmy].

• J. Skiwski: Dwa reflektory (Z. Wasilewski i Boy jako krytycy). „Teatr” 1929 nr 4 [dot.: Wieczór ósmy].

• T. Heller. „Nasz Przegląd” 1930 nr 269 [dot.: Wieczór dziewiąty].

• J. Koller. „Dziennik Poznański” 1930 nr 195 [dot.: Wieczór dziewiąty].

• J. Koller. „Dziennik Poznański” 1932 nr 72 [dot.: Wieczór dziesiąty].

Go back to position

Studia i szkice z literatury francuskiej

• E. Łuskina: Boy jako krytyk. „Goniec Krakowski” 1919 nr 346.

Go back to position

Antologia literatury francuskiej

• S. Papée: Nowe tomy Boya. „Dziennik Poznański” 1922 nr 105 [dot. też: Flirt z Melpomeną. Wieczór trzeci].

• [T. Sinko] T.S.: Nowe wydawnictwa. „Czas” 1922 nr 30.

• O. Parycki. „Przegląd Powszechny” 1951 t. 231 nr 5.

Go back to position

Pani Hańska

• J. Zahradnik: Literatura pod pantoflem. „Słowo Polskie” 1925 nr 297 [polemika dot. roli Hańskiej w życiu Balzaka].

• [J. Iwaszkiewicz] ji.: Pani Hańska a Balzac. „Wiadomości Literackie” 1926 nr 20.

Go back to position

Brewerie

• [M. Staniewski] mst.: Nowy tom szkiców Boya. „Wiadomości Literackie” 1926 nr 11.

• J. Zahradnik: Sam sobie Hoesick. „Słowo Polskie” 1926 nr 85.

Go back to position

Mózg i płeć

• J. Dąbrowski: Nowe książki. „Robotnik” 1928 nr 211 [dot. też: W Sorbonie i gdzie indziej].

Go back to position

Plotki, plotki

• K. Czachowski: Flirt – Plotki. „Lwowskie Wiadomości Muzyczne i Literackie” 1928 nr 2 [dot. też: Flirt z Melpomeną. Wieczór siódmy].

• [T. Sinko] R.: Wśród nowych książek. „Kurier Literacko-Naukowy” 1928 nr 9.

Go back to position

W Sorbonie i gdzie indziej

• S. Aubac: Les Impressions de Boy sur Paris et la France. „Le Temps”, Paris 1927, 3 IX.

• S. Gottlieb: Boy, Francja, a my. „Kurier Poranny” 1927 nr 316.

• J. Dąbrowski: Nowe książki. „Robotnik” 1928 nr 211 [dot. też: Mózg i płeć].

• S. Higier. „Wiadomości Literackie” 1928 nr 27.

Go back to position

Dziewice konsystorskie

• [S. Cywiński] Ortodoxus: Dekadencja Boya. „Dziennik Wileński” 1929 nr 54, 56-57, 60, przedruk w: Prawda o Boyu-Żeleńskim. Warszawa 1933.

• K. Czachowski: Platon o Boyu. „Lwowskie Wiadomości Muzyczne i Literackie” 1929 nr 4.

• J. Drobnik: Śniedź na brązie. „Tęcza” 1929 nr 47.

• [K. Ehrenberg] K.E.: Z powodu bojów „Boya” – recenzja o jego broszurze. „Kurier Poranny” 1929 nr 57.

• [Z. Grabowski] Zg.: Bój o Boya. „Kurier Literacko-Naukowy” 1929 nr 12 [o Boyu publicyście w związku z toczącymi się polemikami na temat „Dziewic konsystorskich”].

• E. Haecker: Boy-mędrzec. „Naprzód” 1929 nr 45.

• P. Hulka-Laskowski: Polskie „prowincjonałki”. „Wiadomości Literackie” 1929 nr 12.

• [Cz. Jankowski] Cz.J.: Boy-Żeleńskiego pisma nowe. „Słowo” 1929 nr 79, 81 [m.in. dot.: Dziewice konsystorskie].

• W. Piotrowicz: Walka z krzywdą. „Kurier Wileński” 1929 nr 45.

• J. Skiwski: Na mieliznach patosu. „Wiadomości Literackie” 1929 nr 14 [odpowiedź na cykl artykułów S. Miłaszewskiego w „Rzeczpospolitej”].

• H. Wroński: Na co i komu potrzebna jest religia i co są warte – nierozerwalne małżeństwa katolickie. „Wolnomyśliciel Polski” 1929 nr 3-4.

• W. Saczyński: O dalszych bojach Boya-Żeleńskiego, czyli nad czym „rozmyślał” autor „Konsystorskich dziewic” w czasie Wielkiego Postu. „Wolnomyśliciel Polski” 1930 nr 12.

• J. Skiwski: Jeszcze raz życie ułatwione. „Pion” 1934 nr 7 [m.in. dot.: Dziewice konsystorskie].

Go back to position

Ludzie żywi

• S. Adamczewski. „Pamiętnik Warszawski” 1929 z. 3.

• K. Czachowski. „Wiadomości Literackie” 1929 nr 16.

• [Z. Grabowski] Z. Gr.: „Żywoty powieściowe” wielkich twórców. „Kurier Literacko-Naukowy” 1929 nr 16.

• E. Haecker: Odełgiwanie historii literatury. „Naprzód” 1929 nr 121.

• T. Heller. „Nasz Przegląd” 1929 nr 116.

• J. Janowski: O zagadnieniach krytyki (Uwagi na marginesie „Ludzi żywych” Boya-Żeleńskiego). „Dziennik Poznański” 1929 nr 118.

• S. Kawyn: Boy rewizjonista. „Słowo Polskie” 1929 nr 126.

• M. Kridl. „Przegląd Współczesny” 1930 t. 32.

Go back to position

Pijane dziecko we mgle

• J. Koller: O Boyu, pijanym dziecku i mgle (List do Tadeusza Żeleńskiego- Boya). „Dziennik Poznański” 1929 nr 184.

• L. Pomirowski. „Kurier Poranny” 1929 nr 343.

• J.E. Skiwski: Nowy tom Boya. „Kurier Poznański” 1929 nr 364.

Go back to position

Brązownicy

• T. Sinko: Brązować czy oskrobywać z brązu? „Ilustrowany Kurier Codzienny” 1929 nr 350.

• A. Chocieszyński: Burzenie pomników. „Kurier Poznański” 1930 nr 7.

• M. Kage. „Deutsche wissenschaftliche Zeitschrift für Polen”, Posen 1930 [z.] 19 [recenzja w języku niemieckim].

• S. Pigoń: O brązach, brązownikach i brązoburcy. Uwagi na czasie. „Myśl Narodowa” 1930 nr 14-17, odbitka Warszawa 1930.

• L. Pomirowski. „Kurier Poranny” 1930 nr 8.

• A. Stawar: Legendy mickiewiczowskie. „Miesięcznik Literacki” 1930 nr 4.

• M. Wolska: Gdzie zysk? „Myśl Narodowa” 1930 nr 5.

• A. Stawar: Literat i wieszcz. „Kuźnica” 1948 nr 48-49.

• M. Janion: Współczesna postępowa wiedza o Mickiewiczu. „Pamiętnik Literacki” 1951 z. 2.

• O. Parycki. „Przegląd Powszechny” 1951 t. 231 nr 5 [dot. wyd.: Boy o Mickiewiczu].

Go back to position

Marzenie i pysk

• [W. Horzyca] W.H. „Droga” 1930 nr 10.

• J.E. Skiwski. „Tygodnik Ilustrowany” 1930 nr 41.

Go back to position

Piekło kobiet

• Z. Kossak-Szczucka: Na marginesie sporu o „Piekło kobiet”. „Świat Kobiecy” 1930 nr 8.

• L. Pomirowski. „Kurier Poranny” 1930 nr 85.

• J.E. Skiwski. „Tygodnik Ilustrowany” 1930 nr 10.

• [A. Stawar] P. Trestka: Art. 141. „Miesięcznik Literacki” 1930 nr 3.

• [T. Terlecki] T.T.: Boy publicysta. „Słowo Polskie” 1930 nr 134.

• S. Cywiński: Niestety Boy. „Dziennik Wileński” 1931 nr 195-196.

• J.E. Skiwski: Jeszcze raz życie ułatwione. „Pion” 1934 nr 7.

Go back to position

Słowa cienkie i grube

• Z. Wasilewski: Na widowni. „Myśl Narodowa” 1931 nr 30.

Go back to position

Jak skończyć z piekłem kobiet?

• J. Parandowski: Instytut Boya. „Kultura” 1931 nr 1.

• P. Hulka-Laskowski: W walce o reformę seksualną. „Wiadomości Literackie” 1932 nr 2.

Go back to position

Nasi okupanci

• E. Kosibowicz: Apostoł moralnego rozpasania. „Sodalis Marianus” 1932 nr 6.

• [Cz. Lechnicki] Świecki: Pamflet antyklerykalny. „Gazeta Kościelna” 1932 nr 40.

• A. Nowaczyński: Ofensywa „Polski Kalibanów”. „Myśl Narodowa” 1932 nr 30.

• H. Wroński: Słówka Boya o okupantach watykańskich w Polsce. „Wolnomyśliciel Polski” 1932 nr 12.

Go back to position

Zmysły... zmysły...

• J.E. Skiwski: Zmysły i doktryna. „Wiadomości Literackie” 1931 nr 49.

• P. Hulka-Laskowski. „Dwutygodnik Literacki” 1932 nr 6/7.

Go back to position

Znasz li ten kraj?

• S. Estreicher: „Znasz li ten kraj?...” Książka Boya o krakowskiej cyganerii. „Czas” 1931 nr 287.

• S. Kawyn: Cyganeria krakowska. „Słowo Polskie” 1931 nr 353.

• E. Haecker: Wspomnienia Boya. „Naprzód” 1932 nr 20.

• E.M. Schummer: Cyganeria krakowska. „Polska Zbrojna” 1932 nr 224.

• E.M. Schummer: Monografia krakowskiej cyganerii. „Przegląd Literacki” 1932 nr 3.

• J. Sokolicz-Wroczyński: Z wspomnień o Krakowie. „Dziennik Polski” 1932 nr 6.

• B. Dudziński: Znasz-li ten Kraków? „Echo Krakowa” 1946 nr 157, toż pt. Znasz-li ten kraj...? „Głos Narodu” 1946 nr 173; „Sztandar Ludu” 1946 nr 195.

• A. Grzymała-Siedlecki. „Ilustrowany Kurier Polski” 1946 nr 141.

• A. Mauersberger: Dwie książki wspomnień o Krakowie. „Odrodzenie” 1946 nr 10 [dot. też: K. Estreicher: Nie od razu Kraków zbudowano].

• K. Wyka: Boy świadkiem Berenta. „Dziennik Polski” 1946 nr 110.

• O. Jędrzejczyk: Znaszli... współczesnego czytelnika? „Życie Literackie” 1956 nr 16.

• [A. Wallis] A.W. „Przegląd Artystyczny” 1956 nr 1.

• M. Sielewońko: Młodopolski Kraków we wspomnieniach Tadeusza Boya-Żeleńskiego. „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio FF, Philologiae” 2012 [z.] 2.

• P. Potoczek: Kraków przełomu XIX i XX wieku jako temat Boyowej metaforyki (na materiale „Znaszli ten kraj? (Cyganeria krakowska)...” oraz „Innych wspomnień o Krakowie”). W: Tekst – akt mowy – gatunek wypowiedzi. Białystok 2013.

Go back to position

Ludzie i bydlątka

• W. Hahn. „Nowa Książka” 1934 nr 1.

Go back to position

Okno na życie (Wrażenia teatralne)

• K. Husarski: Boy jako krytyk teatralny. „Wiadomości Literackie” 1932 nr 47.

Go back to position

Śmiech, uśmiech i zgroza

• [T. Sinko] R. „Kurier Literacko-Naukowy” 1933 nr 5.

Go back to position

Wakacje z prydumką

• J.E. Skiwski: Nowy tom Boya. „Pion” 1933 nr 8.

Go back to position

Balzak

• T. Kuczyński: Boy – pisarz dla młodzieży. „Tęcza” 1934 nr 5.

• A. Pieśniewicz: Boyowy Balzak. „Marchołt” 1934 nr 3.

• O. Parycki. „Przegląd Powszechny” 1951 t. 231 nr 5.

• R. Zimand: Trzy książki o Balzaku. „Nowa Kultura” 1951 nr 8.

Go back to position

Obiad literacki

• T. Karbowska: O „Obiedzie literackim” i jego kuchmistrzu. „Wiadomości Literackie” 1935 nr 19.

• W. Rzymowski: Napoleon III i Pius IX na „obiedzie literackim” Boya. „Kurier Poranny” 1935 nr 115.

• E.M. Schummer. „Dziennik Poznański” 1935 nr 31.

• J. Lorentowicz. „Nowa Książka” 1936 nr 1.

Go back to position

Obrachunki fredrowskie

• W. Charkiewicz: Fredro, Boy, Kucharski i Zagłoba. „Słowo” 1934 nr 309.

• E. Haecker: Boy o Fredrze. Marksistowska analiza literacka. „Naprzód” 1934 nr 273, przedruk: „Robotnik” 1934 nr 407.

• J. Koller: Fredro nieznany. „Dziennik Poznański” 1934 nr 295.

• J. Lorentowicz: Pogrom fredrologów. „Kurier Poranny” 1934 nr 320.

• A. Drogoszewski. „Nowa Książka” 1935 z. 5.

• P. Hulka-Laskowski: Obiady i obrachunki Boya-Żeleńskiego. „Tygodnik Ilustrowany” 1935 nr 2.

• J. Krzyżanowski: Atak na legendę fredrowską. „Ruch Literacki” 1935 nr 2.

• J. Parandowski. „Wiadomości Literackie” 1935 nr 2.

• A. Grzymała-Siedlecki: Pan Boy Jowialski. „Kurier Warszawski” 1938 nr 77 [dot. też: Marysieńka Sobieska].

• K. Czachowski: Nowy kult Fredry. W tegoż: Pod piórem. Kraków 1947.

• H. Markiewicz: Niedokończone obrachunki fredrowskie. „Kuźnica” 1949 nr 32.

• H. Markiewicz: Sprawa Fredry. „Kuźnica” 1949 nr 31.

• I.E. Rusek: Fredro Tadeusza Boya-Żeleńskiego. W: Uniwersalność komizmu. Warszawa 2015.

Go back to position

Nieco mitologii

• K. Czachowski: Dwa nowe tomy Boya. „Tygodnik Ilustrowany” 1935 nr 34 [dot. też: Romanse cieniów].

• K. Czachowski. „Nowa Książka” 1936 nr 1.

Go back to position

Romanse cieniów

• K. Czachowski: Dwa nowe tomy Boya. „Tygodnik Ilustrowany” 1935 nr 34 [dot. też: Nieco mitologii].

• J.E. Skiwski: Boy o teatrze. „Pion” 1935 nr 37.

Go back to position

Perfumy i krew

• W. Charkiewicz: Ex libris. „Słowo” 1936 nr 346.

• J. Koller. „Dziennik Poznański” 1936 nr 250.

• J. Lorentowicz. „Nowa Książka” 1936 z. 10.

Go back to position

Marysieńka Sobieska

• S. Skwarczyńska: Szkice i felietony. „Rocznik Literacki” 1937.

• H. Bartoszek-Zastawniakowa: Dookoła „Marysieńki Sobieskiej”. „Moja Przyjaciółka” 1938 nr 18.

• K. Bielańska: Marysieńka. „Bluszcz” 1938 nr 18.

• T. Breza: Sobieski w zbliżeniu. „Kurier Poranny” 1938 nr 64.

• O. Forst-Battaglia: Brązowanie Marysieńki. „Przegląd Powszechny” 1938 nr 3.

• A. Grzymała-Siedlecki: Pan Boy Jowialski. „Kurier Warszawski” 1938 nr 77 [dot. też: Obrachunki fredrowskie].

• A. Jesionowski: Korona i pantofelek. „Kultura” 1938 nr 16.

• E. Korzeniewska: Oceny i sprawozdania. „Życie Literackie” 1938 nr 2.

• S. Piasecki: Historia od strony alkowy. „Prosto z Mostu” 1938 nr 16.

• K. Piwarski: Kilka uwag o książce Boya „Marysieńka Sobieska”. „Wiadomości Historyczno-Dydaktyczne” 1938 z. 3, przedruk fragmentu „Prosto z Mostu” 1938 nr 52, polemika: [W. Weintraub] Quidam: Dookoła „Marysieńki Sobieskiej”. „Wiadomości Literackie” 1938 nr 40.

• T.B. Syga. „Czas” 1938 nr 57.

• M.J. Wielopolska: Króliki doświadczalne Boya. „Pion” 1938 nr 11.

• J. Kulczycka-Saloni. „Życie Literackie” 1947 nr 3/4.

• A. Stawar. „Odrodzenie” 1947 nr 48.

Zob. też Wywiady.

Go back to position

Krótkie spięcia

• H. Michalski: Szkice literackie. „Kultura” 1938 nr 8.

Go back to position

Murzyn zrobił

• W. Fallek. „Głos Poranny” 1939 nr 104 dod. „Ilustrowana Rewia Tygodniowa” nr 16.

• W. Hahn. „Nowa Książka” 1939 z. 5.

Go back to position

Reflektorem w mrok

• K. Husarski: Reflektor i serce. „Wiadomości Literackie” 1934 nr 38.

• J.E. Skiwski: Dyskusje. Boy w mundurku. „Pion” 1934 nr 24.

• W. Hahn. „Nowa Książka” 1935 nr 1.

Go back to position

Młoda Polska. Wybór poezji

• M. Jastrun: W kręgu legendy Młodej Polski. „Kuźnica” 1948 nr 43, polemika: [K.W. Zawodziński] K.W.Z.: Lekkomyślny osąd. „Arkona” 1948 nr 10-12.

• M. Piechal. „Odrodzenie” 1948 nr 29.

• J.E. Płomieński: Antologia polskiej poezji modernistycznej. „Ilustrowany Kurier Polski” 1949 nr 244.

• J. Starnawski: Kulisy opracowania przez Tadeusza Boya-Żeleńskiego tomu „Młoda Polska” w Bibliotece Narodowej (1939). „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica” 2005 t. 1 z. 7.

Go back to position

BIO

Works

Inne formy wydań

Adaptacje

telewizyjne

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Zawartość

Adaptacje

teatralne

Adaptacje

teatralne

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Zawartość

Przekłady

niemiecki

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Adaptacje

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Adaptacje

teatralne

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Adaptacje

radiowe

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Nagrody

Przekłady

francuski

niemiecki

rumuński

węgierski

Inne formy wydań

Zawartość

Zawartość

Inne formy wydań

Zawartość

Zawartość

Zawartość

Zawartość

Zawartość

Zawartość

Zawartość

Zawartość

Przekłady

niemiecki

Zawartość

Listy

Wybory tekstów w przekładach

francuski

Zawartość

Adaptacje i montaże utworów

Przekłady

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Inne formy wydań

Prace edytorskie

Analyses and reviews

Autor o sobie

Wywiady

Słowniki i bibliografie

Ogólne