Born on 12 January 1919 in Warsaw; son of the economist Aleksander Szczepański, who from 1919 to 1930 was consul of the Republic of Poland in the Kingdom of Serbs, Croats and Slovenes, Germany and the USA, and the poet and translator of Serbo-Croatian Maria née Znatowicz; nephew of the novelist Maria Kuncewiczowa↑. He spent his childhood abroad in the locations where his father worked: in Zagreb (to 1922), Bytom (to 1929) and Chicago (to 1930). After returning to Poland, he lived in Warsaw for a short time and attended the Stefan Batory Grammar School. In 1932, he and his family moved to Katowice, where he continued his education at the city's Adam Mickiewicz Grammar School. He completed his advanced secondary education in 1936 and then signed up for voluntary military training at the Officer Cadets' School of the Artillery Reservists in Włodzimierz Wołyński. He also did several months' line service in Bielsk. The following year, he began a degree in Oriental studies at the University of Warsaw (UW). He took up mountain climbing in 1938. Following the German invasion of Poland in 1939, he was involved in the September campaign as an officer cadet of the Sixth Infantry Division of the Krakow Army. He was captured by German forces near Rawa Ruska but escaped during the transportation of prisoners. During the German occupation, starting in autumn 1939, he lived in Krakow and worked as a labourer for the consumer goods cooperative Społem. He was involved in underground activities, joining the Union of Armed Struggle in 1939 and the Home Army (AK) in 1942. He studied philosophy in 1942/43 on secret university courses. He made his debut in 1943 in the underground monthly "Droga", using the pseudonym Roman Konarski, with the poem Po szarym niebie [...] (After the grey skies; issue no. 1). The following year, he published the prose piece Pamiętnik wojenny (War Diary; issues 3/4). From June 1943, he was second lieutenant (using the pseudonym Piotr) in the AK's partisan units around Włoszczowa and Radomsko in the Kielce region. From December 1944, he was in Goszyce, near Luborzyca (Krakow region), staying on the property of Zofia Kernowa, née Zawisza. After the end of the war, he lived in Krakow again and continued his Oriental studies degree at the city's Jagiellonian University (UJ). In 1946, he started collaborating with the Catholic weekly "Tygodnik Powszechny", publishing the short story Buty (Shoes) there in 1947 (no. 6). He considered this piece to be his debut proper as a prose writer. At the same time, he worked as a translator with the editors of "Głos Anglii" (1946-47), before becoming a tour guide at the Wawel Royal Castle (1947-48). He was awarded a master of philosophy degree in Oriental studies in 1947. He subsequently spent a brief period as a volunteer research assistant at UJ. That year he married Danuta Wolska. He joined the Polish Writers' Trade Union (ZZLP) in 1948, which the following year became the Polish Writers' Union (ZLP). From 1949 to 1953, when the title was taken over by the pro-government PAX Association, he was a member of the editorial board of the Catholic weekly "Tygodnik Powszechny", where his contributions between 1950 and 1953 included the regular film review column Na ekranie (On Screen; using the by-line JJS). Following the periodical's revival under its old editorial team in December 1956, he became a regular contributor (signing off some pieces as Ali and JJS; from 1958 to 1959 he revived his film review column Na ekranie, while in 1962-63 he had the regular column Podróż na wschód [Journey to the East], and from 1966 to 1980 the regular column. Film). From the late 1940s, he was also active as a translator, mainly from English. From 1953, he worked as a technical editor for Polish Music Publishers (Polskie Wydawnictwo Muzyczne), while from 1959 to 1966 he was literary director of the Groteska Puppet Theatre in Krakow. He remained active as a prose writer, wrote film scripts (some of which were not produced, including pieces based on Stanisław Lem's prose) and worked as a translator. He went on numerous international trips, writing up his experiences as reportage pieces published as books. He visited locations including France (1957; on a Ministry of Culture and Arts grant); the USA (1958; as a participant of an international symposium at Harvard University); Spitsbergen, Norway (1959; as part of a polar expedition); and Italy and France again (1960). He also sailed to the Persian Gulf and India (1961), East and Southern Africa (1963/64) and South America (1967). He visited the US again in 1969 as a fellow of the International Writing Program, University of Iowa, and also travelled to the USSR (1970) and Greece (1975). He published texts in periodicals including "Życie Literackie" (intermittently 1957-71) and "Twórczość" (intermittently 1962-83). He was twice awarded the prize of the Polish Filmmakers Association, in 1971 and 1975, for the best publication on the National and International Short Film Festival in Krakow (both pieces were published in "Tygodnik Powszechny"). In 1975, he signed the Memorandum of 59 (Memoriał 59), which protested against changes to the Constitution of the People's Republic of Poland. He was subsequently given a two-year ban from publishing any texts. He joined the Polish PEN Club, also serving on its Board, in 1976. His articles appeared in the periodical "PPN" in 1977, 1979 and 1980, which was published outside the reach of state censorship. The pieces were not accompanied by an author's name but were signed by Zespół Problemowy Polskiego Porozumienia Niepodległościowego (Problem-oriented Team of the Polish League for Independence – PPN). In 1978, he signed the manifesto of the Society for Scientific Courses (Towarzystwo Kursów Naukowych – TKN) and became involved in its activities. That year, he was awarded a lifetime achievement award by the A. Jurzykowski Foundation in New York. He joined the Executive Board of the Polish Writers' Union in 1978, becoming its chair in 1980. In 1980, he signed the Appeal of 64 intellectuals, writers and journalists that was addressed to the communist authorities, imploring them to enter into dialogue with the striking dockyard workers. In December 1981, he was a member of the organizing committee of the Congress of Polish Culture in Warsaw. Following the imposition of martial law on 13 December, he was involved in the underground activities of the ZLP, likewise after the formal dissolution of the Union in 1983. He was the recipient of numerous literary awards and honours, including the Johann Gottfried Herder prize (1982) awarded by the University of Vienna and the 1987 Aleksander Bocheński prize. He continued to travel abroad, including visits to Mexico in 1981 and the USA in 1987. He published further prose pieces, articles and reviews in independent journals, including "Miesięcznik Małopolski" (1984-85 and 1988-89; also as: A.; Piotr Kowalski; Wojciech Klem) and "Kultura Niezależna" (1985-89; also as J. Pawłowski). In 1989, he was involved in the Round Table negotiations, representing the Solidarity-based opposition. He initiated and co-founded the Polish Writers' Association (SPP), serving as its first president having been elected at its founding congress in May 1989. He was made honorary president in 1990. He continued to collaborate with "Tygodnik Powszechny", while also publishing in "Tygodnik Solidarność" (1989), "Dekada Literacka" (1990-91) and "Odra" (1990-1992); he was also a member of the Board of the periodical "NaGłos" (1990-97) and the Areopagus of the literary weekly "Tygodnik Literacki" (1990-91). In 1991, he travelled to the US and Nepal. He became a member of the Arts Section of the Polish Academy of Arts and Sciences (PAU) in Krakow. That year he received the prize of the Krakow Voivode for culture and the arts, while in 1995 he was awarded the Władysław S. Reymont Prize by the Board of the Polish Craft Union in association with the Polish Writers' Association (SPP) and the Polish Writers' Union (ZLP). In 2001, he received the J. Parandowski prize of the Polish PEN Club, the City of Krakow prize for culture and the arts, and the S.B. Linde Literary Prize of the Partner Cities Göttingen and Torun. He was the recipient of several honours, including the Home Army Cross, awarded by the Polish government in exile in London, and the Knight's Cross (1974) and the Commanders' Cross (1997) of the Order of Polonia Restituta. He died on 20 February 2003 in Krakow and is buried at Tyniec parish cemetery.


1. Ludzie ognia i stali. Scenariusz filmu dokumentalnego. Reżyseria: A. Świdwiński. Ekranizacja 1947.

2. Polska jesień. [Powieść]. Powst. 1940-1949. Wyd. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1955, 349 s. Wyd. nast.: tamże: wyd. 2 1964, wyd. 3 1968, wyd. 4 1972, wyd. 5 1974, wyd. 6 1975, wyd. 7 1983; Wrocław: Siedmioróg 1995, tamże 1996; Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1998; wstęp i oprac. S. Zabierowski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich. Wydawnictwo 2015, CXXX, 392 s. Biblioteka Narodowa I, 324.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Polska jesień. [B.m.:] Cyfrant [b.r.], pliki w formatach: EPUB, MOBI; inne wyd.: Ossolineum 2015.
Pierwsza redakcja powieści powstała ok. 1940, zaginęła podczas powstania warszawskiego w 1944.


Nagroda ufundowana przez E. Hemingwaya w 1959.



Osudný podzim. [Przeł.] F. Nechvátal. Praha 1976.


Der polnische Herbst. [Przeł.] K. Staemmler. Frankfurt am Main 1983, wyd. 2 tamże 1984.



Adaptacja: S. Mioduszewski. Reżyseria: A. Pruski. Polskie Radio 1961.

3. Portki Odysa. Powieść. Warszawa: Czytelnik 1954, 235 s. Wyd. nast.: wyd. 2 tamże 1956; wyd. 3 Kraków: Wydawnictwo Literackie 1987.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Portki. Czyta: W. Michnikowski. [B.m.:] Zakład Nagrań i Wydawnictw Z[wiązku] N[iewidomych] [b.r.], w formacie MP3.
Wyd. jako dokument elektroniczny: Portki. [B.m.:] Cyfrant [b.r.], ebook w formatach: EPUB, MOBI.



Odüsszeusz a hegyekben. [Przeł.] I. Mészáros. Budapest 1961.

4. Buty i inne opowiadania. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1956, 270 s. Wyd. 2 tamże 1983.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Buty i inne opowiadania. [B.m.:] Cyfrant [b.r.], pliki w formatach: EPUB, MOBI.


Od autora [tylko w wyd. 1]. – Wszarz [por. poz. , przedruk zob. poz. ]; Dwie jesienie; Buty [przedruk zob. poz. ]; Koniec legendy; Sylwester w nowym domu; Za przełęczą; Błogosławione wody Lete [przedruk zob. poz. ].



opowiadania Koniec legendy pt.: Koniec legendy czyli sprawozdanie z dziejącej się przeszłości. Adaptacja i reżyseria: A. Bednarz. Polskie Radio 1981.

5. Pojedynek. Powieść. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1957, 207 s.

6. Tombakowy pierścionek i inne opowiadania. [Współautor:] B. Mańkowski. Warszawa: Czytelnik 1957, 224 s.


Sprzedane życie; Skorpion; Tombakowy pierścionek; Pod własną banderą.

7. Wolne miasto. Scenariusz filmowy. Reżyseria: S. Różewicz. Ekranizacja 1958.


Nagroda zespołowa I stopnia Ministra Obrony Narodowej w 1967 (także za scenariusz filmu Westerplatte zob. poz. ).

8. Dzień bohatera. [Opowiadania]. Warszawa: Czytelnik 1959, 157 s. Wyd. 2 tamże 1964.


Dzień bohatera; W głębinie; Knajpka przy torach; Gdzie nów zachodzi; Izaak; Rozprawa „Pod Dorszem; Okazja; Bojownicy.

9. Zatoka Białych Niedźwiedzi. [Reportaże]. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1960, 217 s. Wyd. 2 tamże 1964.

Relacja z pobytu polskiej wyprawy polarnej na Spitsbergenie w 1959.

10. Jadą goście, jadą. Scenariusz filmowy. Reżyseria: R. Drobaczyński. Ekranizacja 1962.

11. Motyl. [Opowiadania]. Warszawa: Czytelnik 1962, 317 s. Wyd. 2 tamże 1969.


Motyl; Czarny; Koncert; Siekierka; Yrraimph; Obca; Tylko najlepsi; Bombardier; Granica; Przeprowadzka; Stajnia na Celnej [por. poz. ].



Motylek. [Przeł.] V. Burič. Moskva 1967.


opowiadania Stajnia na Celnej: Árulás. [Przeł.] M. Bába. Budapest 1963.



opowiadania Yrraimph pt.: Przed wielką podróżą: Adaptacja: K. Burek. Reżyseria: Z. Kopalko. Polskie Radio 1970.

12. Do raju i z powrotem. Warszawa: Czytelnik 1964, 269 s. Przedruk zob. poz. .

Wrażenia z podróży na Bliski Wschód w 1961.



Przekład skrócony: V raj i obratno. [Przeł.:] È. Gessen, K. Starosiel'skaâ. Moskva 1967.

13. Czarne i białe. [Reportaże]. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1965, 281 s. Przedruk zob. poz. .

Reportaże z podróży do Afryki w 1963/1964.

14. Na melinę. Scenariusz filmu krótkometrażowego na podstawie opowiadania Wszarz. Reżyseria: S. Różewicz. Realizacja 1965. Emisja: Telewizja Polska 1981. Por. poz. .

Film zrealizowany w 1965 w ramach cyklu telewizyjnego Dzień ostatni – dzień pierwszy, został zatrzymany przez cenzurę i wyemitowany dopiero po 16 latach.

15. Ikar. Warszawa: Czytelnik 1966, 259 s. Wyd. nast. Gdańsk: Atext, Marabut 1996.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Ikar. Czyta: [K. Jasieński]. [B.m.:] Zakład Nagrań i Wydawnictw Z[wiązku] N[iewidomych] [b.r.], w formacie MP3.
Cz. 1 dylogii powieściowej o A. Berezowskim; cz. 2 zob. poz. .



Ikarus. [Przeł.] K. Staemmler. Frankfurt am Main 1980, wyd. nast. tamże 1988.

Wyd. łącznie z poz. pt. Ikar; Wyspa. Warszawa: Czytelnik 1977, 703 s. Wyd. nast. tamże 1982.

16. Stajnia na Salwatorze. Scenariusz filmowy według opowiadania Stajnia na Celnej. Reżyseria: P. Komorowski. Ekranizacja 1967. Por. poz. .

Pierwotny tytuł scenariusza: Nasze życie.
Scenopis filmu: P. Komorowski: Nasze życie. B.m.w. 1966, 110 s.

17. Westerplatte. Scenariusz filmowy. Reżyseria: S. Różewicz. Ekranizacja 1967. Druk fragmentów scenariusza: Życie Literackie 1967 nr 36 s. 1, 10.


Nagroda zespołowa I stopnia Ministra Kultury i Sztuki oraz Ministra Obrony Narodowej w 1967 (także za scenariusz filmu Wolne miasto zob. poz. ), nagroda krytyki filmowej Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich „Syrenka” w 1968, srebrny medal na Międzynarodowym Festiwalu Filmów w Moskwie w 1967.

18. Za przełęczą. Wybór opowiadań. Warszawa: Czytelnik 1967, 462 s. Wyd. 2 tamże 1986.


Zawiera z poz. : Motyl, Koncert; Obca; Przeprowadzka; Stajnia na Celnej, – z poz.: Knajpka przy torach; Gdzie nów zachodzi, – z poz. : Wszarz; Buty; Za przełęczą.

19. Wyspa. Warszawa: Czytelnik 1968, 342 s. Wyd. nast.: Gdańsk: Atext, Marabut 1996.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Wyspa. Czyta: K. Jasieński. [B.m.:] Zakład Nagrań i Wydawnictw Z[wiązku] N[iewidomych] [b.r.], w formacie MP3.
Cz. 2 dylogii powieściowej o powstańcu styczniowym, Antonim Berezowskim; cz. 1 zob. poz. .



Die Insel. [Przeł.] K. Staemmler. Frankfurt am Main 1980, wyd. nast. tamże 1988.

Wyd. łącznie z poz. pt. Ikar; Wyspa. Warszawa: Czytelnik 1977, 703 s. Wyd. nast. tamże 1982.

20. Kapitan. [Opowieść]. Powst. 1969. Wyd. Paryż: Libella 1986, 125 s. Wyd. nast.: Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza Stop* 1986; Kraków: Wydawnictwo Literackie 1996.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Kapitan. Czyta: W. Michnikowski. [B.m.:] Zakład Nagrań i Wydawnictw Z[wiązku] N[iewidomych] [b.r.], w formacie MP3.
Informacja o dacie powstania pod tekstem. Opowieść o kapitanie Witoldzie Górskim.

21. Szalony major. Scenariusz filmowy. Dialog 1969 nr 9 s. 17-83. Ekranizacja pt. Hubal. Reżyseria: B. Poręba 1973.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument audiowizualny pt.: Hubal. Warszawa: Grube Ryby; Filmoteka Narodowa [2011], 1 dysk optyczny (DVD).
J.J.Szczepański w proteście przeciwko zmianom w scenariuszu wycofał swoje nazwisko z czołówki filmu.

22. Świat wielu czasów. [Reportaże]. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1969, 332 s., 15 tab. Przedruk zob. poz. .

Reportaże z podróży do Ameryki Południowej w 1967.

23. Koniec westernu. [Reportaże]. Warszawa: Czytelnik 1971, 231 s.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Koniec westernu. [B.m.:] Cyfrant [b.r.], pliki w formatach: EPUB, MOBI.
Reportaże z podróży do Stanów Zjednoczonych Ameryki.

24. Opowiadania dawne i dawniejsze. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1973, 239 s.


Zawiera z poz. : Wszarz; Buty; Koniec legendy; Błogosławione wody Lete, – z poz. : Gdzie nów zachodzi; Knajpka przy torach, – nadto: Manekin; Sizal.

25. Rafa. [Opowiadania]. Warszawa: Czytelnik 1974, 217 s. Wyd. 2 tamże 1983.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument elektroniczny: Rafa. [B.m.:] Cyfrant [b.r.], pliki w formatach: EPUB, MOBI.


Nagroda w plebiscycie Radia Wolna Europa na najlepszą książkę wydaną w 1974.


Rafa; Biwaki [przedruk zob. poz. ]; Tapczan gestapowca [przedruk zob. poz.]; Biskup jedzie przez morze [przedruk zob. poz. ]; Trzy czerwone róże [przedruk zob. poz. ]; Łopata archeologa.

26. Agencja Rubikon. Dramat groteskowy w 2 aktach. Dialog 1975 nr 10 s. 5-25. Prapremiera: Reżyseria: S. Brejdygant. Warszawa, Teatr Nowy 1975. Przedruk zob. poz. .

27. Przed Nieznanym Trybunałem. [Szkice literackie]. Warszawa: Czytelnik 1975, 135 s. Wyd. nast.: wyd. 2 tamże 1980; Kraków: Wydawnictwo Literackie 1995, tamże: 1996, wyd. z podtytułem Lekcja literatury z Krzysztofem Zanussim 1997, toż: 1998, 2001.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Przed Nieznanym Trybunałem. Czyta: R. Nadrowski. [B.m.:] Zakład Nagrań i Wydawnictw Z[wiązku] N[iewidomych] [b.r.], w formacie MP3.


Nagroda im. M. Lepeckiego przyznana przez Polski PEN Club w 1976.


W służbie Wielkiego Armatora [o J. Conradzie; przedruk zob. poz. ]; Święty [M.M. Kolbe]; Piąty Anioł [Ch. Manson]; Maskarada na Oxford Street [dot. spotkania z buddystami w Londynie]; List do Juliana Stryjkowskiego [przedruk zob. poz. ]. – Wyd. z 1997 zawiera posłowie K. Zanussiego pt. Na marginesie książki Jana Józefa Szczepańskiego „Przed Nieznanym Trybunałem, s. 111-119.



Vor dem unbekannten Tribunal. 5 Essays. [Przeł.] K. Staemmler. Frankfurt am Main 1979.

Wyd. łącznie z poz. pt. Przed Nieznanym Trybunałem; Autograf. Warszawa: Czytelnik 1982, 225 s.

28. Kipu. [Nowele]. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1978, 121 s.


Kipu; Spotkania; Włóczęga z Zatoki Forkisa; Deszczowy popas; Karaluchy.

29. Autograf. [Opowiadania i dramat]. Warszawa: Czytelnik 1979, 138 s. Wyd. nast. łącznie z poz. pt. Przed Nieznanym Trybunałem; Autograf. Warszawa: Czytelnik 1982, 225 s. Por. poz. .


Nagroda miesięcznika „Odra” za 1980.


[Opowiadania:] Śpiewać ze szczęścia [por. poz. ]; Japońskie kwiaty; Autograf [przedruk zob. poz. ]; Raport końcowy; Obiady przy świecach [przedruk zob. poz. ]. – Agencja „Rubikon. Dramat groteskowy [poz. ].



opowiadania Autograf: Adaptacja i reżyseria: W. Markiewicz. Polskie Radio 1990.

30. Śpiewać ze szczęścia. Scenariusz widowiska telewizyjnego. Powst. 1980. Reżyseria: S. Szlachtycz. Telewizja Polska 1989. Por. poz. .

Emisja w 1980 zatrzymana przez cenzurę [inf.: A. Sulikowski: Nie można świata zostawić w spokoju. Lublin 1992].

31. Edukacja narodowa. [Szczecin:] SAW Szczecińska Agencja Wydawnicza im. Uniwersytetu Zachodnio–Pomorskiego* [1981].

Inf.: J. Kandziora, Z. Szymańska: Bez cenzury. Warszawa 1999.

32. From a Far Country. (Pope John Paul II) = Z dalekiego kraju. Papież Jan Paweł II. Scenariusz filmowy. [Współautorzy:] J.J. Szczepański i A. Kijowski, [współpraca:] K. Zanussi. Reżyseria: K. Zanussi. Ekranizacja (Wielka Brytania, Włochy) 1981.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument audiowizualny: Warszawa: WKM „Gość Niedzielny 2008, 1 dysk optyczny [oryginalna ścieżka dźwiękowa w języku angielskim, głos lektora w języku polskim].

Wyd. w języku włoskim w adaptacji: V. Levi: Da un paese lontano. Torino 1981, 176 s.


Przekł. polski pt. Z dalekiego kraju. Przeł. J. Kornecka-Kaczmarczyk. Wstęp: K. Zanussi. Posłowie: T. Sobolewski. Kraków: „M1993, 191 s.

33. Trzy podróże. [Reportaże]. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1981, 447 s.


Do raju i z powrotem [poz. ]; Czarne i białe [poz. ]; Świat wielu czasów [poz. ].

34. Trzy czerwone róże. [Opowiadanie]. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1982, 104 s. Zob. poz. .

35. Nasze nie nasze. [Reportaże]. Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak 1983, 111 s.

Reportaże z podróży do Grecji i Meksyku.

36. Porozumienie. [Opowiadanie]. Kraków: Miesięcznik Małopolski”* 1984, 7 s.

Autor podpisany: Piotr Kowalski.

37. Kadencja. [Kraków:] Oficyna Literacka* 1986, 329 s. Wyd. nast.: Warszawa: Oficyna Wydawnicza* 1986; Paryż: Libella 1988; Kraków: Społeczny Instytut Wydawniczy „Znak 1989; Warszawa: Bellona 2009.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Kadencja. Czyta: H. Drygalski. [B.m.:] Zakład Nagrań i Wydawnictw Z[wiązku] N[iewidomych] [b.r.], w formacie MP3.
Wspomnienia z lat 1980-1983 dotyczące historii zawieszenia i rozwiązania Związku Literatów Polskich.


Nagroda kulturalna „Solidarności” za rok 1987, Nagroda Polskiego PEN Clubu im. K. Pruszyńskiego w 1989 .

38. Ultima Thule. [Opowiadania]. Warszawa: Czytelnik 1987, 233 s.


Ultima Thule; W windzie; Argonauci; Nastawianie ostrości.

39. Maleńka encyklopedia totalizmu. Pierwodruk pt. Rekonwalescencja. [Felietony]. Tygodnik Solidarność 1989 nr 1-19. Wyd. osobne rozszerzone Kraków: Społeczny Instytut WydawniczyZnak1990, 77 s.

Pierwodruk podpisany: JJS.

40. Historyjki. [Opowiadania autobiograficzne]. Warszawa: Czytelnik 1990, 208 s.


O czym ta książka? [wstęp]. – Światy; Biedny Adaś; Sissy; Zegarmistrz; Biały mazur; Eisernes Kreutz; Pałac; Sąd; W drodze na urlop; Hokejka; Filance; Szczurek na włoskim froncie; Literatura na Krupniczej; Bukiet rektora; Pojedynek; Szermierze słowa; Wizyta na Long Island; Lunch w Faculty Club; Dom w górach; Odys; Podróże kształcą; Kuszenie; Imieniny Balewicza; Nikt; Książka telefoniczna; Ukryty skarb; Dwie prawdy; Cela w medresie; Sowiecki kożuch; Poeta w akcji; Happening; Tadzio; Sen odjazdu.

41. Życie za życie. Maksymilian Kolbe. Scenariusz filmowy. [Współautor i reżyser:] K. Zanussi. Ekranizacja (Polska, Niemcy) 1991.

Film zrealizowany w polskiej, niemieckiej i włoskiej wersji językowej [inf. wg strony internetowej:].

42. Mija dzień. [Opowiadania]. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1994, 155 s.

Inne formy wydań

Wyd. jako dokument dźwiękowy: Mija dzień. Czyta: H. Machalica. [B.m.:] Zakład Nagrań i Wydawnictw Z[wiązku] N[iewidomych] [b.r.], w formacie MP3.


Pamięć drzew; Za rękę; Mija dzień.



opowiadania Za rękę pt.: Alek. Adaptacja: L. Skuza. Reżyseria: P. Woldan. Telewizja Polska 1998.

43. Jeszcze nie wszystko. [Opowiadania]. Kraków: Baran i Suszczyński 1997, 218 s.


Rozstaje; Skarb; Bracia; Potrzebny Panu Bogu; Piąta pora roku; Nie masz pojęcia, jak to szybko leci; Szpital za miastem; Jeszcze nie wszystko; Rycerz Grzymała.

44. Wszyscy szukamy. [Szkice literackie i opowiadanie]. Warszawa: Biblioteka „Więzi 1998, 108 s.


Uwagi o górskiej śmierci; O winie [wykład wygłoszony w Sekcji Kultury Warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej]; Świętość w świecie współczesnym [prelekcja wygłoszona z okazji Tygodnia Kultury Chrześcijańskiej we Wrocławiu]; Cena słowa; Niepodległość wczoraj i dziś; W cieniu komety [opowiadanie]; List o nadziei. Do Adama Michnika.

45. Poprzez Milenium. Zbiór poezji lirycznej. Kielce: Biuro Parlamentarne 1999, 82 s.

Autor podpisany: Roman Konarski.

46. Dziennik. Powst. 1945-2001. Opieka red.: K. Lisowski. Odczytanie tekstu z rękopisu: M. Szczepański. Red.: A. Doboszewska. Konsultacja: H. Markiewicz (t. 1, 3), M. Wyka (t. 2-6). Przypisy: T. Fiałkowski (t. 1-2), M. Szczepański (t. 3-4), A. Mateja i M. Szczepański (t. 5-6). T. 1-6. Kraków: Wydawnictwo Literackie 2009-2019.

T. 1 [z podtytułem:] 1945-1956. 2009, 700 s., [8] s. tab.

T. 2 [ z podtytułem:] 1957-1963. 2011, 828 s., [16] s. tab.

T. 3 [z podtytułem:] 1964-1972. 2013, 818 s., [16] s. tab.

T. 4 [z podtytułem:] 1973-1980. 2015, 725 s., [16] s. tab.

T. 5 [z podtytułem:] 1981-1989. 2017, 891 s., [20] s. tab.

T. 6 [z podtytułem:] 1990-2001. 2019, 1044, [7] s., [20] k. tab.

47. Rozłogi. [Opowiadania]. Kraków: Wydawnictwo Literackie 2001, 90 s.


Posłaniec nr 51; Łuna za lasem; Johnny; Oswald, czyli Daniel; Rozłogi.

48. Obiady przy świecach. [Wybór opowiadań]. Edytor: E. Jasztal-Kowalska. Warszawa: Rosner & Wspólnicy 2004, 394 s.


Biwaki [poz. ]; Tapczan gestapowca [poz. ]; Wszarz [poz. ]; Buty [poz. ]; Trzy czerwone róże [poz. ]; Biskup jedzie przez morze [poz. ]; Obiady przy świecach [poz. ]; Autograf [poz. ]; Błogosławione wody Lete [poz. ]; W służbie Wielkiego Armatora [poz. ]; List do Juliana Strykowskiego [poz. ].


1. Korespondencja Jana Józefa Szczepańskiego z Andrzejem Sulikowskim. Powst. 1986-1996. Oprac. H. Woroniuk. Szczecin: Daniel Krzanowski 2018, 141 s.

Wybory utworów literackich w przekładach


Japanische Blumen. Erzählungen und Betrachtungen. [Wybór opowiadań i posłowie:] A. Sulikowski. Frankfurt am Main 1988.


1. B. Marshall: Chwała córy królewskiej. [Powieść]. Przedmowa: E. Dąbrowski. Warszawa: Instytut Wydawniczy „PAX" 1949, 238 s. Wyd. nast. tamże: wyd. 2 1951, wyd. 3 1953, wyd. 4 1955, wyd. 5 1969, wyd. 6 1995.
2. H. Waddell: Abelard i Heloiza. [Powieść]. Warszawa: Instytut Wydawniczy „PAX" 1955, 319 s.
Autor przekładu podpisany: Józef Janowski.
3. J. Hunt: Zdobycie Mount Everestu. [Reportaż]. Warszawa: Iskry 1956, 362 s.
4. G. Green: Koniec romansu. [Powieść]. Warszawa: Instytut Wydawniczy „PAX" 1957, 212 s. Wyd. nast.: Toruń: C&T 1999, 2000.
5. Przygody guru Paramarta i inne bajki indyjskie. Tłumaczył i oprac.: J. Szczepański. Warszawa: Nasza Księgarnia 1957, 123 s.
6. A. Huxley: Geniusz i bogini. [Powieść]. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1958, 163 s. Wyd. nast.: wyd. 2 Warszawa: Książka i Wiedza 1974; Kraków: Wydawnictwo Literackie 1993.
7. G. Apollinaire: Kubiści. Rozważania estetyczne. Przypisy: A. Kotula. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1959, 116 s. Wyd. 2 tamże 1967.
8. Bajki murzyńskie. [Przeł.:] W. Marokini i J. Szczepański. Kraków: Wydawnictwo Literackie 1959, 203 s.
9. J. Conrad: Smuga cienia. Wyznanie. [Powieść]. Red. i wstęp: Z. Najder. (Dzieła. T. 18). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1973, 142 s. Wyd. nast.: wyd. 2 tamże 1976; Katowice: Książnica 1989; z przypisami i bibliografią J. Pisowiczowej. Wrocław: Wydawnictwo Ossolineum 1994, 174 s. II, 9.

Wyd. łącznie z Ocalenie. Przeł. A. Zagórska; Korsarz. Przeł. E. Krasnowolska pt. Smuga cienia; Ocalenie; Korsarz. (Dzieła wybrane. T. 6). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1987, 685 s.

10. J. Conrad: Nostromo. [Powieść]. Przeł. J.J. Szczepański. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1981, 374 s. Wyd. nast. z posłowiem J.J. Szczepańskiego. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie 1994, 696 s.

Wyd. łącznie z Tajny agent. Przeł. A. Ginczanka pt. Nostromo; Tajny agent. (Dzieła wybrane. T. 3). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1987, 677 s.

Analyses and reviews

Questionnaires for IBL PAN 1966, 1979, 2001.


Myślane powoli. Rozm. T. Krzemień. W: T. Krzemień: Znajomi i nieznajomi. Warszawa 1977.
Pisarz i jego misja. Rozm. B. Rogatko. Życie Literackie 1981 nr 4.
Stwarzać sens istnienia. Rozm. K. Kania. Kierunki 1981 nr 16.
Sprzeciwiać się nicości. Rozm. W. Wiśniewski. Powst. 1982. Druk w: W. Wiśniewski: Lekcja polskiego. Warszawa 1993.
Słabość interesuje mnie bardziej niż heroizm. Rozm. M. Czermińska. W Drodze 1985 nr 4.
Śnił mi się dyktator bez butów. Rozm. J. Trznadel. W: J. Trznadel: Hańba domowa. Paryż 1986. Wyd. nast.: Warszawa 1986*, Warszawa 1987*, Lublin 1990, przekł. francuski: J’ai rêvé d’un dictateur déchaussé. W: J. Trznadel: La Honte. Des intellectuels polonais face au communisme. [Przeł.] M. Rodowicz-Heninger. Paris 1992.
Każdy ma swój podręczny Panteon. Rozm. K. Czerni. Res Publica 1989 nr 1.
Pomimo to... Rozm. H. Zaworska. Literatura 1989 nr 2.
Tak się dla mnie szczęśliwie złożyło. Rozm.: K. Chwin, S. Chwin. Tytuł 1993 nr 1.
Rozmowa na koniec wieku. Stanisław Lem, Jan Józef Szczepański. Rozm.: T. Fiałkowski, M. Okoński. Tygodnik Powszechny 1994 nr 8, przedruk Tygodnik Powszechny 2006 nr 15.
Rodzinne tropy. Rozm. K. Karwat. Śląsk 1996 nr 9.
Dziwność świata i tajemnica. Rozm. T. Fiałkowski. Tygodnik Powszechny 1999 nr 3.
Polska jesień – moja jesień. Rozm. K. Karwat. Śląsk 1999 nr 9.
Nauka o szkole Conrada. (Pisarze o adaptacjach). Rozm. Ł. Maciejewski. Kino 2000 nr 11.
Oddać sprawiedliwość. Rozmowa z Janem Józefem Szczepańskim. W: Salon literacki. Z polskimi pisarzami rozmawia G. Łęcka. Warszawa 2000.
W poszukiwaniu ziarenka prawdy. Rozm. Z. Baran. W: Z. Baran: Apokalipsa i nadzieja. Kraków 2000.
Przede wszystkim lęk. Rozm. K. Brodacki. Tygodnik Solidarność 2001 nr 7.
W siodle z „Bhagawadgitą. Rozm.: D. Zańko, J. Gowin, Ł. Tischner, S. Wilkanowicz. Znak 2003 nr 4 [dot. kontaktów J.J. Szczepańskiego ze środowiskiem „Znaku” i „Tygodnika Powszechnego”].

Słowniki i bibliografie

Słownik współczesnych pisarzy polskich. Seria 2. T. 2. Warszawa 1978 (F. Lichodziejewska).
A. Sulikowski: Kalendarium życia i twórczości Jana Józefa Szczepańskiego; Bibliografia [1947-1991]. W tegoż: „Nie można świata zostawić w spokoju. Lublin 1992.
Literatura polska XX wieku. Przewodnik encyklopedyczny. T. 2. Warszawa 2000 (W. Maciąg).
K. Biernacki. W: Encyklopedia Solidarności. Powst. [ostatnia aktualizacja] 2013 [on-line] [dostęp 24 lutego 2020]. Dostępny w Internecie:



K. Dybciak: Szczepański. [Przeł. na angielski] Ch. Cenkalska. Warszawa 1982, 80 s.
A. Sulikowski: „Nie można świata zostawić w spokoju. O twórczości Jana Józefa Szczepańskiego. Lublin 1992, 348 s.
Twórczość literacka i filmowa Jana Józefa Szczepańskiego. Pod red. S. Zabierowskiego. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 1995, 184 s. Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, 1537 [zawartość: A. Sulikowski: Wyjście w góry. Dwie postawy – Karol Wojtyła i Jan Józef Szczepański; S. Zabierowski: Klucze do Szczepańskiego; K. Krasuski: Z problematyki podmiotowości w pisarstwie Jana Józefa Szczepańskiego; B. Gontarz: Szczepański o swoim pokoleniu – rocznik 1920; A. Majka: Doświadczenie totalitarne w twórczości Jana Józefa Szczepańskiego; M. Krakowiak: Eseizacja prozy Szczepańskiego. Na podstawie zbiorów: Rafa, Przed Nieznanym Trybunałem, Autograf; S. Gawliński: Antypaństwowe książki Jana Józefa Szczepańskiego; A. Madej: Krwią spokojną krzepniemy w mur ...; J. Zajdel: Jan Józef Szczepański – inny widz; D. Wężowicz-Ziółkowska: Pewnego razu w Ameryce ...”. Mit Ameryki w twórczości Jana Józefa Szczepańskiego; A. Pethe: Jan Józef Szczepański w lekturze szkolnej; K. Krasuski: Legendy nie umierają. Interpretacja opowiadania Jana Józefa Szczepańskiego „Koniec legendy; M. Wiszniowska: Związki Jana Józefa Szczepańskiego z „Tygodnikiem Powszechnym].
B. Gontarz: Pisarz i historia. O twórczości Jana Józefa Szczepańskiego. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 2001, 176 s.
O Janie Józefie Szczepańskim wspomnienia i szkice. Pod red. B. Gontarz. Katowice: Biblioteka Śląska 2003, 130 s. [zawartość: Cz. 1. Wspomnienia: Z. Najder: Jan; A. Sulikowski: Podejście na Kopieniec. – Cz. 2. Szkice: M. Krakowiak: Jan Józef Szczepański i śmierć; B. Gontarz: Śląskie wątki w autobiograficznej przestrzeni dzieciństwa i młodości Jana Józefa Szczepańskiego; S. Zabierowski: W kręgu „Polskiej jesieni” Jana Józefa Szczepańskiego; A. Konka: Debiut plastyczny, czyli o tym, dlaczego Jan Józef Szczepański nie został malarzem; A. Dębska-Kossakowska: Nauczyli mnie patrzeć”. Impresjonizm w twórczości Jana Józefa Szczepańskiego; J. Zajdel: Zmagania z pozorami. Jan Józef Szczepański o filmach polskich].
A. Werner: Wysoko, nie na palcach. O pisarstwie Jana Józefa Szczepańskiego. Kraków: Wydawnictwo Literackie 2003, 170 s.
A. Sulikowski: Jan Józef Szczepański. Studia i wspomnienia. Szczecin: Wydawnictwo Print Group Daniel Krzanowski 2005, 243 s. Z Prac Zakładu Teorii Literatury Instytutu Filologii Polskiej Uniwersytetu Szczecińskiego [zawartość: I. Studia: J.J. Szczepański i Niemcy; Problematyka górska w twórczości Jana Józefa Szczepańskiego; Wyście w góry; Dwie postawy – Karol Wojtyła i Jan Józef Szczepański. – II. Wspomnienia: Fotografie Jana Józefa Szczepańskiego; Podejście pod Kopieniec; Pogrzeb Dadeja. – Kalendarium życia i twórczości Jana Józefa Szczepańskiego].
A. Dębska-Kossakowska: Jan Józef Szczepański, Gustaw Herling-Grudziński wobec sztuki. Warszawa: Neriton 2009, 169 s.


Z. Najder: O twórczości Jana Józefa Szczepańskiego. „Twórczość 1958 nr 3.
Z. Pędziński: Demiurg w stanie spoczynku. Kamena 1958 nr 21.
W. Maciąg: Jan Szczepański. W: 16 pytań. Kraków 1961.
A. Szczypiorski: W świecie prób etycznych. Odra 1975 nr 1.
M. Janion: Legenda i antylegenda wojny. W: Literatura wobec wojny i okupacji. Wrocław 1976, przedruk w tejże: Płacz generała. Warszawa 1998.
M. Janion: Wojna i forma. W: Literatura wobec wojny i okupacji. Wrocław 1976.
D. Scholze: Zwei Traditionsverhaltnisse in der polnischen Kriegsprosa: Wojciech Żukrowski i Jan Józef Szczepański. Zeitschrift für Slavistik, Berlin 1977 nr 6.
M. Sprusiński: Ikar” i łuna wypełnienia [dot.: Ikar]; Opowiadania bardzo dawne [dot.: Opowiadania dawne i dawniejsze; Wyspa; Rafa]. W tegoż: Między prawdą i zmyśleniem. Kraków 1978.
W.P. Szymański: Łakomstwo” świata. (O twórczości Jana Józefa Szczepańskiego). Tygodnik Powszechny 1978 nr 40-41, przedruk w tegoż: Ostatni romans. Kraków 1991.
K. Dybciak: Pisarz pokolenia spełnionej Apokalipsy. W tegoż: Gry i katastrofy. Warszawa 1980.
T. Błażejewski: Mission impossible, czyli pokazywanie labiryntu. Odgłosy 1981 nr 11.
T. Drewnowski: Aneks do „Raportu końcowego. Pismo 1981 nr 2.
S. Lem: O Janie Józefie Szczepańskim. „Odra 1981 nr 3.
T. Błażejewski: Moralizować skutecznie. (O prozie Jana Józefa Szczepańskiego). Prace Polonistyczne Seria 38: 1982, przedruk w tegoż: Literatura jak literatura. Łódź 1987.
T. Błażejewski, H.G. Herrmann: Das literarische Werk von Jan Józef Szczepański. W: Beiträge zur Slavistik. T. 5. Frankfurt am Main 1982.
K. Dybciak: Rozumne podróżowanie Jana Józefa Szczepańskiego. „Tygodnik Powszechny 1982 nr 31.
A. Marzec: W poszukiwaniu prawd i wartości. (O prozie Jana Józefa Szczepańskiego). Życie Literackie 1982 nr 42, przedruk w: Lektury licealisty. Wrocław 1986.
B. Kazimierczyk: Oścień sumienia. Miesięcznik Literacki 1984 nr 4.
A. Michnik: Szlak Conrada. W tegoż: Z dziejów honoru w Polsce. Paryż 1985, wyd. nast. Warszawa * 1985.
M. Czermińska: Wzlecieć ponad siebie. W tejże: Autobiografia i powieść, czyli pisarz i jego postacie. Gdańsk 1987.
L.K. Nagy: Burzenie literackich mitów narodowych w powieściach Jana Józefa Szczepańskiego. Slavica”, Debrecen 1991 t. 25.
S. Zabierowski: Jan Józef. Szczepański. W tegoż: Dziedzictwo Conrada w literaturze polskiej. Kraków 1992.
S. Zabierowski: Jana Józefa Szczepańskiego rozrachunki inteligenckie. Tytuł 1994 nr 2.
A. Werner: Jan Józef Szczepański – sporny, bezsporny. W: Sporne postaci polskiej literatury współczesnej. Kontynuacje. Warszawa 1996.
B. Gontarz: Jana Józefa Szczepańskiego polemiki z socrealizmem. W: Realizm socjalistyczny w Polsce z perspektywy 50 lat. Katowice 2001.
A. Werner: Spotkanie. W: Maski współczesności. Warszawa 2001 [dot. także Cz. Miłosza].
K. Ćwikliński: Nagroda Miast Partnerskich Torunia i Getyngi im. Samuela Bogumiła Lindego 2001. Toruń 2002 [tu sylwetka laureata – J.J.Szczepańskiego].
S. Gawliński: Antypaństwowe” książki Jana Józefa Szczepańskiego. W tegoż: Pisma i postawy. Kraków 2002.
M. Kubik: Jan Józef Szczepański, czyli odwaga staniała; Z. Najder: O Janie Józefie Szczepańskim pisarzu niezastąpionym; A. Nasiłowska: Czy Jan Józef Szczepański jest pisarzem historycznym? Gazeta Uniwersytecka 2002 nr 7.
A. Sulikowski: Laudacja z okazji przyznania Janowi Józefowi Szczepańskiemu nagrody im. Bogumiła Samuela Lindego. Odra 2002 nr 12.
A. Ślesińska: Czas egzystencji. Bohater w świecie opowiadań Jana Józefa Szczepańskiego. Acta Universitatis Nicolai Copernici. Nauki Humanistyczno-Społeczne. Filologia Polska 2002 z. 57.
A.J. Dąbrowski: Najwytrwalszy spadkobierca Conrada. Nowy Dziennik”, Nowy Jork 2003 nr z 28 II dod. Przegląd Polski.
W. Gałuszko „Szatan: Ppor. [Podporucznik] „Piotr” – Jan Józef Szczepański. Głos Włoszczowy 2003 nr 6 [dot. udziału J.J. Szczepańskiego w II wojnie światowej na Ziemi Włoszczowskiej].
J. Hennelowa: Wypisy z Jana Józefa. Wspomnienie o Janie Józefie Szczepańskim Znak 2003 nr 8.
J. Pilch: Prezes Jan Józef. „Polityka2003 nr 9 [wspomnienie pośmiertne].
Pożegnanie Jana Józefa Szczepańskiego. „Tygodnik Powszechny2003 nr 9 [zawartość: J. Bocheński: Moralny sens i rzetelność; T. Chrzanowski: Był tu przed chwilą...; J. Hartwig: Nasz prezes, przedruk w tejże: Wybrańcy losu. Warszawa 2006; J. Jarzębski: Odpowiedzialność; S. Lem: Przyjaciel; Cz. Miłosz: Nieugięty; S. Rodziński: Patrzeć dalej...; E. Szumańska: Przyjaźń w słońcu; J. Woźniakowski: Potok].
R. Radłowska: To był piękny, dobry świat. Jan Józef Szczepański. 1919-2003. Gazeta Wyborcza 2003 nr 50 dod. Kraków.
A. Tatarkiewicz: Wakacje w Kasince. Twórczość 2003 nr 5.
J. Trznadel: Jan Józef Szczepański. Wspomnienie. Tygodnik Solidarność 2003 nr 10.
S. Zabierowski: Pożegnanie pisarza. Śląsk 2003 nr 3 [wspomnienie pośmiertne].
A. Sulikowski: Pogrzeb Dadeja. Przegląd Powszechny 2004 nr 11.
A. Dębska-Kossakowska: Jana Józefa Szczepańskiego traktat o sztuce. Przegląd Humanistyczny 2005 nr 2.
A. Dębska-Kossakowska: Koncepcja twórcy Jana Józefa Szczepańskiego. W: Przestrzeń sztuki: obrazy – słowa – komentarze. Katowice 2005.
A. Sulikowski: Fotografie Jana Józefa Szczepańskiego. W: Epoka przemian. Rzeszów 2005 , przedruk w: A. Sulikowski: Jan Józef Szczepański. Szczecin 2005.
A. Sulikowski: Problematyka górska w twórczości Jana Józefa Szczepańskiego. W: Góry i góralszczyzna w dziejach i kulturze pogranicza polsko-słowackiego. (Podhale, Spisz, Orawa, Gorce, Pieniny). Literatura i język. Nowy Targ 2005.
W.P. Szymański: Dwa listy – dwa pokolenia. Arcana 2005 nr 1/2 [dot. J.J. Szczepańskiego i Z. Jastrzębskiego].
T. Drewnowski: Sam przed nieznanym trybunałem. W tegoż: Porachunki z XX wiekiem. Kraków 2006.
A. Szymańska: Wątek nadziei w twórczości Jana Józefa Szczepańskiego. Acta Universitatis Nicolai Copernici. Nauki Humanistyczno-Społeczne. Filologia Polska 2006 z. 63.
S. Zabierowski: Wojna i pamięć. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 2006, 330 s. Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, 2376 [dot. J.J. Szczepańskiego].
L. Smykowska-Karaś: ...Moje zielone sztachety!... Jan Józef Szczepański we wspomnieniach katowickich przyjaciół. Śląsk 2008 nr 3.
P. Augustyniak: Pasierbowie Europy. Przegląd Polityczny 2009 nr 97/98 [refleksje o J.J. Szczepańskim, zamieszczone w autorskiej rubryce „Fenomenologia ducha polskiego”, inspirowanej notatkami Nietzschego o polskości].
T. Fiałkowski: Kronikarz wielkiej zmiany. O Janie Józefie Szczepańskim. Tygodnik Powszechny 2009 nr 1/2.
M. Nowakowski: Nie dał im nawet pół palca. [Wywiad]. Rozm. K. Świątek. Tygodnik Solidarność 2011 nr 19 [dot. J.J. Szczepańskiego].
J. Woźniakowski: Jan Józef Szczepański (1919-2003). W tegoż: Pisma wybrane. T. 6. Po mieczu i po kądzieli; Świadectwa i wspomnienia; Pożegnania. Kraków 2011.
A. Rutka: Deutsche und polonische Tabubrüche. Zur Kriegsprosa von Franz Fühmann und Jan Józef Szczepański. Orbis Linguarum. Legnickie rozprawy filologiczne 2012 vol. 38.
S. Rogala: Opowiadania Jana Józefa Szczepańskiego zapisem doświadczeń pokolenia pisarza . Zeszyty Naukowe Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej we Włocławku. Rozprawy Humanistyczne 2013 t. 14.
A. Dębska-Kossakowska: Jan Józef Szczepański, Tadeusz Brzozowski i sens sztuki. W: Zobaczyć sens. Szkice o malarstwie, literaturze i życiu. Katowice 2014.
S. Gawliński: Poetyka nostalgii w późnej twórczości Jana Józefa Szczepańskiego. Konteksty Kultury 2014 [nr] 11 z. 1/2, przedruk w: W ogrodzie świata. Profesorowi Aleksandrowi Fiutowi na siedemdziesiąte urodziny. Kraków 2015.
B. Gontarz: Dom jako sens (w zapisach Jana Józefa Szczepańskiego). W: Zobaczyć sens. Studia o malarstwie, literaturze i życiu. Katowice 2014.
E. Jogałła: Dwór w Goszycach, Zofia Zawisza-Kernowa i dzieje przyjaźni Szczepańskich i Turowiczów. Konteksty Kultury 2014 [nr] 11 z. 1/2.
A. Dębska-Kossakowska: Jan Józef Szczepański, Tadeusz Brzozowski. Klematis 2015 nr 1/2.
B. Fride: Strach przed wysiłkiem i bólem zmiany skóry”. Jan Józef Szczepański postkolonialny? W: Białe maski/szare twarze. Ciało, pamięć, performatywność w perspektywie postzależnościowej. Kraków 2015.
M. Pacukiewicz: Climbing with Conrad. Jan Józef Szczepański's mountaineering stories. [Przeł.] R.E. Pypłacz. Yearbook of Conrad Studies”, Kraków 2015 vol. 10 [dot. wątków alpinistycznych i marynistycznych]; toż [on-line] [dostęp 24 lutego 2020]. Dostępny w Internecie:
A. Dębska-Kossakowska: Niepokoje amerykańskie Jana Józefa Szczepańskiego. W: Literatura polska obu Ameryk. Katowice 2016.
S. Sterna-Wachowiak: Jan Józef Szczepański o powinnościach pisarza. Akcent 2016 nr 1.
A. Markowska: Kto chce pamięta o pisarzu? Jan Józef Szczepański i Katowice. artPAPIER [on-line] 2017 nr 10 (322) [dostęp 24 lutego 2020]. Dostępny w Internecie:
A. Markowska: Mnogość ról i spójność postawy Jana Józefa Szczepańskiego. W: Ja” w przestrzeniach aksjologicznych. Z problematyki podmiotowości w literaturze XIX-XXI wieku. Katowice 2017.
A. Niewdana: Sprawczość, przemijanie i poszukiwanie sensu w twórczości Jana Józefa Szczepańskiego. Sensus Historiae. Studia interdyscyplinarne 2018 [nr] 3.
S. Sterna-Wachowiak: Sceny z życia codziennego artystów. Jan Józef Szczepański. Podgląd 2018 nr 1 [dot. wydarzeń z udziałem J.J. Szczepańskiego z 16 III 1985, 29 IX 1993, 20 IX 1993; nadto wspomnienie o obchodach 10 rocznicy śmierci pisarza 28 IX 2013].
S. Gawliński: Nostalgia w późnej twórczości Jana Józefa Szczepańskiego. W tegoż: Nomadyzm po polsku. Szkice o literaturze współczesnej. Kraków 2019.
M. Orski: Wyklęci” i „zarażeni. Odra 2019 nr 5 [dot. motywu żołnierzy wyklętych w twórczości J.J. Szczepańskiego].
S. Zabierowski: Korespondencja Jana Józefa Szczepańskiego. Ruch Literacki 2019 z. 3.
A. Niewdana: Jan Józef Szczepański. Listy od czytelników. artPAPIER” [on-line] 2020 nr 22 (406) [dostęp 29 lipca 2021]. Dostępny w Internecie:

Polska jesień

W. Maciąg: Wrzesień w oczach prostego żołnierza. Życie Literackie 1955 nr 27, polemika: Z. Starowieyska-Morstinowa: W dżungli teraźniejszości. Życie Literackie 1955 nr 38; W. Maciąg. Tamże.
S. Lichański: Losy Pawła Stroczyńskiego. W tegoż: Literatura i krytyka. Warszawa 1956.
Z. Pędziński: Inteligent a sprawa polska. W tegoż: Dalecy i bliscy. Poznań 1957 [dot. także: Portki Odysa].
J. Błoński: Polak – jakim go widzą, jakim siebie marzy. W: W kręgu literatury Polski Ludowej. Kraków 1975, przedruk w tegoż: Odmarsz. Kraków 1978, Kilka myśli co nienowe. Kraków 1985.
A. Marzec: Wrzesień bez maski. (Jan Józef Szczepański: Polska jesień). W tejże: Od Schulza do Myśliwskiego. Warszawa 1988.
M. Orski: Jak się bić? Przegląd Powszechny 1988 nr 9.
S. Zabierowski: Nad pierwszą wersją „Polskiej jesieni. W: Z problemów literatury i kultury XX wieku. Katowice 2000.
A. Nasiłowska: Polska jesień po latach. Akcent 2014 nr 1.
K. Kuroczka: Samotna walka Szczepańskiego. Śląsk 2016 nr 8.

Portki Odysa

A. Morawska. Tygodnik Powszechny 1954 nr 44, polemika: Z. Lichniak: Sabała zaplątany we współczesność. Dziś i Jutro 1954 nr 47, przedruk w tegoż: Raptularz literacki. Warszawa 1957, A. Morawska: O prawo do analizy. Tygodnik Powszechny 1954 nr 51.
S. Morawski: Odys z Kopieńca, czyli o wsi współczesnej. Nowa Kultura 1954 nr 43.
Z. Pędziński: Inteligent a sprawa polska. W tegoż: Dalecy i bliscy. Poznań 1957 [dot. także: Polska jesień].
K. Zabierowska: „Portki Odysa” Jana Józefa Szczepańskiego w oczach językoznawcy. Prace Językoznawcze 1998 nr 25.


[K. Wyka] kjw: Zarażeni śmiercią. Odrodzenie 1947 nr 7, przedruk w tegoż: Pogranicze powieści. Wyd. 2. Warszawa 1974, polemika: J.J. Szczepański: I co dalej; J. Turowicz: Spór o „Buty. Tygodnik Powszechny 1947 nr 10.
J. Błoński: Los podchorążego. Przegląd Kulturalny 1957 nr 18.
W. Maciąg: Wsparty na mgławicach. Życie Literackie 1957 nr 12.
J. Susuł: Buty” Szczepańskiego. Tygodnik Powszechny 1957 nr 12.
J. Ursyn: Buty. Kultura”, Paryż 1957 nr 5.
J. Przyboś: Opowiadania Jana Józefa Szczepańskiego. Przegląd Kulturalny 1958 nr 5.
J. Narbutt: Remanent polemiczny, polemika: W. Woroszylski: Błędy w remanencie, czyli polemika z polemiką. Zapis”* 1977 nr 4.


T. Bujnicki: Pojedynek z faszyzmem. Życie Literackie 1958 nr 16.
J.J. Lipski: Kostium i abstrakcja. Nowa Kultura 1958 nr 13.
W. Szymański: Pojedynek „na niby. Znak 1958 nr 4.
T. Błażejewski: Pseudoegzotyczna parabola. W tegoż: Historiozofia retoryczna. Łódź 2002.
J. Smulski: O „Pojedynku” Jana Józefa Szczepańskiego. W tegoż: Od Szczecina do... Października. Toruń 2002.

Dzień bohatera

L. Elektorowicz: A story-teller. Życie Literackie 1959 nr 48.
Z. Kubikowski: Bohaterowie i złodzieje. Odra 1959 nr 43.
J. Błoński: Wyprzedaż bohaterstwa. Przegląd Kulturalny 1960 nr 2.
T. Łubieński: Nowa książka Jana Józefa Szczepańskiego. Twórczość 1960 nr 1.

Zatoka Białych Niedźwiedzi

Z. Starowieyska-Morstinowa: Foki, lodowce i człowiek. Tygodnik Powszechny 1960 nr 46.
T. Burek: Podróż bez romantyzmu. Twórczość 1961 nr 3.
J. Kwiatkowski: Dobra robota. Życie Literackie 1961 nr 7.
R. Winnicki: Północ – to moja fabuła”. Polarne epifanie Jana Józefa Szczepańskiego i Mariusza Wilka. Białostockie Studia Literaturoznawcze 2011 t. 2.


T. Burek: Prawdziwsza niż kiedykolwiek. Współczesność 1963 nr 12.
W. Maciąg: Sprawa bohatera. Życie Literackie 1963 nr 20.
J. Preger: Rehabilitacja uczuć. Twórczość 1963 nr 8.

Do raju i z powrotem

J. Doliński: Rejsy i podróże. Życie Literackie 1964 nr 33.
M. Skwarnicki: Europejczyk na „Ojcowie. Znak 1964 nr 10.
J. Susuł: Podróżowanie Szczepańskiego. Tygodnik Powszechny 1964 nr 26.

Czarne i białe

M. Skwarnicki. Tygodnik Powszechny 1965 nr 42.
J. Doliński: Afrykanie są wśród nas. Życie Literackie 1966 nr 12.
J. Preger: Konieczność rozumienia. Twórczość 1966 nr 8.


M. Skwarnicki: Powieść – historia – mity. Znak 1966 nr 12.
J. Błoński: Ikar a sprawa polska. (Pocztówki krytyczne). Życie Literackie 1967 nr 17.
J. Kwiatkowski: Psychoanaliza zamachu. W: Proza, poezja.1966. Warszawa 1967.
K. Mętrak: Ikar zamachowcem. Twórczość 1967 nr 3.
T. Żółciński: Niedoszły carobójca. Więź 1967 nr 2.
J. Susuł: Ikar”, „Wyspa” i sprawy smutne. Tygodnik Powszechny 1968 nr 38.
P. Kądziela: Polak sumienny. Więź 1983 nr 2 [dot. także: Wyspa].
A. Łopata: Z pokolenia wydziedziczonych Ikarów – wokół interpretacji historii i mitu, technik narracyjnych oraz konstrukcji czasu w opowiadaniach „Ikar” i „Wyspa. W: Nowela – opowiadanie (ewolucja gatunku). Kielce 1994.
A. Ślesińska: Nieudany wzlot. Problematyka inicjacyjna w dylogii Jana Józefa Szczepańskiego. „Ikar”, „Wyspa ”. W: Z problemów prozy. Powieść inicjacyjna. Toruń 2003.


T. Burek: Wyspa nieszczęścia. Twórczość 1968 nr 9.
J. Kwiatkowski: Sam. Życie Literackie 1968 nr 33.
W. Maciąg: Dziecko w labiryncie historii. Nowe Książki 1968 nr 22.
J. Susuł: Ikar”, „Wyspa” i sprawy smutne. Tygodnik Powszechny 1968 nr 38.
B. Zadura: Skazany Berezowski. Kultura 1968 nr 40, przedruk w tegoż: Radość czytania. Lublin 1980.
B.J. Ziątek: Skazany za młodu. Miesięcznik Literacki 1969 nr 8.
T.J. Żółciński: Samotny wobec historii. Więź 1969 nr 4.
P. Kądziela: Polak sumienny. Więź 1983 nr 2 [dot. także: Ikar].
J. Pieszczachowicz: Ikar anielski i tragiczny. W tegoż: Na widnokręgu historii. Kraków 1988.
A. Łopata: Z pokolenia wydziedziczonych Ikarów – wokół interpretacji historii i mitu, technik narracyjnych oraz konstrukcji czasu w opowiadaniach „Ikar” i „Wyspa. W: Nowela – opowiadanie (ewolucja gatunku). Kielce 1994.
A. Ślesińska: Nieudany wzlot. Problematyka inicjacyjna w dylogii Jana Józefa Szczepańskiego. „Ikar”, „Wyspa ”. W: Z problemów prozy. Powieść inicjacyjna. Toruń 2003.


W. Gardocki: Dzieje wydawnicze i recepcja „ Kapitana” Jana Józefa Szczepańskiego. W: Sztuka czytania między wierszami”. Cenzura w komunikacji literackiej w Polsce w latach 1965-1989. Warszawa 2016.
[B. Rogatko] Quidam: W obronie każdego z nas. Miesięcznik Małopolski”* 1986 nr 14.
M. Zarębski: Wszechwładna ponurość. Archipelag”, Berlin Zachodni 1986 nr 6.

Świat wielu czasów

J. Hennelowa: Kontemplując obcość. Tygodnik Powszechny 1969 nr 48.
Z. Kwiatkowski: Odpowiedź Latynosów. Życie Literackie 1969 nr 39.
H. Zaworska: „Odgadywanie obcości. Twórczość 1970 nr 3.

Koniec westernu

I. Maciejewska. Odra 1972 nr 6.
A. Szczypiorski: Czy tylko koniec westernu? Literatura 1972 nr 6.
J. Wegner: Gloria victis Indianom. Tygodnik Kulturalny 1972 nr 21.
W. Żukrowski: Koniec westernu. Nowe Książki 1972 nr 8, przedruk w tegoż: W głębi zwierciadła. Warszawa 1973.
J. Kaźmierczak: The dispassionate pilgrim. Jan Józef Szczepański, the University of Iowa International Writing Program, and the myth of America. Polish-Anglosaxon Studies”, Poznań 2014 vol. 17, przedruk w: J. Kaźmierczak: Transatlantic Pilgrimages. Travel to America in the Writings of the Polish Participants of the University of Iowa International Writing Program. Poznań 2015.

Opowiadania dawne i dawniejsze

A. Baranowska: Soplicowo w ostatnie dni wielkiej wojny. Nowe Książki 1974 nr 4.
S. Melkowski: Pisanie jako czynność heroiczna. Miesięcznik Literacki 1974 nr 8, przedruk w tegoż: Powód czytania. Warszawa 1982.
A. Szymańska: Chwytanie równowagi – „Manekin” Jana Józefa Szczepańskiego. W: Światy przedstawione. Toruń 2006.


H. Zaworska: Łagodność. Twórczość 1974 nr 10.
J. Łukasiewicz: „Rafa” czyli nowe konteksty. Więź 1975 nr 3.
L. Żuliński: Grobowce nomadów. Życie i Myśl 1975 nr 5, przedruk w tegoż: Sztuka wyboru. Warszawa 1979.
B. Gontarz: Rzeczy prywatne w przestrzeni doświadczenia człowieka współczesnego. O „Rafie” Jana Józefa Szczepańskiego. W: Rzecz w kulturze. Warszawa 2016 Biblioteka „Załącznika Kulturoznawczego.

Przed Nieznanym Trybunałem

R. Matuszewski: W poszukiwaniu współczesnej transcendencji. Literatura 1975 nr 43, przedruk w tegoż: Z bliska. Kraków 1981.
K. Biskupski: Debata i walka. Teksty 1976 nr 3.
H. Zaworska: Czym jest prawo moralne? Twórczość 1976 nr 4.
A. Stoff: Świat jako zasadzka. Miesięcznik Literacki 1977 nr 4.
M. Inglot: Oswajanie tajemnicy, czyli „Przed Nieznanym Trybunałem” Jana Józefa Szczepańskiego. W: Prace ofiarowane Henrykowi Markiewiczowi. Kraków 1984, przedruk w: Wśród starych i nowych lektur szkolnych. Rzeszów 1994.
Ł. Tischner: Wyznania cudzoziemca. Znak 1996 nr 4.


S. Melkowski: O godność sztuki słowa. Argumenty 1975 nr 26, przedruk w tegoż: Powód czytania. Warszawa 1982.
I. Furnal: Piękna sztuka marzenia, straszny dar jasnowidzenia. Miesięcznik Literacki 1978 nr 8.
J. Pieszczachowicz: Węzełki faktów i przędziwo wyobraźni. Polityka 1978 nr 50, przedruk w tegoż: Na widnokręgu historii. Kraków 1988.
B. Szwedek: Tajemnica kipu. Nurt 1978 nr 7.
A. Zagajewski: Sztuka amatorska. Znak 1978 nr 291.
W. Ligęza: Wieloznaczność naszego świata. Odra 1979 nr 6.
A. Sulikowski: Literatura, prawda zmistyfikowana. Twórczość 1979 nr 3.
M. Więckowski: Gra o prawdę. Więź 1980 nr 2.
J. Jarzębski: Kariera autentyku. W tegoż: Powieść jako autokreacja. Kraków 1984.
B. Gontarz: Historia uwięziona w fikcji. Kipu Jana Józefa Szczepańskiego. Ruch Literacki 2003 z. 2.


I. Furnal: Stan ostatecznej gotowości. Miesięcznik Literacki 1980 nr 8.
T. Szyma: Przeciw nicości Jana Józefa Szczepańskiego. „Tygodnik Powszechny 1980 nr 10.
B. Zadura: Przynajmniej ta jedna prawda ... Twórczość 1980 nr 3.
K. Zabierowska: Jan Józef Szczepański – „Śpiewać ze szczęścia. (Próba interpretacji). W: Małe formy prozatorskie. Katowice 1990.

Trzy podróże

A. Komorowski: Z dalekich podróży. Życie Literackie 1981 nr 29.

Trzy czerwone róże

S. Zabierowski: Jan Józef Szczepański: „Trzy czerwone róże. (Próba interpretacji). Ruch Literacki 1993 nr 1/2.
M.J. Olszewska: Cicha” bohaterka opowiadania „Trzy czerwone róże” Jana Józefa Szczepańskiego. W: Od Lema do Sienkiewicza (z Ingardenem w tle). Toruń 2017.

Nasze nie nasze

M. Wyka: Na tropach kultury. Twórczość 1985 nr 7/8, przedruk w tejże: Głosy różnych pokoleń. Kraków 1989.
M. Kitowska: My i oni. Znak 1987 nr 11/12.
B. Fride: Przezwyciężyć obcość u samych podstaw ludzkiej kondycji . „Nasze nie nasze” Jana Józefa Szczepańskiego. Tekstualia 2017 nr 4.


L. Bober: Niedokończona kadencja. Kultura Niezależna* 1987 nr 32.
M. Ruszkowski: Non possumus. Kultura”, Paryż 1987 nr 12.
M. Wyka:Kadencja” – historia pewnej potyczki. W tejże: Szkice z epoki powinności. Kraków 1992, przedruk w tejże: Niecierpliwość krytyki. Kraków 2006.
M. Bajer: Paralela. Odra 2003 nr 4 [dot. paraleli pomiędzy „Kadencją” J.J. Szczepańskiego a „Dialogami z Sowietami” S. Vincenza].
R. Winnicki: Kilka czystych taktów. Tygodnik Powszechny 2010 nr 26 dod. Książki w Tygodniku.

Ultima Thule

A. Werner: Dwojaczki. Krytyka 1988 nr 27.

Maleńka encyklopedia totalizmu

R. Kuźniar: Uwaga, totaliści nadchodzą. Gazeta Wyborcza 2017 nr 216 [na marginesie książki J.J. Szczepańskiego: Maleńka encyklopedia totalizmu].


H. Zaworska: Okruchy z tortu życia. W tejże: Lustra Polaków. Łódź 1994.

Jeszcze nie wszystko

L. Szaruga: Nie napisana książka. Kultura”, Paryż 1997 nr 10.

Wszyscy szukamy

A. Przybylska: Na drogach niepokoju. Znak 1999 nr 8.

Dziennik. T.1-6

T. Fiałkowski: Życie w cieniu chmury. Tygodnik Powszechny 2009 nr 40 dod. [dot. t. 1].
M. Jagiełło: Pisanie jako akt woli. Nowe Książki 2009 nr 12 [dot. t. 1].
B. Rogatko: Narodziny pisarza. Dekada Literacka 2009 nr 5/6 [dot. t. 1].
A. Głąb: Oceany Jana Józefa Szczepańskiego. Znak 2010 nr 2 [dot. t. 1].
R. Winnicki: Dyskretny urok Szczepańskiego. Twórczość 2010 nr 4 [dot. t. 1].
Z. Zarębianka: Świadectwo życia niezłomnego. Przegląd Powszechny 2010 nr 3 [dot. t. 1].
A. Zawada: Notes. [Cz.] 3. Dzisiaj siedem lekcji. Znaczenia 2010 nr 4 s. 127-131 [tekst dostępny w Internecie na stronie; tu podrozdział pt. Lekcja Jana Józefa; dot. t. 1].
D. Kozłowski: Żeby „droga nie była szara”. Śląsk 2011 nr 10 [dot. t. 2].
B. Rogatko: Podróż w nieznane. Dekada Literacka 2011 nr 4 [dot. t. 2].
J. Szczęsna: Szczepański bez złudzeń. Gazeta Wyborcza 2011 nr 73 [dot. t. 2].
R. Winnicki: Żywot człowieka uczciwego. Twórczość 2011 nr 11 [dot. t. 2].
A. Dębska-Kossakowska: Pasja poznania. Śląsk 2014 nr 5 [dot. t. 3].
M. Orski: Brzemię do podjęcia. Odra 2014 nr 4 [dot. t. 3].
M. Orski: Pisarz w opozycji. Kwartalnik Artystyczny 2014 nr 1 [dot. t. 3].
B. Rogatko: Pisarz w trybach polityki. Nowa Dekada Krakowska 2014 nr 1/2 [dot. t. 3].
L. Szaruga: Dziennik lat zarazy. Nowe Książki 2014 nr 6 [dot. t. 3].
[T. Fiałkowski] Lektor: Kronika tamtych lat. Tygodnik Powszechny 2015 nr 13 [dot. t. 4].
W. Kaliszewski: Świadek i uczestnik. Nowe Książki 2015 nr 7 [dot. t. 4].
P. Nehring: Dekada gierkowska jak żywa. Gazeta Wyborcza 2015 dod. Ale Historia nr 21 [dot. t. 4].
A. Werner: Towarzysz powracającej nadziei. O „Dzienniku” Szczepańskiego. Gazeta Wyborcza 2015 nr 136 [dot. t. 4].
[T. Fiałkowski] Lektor: Świat w dzienniku. Tygodnik Powszechny 2017 nr 13 [dot. t. 5].
M. Krupa: Dziennik trudnej dekady. Nowe Książki 2017 nr 10 [dot. t. 5].
J. Łukasiewicz: Dziennik. Odra 2017 nr 5 [dot. t. 5].
C. Kuta: Obraz sytuacji polityczno-społecznej pierwszej połowy lat siedemdziesiątych XX w. w dziennikach przedstawicieli władzy, literatury i kultury oraz środowisk katolickich. W: Aby Polska rosła w siłę, a ludzie żyli dostatniej. PRL w latach 1970-1975. Rzeszów; Warszawa 2019 [dot. Dziennika J.J. Szczepańskiego].
J. Madejski: Wszystko staje się teraz jakieś nieprzejrzyste . Kwartalnik Artystyczny 2019 nr 4 [dot. t. 6].
A. Spiechowicz: Oblicza milczenia. Postawa pisarska Jana Józefa Szczepańskiego i jego „Dziennik” w rzeczywistości zniewolenia (1945-1989). Maska”, Kraków 2019 nr 1.
M. Wyka: Szczepański „Dziennik tom VI”, Márai „Kronika niedzielna. Palimpset 2019 nr 5 [on-line] [dostęp 24 lutego 2020]. Dostępny w Internecie:
A. Spiechowicz: Życie opowiedziane. Nowy Napis 2020 nr 30 [on-line] [dostęp 29 czerwca 2020]. Dostępny w Internecie: [dot. t. 6].


A. Bagłajewski: Pisarz rzeczy większych niż przygoda człowieka. Nowe Książki 2001 nr 8.
K. Brodacki: Stare” i „nowe. Tygodnik Solidarność 2001 nr 20.
[T. Fiałkowski] Lektor: Rzeczy ważniejsze i większe. Tygodnik Powszechny 2001 nr 24.
A. Morawiec: Proza moralnego niepokoju. Fraza 2001 nr 4.
D. Nowacki: Lustro przeszłości. Życie 2001 dod. Życie z Książkami nr z 13/14 VI.
R. Ostaszewski: Puste, przerażające rozłogi. FA-art 2001 nr 3.
J. Gizella: Świadectwo wierności. Kwartalnik Artystyczny 2002 nr 1, przedruk pt. Rzecz Conradowska w tegoż: Pożegnanie z uproszczeniami. Kraków 2003.
K. Krasuski: W trybie wspomnień. Odra 2002 nr 2.
M. Orski: Od legendy do antyutopii. Przegląd Powszechny 2002 nr 10.

Obiady przy świecach

P. Dunin-Wąsowicz: XX-wieczna „Omyłka. Lampa 2004 nr 7.
[T. Fiałkowski] Lektor: Szczepański, nareszcie. Tygodnik Powszechny 2004 nr 25.
H. Zaworska: Nadzieja. Nowe Książki 2004 nr 12.

J. Conrad: Smuga cienia

A. Adamowicz-Pośpiech: Przekład wewnątrztekstowych nawiązań na podstawie tłumaczeń „Smugi cienia” Josepha Conrada. Ruch Literacki 2010 z. 6 s. 539-553 [dot. przekładu J.J. Szczepańskiego].